Bor\u00e7lar Hukuku\u2019nda temerr\u00fct yaln\u0131zca borcun ifas\u0131n\u0131n gecikmesi anlam\u0131na gelmemekte; ayn\u0131 zamanda borcun s\u00fcresinde yerine getirilmemesinden kaynaklanan ikincil ve tamamlay\u0131c\u0131 hukuki sonu\u00e7lar\u0131 da beraberinde getirmektedir. Bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmesi h\u00e2linde, kural olarak alacakl\u0131 temerr\u00fct faizine hak kazan\u0131r. Ancak uygulamada temerr\u00fct faiziyle kar\u015f\u0131lanamayan daha kapsaml\u0131 bir ekonomik zarar do\u011fabilmektedir. Bu t\u00fcr zarar, doktrin ve i\u00e7tihatlarda \u201cmunzam zarar\u201d (a\u015fk\u0131n zarar) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Munzam zarar; temerr\u00fct nedeniyle alacakl\u0131n\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen ve faiz oran\u0131n\u0131 a\u015fan ger\u00e7ek zararlar\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n
Temerr\u00fct faizinde, bor\u00e7lu kusurlu olsun veya olmas\u0131n sonu\u00e7ta borcun alacakl\u0131ya zaman\u0131nda \u00f6denmemi\u015f olmas\u0131 yeterli bir gerek\u00e7edir. Hukukumuzda alacakl\u0131ya zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, miktar\u0131n\u0131 ve bor\u00e7lunun kusurunu ispat zorunda kalmaks\u0131z\u0131n talep edebilme hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Faiz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fumu i\u00e7in bor\u00e7lunun, al\u0131koydu\u011fu ba\u015fka bir anlat\u0131mla s\u00fcresinde \u00f6denmedi\u011fi para miktar\u0131nda yarar sa\u011flamas\u0131 \u015fart olmad\u0131\u011f\u0131 gibi faiz bu yararlar\u0131n iadesi amac\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 112\u2013126. maddeleri aras\u0131nda a\u015fk\u0131n zarar d\u00e2hil, bor\u00e7lar\u0131n ifa edilmesi sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fczenlenir. A\u015fk\u0131n zarar, bor\u00e7lunun temerr\u00fcd\u00fc sonucu oldu\u011fu i\u00e7in temerr\u00fct h\u00fck\u00fcmleri a\u015fk\u0131n zarar\u0131n hesaplanmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemektedir. TBK.m.112\u2019de borcun hi\u00e7 veya gere\u011fi gibi ifa edilmemesi h\u00e2linde bor\u00e7lu, kendisine hi\u00e7bir kusurun y\u00fcklenemeyece\u011fini ispat etmedik\u00e7e alacakl\u0131n\u0131n bundan do\u011fan zarar\u0131n\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. TBK. m.122\u2019de ise \u201ca\u015fk\u0131n zarar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temerr\u00fct faizini a\u015fan zarar miktar\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte olan davada belirlenebiliyorsa, davac\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine h\u00e2kim karar verirken buna da h\u00fckmeder. TBK\u2019da a\u015fk\u0131n zarar, temerr\u00fct faizinden ayr\u0131 bir kalem olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Normal faiz ile kar\u015f\u0131lanmayan bir maddi kayb\u0131n, yoksun kal\u0131nan de\u011feri ifade eder. TBK\u2019da bu kadar a\u00e7\u0131k d\u00fczenlenmesine ra\u011fmen uygulamada yer bulmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi\u2019nin 2024\/3534 E. ve 2025\/15 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131, munzam zarar\u0131n hukuki niteli\u011fi, olu\u015fum \u015fartlar\u0131 ve ispat y\u00f6ntemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli de\u011ferlendirmeler i\u00e7ermektedir. Kararda \u00f6zellikle y\u00fcksek enflasyon oranlar\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki dalgalanmalar gibi makroekonomik g\u00f6stergelerin temerr\u00fcd\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rabilece\u011fine dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, bu t\u00fcr ekonomik ko\u015fullar\u0131n, munzam zarar\u0131n ispat\u0131nda geleneksel y\u00f6ntemlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle ispat kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan yeni yakla\u015f\u0131mlar\u0131n benimsenece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya konmu\u015ftur. Yine Yarg\u0131tay, ayn\u0131 karar i\u00e7erisinde at\u0131f yap\u0131lan Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 1998\/13-353 E., 1999\/929 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da \u201cmunzam zarar sorumlulu\u011fu, kusura dayanan bor\u00e7lu temerr\u00fcd\u00fcn\u00fcn hukuki bir sonucudur ve alacakl\u0131n\u0131n faizi a\u015fan b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Munzam zarar, bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmeden borcu \u00f6demi\u015f olsayd\u0131 alacakl\u0131n\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kazanaca\u011f\u0131 durum ile temerr\u00fct sonucu ortaya \u00e7\u0131kan ve olu\u015fan durum aras\u0131ndaki farkt\u0131r.\u201d \u015feklindeki tan\u0131mlanmas\u0131 ile temel bir munzam zarar kriteri ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00a0\u0130nceleme konusu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi karar\u0131n\u0131n uyu\u015fmazl\u0131k s\u00fcreci;<\/p>\n
UYU\u015eMAZLI\u011eIN \u00d6ZET\u0130 VE YARGILAMA S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
Uyu\u015fmazl\u0131k, bir konut yap\u0131 kooperatifi \u00fcyesi olan davac\u0131n\u0131n, kooperatif taraf\u0131ndan kendisine tahsis edilen konutun, kooperatifin borcu sebebiyle sat\u0131lmas\u0131 ve daval\u0131n\u0131n bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131ya 135.000,00 TL bedelli bir senet vermesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu senet uzun y\u0131llar boyunca tahsil edilememi\u015f, davac\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 icra takibi yoluyla ancak 2023 y\u0131l\u0131nda tahsil edebilmi\u015ftir.<\/p>\n
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, senedin ge\u00e7 tahsil edildi\u011fini kabul etmekle birlikte, davac\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi zarar\u0131n somut veri ve belgelerle ispat edilemedi\u011fi, genel ekonomik verilerin zarar hesab\u0131 i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n \u201cparay\u0131 ge\u00e7 ald\u0131m, zarar ettim\u201d \u015feklindeki soyut iddialar\u0131n\u0131n TBK m. 122 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Davac\u0131 vekili, ilk derece mahkemesi karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurmu\u015f; ancak Kayseri B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, mahkemenin tespit ve gerek\u00e7elerini isabetli bulmu\u015f, davac\u0131n\u0131n zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir muhakemeye elveri\u015fli nitelikte bir hesap cetveli ya da bilirki\u015fi raporu sunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak ba\u015fvuruyu esastan reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
Davac\u0131 vekilinin temyiz talebi \u00fczerine dosya Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi\u2019ne g\u00f6nderilmi\u015f, Daire 07.06.2024 tarihli karar\u0131nda ilk derece ve istinaf mahkemesi kararlar\u0131n\u0131 usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015f, karar\u0131n bozulmas\u0131na h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n bozma gerek\u00e7eleri \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
– Ge\u00e7 \u00f6deme sabittir. Alacak yakla\u015f\u0131k 5 y\u0131l sonra tahsil edilmi\u015ftir.<\/p>\n
– Ekonomik g\u00f6stergeler sabittir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde y\u00fcksek enflasyon, d\u00f6viz kuru art\u0131\u015f\u0131, faiz oranlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fim gibi unsurlar paran\u0131n reel de\u011ferini azaltm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
– Zarar\u0131n ispat\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mahkemece olu\u015fturulacak sepet endeksi \u00fczerinden zarar kalemleri hesaplat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
– Soyut gerek\u00e7elerle red karar\u0131 verilemez.<\/p>\n
– Zarar\u0131n hesaplanabilece\u011fi bir ortam varken, mahkemenin hesaplama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne girmeden zarar iddias\u0131n\u0131 soyut b\u0131rakmas\u0131 usul ekonomisiyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
– Munzam zarar hesaplamas\u0131nda soyut ve somut y\u00f6n birlikte dikkate al\u0131n\u0131r. Bu y\u00f6ntemlerden hangisinin dikkate al\u0131naca\u011f\u0131, \u00fclke ekonomisinin i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma g\u00f6re belirlenir.<\/p>\n
– Para, her zaman kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn temett\u00fc meta oldu\u011fundan, ge\u00e7 \u00f6denmesi h\u00e2linde zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 kesindir.<\/p>\n
\u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme B\u00fcy\u00fck Genel Kurulu\u2019nun 1988\/4 E., 1989\/3 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131ndaki \u00a0gerek\u00e7e temel al\u0131narak munzam zarar talebinde bulunulabilecek kriterlere at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f ve yerel mahkeme karar\u0131 bozulmu\u015ftur.<\/p>\n
Her ne kadar Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda munzam zarar\u0131n ispat\u0131 konusunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunsa da temelde munzam zarardan temerr\u00fcde d\u00fc\u015fen bor\u00e7lu sorumlu bulunmu\u015f ve alacakl\u0131 taraf\u0131ndan munzam zarar\u0131n talep edilebilece\u011fi temel bir uygulama olarak oturmu\u015ftur. Farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren husus, zarar\u0131n ispat\u0131 konusudur. Bu hususta gerek Yarg\u0131tay\u2019\u0131n, son d\u00f6nemde \u00fclkede ya\u015fanan ekonomik verilerden temerr\u00fcd\u00fcn olu\u015fmas\u0131n\u0131n munzam zarar\u0131n olu\u015ftu\u011funa bir karine te\u015fkil etti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki uygulamalar\u0131 ile ispat kolayla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hususun ispat kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda AYM\u2019nin bireysel ba\u015fvuru yolu ile vermi\u015f oldu\u011fu kararlar da s\u00f6z konusudur. Nitekim;<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin 21.12.2017 tarihli ve 2014\/2267 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, \u00fclkenin ekonomik ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda enflasyon nedeniyle paran\u0131n de\u011fer kaybetmesi, sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131, alacakl\u0131n\u0131n fiilen zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu zarar\u0131n ayr\u0131ca alacakl\u0131 taraf\u0131ndan somut delillerle ispat edilmesi \u015fart\u0131, alacakl\u0131ya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir k\u00fclfet y\u00fcklemekte ve m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcne zarar vermektedir. Bu do\u011frultuda mahkeme, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda, bor\u00e7lunun alacakl\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 tazmin etmesi gerekti\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, faizle kar\u015f\u0131lanamayan zarar, dava edilebilir ve talep edilebilir bir hakt\u0131r. Pratikte munzam zarar s\u0131kla dava edilen bir husus olmasa da TBK\u2019n\u0131n 122. maddesinde , a\u015fk\u0131n zarar\u0131n talep edilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6zellikle son d\u00f6nemdeki y\u00fcksek enflasyonun g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclke ekonomisinde, bor\u00e7lular\u0131n borcunu zaman\u0131nda \u00f6dememesi nedeniyle sadece faizle alacakl\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rken ayn\u0131 dava i\u00e7erisinde sadece temerr\u00fct faiziyle yetinilmemesi;\u00a0 munzam zarar\u0131n da talep edilmesi do\u011fru bir y\u00f6ntem olur. Munzam zarar, 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 bir hakt\u0131r. Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi karar\u0131 da, munzam zarar talep edilirken ispat k\u00fclfetinin s\u0131k\u0131 \u015fekil \u015fartlar\u0131na ba\u011flanmamas\u0131 gerekti\u011fi hususunda yol g\u00f6sterici olmu\u015ftur.<\/p>\n
\u200bBor\u00e7lar Hukuku\u2019nda temerr\u00fct yaln\u0131zca borcun ifas\u0131n\u0131n gecikmesi anlam\u0131na gelmemekte; ayn\u0131 zamanda borcun s\u00fcresinde yerine getirilmemesinden kaynaklanan ikincil ve tamamlay\u0131c\u0131 hukuki sonu\u00e7lar\u0131 da beraberinde getirmektedir. Bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmesi h\u00e2linde, kural olarak alacakl\u0131 temerr\u00fct faizine hak kazan\u0131r. Ancak uygulamada temerr\u00fct faiziyle kar\u015f\u0131lanamayan daha kapsaml\u0131 bir ekonomik zarar do\u011fabilmektedir. Bu t\u00fcr zarar, doktrin ve i\u00e7tihatlarda \u201cmunzam zarar\u201d (a\u015fk\u0131n zarar) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Munzam zarar; temerr\u00fct nedeniyle alacakl\u0131n\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen ve faiz oran\u0131n\u0131 a\u015fan ger\u00e7ek zararlar\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n
Temerr\u00fct faizinde, bor\u00e7lu kusurlu olsun veya olmas\u0131n sonu\u00e7ta borcun alacakl\u0131ya zaman\u0131nda \u00f6denmemi\u015f olmas\u0131 yeterli bir gerek\u00e7edir. Hukukumuzda alacakl\u0131ya zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, miktar\u0131n\u0131 ve bor\u00e7lunun kusurunu ispat zorunda kalmaks\u0131z\u0131n talep edebilme hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Faiz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fumu i\u00e7in bor\u00e7lunun, al\u0131koydu\u011fu ba\u015fka bir anlat\u0131mla s\u00fcresinde \u00f6denmedi\u011fi para miktar\u0131nda yarar sa\u011flamas\u0131 \u015fart olmad\u0131\u011f\u0131 gibi faiz bu yararlar\u0131n iadesi amac\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 112\u2013126. maddeleri aras\u0131nda a\u015fk\u0131n zarar d\u00e2hil, bor\u00e7lar\u0131n ifa edilmesi sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fczenlenir. A\u015fk\u0131n zarar, bor\u00e7lunun temerr\u00fcd\u00fc sonucu oldu\u011fu i\u00e7in temerr\u00fct h\u00fck\u00fcmleri a\u015fk\u0131n zarar\u0131n hesaplanmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemektedir. TBK.m.112\u2019de borcun hi\u00e7 veya gere\u011fi gibi ifa edilmemesi h\u00e2linde bor\u00e7lu, kendisine hi\u00e7bir kusurun y\u00fcklenemeyece\u011fini ispat etmedik\u00e7e alacakl\u0131n\u0131n bundan do\u011fan zarar\u0131n\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. TBK. m.122\u2019de ise \u201ca\u015fk\u0131n zarar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temerr\u00fct faizini a\u015fan zarar miktar\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte olan davada belirlenebiliyorsa, davac\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine h\u00e2kim karar verirken buna da h\u00fckmeder. TBK\u2019da a\u015fk\u0131n zarar, temerr\u00fct faizinden ayr\u0131 bir kalem olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Normal faiz ile kar\u015f\u0131lanmayan bir maddi kayb\u0131n, yoksun kal\u0131nan de\u011feri ifade eder. TBK\u2019da bu kadar a\u00e7\u0131k d\u00fczenlenmesine ra\u011fmen uygulamada yer bulmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi\u2019nin 2024\/3534 E. ve 2025\/15 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131, munzam zarar\u0131n hukuki niteli\u011fi, olu\u015fum \u015fartlar\u0131 ve ispat y\u00f6ntemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli de\u011ferlendirmeler i\u00e7ermektedir. Kararda \u00f6zellikle y\u00fcksek enflasyon oranlar\u0131, d\u00f6viz kurlar\u0131ndaki dalgalanmalar gibi makroekonomik g\u00f6stergelerin temerr\u00fcd\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rabilece\u011fine dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, bu t\u00fcr ekonomik ko\u015fullar\u0131n, munzam zarar\u0131n ispat\u0131nda geleneksel y\u00f6ntemlerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle ispat kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan yeni yakla\u015f\u0131mlar\u0131n benimsenece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015fler ortaya konmu\u015ftur. Yine Yarg\u0131tay, ayn\u0131 karar i\u00e7erisinde at\u0131f yap\u0131lan Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 1998\/13-353 E., 1999\/929 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da \u201cmunzam zarar sorumlulu\u011fu, kusura dayanan bor\u00e7lu temerr\u00fcd\u00fcn\u00fcn hukuki bir sonucudur ve alacakl\u0131n\u0131n faizi a\u015fan b\u00f6l\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Munzam zarar, bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmeden borcu \u00f6demi\u015f olsayd\u0131 alacakl\u0131n\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kazanaca\u011f\u0131 durum ile temerr\u00fct sonucu ortaya \u00e7\u0131kan ve olu\u015fan durum aras\u0131ndaki farkt\u0131r.\u201d \u015feklindeki tan\u0131mlanmas\u0131 ile temel bir munzam zarar kriteri ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00a0\u0130nceleme konusu yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi karar\u0131n\u0131n uyu\u015fmazl\u0131k s\u00fcreci;<\/p>\n
UYU\u015eMAZLI\u011eIN \u00d6ZET\u0130 VE YARGILAMA S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
Uyu\u015fmazl\u0131k, bir konut yap\u0131 kooperatifi \u00fcyesi olan davac\u0131n\u0131n, kooperatif taraf\u0131ndan kendisine tahsis edilen konutun, kooperatifin borcu sebebiyle sat\u0131lmas\u0131 ve daval\u0131n\u0131n bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131ya 135.000,00 TL bedelli bir senet vermesiyle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu senet uzun y\u0131llar boyunca tahsil edilememi\u015f, davac\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 icra takibi yoluyla ancak 2023 y\u0131l\u0131nda tahsil edebilmi\u015ftir.<\/p>\n
Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, senedin ge\u00e7 tahsil edildi\u011fini kabul etmekle birlikte, davac\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi zarar\u0131n somut veri ve belgelerle ispat edilemedi\u011fi, genel ekonomik verilerin zarar hesab\u0131 i\u00e7in yeterli olmad\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n \u201cparay\u0131 ge\u00e7 ald\u0131m, zarar ettim\u201d \u015feklindeki soyut iddialar\u0131n\u0131n TBK m. 122 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Davac\u0131 vekili, ilk derece mahkemesi karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurmu\u015f; ancak Kayseri B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi, mahkemenin tespit ve gerek\u00e7elerini isabetli bulmu\u015f, davac\u0131n\u0131n zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir muhakemeye elveri\u015fli nitelikte bir hesap cetveli ya da bilirki\u015fi raporu sunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak ba\u015fvuruyu esastan reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
Davac\u0131 vekilinin temyiz talebi \u00fczerine dosya Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi\u2019ne g\u00f6nderilmi\u015f, Daire 07.06.2024 tarihli karar\u0131nda ilk derece ve istinaf mahkemesi kararlar\u0131n\u0131 usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015f, karar\u0131n bozulmas\u0131na h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n bozma gerek\u00e7eleri \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
– Ge\u00e7 \u00f6deme sabittir. Alacak yakla\u015f\u0131k 5 y\u0131l sonra tahsil edilmi\u015ftir.<\/p>\n
– Ekonomik g\u00f6stergeler sabittir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde y\u00fcksek enflasyon, d\u00f6viz kuru art\u0131\u015f\u0131, faiz oranlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fim gibi unsurlar paran\u0131n reel de\u011ferini azaltm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
– Zarar\u0131n ispat\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mahkemece olu\u015fturulacak sepet endeksi \u00fczerinden zarar kalemleri hesaplat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
– Soyut gerek\u00e7elerle red karar\u0131 verilemez.<\/p>\n
– Zarar\u0131n hesaplanabilece\u011fi bir ortam varken, mahkemenin hesaplama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne girmeden zarar iddias\u0131n\u0131 soyut b\u0131rakmas\u0131 usul ekonomisiyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
– Munzam zarar hesaplamas\u0131nda soyut ve somut y\u00f6n birlikte dikkate al\u0131n\u0131r. Bu y\u00f6ntemlerden hangisinin dikkate al\u0131naca\u011f\u0131, \u00fclke ekonomisinin i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma g\u00f6re belirlenir.<\/p>\n
– Para, her zaman kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn temett\u00fc meta oldu\u011fundan, ge\u00e7 \u00f6denmesi h\u00e2linde zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 kesindir.<\/p>\n
\u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme B\u00fcy\u00fck Genel Kurulu\u2019nun 1988\/4 E., 1989\/3 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131ndaki \u00a0gerek\u00e7e temel al\u0131narak munzam zarar talebinde bulunulabilecek kriterlere at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f ve yerel mahkeme karar\u0131 bozulmu\u015ftur.<\/p>\n
Her ne kadar Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda munzam zarar\u0131n ispat\u0131 konusunda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunsa da temelde munzam zarardan temerr\u00fcde d\u00fc\u015fen bor\u00e7lu sorumlu bulunmu\u015f ve alacakl\u0131 taraf\u0131ndan munzam zarar\u0131n talep edilebilece\u011fi temel bir uygulama olarak oturmu\u015ftur. Farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren husus, zarar\u0131n ispat\u0131 konusudur. Bu hususta gerek Yarg\u0131tay\u2019\u0131n, son d\u00f6nemde \u00fclkede ya\u015fanan ekonomik verilerden temerr\u00fcd\u00fcn olu\u015fmas\u0131n\u0131n munzam zarar\u0131n olu\u015ftu\u011funa bir karine te\u015fkil etti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki uygulamalar\u0131 ile ispat kolayla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu hususun ispat kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131nda AYM\u2019nin bireysel ba\u015fvuru yolu ile vermi\u015f oldu\u011fu kararlar da s\u00f6z konusudur. Nitekim;<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin 21.12.2017 tarihli ve 2014\/2267 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, \u00fclkenin ekonomik ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda enflasyon nedeniyle paran\u0131n de\u011fer kaybetmesi, sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131, alacakl\u0131n\u0131n fiilen zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Bu zarar\u0131n ayr\u0131ca alacakl\u0131 taraf\u0131ndan somut delillerle ispat edilmesi \u015fart\u0131, alacakl\u0131ya \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir k\u00fclfet y\u00fcklemekte ve m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcne zarar vermektedir. Bu do\u011frultuda mahkeme, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda, bor\u00e7lunun alacakl\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 tazmin etmesi gerekti\u011fine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, faizle kar\u015f\u0131lanamayan zarar, dava edilebilir ve talep edilebilir bir hakt\u0131r. Pratikte munzam zarar s\u0131kla dava edilen bir husus olmasa da TBK\u2019n\u0131n 122. maddesinde , a\u015fk\u0131n zarar\u0131n talep edilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6zellikle son d\u00f6nemdeki y\u00fcksek enflasyonun g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fclke ekonomisinde, bor\u00e7lular\u0131n borcunu zaman\u0131nda \u00f6dememesi nedeniyle sadece faizle alacakl\u0131n\u0131n u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Alacak davas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131rken ayn\u0131 dava i\u00e7erisinde sadece temerr\u00fct faiziyle yetinilmemesi;\u00a0 munzam zarar\u0131n da talep edilmesi do\u011fru bir y\u00f6ntem olur. Munzam zarar, 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 bir hakt\u0131r. Yarg\u0131tay 6. Hukuk Dairesi karar\u0131 da, munzam zarar talep edilirken ispat k\u00fclfetinin s\u0131k\u0131 \u015fekil \u015fartlar\u0131na ba\u011flanmamas\u0131 gerekti\u011fi hususunda yol g\u00f6sterici olmu\u015ftur.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bor\u00e7lar Hukuku\u2019nda temerr\u00fct yaln\u0131zca borcun ifas\u0131n\u0131n gecikmesi anlam\u0131na gelmemekte; ayn\u0131 zamanda borcun s\u00fcresinde yerine getirilmemesinden kaynaklanan ikincil ve tamamlay\u0131c\u0131 hukuki sonu\u00e7lar\u0131 da beraberinde getirmektedir. Bor\u00e7lunun temerr\u00fcde d\u00fc\u015fmesi h\u00e2linde, kural olarak alacakl\u0131 temerr\u00fct faizine hak kazan\u0131r. Ancak uygulamada temerr\u00fct faiziyle kar\u015f\u0131lanamayan daha kapsaml\u0131 bir ekonomik zarar do\u011fabilmektedir. Bu t\u00fcr zarar, doktrin ve i\u00e7tihatlarda \u201cmunzam zarar\u201d (a\u015fk\u0131n zarar) olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Munzam zarar; temerr\u00fct nedeniyle alacakl\u0131n\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen ve faiz oran\u0131n\u0131 a\u015fan ger\u00e7ek zararlar\u0131 ifade etmektedir. Temerr\u00fct faizinde, bor\u00e7lu kusurlu olsun veya olmas\u0131n sonu\u00e7ta borcun alacakl\u0131ya zaman\u0131nda \u00f6denmemi\u015f olmas\u0131 yeterli bir gerek\u00e7edir. Hukukumuzda alacakl\u0131ya zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, miktar\u0131n\u0131 ve bor\u00e7lunun kusurunu ispat zorunda kalmaks\u0131z\u0131n talep edebilme hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Faiz y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fumu i\u00e7in bor\u00e7lunun, al\u0131koydu\u011fu ba\u015fka bir anlat\u0131mla s\u00fcresinde \u00f6denmedi\u011fi para miktar\u0131nda yarar sa\u011flamas\u0131 \u015fart olmad\u0131\u011f\u0131 gibi faiz bu yararlar\u0131n iadesi amac\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131maz. Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 112\u2013126. maddeleri aras\u0131nda a\u015fk\u0131n zarar d\u00e2hil, bor\u00e7lar\u0131n ifa edilmesi sonu\u00e7lar\u0131 d\u00fczenlenir. A\u015fk\u0131n zarar, bor\u00e7lunun temerr\u00fcd\u00fc sonucu oldu\u011fu i\u00e7in temerr\u00fct h\u00fck\u00fcmleri a\u015fk\u0131n zarar\u0131n hesaplanmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilemektedir. TBK.m.112\u2019de borcun hi\u00e7 veya gere\u011fi gibi ifa edilmemesi h\u00e2linde bor\u00e7lu, kendisine hi\u00e7bir kusurun y\u00fcklenemeyece\u011fini ispat etmedik\u00e7e alacakl\u0131n\u0131n bundan do\u011fan zarar\u0131n\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. TBK. m.122\u2019de ise \u201ca\u015fk\u0131n zarar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temerr\u00fct faizini a\u015fan zarar miktar\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte olan davada belirlenebiliyorsa, davac\u0131n\u0131n iste\u011fi …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-69395","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n