Uygulamada; tutuklama talebinin reddine ve tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz\u0131n asliye ceza mahkemesi taraf\u0131ndan reddi halinde bu karara a\u011f\u0131r ceza mahkemesi nezdinde itiraz edilebilece\u011fine dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla, yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda k\u0131sa bir yaz\u0131 yazmay\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fck. \u00c7\u00fcnk\u00fc tutuklama tedbiri, ortada kesinle\u015fmi\u015f bir mahkeme karar\u0131 olmadan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile k\u0131s\u0131tlamakta ve her t\u00fcrl\u00fc yasal tedbire ra\u011fmen keyfi veya hatal\u0131 uygulanabildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n veya Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131 vekilinin tatbikatta g\u00f6r\u00fcld\u00fc olarak bilinen denetimi de esas itibariyle yeni bir itiraz\u0131n yolunu a\u00e7maz.<\/p>\n
Bu k\u0131sa a\u00e7\u0131klamadan sonra;<\/p>\n
Ki\u015fi hak ve h\u00fcrriyetlerinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7er\u00e7eveyi Anayasa m.13 \u00e7izer. Anayasa m.19 ile \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi m.5\u2019in g\u00fcvencesi alt\u0131nda bulunan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011finin hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da ancak bu \u00fc\u00e7 maddenin belirledi\u011fi \u00e7er\u00e7evede m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu maddeler d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda k\u0131yas ve k\u0131yasa varan geni\u015fletici yorum yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, kamu otoritesi ve yarg\u0131 mercileri keyfi de hareket edemez. \u201cHukuku devleti\u201d ilkesi, temel hak ve h\u00fcrriyetlere hukuka ayk\u0131r\u0131 veya keyfi m\u00fcdahaleleri yasaklar.<\/p>\n
Anayasa m.19, \u0130HAS m.5, Ceza Muhakemesi Kanunu m.100 ve m.101 tutuklama tedbirinin \u015fekil ve \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015f olup, ortada bir mahkemenin hapis cezas\u0131na ili\u015fkin kesin mahkumiyet karar\u0131 olmadan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile k\u0131s\u0131tlayan ceza yarg\u0131lamas\u0131 tedbirine tutuklama denir. Tutuklaman\u0131n amac\u0131, ceza infaz\u0131 veya ma\u011fdur oldu\u011funu iddia eden \u015fikayet\u00e7inin \u00d6zel Hukukta kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan hakk\u0131n\u0131n takibi ve tahsili de\u011fildir. Hakk\u0131nda su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesini g\u00f6steren somut deliller bulunan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k, ancak adaletten ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesini ortaya koyan somut olgular bulundu\u011funda veya delil karartaca\u011f\u0131na ili\u015fkin kuvvetli \u015f\u00fcpheyi uyand\u0131ran davran\u0131\u015flar\u0131 oldu\u011funda ve adli kontrol tedbirinin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumda tutuklanabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda son \u00e7are niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan tutuklama tedbiri keyfidir veya hukuki dayanaktan yoksundur.<\/p>\n
\u0130lk tutuklulu\u011fun hukukili\u011fine, keyfi olup olmad\u0131\u011f\u0131na, devam\u0131na ve uzat\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck hakim veya mahkeme kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 tutuklunun ve m\u00fcdafiin itiraz hakk\u0131 oldu\u011fu gibi tutuklama talebinin reddine veya tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 da Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n itiraz hakk\u0131 olup, \u015fikayet\u00e7inin veya kat\u0131lan\u0131n tutuklama talebi veya tutukluluk talebinin reddine veya tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz hakk\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Tutuklulu\u011fa itiraz; \u201cTutuklama karar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.101\/5\u2019de, \u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilme istemleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi ile CMK m.105\/1\u2019in son c\u00fcmlesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Tutuklama tedbirine kar\u015f\u0131 itiraz kanun yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fini d\u00fczenleyen bu h\u00fck\u00fcmlerde, \u00f6zel bir prosed\u00fcr \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olup, tutuklulu\u011fa itirazlarda ve bu itirazlar\u0131n incelenmesinde, bir ola\u011fan kanun yolu olarak tan\u0131mlanan CMK m.267 ila CMK m.271 h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n
CMK m.101\/5\u2019e g\u00f6re; \u201cBu madde ile 100 \u00fcnc\u00fc madde gere\u011fince verilen kararlara itiraz edilebilir\u201d.<\/p>\n
CMK m.104\/2\u2019ye g\u00f6re; \u201cBu kararlara itiraz edilebilir\u201d.<\/p>\n
CMK m.105\/1\u2019in son c\u00fcmlesine g\u00f6re ise; \u201cBu kararlara itiraz edilebilir\u201d.<\/p>\n
Tutuklama karar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz edildi\u011finde, itiraz mercii taraf\u0131ndan verilen karara kar\u015f\u0131 bir istisna hari\u00e7 tekrar itiraz yolu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Kanun koyucu; tutuklulu\u011fa, tutuklunun devam\u0131na veya uzat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin olarak verilen ilk kararlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 itiraz\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir. Tutuklulu\u011fa yap\u0131lan itiraz t\u00fcketildi\u011finde, CMK m.271\/4 gere\u011fince ilk defa itiraz merciince verilen tutuklama karar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz yoluna gidebilme hakk\u0131 hari\u00e7, itiraz \u00fczerine verilecek kararlara art\u0131k itiraz edilemez. Yeni itiraz; tutuklulukla ilgili, yeni bir ba\u015fvuru veya ayl\u0131k inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, buradan verilecek yeni kararlara kar\u015f\u0131 yap\u0131labilir.<\/p>\n
O halde; sulh ceza hakimli\u011fine, olmazsa asliye ceza mahkemesine, o da olmazsa a\u011f\u0131r ceza mahkemesine o tutuklama verirse onun karar\u0131na itiraz edilebilece\u011fine dair kabul hatal\u0131 olup, itiraz prosed\u00fcr\u00fc CMK m.271\/4\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisna hari\u00e7 ilk itirazla t\u00fckenir. Soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda sulh ceza hakimli\u011finin tutukluluk tedbiri ile ilgili karar\u0131na kar\u015f\u0131 asliye ceza mahkemesine, kovu\u015fturma evresinde de asliye ceza mahkemesinin karar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r ceza mahkemesine, a\u011f\u0131r ceza mahkemesinin karar\u0131na kar\u015f\u0131 da itiraz\u0131 incelemekle yetkili k\u0131l\u0131nan a\u011f\u0131r ceza mahkemesine itirazla itiraz kanun yolu s\u00fcreci tamamlan\u0131r.<\/p>\n
CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cRet karar\u0131na\u201d ibaresi, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal d\u00f6neminde 696 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin 93. maddesiyle 2017 y\u0131l\u0131nda \u201cBu kararlara\u201d olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, sonra bu de\u011fi\u015fiklik 7079 say\u0131l\u0131 Kanunun 88. maddesiyle aynen kabul edilmek suretiyle kanunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hak d\u00f6neminde \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK\u2019lar\u0131n istisnaili\u011fi ve ge\u00e7icili\u011fi, bu KHK\u2019lar\u0131n kanunlarla uygun bulunmalar\u0131n\u0131n onlar\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal d\u00f6neminden sonra da y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerini devam ettireceklerine dair g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ve uygulaman\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 bir yana, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi tutuklama karar\u0131na yap\u0131lan itirazla verilen serbest b\u0131rakma karar\u0131na itiraz\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaz, yani \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d h\u00fckm\u00fc, itiraz merciinin verdi\u011fi tutuklulu\u011fa yap\u0131lan itiraz\u0131 kabulle tahliye karar\u0131na itiraz yolunu a\u00e7maz. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz; m.105\u2019in son c\u00fcmlesinde yer alan \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d h\u00fckm\u00fc i\u00e7in de ge\u00e7erli olup, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k aleyhine itiraz, ilk karar\u0131 veren yani tutuklulukla ilgili ba\u015fvuruyu de\u011ferlendiren yarg\u0131 merciinin karar\u0131na itirazla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bunun yegane istisnas\u0131, CMK m.271\/4\u2019d\u00fcr.<\/p>\n
Hakimlik kararlar\u0131 ile kanunlar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi hallerde mahkeme kararlar\u0131na, bu kapsamda tutuklama tedbirine itiraz prosed\u00fcr\u00fc, bir ola\u011fan kanun yolu olarak CMK m.267 ila m.271\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde ve m.105\u2019nin son c\u00fcmlesinde yer alan \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d h\u00fckm\u00fc, itiraz merciinin \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k lehine karalar\u0131na kar\u015f\u0131 da itiraz edilebilmesini hakl\u0131 k\u0131lmaz. Anayasa m.13 ve itiraz kanun yolunu d\u00fczenleyen CMK m.267 ila m.271, itiraz merciinin tutuklama tedbiri ile ilgili \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k lehine kararlara kar\u015f\u0131 savc\u0131l\u0131k makam\u0131n\u0131n itiraz edebilmesinin hakl\u0131 dayana\u011f\u0131 olabilecek, ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan bir h\u00fckme ve ibareye sahip olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmle de\u011fi\u015fikli\u011fi ve m.105\u2019in son c\u00fcmlesi de aleyhe yoruma ve uygulamaya elveri\u015fli de\u011fildir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak;<\/p>\n
Uygulamada; \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d \u015feklinde Ceza Muhakemesi Kanunu m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde de\u011fi\u015fikli\u011fe gidildi\u011fi, f\u0131kran\u0131n ilk c\u00fcmlesinde ise \u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n tutukluluk halinin devam\u0131na veya sal\u0131verilmesine hakim veya mahkemece karar verilir.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verildi\u011fi, bu maddenin soru\u015fturma ve kovu\u015fturma evrelerinin her a\u015famas\u0131nda \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilmesini isteyebilece\u011fi, sal\u0131verilme isteminin kabul\u00fc veya reddi kararlar\u0131na soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda asliye ceza mahkemesi ve kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda da yarg\u0131lamay\u0131 yapan mahkemenin kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz\u0131 incelemeye yetkili itiraz mercii nezdinde itiraz edilebilece\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak m.104\/2\u2019nin ikinci bir itiraz\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir sonuca var\u0131lamayaca\u011f\u0131, yani \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilmedi\u011fi, yani tahliye talebinin reddi karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz \u00fczerine \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verildi\u011fi durumda, art\u0131k bu karara kar\u015f\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n itiraz hakk\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 izahtan varestedir.<\/p>\n
Yeri gelmi\u015fken CMK m.270\u2019de; itiraz\u0131n Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ve kar\u015f\u0131 tarafa tebli\u011fi ile inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 usul\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlendi\u011fi, itiraz\u0131 inceleyecek merciin, yaz\u0131 ile cevap verebilmesi i\u00e7in yap\u0131lan itiraz\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve kar\u015f\u0131 tarafa bildirebilece\u011fi, fakat bildirmek zorunda olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130tiraz mercii taraf\u0131ndan; CMK m.101 ve m.105. maddeleri uyar\u0131nca yap\u0131lan itiraz \u00fczerine Cumhuriyet savc\u0131s\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131nmas\u0131 durumunda, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u015f\u00fcpheliye, san\u0131\u011fa veya m\u00fcdafiine bildirilece\u011fi, bu bildirimin zorunlu oldu\u011fu, \u015f\u00fcphelinin san\u0131\u011f\u0131n veya m\u00fcdafiinin de \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirebilece\u011fi, ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmenin de zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
CMK m.270\/2\u2019de m.101\u2019de ve m.105\u2019de d\u00fczenlenen itirazdan bahsedildi\u011fi, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde yer alan itirazdan s\u00f6z edilmedi\u011fi, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u00fczere bu h\u00fckm\u00fcn daha evvel \u201cRet karar\u0131na itiraz edilebilir.\u201d \u015feklinde olup, sonradan \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d olarak de\u011fi\u015ftirildi\u011fi,<\/p>\n
\u0130lk bak\u0131\u015fta CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinin m.270\/2\u2019de say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle de bu h\u00fck\u00fcmde g\u00f6sterilen prosed\u00fcr\u00fcn m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi bak\u0131m\u0131ndan tatbik edilemeyece\u011fine dahi d\u00fc\u015f\u00fcnce ortaya koyulsa da, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, art\u0131k sadece ret kararlar\u0131na de\u011fil, tutuklama ile ilgili verilen kararlara kar\u015f\u0131 itiraz kanun yolu a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, bu h\u00fck\u00fcm y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan itiraz\u0131n incelenmesinde de yine CMK m.270\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen prosed\u00fcr\u00fcn tatbikinin gerekece\u011fi,<\/p>\n
Sonucuna var\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
>> \u0130tiraz Merciinin Tahliye Karar\u0131na \u0130tiraz M\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? (K\u0131s\u0131m 2)<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n\u00a0Prof. Dr. Ersan \u015eEN\u00a0taraf\u0131ndan\u00a0www.hukukihaber.net\u00a0sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
\u200bUygulamada; tutuklama talebinin reddine ve tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz\u0131n asliye ceza mahkemesi taraf\u0131ndan reddi halinde bu karara a\u011f\u0131r ceza mahkemesi nezdinde itiraz edilebilece\u011fine dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla, yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda k\u0131sa bir yaz\u0131 yazmay\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fck. \u00c7\u00fcnk\u00fc tutuklama tedbiri, ortada kesinle\u015fmi\u015f bir mahkeme karar\u0131 olmadan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile k\u0131s\u0131tlamakta ve her t\u00fcrl\u00fc yasal tedbire ra\u011fmen keyfi veya hatal\u0131 uygulanabildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n veya Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131 vekilinin tatbikatta g\u00f6r\u00fcld\u00fc olarak bilinen denetimi de esas itibariyle yeni bir itiraz\u0131n yolunu a\u00e7maz.<\/p>\n
Bu k\u0131sa a\u00e7\u0131klamadan sonra;<\/p>\n
Ki\u015fi hak ve h\u00fcrriyetlerinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7er\u00e7eveyi Anayasa m.13 \u00e7izer. Anayasa m.19 ile \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi m.5\u2019in g\u00fcvencesi alt\u0131nda bulunan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011finin hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da ancak bu \u00fc\u00e7 maddenin belirledi\u011fi \u00e7er\u00e7evede m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu maddeler d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda k\u0131yas ve k\u0131yasa varan geni\u015fletici yorum yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, kamu otoritesi ve yarg\u0131 mercileri keyfi de hareket edemez. \u201cHukuku devleti\u201d ilkesi, temel hak ve h\u00fcrriyetlere hukuka ayk\u0131r\u0131 veya keyfi m\u00fcdahaleleri yasaklar.<\/p>\n
Anayasa m.19, \u0130HAS m.5, Ceza Muhakemesi Kanunu m.100 ve m.101 tutuklama tedbirinin \u015fekil ve \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015f olup, ortada bir mahkemenin hapis cezas\u0131na ili\u015fkin kesin mahkumiyet karar\u0131 olmadan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile k\u0131s\u0131tlayan ceza yarg\u0131lamas\u0131 tedbirine tutuklama denir. Tutuklaman\u0131n amac\u0131, ceza infaz\u0131 veya ma\u011fdur oldu\u011funu iddia eden \u015fikayet\u00e7inin \u00d6zel Hukukta kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan hakk\u0131n\u0131n takibi ve tahsili de\u011fildir. Hakk\u0131nda su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesini g\u00f6steren somut deliller bulunan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k, ancak adaletten ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesini ortaya koyan somut olgular bulundu\u011funda veya delil karartaca\u011f\u0131na ili\u015fkin kuvvetli \u015f\u00fcpheyi uyand\u0131ran davran\u0131\u015flar\u0131 oldu\u011funda ve adli kontrol tedbirinin yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 durumda tutuklanabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda son \u00e7are niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan tutuklama tedbiri keyfidir veya hukuki dayanaktan yoksundur.<\/p>\n
\u0130lk tutuklulu\u011fun hukukili\u011fine, keyfi olup olmad\u0131\u011f\u0131na, devam\u0131na ve uzat\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fck hakim veya mahkeme kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 tutuklunun ve m\u00fcdafiin itiraz hakk\u0131 oldu\u011fu gibi tutuklama talebinin reddine veya tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 da Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n itiraz hakk\u0131 olup, \u015fikayet\u00e7inin veya kat\u0131lan\u0131n tutuklama talebi veya tutukluluk talebinin reddine veya tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz hakk\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Tutuklulu\u011fa itiraz; \u201cTutuklama karar\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.101\/5\u2019de, \u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilme istemleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi ile CMK m.105\/1\u2019in son c\u00fcmlesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Tutuklama tedbirine kar\u015f\u0131 itiraz kanun yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fini d\u00fczenleyen bu h\u00fck\u00fcmlerde, \u00f6zel bir prosed\u00fcr \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olup, tutuklulu\u011fa itirazlarda ve bu itirazlar\u0131n incelenmesinde, bir ola\u011fan kanun yolu olarak tan\u0131mlanan CMK m.267 ila CMK m.271 h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n
CMK m.101\/5\u2019e g\u00f6re; \u201cBu madde ile 100 \u00fcnc\u00fc madde gere\u011fince verilen kararlara itiraz edilebilir\u201d.<\/p>\n
CMK m.104\/2\u2019ye g\u00f6re; \u201cBu kararlara itiraz edilebilir\u201d.<\/p>\n
CMK m.105\/1\u2019in son c\u00fcmlesine g\u00f6re ise; \u201cBu kararlara itiraz edilebilir\u201d.<\/p>\n
Tutuklama karar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz edildi\u011finde, itiraz mercii taraf\u0131ndan verilen karara kar\u015f\u0131 bir istisna hari\u00e7 tekrar itiraz yolu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Kanun koyucu; tutuklulu\u011fa, tutuklunun devam\u0131na veya uzat\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin olarak verilen ilk kararlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 itiraz\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir. Tutuklulu\u011fa yap\u0131lan itiraz t\u00fcketildi\u011finde, CMK m.271\/4 gere\u011fince ilk defa itiraz merciince verilen tutuklama karar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz yoluna gidebilme hakk\u0131 hari\u00e7, itiraz \u00fczerine verilecek kararlara art\u0131k itiraz edilemez. Yeni itiraz; tutuklulukla ilgili, yeni bir ba\u015fvuru veya ayl\u0131k inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, buradan verilecek yeni kararlara kar\u015f\u0131 yap\u0131labilir.<\/p>\n
O halde; sulh ceza hakimli\u011fine, olmazsa asliye ceza mahkemesine, o da olmazsa a\u011f\u0131r ceza mahkemesine o tutuklama verirse onun karar\u0131na itiraz edilebilece\u011fine dair kabul hatal\u0131 olup, itiraz prosed\u00fcr\u00fc CMK m.271\/4\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisna hari\u00e7 ilk itirazla t\u00fckenir. Soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda sulh ceza hakimli\u011finin tutukluluk tedbiri ile ilgili karar\u0131na kar\u015f\u0131 asliye ceza mahkemesine, kovu\u015fturma evresinde de asliye ceza mahkemesinin karar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r ceza mahkemesine, a\u011f\u0131r ceza mahkemesinin karar\u0131na kar\u015f\u0131 da itiraz\u0131 incelemekle yetkili k\u0131l\u0131nan a\u011f\u0131r ceza mahkemesine itirazla itiraz kanun yolu s\u00fcreci tamamlan\u0131r.<\/p>\n
CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cRet karar\u0131na\u201d ibaresi, ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal d\u00f6neminde 696 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin 93. maddesiyle 2017 y\u0131l\u0131nda \u201cBu kararlara\u201d olarak de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, sonra bu de\u011fi\u015fiklik 7079 say\u0131l\u0131 Kanunun 88. maddesiyle aynen kabul edilmek suretiyle kanunla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ola\u011fan\u00fcst\u00fc hak d\u00f6neminde \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK\u2019lar\u0131n istisnaili\u011fi ve ge\u00e7icili\u011fi, bu KHK\u2019lar\u0131n kanunlarla uygun bulunmalar\u0131n\u0131n onlar\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal d\u00f6neminden sonra da y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerini devam ettireceklerine dair g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn ve uygulaman\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 bir yana, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi tutuklama karar\u0131na yap\u0131lan itirazla verilen serbest b\u0131rakma karar\u0131na itiraz\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaz, yani \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d h\u00fckm\u00fc, itiraz merciinin verdi\u011fi tutuklulu\u011fa yap\u0131lan itiraz\u0131 kabulle tahliye karar\u0131na itiraz yolunu a\u00e7maz. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz; m.105\u2019in son c\u00fcmlesinde yer alan \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d h\u00fckm\u00fc i\u00e7in de ge\u00e7erli olup, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k aleyhine itiraz, ilk karar\u0131 veren yani tutuklulukla ilgili ba\u015fvuruyu de\u011ferlendiren yarg\u0131 merciinin karar\u0131na itirazla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bunun yegane istisnas\u0131, CMK m.271\/4\u2019d\u00fcr.<\/p>\n
Hakimlik kararlar\u0131 ile kanunlar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi hallerde mahkeme kararlar\u0131na, bu kapsamda tutuklama tedbirine itiraz prosed\u00fcr\u00fc, bir ola\u011fan kanun yolu olarak CMK m.267 ila m.271\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde ve m.105\u2019nin son c\u00fcmlesinde yer alan \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d h\u00fckm\u00fc, itiraz merciinin \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k lehine karalar\u0131na kar\u015f\u0131 da itiraz edilebilmesini hakl\u0131 k\u0131lmaz. Anayasa m.13 ve itiraz kanun yolunu d\u00fczenleyen CMK m.267 ila m.271, itiraz merciinin tutuklama tedbiri ile ilgili \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k lehine kararlara kar\u015f\u0131 savc\u0131l\u0131k makam\u0131n\u0131n itiraz edebilmesinin hakl\u0131 dayana\u011f\u0131 olabilecek, ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan bir h\u00fckme ve ibareye sahip olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmle de\u011fi\u015fikli\u011fi ve m.105\u2019in son c\u00fcmlesi de aleyhe yoruma ve uygulamaya elveri\u015fli de\u011fildir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak;<\/p>\n
Uygulamada; \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d \u015feklinde Ceza Muhakemesi Kanunu m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde de\u011fi\u015fikli\u011fe gidildi\u011fi, f\u0131kran\u0131n ilk c\u00fcmlesinde ise \u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n tutukluluk halinin devam\u0131na veya sal\u0131verilmesine hakim veya mahkemece karar verilir.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verildi\u011fi, bu maddenin soru\u015fturma ve kovu\u015fturma evrelerinin her a\u015famas\u0131nda \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilmesini isteyebilece\u011fi, sal\u0131verilme isteminin kabul\u00fc veya reddi kararlar\u0131na soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda asliye ceza mahkemesi ve kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda da yarg\u0131lamay\u0131 yapan mahkemenin kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz\u0131 incelemeye yetkili itiraz mercii nezdinde itiraz edilebilece\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak m.104\/2\u2019nin ikinci bir itiraz\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair bir sonuca var\u0131lamayaca\u011f\u0131, yani \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilmedi\u011fi, yani tahliye talebinin reddi karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz \u00fczerine \u015f\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verildi\u011fi durumda, art\u0131k bu karara kar\u015f\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n itiraz hakk\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 izahtan varestedir.<\/p>\n
Yeri gelmi\u015fken CMK m.270\u2019de; itiraz\u0131n Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na ve kar\u015f\u0131 tarafa tebli\u011fi ile inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 usul\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlendi\u011fi, itiraz\u0131 inceleyecek merciin, yaz\u0131 ile cevap verebilmesi i\u00e7in yap\u0131lan itiraz\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve kar\u015f\u0131 tarafa bildirebilece\u011fi, fakat bildirmek zorunda olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130tiraz mercii taraf\u0131ndan; CMK m.101 ve m.105. maddeleri uyar\u0131nca yap\u0131lan itiraz \u00fczerine Cumhuriyet savc\u0131s\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131nmas\u0131 durumunda, bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u015f\u00fcpheliye, san\u0131\u011fa veya m\u00fcdafiine bildirilece\u011fi, bu bildirimin zorunlu oldu\u011fu, \u015f\u00fcphelinin san\u0131\u011f\u0131n veya m\u00fcdafiinin de \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirebilece\u011fi, ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmenin de zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
CMK m.270\/2\u2019de m.101\u2019de ve m.105\u2019de d\u00fczenlenen itirazdan bahsedildi\u011fi, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde yer alan itirazdan s\u00f6z edilmedi\u011fi, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz \u00fczere bu h\u00fckm\u00fcn daha evvel \u201cRet karar\u0131na itiraz edilebilir.\u201d \u015feklinde olup, sonradan \u201cBu kararlara itiraz edilebilir.\u201d olarak de\u011fi\u015ftirildi\u011fi,<\/p>\n
\u0130lk bak\u0131\u015fta CMK m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinin m.270\/2\u2019de say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle de bu h\u00fck\u00fcmde g\u00f6sterilen prosed\u00fcr\u00fcn m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesi bak\u0131m\u0131ndan tatbik edilemeyece\u011fine dahi d\u00fc\u015f\u00fcnce ortaya koyulsa da, m.104\/2\u2019nin ikinci c\u00fcmlesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, art\u0131k sadece ret kararlar\u0131na de\u011fil, tutuklama ile ilgili verilen kararlara kar\u015f\u0131 itiraz kanun yolu a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, bu h\u00fck\u00fcm y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan itiraz\u0131n incelenmesinde de yine CMK m.270\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen prosed\u00fcr\u00fcn tatbikinin gerekece\u011fi,<\/p>\n
Sonucuna var\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
>> \u0130tiraz Merciinin Tahliye Karar\u0131na \u0130tiraz M\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? (K\u0131s\u0131m 2)<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n\u00a0Prof. Dr. Ersan \u015eEN\u00a0taraf\u0131ndan\u00a0www.hukukihaber.net\u00a0sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uygulamada; tutuklama talebinin reddine ve tahliye kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz\u0131n asliye ceza mahkemesi taraf\u0131ndan reddi halinde bu karara a\u011f\u0131r ceza mahkemesi nezdinde itiraz edilebilece\u011fine dair bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla, yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda k\u0131sa bir yaz\u0131 yazmay\u0131 gerekli g\u00f6rd\u00fck. \u00c7\u00fcnk\u00fc tutuklama tedbiri, ortada kesinle\u015fmi\u015f bir mahkeme karar\u0131 olmadan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131 t\u00fcm\u00fc ile k\u0131s\u0131tlamakta ve her t\u00fcrl\u00fc yasal tedbire ra\u011fmen keyfi veya hatal\u0131 uygulanabildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131s\u0131n\u0131n veya Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131 vekilinin tatbikatta g\u00f6r\u00fcld\u00fc olarak bilinen denetimi de esas itibariyle yeni bir itiraz\u0131n yolunu a\u00e7maz. Bu k\u0131sa a\u00e7\u0131klamadan sonra; Ki\u015fi hak ve h\u00fcrriyetlerinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7er\u00e7eveyi Anayasa m.13 \u00e7izer. Anayasa m.19 ile \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi m.5\u2019in g\u00fcvencesi alt\u0131nda bulunan ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011finin hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 da ancak bu \u00fc\u00e7 maddenin belirledi\u011fi \u00e7er\u00e7evede m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu maddeler d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda k\u0131yas ve k\u0131yasa varan geni\u015fletici yorum yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, kamu otoritesi ve yarg\u0131 mercileri keyfi de hareket edemez. \u201cHukuku devleti\u201d ilkesi, temel hak ve h\u00fcrriyetlere hukuka ayk\u0131r\u0131 veya keyfi m\u00fcdahaleleri yasaklar. Anayasa m.19, \u0130HAS m.5, Ceza Muhakemesi Kanunu m.100 ve m.101 tutuklama tedbirinin \u015fekil ve \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015f olup, ortada bir mahkemenin hapis cezas\u0131na ili\u015fkin kesin …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-68139","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n