ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2021\/100<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/174<\/p>\n
Karar Tarihi : 17\/10\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih \u2013 Say\u0131 : 24\/3\/2025 – 32851<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 133 milletvekili<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 1. maddesiyle 12\/3\/1982 tarihli ve 2634 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu\u2019nun 3. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen;<\/p>\n
1. (b) bendinin,<\/p>\n
2. (d) bendinde yer alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
B. 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
C. 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin yedinci (an\u0131lan f\u0131kraya 25\/10\/2023 tarihli ve 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinin) ve onuncu f\u0131kralar\u0131n\u0131n,<\/p>\n
\u00c7. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
1. 6. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
a. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
b. \u0130kinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
2. 6. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131n,<\/p>\n
D. 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin;<\/p>\n
1. De\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
2. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…3 ay…\u201d ibaresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesinin,<\/p>\n
E. 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin;<\/p>\n
1. a. (A) F\u0131kras\u0131n\u0131n (1) numaral\u0131 bendine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin,<\/p>\n
b. (A) F\u0131kras\u0131na eklenen (4) ve (5) numaral\u0131 bentlerin,<\/p>\n
2. De\u011fi\u015ftirilen (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
a. Birinci paragraf\u0131n\u0131n ikinci ve be\u015finci c\u00fcmlelerinin,<\/p>\n
b. \u0130kinci paragraf\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
F. 10. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n,<\/p>\n
G. 12. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 31. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (b) f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c… ve Bakan taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
\u011e. 16. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un de\u011fi\u015ftirilen ek 5. maddesinin,<\/p>\n
H. 17. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 11. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131n\u0131n,<\/p>\n
I. 18. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 12. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinin \u201c…bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren s\u00f6z konusu kiralama, \u00f6n izin, kesin izin, irtifak hakk\u0131 veya kullanma iznine ili\u015fkin olarak varsa a\u00e7\u0131lan davalardan t\u00fcm yarg\u0131lama giderleri \u00fcstlenilerek kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak feragat edilmesi,…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,<\/p>\n
\u0130. 19. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 13. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
J. 21. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 15. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c… ve\/veya s\u00f6zl\u00fc…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
K. 23. maddesiyle 3\/6\/2007 tarihli ve 5686 say\u0131l\u0131 Jeotermal Kaynaklar ve Do\u011fal Mineralli Sular Kanunu\u2019nun 17. maddesine eklenen (4) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
L. 24. maddesiyle 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 7. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 2., 5., 6., 7., 10., 13., 35., 36., 38., 43., 44., 45., 46., 48., 56., 63., 70., 73., 127., 128., 153., 169. ve 170. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130<\/p>\n
Kanun\u2019un iptali talep edilen kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
1. 1. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (b) ve (d) bentleri \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(b) (De\u011fi\u015fik:18\/7\/2021-7334\/1 md.) K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgeleri: Turizm hareketleri ve faaliyetleri y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nem ta\u015f\u0131yan veya do\u011fal, tarih\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yo\u011fun olarak yer ald\u0131\u011f\u0131, korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan y\u00f6relerde, koruma kullanma dengesi g\u00f6zetilerek sekt\u00f6rel kalk\u0131nman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn pl\u00e2nl\u0131 ve kontroll\u00fc geli\u015fiminin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla yeri, mevkii ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla tespit ve il\u00e2n edilen alanlar\u0131,\u201d<\/p>\n
\u00a0\u201cd) (De\u011fi\u015fik:18\/7\/2021-7334\/1 md.) Turizm Merkezleri: K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri d\u0131\u015f\u0131nda kalmakla birlikte, bu b\u00f6lgelerin niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan, turizm hareketleri ve faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ncelikle geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil Hazine ta\u015f\u0131nmazlar\u0131 ile tescili m\u00fcmk\u00fcn olan Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde yeri, mevkii ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla tespit ve il\u00e2n edilen alanlar\u0131,\u201d<\/p>\n
2. 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cBakanl\u0131k\u00e7a uygun g\u00f6r\u00fclen k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinde alan\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla korunmas\u0131n\u0131n, geli\u015ftirilmesinin, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ve i\u015fletilmesinin \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015f birli\u011fi ile sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131nda Bakanl\u0131k yetkilidir. Bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenir.\u201d<\/p>\n
3. 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin yedinci (an\u0131lan f\u0131kraya 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmleleri) ve onuncu f\u0131kralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cBu maddede belirtilen s\u00fcreler i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi alamayan konaklama ve plaj i\u015fletmeleri, i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamaz ve faaliyette bulunamaz. Bu i\u015fletmelerin i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lan bildirim \u00fczerine yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde iptal edilir ve faaliyetlerine son verilir. (Ek c\u00fcmle: 25\/10\/2023-7464\/13 md.) Bu f\u0131kra kapsam\u0131nda i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilen i\u015fletmelere yetkili idarece yeniden i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 d\u00fczenlenmesi i\u00e7in tesisin belge alma ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dair Bakanl\u0131ktan al\u0131nan uygun g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131n\u0131n yetkili idareye ibraz\u0131 zorunludur.\u201d<\/p>\n
\u00a0\u201cBakanl\u0131k taraf\u0131ndan, turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 ve planl\u0131 ve kontroll\u00fc \u015fekilde geli\u015fimini sa\u011flamak amac\u0131yla sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgesi ve turizm merkezlerinde bulunan konaklama tesislerinin t\u00fcr veya kullan\u0131m karar\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi ile kapasite art\u0131\u015f\u0131 durumlar\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131dan sosyal ve teknik ve benzeri altyap\u0131ya kat\u0131l\u0131m pay\u0131 istenir.\u201d<\/p>\n
4. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ikinci f\u0131kras\u0131 de\u011fi\u015ftirilen ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131n eklendi\u011fi 6. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cDo\u011fal turizm kaynaklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131: <\/p>\n
Madde 6 \u2013K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinde ve turizm merkezlerinde; Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerin kamu yarar\u0131na korunmas\u0131na veya kamu yarar\u0131na kullan\u0131lmas\u0131na katk\u0131da bulunacak yap\u0131 ve tesisler, bu Kanunun 3 \u00fcnc\u00fc maddesindeki belgelere sahip olmak kayd\u0131yla, tapu kayd\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n 8 inci maddedeki ko\u015fullara uygun olarak, imar planlar\u0131na g\u00f6re yap\u0131labilir ve i\u015fletilebilir.<\/p>\n
(De\u011fi\u015fik ikinci f\u0131kra:18\/7\/2021-7334\/4 md.) Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde, b\u00f6lgenin do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerinin bozulmamas\u0131, turizm i\u015fletmelerine zarar verilmemesi, turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131 ve \u00e7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ve 4\/4\/1990 tarihli ve 3621 say\u0131l\u0131 K\u0131y\u0131 Kanununa uygun olmas\u0131 ko\u015fulu ile bu yerlerin kontroll\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan, 8 inci maddeye g\u00f6re, imar plan\u0131 gerektirmeyen, sabit olmayan, kamuya yararl\u0131, konaklama i\u00e7ermeyen, \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesis yap\u0131labilir. Bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131 ile \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesis niteliklerine ili\u015fkin usul ve esaslar, 37 nci maddenin (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n (3) numaral\u0131 bendine dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle belirlenir.<\/p>\n
\u00a0(Ek f\u0131kra:18\/7\/2021-7334\/4 md.) \u00dccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesis ile 9 uncu maddenin (b) bendinde belirtilen tesislerin Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 halinde, a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli ile orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma geliri Bakanl\u0131k\u00e7a \u00f6denmez. (Ek c\u00fcmle: 3\/11\/2022-7420\/10 md.) Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesisler, m\u00fcnhas\u0131ran Bakanl\u0131k D\u00f6ner Sermaye \u0130\u015fletmesi Merkez M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc veya i\u015ftiraki \u015firketler taraf\u0131ndan i\u015fletilebilir, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere devredilemez ve i\u015flettirilemez.<\/p>\n
(Ek f\u0131kra:18\/7\/2021-7334\/4 md.) 3621 say\u0131l\u0131 Kanuna uygun olmak kayd\u0131yla, yerle\u015fim tasar\u0131m ve y\u00f6netim plan\u0131 ile ko\u015fullar\u0131 belirlenen, do\u011fal \u00e7evre ile uyumlu, kal\u0131c\u0131 yap\u0131 i\u00e7ermeyen, gerekli g\u00fcvenlik tedbirleri al\u0131nan iyi donan\u0131ml\u0131 l\u00fcks \u00e7ad\u0131rlarda geli\u015fmi\u015f hizmet sunan ge\u00e7ici l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesisleri yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla kiralama yap\u0131labilir. Tesis kapsam\u0131nda yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc \u00fcnite, temelsiz ah\u015fap platform \u00fczerine, m\u00fcmk\u00fcn olan en az m\u00fcdahaleyle, \u00e7evre dostu \u00e7ad\u0131r malzemesi kullan\u0131larak ve do\u011fal ekosisteme uygun olarak yap\u0131l\u0131r. Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi kriterlere uygun yap\u0131lmayan ve Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi almayan tesisler i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamaz. Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip, ba\u015fka bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde bu tesisler i\u00e7in i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilir. Bu f\u0131kra kapsam\u0131nda s\u00f6zle\u015fmelerine ayk\u0131r\u0131 olarak Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi kriterlere uygun yap\u0131lmayan tesislerin kira s\u00f6zle\u015fmeleri feshedilir ve ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tahliyesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
Deniz, g\u00f6l ve akarsular ile k\u0131y\u0131lar\u0131, \u00f6zelliklerini bozucu ve y\u0131prat\u0131c\u0131 \u015fekilde kullan\u0131lamaz. Bu yerlerden kum, \u00e7ak\u0131l ve ta\u015f al\u0131nmas\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde yararlanma 1738 say\u0131l\u0131 Seyir ve Hidrografi Hizmetleri Kanununa g\u00f6re Deniz Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131nmak kaydiyle Bakanl\u0131\u011f\u0131n iznine ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n
5. 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131 ile birinci c\u00fcmlesinde ibare de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131lan ikinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(De\u011fi\u015fik birinci f\u0131kra:18\/7\/2021-7334\/5 md.) Bakanl\u0131k; k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ve turizm merkezleri i\u00e7inde her \u00f6l\u00e7ekteki planlar\u0131 yapmaya, yapt\u0131rmaya, re\u2019sen onaylamaya ve tadil etmeye yetkilidir. K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ve turizm merkezleri i\u00e7inde yer alan korunan alanlarda her \u00f6l\u00e7ekteki plan teklifleri sadece Bakanl\u0131\u011fa sunulur. \u0130lgili kurul, kurum ve kurulu\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fleri do\u011frultusunda Bakanl\u0131k\u00e7a incelenerek uygun g\u00f6r\u00fclen planlar, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilir. Bu planlar, Bakanl\u0131k ile mutabakat sa\u011flanarak \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca ilgili tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma b\u00f6lge komisyon karar\u0131 da dahil en ge\u00e7 alt\u0131 ay i\u00e7inde sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r. Bu alanlarda, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan plan haz\u0131rlanmas\u0131 veya haz\u0131rlatt\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda; \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lacak onamaya esas olmak \u00fczere Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131n\u0131r. 23\/5\/2019 tarihli ve 7174 say\u0131l\u0131 Kapadokya Alan\u0131 Hakk\u0131nda Kanun, 19\/6\/2014 tarihli ve 6546 say\u0131l\u0131 \u00c7anakkale Sava\u015flar\u0131 Gelibolu Tarihi Alan\u0131 Hakk\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun ve 18\/12\/1981 tarihli ve 2565 say\u0131l\u0131 Askeri Yasak B\u00f6lgeler ve G\u00fcvenlik B\u00f6lgeleri Kanunu kapsam\u0131nda kalan alanlar ile 18\/11\/1983 tarihli ve 2960 say\u0131l\u0131 Bo\u011fazi\u00e7i Kanununda \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcm b\u00f6lgesi olarak belirlenen alanlar, \u00f6zel \u00e7evre koruma b\u00f6lgeleri ve \u00f6zelle\u015ftirme kapsam ve program\u0131na al\u0131nan alanlar bu f\u0131kra kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ve turizm merkezlerinde Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak alt yap\u0131 ve pl\u00e2nlama i\u015flemlerine esas olmak \u00fczere di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan istenilen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015f otuz g\u00fcn i\u00e7inde verilir. Bu s\u00fcre sonunda istenilen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn verilmemesi durumunda ilgili i\u015f ve i\u015flemler Bakanl\u0131k\u00e7a re\u2019sen tesis edilebilir.\u201d<\/p>\n
6. 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin c\u00fcmle ve bentlerin eklendi\u011fi (A) f\u0131kras\u0131 ile de\u011fi\u015ftirilen (H) f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cA. K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ve turizm merkezlerinde bulunan, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan turizm ama\u00e7l\u0131 de\u011ferlendirilmesinde yarar g\u00f6r\u00fclen ve ilgili Bakanl\u0131\u011fa bildirilen ta\u015f\u0131nmazlardan;<\/p>\n
\u00a0(1) (De\u011fi\u015fik: 7\/5\/2008-5761\/2 md.) (De\u011fi\u015fik birinci ve ikinci c\u00fcmle:23\/5\/2019-7175\/2 md.) Kamu hizmetlerinde kullan\u0131lanlar ile \u00fczerinde irtifak hakk\u0131 tesis edilenler hari\u00e7, Hazinenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlardan \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca uygun g\u00f6r\u00fclenler \u00fc\u00e7 ay i\u00e7erisinde tahsis edilir, bu s\u00fcre i\u00e7inde tahsisin yap\u0131lmamas\u0131 veya olumsuz g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmemesi halinde tahsis yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. Tapuya tescili m\u00fcmk\u00fcn olan Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki tescil harici yerler ile kapanan yollar ve yol fazlalar\u0131 ise talep tarihinden ba\u015flayarak en ge\u00e7 bir ay i\u00e7inde Hazine ad\u0131na tescil edilir ve tescili m\u00fcteakip Bakanl\u0131\u011fa ayn\u0131 usulle tahsis yap\u0131l\u0131r. (Ek c\u00fcmle:18\/7\/2021-7334\/6 md.) Mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar; ot bedeli ta\u015f\u0131nmaz\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131ya tahsisi a\u015famas\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak kayd\u0131yla, 25\/2\/1998 tarihli ve 4342 say\u0131l\u0131 Mera Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tahsis amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek, sadece turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015ferhli olarak Hazine ad\u0131na tapuya tescil edilir ve tescili m\u00fcteakip Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilir. Hazine m\u00fclkiyetinde yeterli alan\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, 6831 say\u0131l\u0131 Orman Kanununa g\u00f6re orman say\u0131lan yerlerden;<\/p>\n
a) Sa\u011fl\u0131k turizmine y\u00f6nelik fizik tedavi tesisi veya rehabilitasyon merkezi tesislerini kapsayan konaklamal\u0131 tesisler yap\u0131labilmesi i\u00e7in iklimsel ve \u00e7evresel zorunluluk bulunan,<\/p>\n
b) Termal turizmine y\u00f6nelik jeotermal kaynaklar\u0131 bulunan,<\/p>\n
c) K\u0131\u015f turizmi kapsam\u0131nda uygun yap\u0131 ve tesislerin yap\u0131labilece\u011fi yeterli pist uzunlu\u011funu ve gerekli rak\u0131m\u0131 sa\u011flayan,<\/p>\n
d) Eko-turizm kapsam\u0131nda yer alan yayla turizmi, k\u0131rsal turizm ve benzeri turizm t\u00fcrlerine y\u00f6nelik tesislerin yer alabilece\u011fi \u00e7evresel ve sosyal anlamda imkan sa\u011flayan,<\/p>\n
e) Golf turizmine y\u00f6nelik olarak uygun iklim yap\u0131s\u0131 ve topografik \u00f6zellikler dikkate al\u0131narak uluslararas\u0131 standartlara uygun tesisler ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine imkan sa\u011flayan,<\/p>\n
f) K\u0131y\u0131lar\u0131n co\u011frafi ve fiziksel yap\u0131s\u0131 nedeniyle kumsallardan, do\u011fal manzaradan, \u00e7evresel zenginlikten, biyolojik \u00e7e\u015fitlilikten yararlanma bak\u0131m\u0131ndan alt yap\u0131 ve \u00fcst yap\u0131 tesisi konusunda kolayl\u0131k sa\u011flayan,<\/p>\n
g) Kruvaziyer ve yat gibi deniz turizmine y\u00f6nelik olarak k\u0131y\u0131dan ba\u015fka bir yerde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan,<\/p>\n
h) Uluslararas\u0131 yar\u0131\u015fmalar\u0131n yap\u0131labilece\u011fi turizm ama\u00e7l\u0131 spor tesisleri yap\u0131labilmesi i\u00e7in uygun iklim yap\u0131s\u0131 veya co\u011frafi \u00f6zellikler sa\u011flayan,<\/p>\n
yerler de Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131nca, bu f\u0131krada belirtilen usulle Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilir.<\/p>\n
Bu Kanuna g\u00f6re tahsis edilecek orman say\u0131lan yerlerde;<\/p>\n
a) Turizme tahsis edilecek alan, il genelindeki toplam orman say\u0131lan yerlerin binde 5\u2019ini ge\u00e7emez.<\/p>\n
b) Yap\u0131la\u015fmaya esas in\u015faat hakk\u0131, emsal (E) 0.30\u2019u ge\u00e7emez.<\/p>\n
c) Turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 i\u00e7in tahsis edilen orman alan\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131 kadar alan\u0131n a\u011fa\u00e7land\u0131rma bedeli ve a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131lan bu alan\u0131n \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bak\u0131m bedeli, yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hesab\u0131na, do\u011frudan belirtilen a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m i\u015flerinde kullan\u0131lmak \u015fart\u0131yla gelir olarak kaydedilir ve kaydedilen tutar kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denek \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Belirtilen bedelin yat\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti halinde, yat\u0131r\u0131mc\u0131ya turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesi verilmez.<\/p>\n
\u00a0(2) Kamu kurulu\u015flar\u0131na ait olanlar, talep tarihinden ba\u015flayarak en ge\u00e7 2 ay i\u00e7inde Hazine ad\u0131na tapuya tescil ve Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilir. Devre ili\u015fkin \u015fartlar ve bedel, ilgili kurulu\u015flar ile Hazine aras\u0131nda 6830 say\u0131l\u0131 \u0130stimlak Kanununun 30 uncu maddesine g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmlenir.<\/p>\n
\u00a0(3) Di\u011fer ger\u00e7ek ve t\u00fczelki\u015filer ile vak\u0131flara ait olup turizm i\u015fletmesi belgesine sahip olmayanlar, Bakanl\u0131k\u00e7a kamula\u015ft\u0131r\u0131larak, Hazine ad\u0131na tapuya tescil ve tescil tarihinden ba\u015flayarak en ge\u00e7 1 ay i\u00e7inde Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilir. (\u0130ptal ikinci c\u00fcmle: Anayasa Mahkemesi\u2019nin 29\/1\/2014 tarihli ve E.: 2013\/108, K.: 2014\/15 say\u0131l\u0131 Karar\u0131 ile.) (\u2026) Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmemi\u015f olmas\u0131, arazinin turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131ma tahsisine engel say\u0131lmaz.<\/p>\n
\u00a0(4) (Ek:18\/7\/2021-7334\/6 md.) (De\u011fi\u015fik: 25\/10\/2023-7464\/14 md.) 9\/8\/1983 tarihli ve 2873 say\u0131l\u0131 Mill\u00ee Parklar Kanunu gere\u011fince tespit ve il\u00e2n edilen yerlerde, ilgili Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen ve \u00fczerinde turizm maksatl\u0131 konaklama tesisi bulunan veya konaklama tesisi yap\u0131lmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclen alanlar\u0131, uzun devreli geli\u015fme planlar\u0131 ve geli\u015fme planlar\u0131na uygun olarak, gelirleri Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6ner sermayesine ait olmak \u00fczere yat\u0131r\u0131mc\u0131lara tahsis etmeye sadece Bakanl\u0131k yetkilidir. Bu f\u0131krada belirtilen yerlerde sadece \u00e7ad\u0131r ve karavan i\u00e7eren kamp alanlar\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve i\u015fletilmesi amac\u0131yla ilgili mevzuat\u0131 uyar\u0131nca ilgili kurum taraf\u0131ndan kiralama yap\u0131labilir, bu \u015fekilde kiralanan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tahsis amac\u0131 ve kullan\u0131m \u015fekli de\u011fi\u015ftirilemez. <\/p>\n
\u00a0(5) (Ek:18\/7\/2021-7334\/6 md.) K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ve turizm merkezlerinde Ula\u015ft\u0131rma ve Altyap\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131nca uygun g\u00f6r\u00fclen yat limanlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ta\u015f\u0131nmaz tahsis etmeye Bakanl\u0131k yetkilidir.\u201d<\/p>\n
\u00a0\u201cH. (Ek: 24\/7\/2003-4957\/3 md.) (De\u011fi\u015fik:18\/7\/2021-7334\/6 md.) K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgesinin tamam\u0131 veya planlarla belirlenmi\u015f alt b\u00f6lgeleri veya bir veya birden fazla parselleri, plan ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak Bakanl\u0131k\u00e7a tahsis edilebilir. B\u00f6lgenin tamam\u0131n\u0131n veya alt b\u00f6lgenin tek bir ana yat\u0131r\u0131mc\u0131ya tahsisi i\u00e7in yap\u0131lan ba\u015fvurular\u0131n tamam\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilerek se\u00e7ilen yat\u0131r\u0131mc\u0131ya \u00f6n izin verilmesine ve \u00f6n izin ko\u015fullar\u0131na karar verilir. \u0130\u015flemler, \u00f6n izin ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re Bakanl\u0131k\u00e7a y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Bu ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde ana yat\u0131r\u0131mc\u0131 lehine ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikli \u00fcst haklar\u0131 dahil olmak \u00fczere irtifak hakk\u0131 tesisi Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca belirlenen ko\u015fullarla ve bu Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Bu f\u0131kra kapsam\u0131nda ana yat\u0131r\u0131mc\u0131ya ve alt yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ta\u015f\u0131nmaz tahsisi i\u015flemlerine ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenir. <\/p>\n
K\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinde; \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Olumlu Karar\u0131 veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131 verilen yat\u0131r\u0131mlar hakk\u0131nda, yat\u0131r\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken t\u00fcm izin, onay ve ruhsatlar, ilgili kurumlarca ba\u015fkaca hi\u00e7bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde verilir. \u0130rtifak hakk\u0131 dahil di\u011fer b\u00fct\u00fcn i\u015flemler ise en ge\u00e7 \u00fc\u00e7 ay i\u00e7erisinde tamamlan\u0131r. Yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlan\u0131p tesisin i\u015fletmeye ge\u00e7ebilmesi i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken izin ve ruhsatlar da ilgili kurumlarca on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde verilir.\u201d<\/p>\n
7. 10. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(Ek f\u0131kra:18\/7\/2021-7334\/10 md.) Bakanl\u0131k\u00e7a \u00fclke turizmine ve tan\u0131t\u0131m\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilen ve boylar\u0131 otuz dokuz metrenin \u00fczerinde olan yabanc\u0131 bayrakl\u0131 ticari yatlar\u0131n T\u00fcrk karasular\u0131nda faaliyet g\u00f6stermelerine ve seyrine her y\u0131l belirlenen sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerine katk\u0131 pay\u0131 al\u0131nmas\u0131 suretiyle, ayn\u0131 takvim y\u0131l\u0131n\u0131 ge\u00e7meyecek \u015fekilde ge\u00e7ici s\u00fcreli olarak Bakanl\u0131k\u00e7a izin verilebilir. \u0130zin s\u00fcresi sonunda yeniden s\u00fcre verilmeyen ve T\u00fcrk karasular\u0131ndan ayr\u0131lmayan yatlar hakk\u0131nda 27\/10\/1999 tarihli ve 4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.\u201d<\/p>\n
8. 12. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 31. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (b) f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cb) (De\u011fi\u015fik:18\/7\/2021-7334\/12 md.) 33 \u00fcnc\u00fc maddedeki idari yapt\u0131r\u0131mlar; 30 uncu maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda denetim yetkisi verilenler, Bakanl\u0131k kontrol\u00f6rleri ve Bakan taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince tayin edilir.\u201d<\/p>\n
9. 16. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un de\u011fi\u015ftirilen ek 5. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cEk Madde 5 \u2013 (Ek:23\/5\/2019-7175\/10 md.) (De\u011fi\u015fik:18\/7\/2021-7334\/16 md.) <\/p>\n
Ormanl\u0131k alanlar \u00fczerinde bulunan ve 6831 say\u0131l\u0131 Kanunun 17 nci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sabit k\u0131ymetlerine al\u0131nan tesislerden konaklama ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olanlar ile k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ile turizm merkezleri i\u00e7inde ve bu b\u00f6lge ile merkezlerin d\u0131\u015f\u0131nda olmakla birlikte denize k\u0131y\u0131s\u0131 olan il\u00e7elerde, i\u00e7erisinde her t\u00fcr ve kapasitede konaklama tesisi bulunan mesire yerlerini tahsis etmeye, gelirleri Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ait olmak \u00fczere Bakanl\u0131k yetkilidir. Bu madde kapsam\u0131nda kalan yerlerin Bakanl\u0131\u011fa tahsisi ile Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131lara tahsis edilmesinde 8 inci madde h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Bu yerlerde l\u00fcks \u00e7ad\u0131r, \u00e7ad\u0131r ve karavan alan\u0131 yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla ilgili mevzuat\u0131 uyar\u0131nca Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan da kiralama yap\u0131labilir.\u201d<\/p>\n
10. 17. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 11. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cBirinci f\u0131krada belirtilen s\u00fcre i\u00e7erisinde basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunmayan konaklama tesisleri faaliyette bulunamaz. Bu tesislerin, i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lan bildirim \u00fczerine yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde iptal edilir ve faaliyetlerine son verilir. <\/p>\n
Bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte faaliyette bulunan konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmelerine, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir ay i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in Bakanl\u0131\u011fa ba\u015fvuruda bulunmalar\u0131 halinde turizm i\u015fletmesi belgesi verilir. Bu s\u00fcre i\u00e7erisinde ba\u015fvuruda bulunmayan ve Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak denetim sonucunda belirlenen kriterleri ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 veya sonradan kaybetti\u011fi anla\u015f\u0131lan i\u015fletmelerin belgeleri iptal edilir. Belgesi iptal edilen i\u015fletmelerin, yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir ve faaliyetlerine son verilir.\u201d<\/p>\n
11. 18. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 12. maddenin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cBu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce mevzuat\u0131 uyar\u0131nca orman say\u0131lan alanlar ve milli parklar \u00fczerinde, turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmek amac\u0131yla, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131nca konaklama ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lan kiralama s\u00f6zle\u015fmeleri ile \u00f6n izin ve kesin izin verilen, bu izne ba\u011fl\u0131 olarak \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca irtifak hakk\u0131 tesis edilen veya kullanma izni verilen yat\u0131r\u0131mc\u0131 ve i\u015fletmecilerin s\u00f6zle\u015fmeleri; bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren s\u00f6z konusu kiralama, \u00f6n izin, kesin izin, irtifak hakk\u0131 veya kullanma iznine ili\u015fkin olarak varsa a\u00e7\u0131lan davalardan t\u00fcm yarg\u0131lama giderleri \u00fcstlenilerek kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak feragat edilmesi, \u00f6denmesi gereken herhangi bir borcunun bulunmamas\u0131 ve bir y\u0131l i\u00e7inde ba\u015fvurulmas\u0131 halinde Bakanl\u0131k\u00e7a yeniden belirlenecek bedel ve tahsis ko\u015fullar\u0131n\u0131n kabul edilerek yeniden s\u00f6zle\u015fme d\u00fczenlenmek suretiyle, bu Kanunun 8 inci maddesine uyarlan\u0131r. Bu \u015fekilde uyarlanan s\u00f6zle\u015fmeler kapsam\u0131nda tespit edilen yeni bedeller ilgili idareler taraf\u0131ndan tahsil edilmeye devam edilir.\u201d<\/p>\n
12. 19. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 13. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cBu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesis ile 9 uncu maddenin (b) bendinde belirtilen tesisler i\u00e7in a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli ile orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma geliri tahsil edilmez, varsa tahsil edilmi\u015f olanlar iade edilmez.\u201d<\/p>\n
13. 21. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 15. maddenin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cBu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte, genel b\u00fct\u00e7e ve \u00f6zel b\u00fct\u00e7e kapsam\u0131ndaki kamu idarelerinde mesle\u011fe \u00f6zel yar\u0131\u015fma s\u0131nav\u0131na tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yeti\u015fme program\u0131 sonras\u0131 yeterlik s\u0131nav\u0131na tabi tutularak m\u00fcfetti\u015f, denet\u00e7i, denetmen ve kontrol\u00f6r kadrolar\u0131nda yard\u0131mc\u0131l\u0131k veya stajyerlikte ge\u00e7en s\u00fcreler d\u00e2hil en az be\u015f y\u0131l g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olanlar ile ayn\u0131 s\u00fcrede g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olmak kayd\u0131yla daha \u00f6nce bu unvanlar\u0131 ihraz etmi\u015f olanlar aras\u0131ndan, yap\u0131lacak yaz\u0131l\u0131 ve\/veya s\u00f6zl\u00fc s\u0131nav sonucunda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar, 31\/12\/2021 tarihine kadar durumlar\u0131na uygun kontrol\u00f6r veya ba\u015fkontrol\u00f6r kadrolar\u0131na naklen atanabilirler. Bu \u015fekilde atananlar\u0131n say\u0131s\u0131 k\u0131rk\u0131 ge\u00e7emez.\u201d<\/p>\n
14. 23. maddesiyle 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 17. maddesine eklenen (4) numaral\u0131 f\u0131kra \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(4) (Ek:18\/7\/2021-7334\/23 md.) Bu Kanun kapsam\u0131nda orman alanlar\u0131 ile Hazinenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinde veya Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki ta\u015f\u0131nmazlarda, turizm tesisi yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla kiralama yap\u0131lamaz, irtifak hakk\u0131 tesis edilemez ve kullanma izni verilemez. Bu yerlerin turizm ama\u00e7l\u0131 yat\u0131r\u0131mlara tahsisi 2634 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re m\u00fcnhas\u0131ran K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.\u201d<\/p>\n
15. 24. maddesiyle 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 7. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(1) Bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce, k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ile turizm merkezlerinde olup, 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmek \u00fczere tasarruf hakk\u0131 K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131na verilen ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde al\u0131nm\u0131\u015f;<\/p>\n
a) Arama ruhsatlar\u0131, turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine ruhsat\u0131 veren idare taraf\u0131ndan iptal edilir. Bu durumda ruhsat ve yat\u0131r\u0131m giderleri, iptal tarihindeki ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden hesaplanarak K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00e7esinden \u00f6denir. <\/p>\n
b) \u0130\u015fletme ruhsatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak edinilmi\u015f kaynak ve irtifak haklar\u0131, turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131nca kamula\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r. Kamula\u015ft\u0131rma bedeli, yap\u0131lan harcamalar\u0131n g\u00fcncel de\u011feri ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu durumda i\u015fletme ruhsat\u0131 ile bu ruhsata ba\u011fl\u0131 yat\u0131r\u0131m ve faaliyetlere ili\u015fkin izin ve kiralamalar idare taraf\u0131ndan iptal edilir.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Z\u00fcht\u00fc ARSLAN, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Kadir \u00d6ZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal M\u00fcmtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI ve \u0130rfan F\u0130DAN\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 22\/9\/2021 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
2. Dava dilek\u00e7esi ve ekleri, Raport\u00f6r \u0130smail Emrah PERDEC\u0130O\u011eLU taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, dava konusu kanun h\u00fck\u00fcmleri, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten ve 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca 25\/9\/2024 tarihinde yap\u0131lan toplant\u0131da K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakan\u0131 Mehmet Nuri ERSOY ile birlikte Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Nadir ALPASLAN, Hukuk Hizmetleri Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Muharrem EL\u0130\u015e, Genel M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131lar\u0131 Ne\u015fe \u00c7ILDIK ve El\u00e7in \u015e\u0130M\u015eEK \u00d6NC\u00dc, Birim Sorumlusu Onur MERAL, Uluda\u011f Alan Ba\u015fkan\u0131 B\u00fclent \u00c7\u0131nar \u00c7AVU\u015e ve teknik destek vermek \u00fczere kat\u0131lan Murat DEM\u0130REL\u2019in s\u00f6zl\u00fc a\u00e7\u0131klamalar\u0131 dinlendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Kanun\u2019un 1. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n De\u011fi\u015ftirilen (b) Bendi ile (d) Bendinde Yer Alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d \u0130barelerinin \u0130ncelenmesi <\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
3. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallar\u0131n k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri tan\u0131m\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yapt\u0131\u011f\u0131, bu b\u00f6lgelerin kapsam\u0131na do\u011fal de\u011ferlerin bulundu\u011fu alanlar\u0131n da ilave edildi\u011fi, gerek Anayasa gerekse uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler kapsam\u0131nda devletin bu alanlar\u0131 koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu, kurallar\u0131n koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir kay\u0131t i\u00e7ermedi\u011fi, Cumhurba\u015fkan\u0131na tek ba\u015f\u0131na kullanabilece\u011fi s\u0131n\u0131rs\u0131z bir yetkinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, bu yetkinin denetlenebilmesi i\u00e7in bir sistemin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar\u0131n belirsizlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, kurallar\u0131n orman vas\u0131fl\u0131 alanlar\u0131n turizm merkezi olarak ilan edilebilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kurallarda Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda ormanlar\u0131n kullan\u0131labilmesine ili\u015fkin ortaya konulan \u00f6l\u00e7\u00fctlerin kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 43., 44., 45., 56., 63., 153., 169. ve 170. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
a. (b) Bendi<\/p>\n
4. Dava konusu kuralda k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinin (KTKGB) tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re KTKGB\u2019ler, turizm hareketleri ve faaliyetleri y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nem ta\u015f\u0131yan veya do\u011fal, tarih\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yo\u011fun olarak yer ald\u0131\u011f\u0131, korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan y\u00f6relerde koruma kullanma dengesi g\u00f6zetilerek sekt\u00f6rel kalk\u0131nman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn planl\u0131 ve kontroll\u00fc geli\u015fiminin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla yeri, mevkii ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla tespit ve ilan edilen alanlard\u0131r.<\/p>\n
5. Kuralla \u00fclkenin turizm faaliyetleri y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nem ta\u015f\u0131yan y\u00f6releri ile do\u011fal, tarih\u00ee ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yo\u011fun olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6relerin KTKGB alan\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le gelmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00fclkemiz s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00e2hilindeki bir\u00e7ok t\u00fcrden alan\u0131n oldu\u011fu gibi Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan k\u0131y\u0131lar, ormanlar, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131n KTKGB alan\u0131 olarak belirlenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n 43. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cK\u0131y\u0131lar, Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndad\u0131r\u201d denilmek suretiyle k\u0131y\u0131lar\u0131n niteli\u011fini belirten genel kural konularak \u00f6zel m\u00fclkiyete konu olamayacaklar\u0131 ve do\u011fas\u0131na uygun olarak genellik, e\u015fitlik ve serbestlik ilkeleri gere\u011fi herkesin ortak kullan\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k bulunmas\u0131 gere\u011fi ortaya konulmu\u015ftur (AYM, E. 2018\/70, K. 2019\/54, 26\/6\/2019, \u00a7 12).<\/p>\n
7. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda deniz, g\u00f6l ve akarsu k\u0131y\u0131lar\u0131 ile deniz ve g\u00f6llerin k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen sahil \u015feritlerinden yararlanmada \u00f6ncelikle kamu yarar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilece\u011fine de\u011finilerek \u00f6zel yararlanma kamu yarar\u0131 ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise bu alanlar\u0131n kullan\u0131\u015f ama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re derinli\u011fi ve ki\u015filerin bu yerlerden yararlanma imk\u00e2n ve \u015fartlar\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenece\u011fi belirtilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu hususlar bu \u00e7er\u00e7evede kabul edilen 4\/4\/1990 tarihli ve 3621 say\u0131l\u0131 K\u0131y\u0131 Kanunu ile d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesinin birinci ve ikinci f\u0131kralar\u0131nda da \u201cHerkes, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir.\/\u00c7evreyi geli\u015ftirmek, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve \u00e7evre kirlenmesini \u00f6nlemek Devletin ve vatanda\u015flar\u0131n \u00f6devidir.\u201d h\u00fck\u00fcmlerine yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u00e7evrenin geli\u015ftirilmesi, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve \u00e7evre kirlenmesinin \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik tedbirleri almak devletin temel \u00f6devlerindendir. Bu ama\u00e7la devlet, \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in etkili bir hukuk d\u00fczeni olu\u015fturmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede kabul edilen 9\/8\/1983 tarihli ve 2872 say\u0131l\u0131 \u00c7evre Kanunu ile s\u00f6z konusu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yasal zemini olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n
9. Anayasa\u2019n\u0131n \u201cTarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 63. maddesinde ise devletin, tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devine yer verilmi\u015f; \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu olan varl\u0131k ve de\u011ferlere getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n, bu nedenle hak sahiplerine yap\u0131lacak yard\u0131mlar\u0131n ve tan\u0131nacak muafiyetlerin kanunla d\u00fczenlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bu kapsamda 21\/7\/1983 tarihli ve 2863 say\u0131l\u0131 K\u00fclt\u00fcr ve Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Kanunu kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesinde de ormanlar\u0131n \u00fclke y\u00f6n\u00fcnden ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem g\u00f6zetilerek korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi konusunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda devlete ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 g\u00f6revi verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da ormanlara zarar verebilecek hi\u00e7bir faaliyet ve eyleme m\u00fcsaade edilemeyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda kamu yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 h\u00e2linde devlet ormanlar\u0131n\u0131n irtifak hakk\u0131na konu olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Buna g\u00f6re devlet ormanlar\u0131n\u0131n irtifak hakk\u0131na konu olmas\u0131 i\u00e7in kamu yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 zorunludur. Anayasa, devlet ormanlar\u0131 \u00fczerinde \u00f6zel m\u00fclkiyete izin vermemekte; sadece kamu yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 h\u00e2linde irtifak hakk\u0131 tesis edilmesine imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r. \u00d6nemli olan husus, bu hizmetlere ili\u015fkin bina ve tesislerin devlet ormanlar\u0131 \u00fczerinde bulunmas\u0131 veya yap\u0131lmas\u0131ndaki kamu yarar\u0131n\u0131n orman arazisinin bu hizmetlere tahsisini zorunlu h\u00e2le getirmesidir. Bu kapsamda kamu yarar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerin talep edilen faaliyetin orman ekolojik sistemi d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi imk\u00e2n\u0131 bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususunun g\u00f6zetilmesi suretiyle belirlenmesi gerekir (AYM, E.2017\/134, K.2017\/169, 13\/12\/2017, \u00a7 21). Devletin ormanlar bak\u0131m\u0131ndan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ise 31\/8\/1956 tarihli ve 6831 say\u0131l\u0131 Orman Kanunu ile yasal zeminde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Dava konusu kural, KTKGB olarak belirlenen y\u00f6relerin turizmi te\u015fvik etmek amac\u0131yla ihdas edilen 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda \u00f6zel bir stat\u00fcye tabi tutulabilmesini m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le getirmektedir. Ancak Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak d\u00fczenlenerek devlete korunmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve kural kapsam\u0131nda bulunabilecek yerlerin KTKGB olarak belirlenmesinde koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesi hususu \u00f6nem arz etmektedir (bu y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2008\/51, K.2011\/46, 10\/3\/2011).<\/p>\n
13. Kuralla KTKGB olarak hangi nitelikteki yerlerin, hangi \u015fartlarda, hangi merci taraf\u0131ndan belirlenece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin, KTKGB tespiti yap\u0131l\u0131rken \u00fclkenin do\u011fal, tarih\u00ee, arkeolojik ve sosyok\u00fclt\u00fcrel turizm de\u011ferlerinin dikkate al\u0131nmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir d\u00fczenleme i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
14. Di\u011fer yandan kuralda KTKGB tespiti yap\u0131l\u0131rken Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak devlete koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclen alanlar bak\u0131m\u0131ndan yukar\u0131da yer verilen mevzuat\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kural\u0131n koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesini d\u0131\u015flayan bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
15. \u00d6te yandan istihdam yaratabilme potansiyeli, gelir art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilmesi ve kendisinden beklenen di\u011fer sosyal ve siyasal faydalar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek olan turizm faaliyetlerinin deniz, do\u011fa, tarih ve otantik k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fi bilinen bir husustur. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda belirtilen t\u00fcrde yerlerin turizm faaliyetleri kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmeye al\u0131nmas\u0131nda kamu yarar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez (bu y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2008\/51, K.2011\/46, 10\/3\/2011).<\/p>\n
16. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adaletli bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuku t\u00fcm devlet organlar\u0131na egemen k\u0131lan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
17. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir. Belirlilik ilkesi, yaln\u0131zca yasal belirlili\u011fi de\u011fil daha geni\u015f anlamda hukuki belirlili\u011fi de ifade etmektedir. Yasal d\u00fczenlemeye dayanarak eri\u015filebilir, bilinebilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir gibi niteliksel gereklilikleri kar\u015f\u0131lamas\u0131 ko\u015fuluyla mahkeme i\u00e7tihatlar\u0131 ve y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri ile de hukuki belirlilik sa\u011flanabilir. Esas olan muhtemel muhataplar\u0131n\u0131n mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir normun varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r (AYM, E.2009\/9, K.2011\/103, 16\/6\/2011).<\/p>\n
18. Dava konusu kuralla belirli nitelikteki y\u00f6relerde, belirtilen s\u0131n\u0131rlar d\u00e2hilinde KTKGB\u2019nin tespit ve ilan edilmesinde Cumhurba\u015fkan\u0131 yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
19. Ayr\u0131ca 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re KTKGB\u2019lerin tespitinde \u00fclkenin do\u011fal, tarih\u00ee, arkeolojik ve sosyok\u00fclt\u00fcrel turizm de\u011ferleri ile turizm potansiyeli dikkate al\u0131nmak durumundad\u0131r. \u00d6te yandan KTKGB olarak tespit edilebilecek alanlar\u0131n yukar\u0131da da de\u011finilen mevzuata tabi olaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural kapsam\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131na tan\u0131nan ilgili alanlar\u0131n KTKGB olarak tespit ve ilan edilmesi yetkisinin s\u0131n\u0131rs\u0131z ve belirsiz nitelikte oldu\u011fu s\u00f6ylenemeyece\u011fi gibi kamu yarar\u0131na y\u00f6nelik ihdas edildi\u011fi anla\u015f\u0131lan kuralda devletin k\u0131y\u0131lar\u0131n, \u00e7evrenin, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve ormanlar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n de bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
20. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2., 43., 56., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 43., 56., 63. ve 169. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 44., 45., 153. ve 170. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
b. (d) Bendinde Yer Alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d \u0130bareleri<\/p>\n
21. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde turizm merkezlerinin tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re, KTKGB d\u0131\u015f\u0131nda kalmakla birlikte bu b\u00f6lgelerin niteli\u011fini ta\u015f\u0131yan, turizm hareketleri ve faaliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ncelikle geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil Hazine ta\u015f\u0131nmazlar\u0131 ile tescili m\u00fcmk\u00fcn olan devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde yeri, mevkii ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla tespit ve il\u00e2n edilen alanlar turizm merkezleri olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. An\u0131lan bentte yer alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d ibareleri dava konusu kurallar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
22. Kurallarla orman vas\u0131fl\u0131 Hazine ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n\u0131n da Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla turizm merkezi olarak tespit edilmesine imk\u00e2n tan\u0131nmakta ve b\u00f6ylece bu t\u00fcr yerlerin 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda farkl\u0131 bir rejime tabi tutularak \u00e7e\u015fitli te\u015fvik ve desteklerden yararlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nmaktad\u0131r. Nitekim an\u0131lan Kanun\u2019un 4. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda da Cumhurba\u015fkan\u0131nca kabul edilen yat\u0131r\u0131mlarda devlet yard\u0131mlar\u0131 hakk\u0131nda kararda KTKGB i\u00e7in belirlenen istisna, muafiyet ve te\u015fvik h\u00fck\u00fcmlerinin turizm merkezleri hakk\u0131nda da uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
23. Devlet ormanlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filere irtifak hakk\u0131 yoluyla tahsisi, kara yollar\u0131, telefon, elektrik, su, gaz, petrol boru isale hatlar\u0131, savunma tesisleri, sanatoryum gibi \u00f6ncelikli kamu hizmetlerine ili\u015fkin bina veya tesislerin orman arazileri \u00fczerinde yap\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011funun bulundu\u011fu h\u00e2llerle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, kamu yarar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in de devlet ormanlar\u0131n\u0131n turizm alanlar\u0131 olarak tespit ve ilan edilebilece\u011fi ku\u015fkusuzdur (bu y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2006\/169, K.2007\/55, 7\/5\/2007).<\/p>\n
24. Turizm merkezlerinin belirlenmesi s\u0131ras\u0131nda 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re \u00fclkenin do\u011fal, tarih\u00ee, arkeolojik ve sosyok\u00fclt\u00fcrel turizm de\u011ferlerinin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi gibi, orman vasf\u0131 bulunan bu alanlar \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015fecek tasarruflar\u0131n 6831 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda kalmak kayd\u0131yla uygulanabilece\u011fi ku\u015fkusuzdur. Bu \u00e7er\u00e7evede kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesi ba\u011flam\u0131nda koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesini d\u0131\u015flayan bir y\u00f6n\u00fcn bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
25. 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (b) bendinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirlilik ilkesi y\u00f6n\u00fcnden belirtilen gerek\u00e7eler dava konusu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir. Buna g\u00f6re kurallarla Cumhurba\u015fkan\u0131na tan\u0131nan turizm merkezlerini tespit ve ilan yetkisinin s\u0131n\u0131rs\u0131z ve belirsiz nitelikte oldu\u011fu s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
26. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptali taleplerinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 169. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 43., 44., 45., 56., 63., 153. ve 170. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
B. Kanun\u2019un 2. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile Birlikte De\u011fi\u015ftirilen 4. Maddesinin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi <\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
27. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n altyap\u0131 hizmetleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere belediyelerin turizm alanlar\u0131ndaki yetkisini k\u0131s\u0131tlayarak gelirlerini azaltt\u0131\u011f\u0131, bu t\u00fcrden yetkilerin belediyelerle koordine edilerek y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekti\u011fi h\u00e2lde kuralda buna y\u00f6nelik bir d\u00fczenlemenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n belediyelerin yetki alan\u0131ndaki hizmetleri merkez\u00ee idareye ve merkez\u00ee idarenin yetkilendirece\u011fi \u00f6zel kurulu\u015flara b\u0131rakmak ve mali imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde k\u0131s\u0131tlamak suretiyle yerel y\u00f6netimlerin \u00f6zerkli\u011fi ilkesini zedeledi\u011fi, kuralda kurulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin niteli\u011fine ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenlemenin yer almad\u0131\u011f\u0131, kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda do\u011frudan K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) d\u00fczenleme yetkisinin verildi\u011fi, bu durumun yerel y\u00f6netimlerin karar alma s\u00fcre\u00e7lerinden d\u0131\u015flanmas\u0131 sonucunu do\u011furdu\u011fu belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7. ve 127. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
28. Dava konusu kural\u0131n birinci c\u00fcmlesinde turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131 (birlik) d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan c\u00fcmleye g\u00f6re Bakanl\u0131k\u00e7a uygun g\u00f6r\u00fclen KTKGB\u2019lerde alan\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla korunmas\u0131n\u0131n, geli\u015ftirilmesinin, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ve i\u015fletilmesinin \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015f birli\u011fi ile sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan bu birlikler kurulabilecektir.<\/p>\n
29. Dava konusu kural\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek s\u00fcratiyle s\u00f6z konusu birliklerin kurulmas\u0131 ve belirtilen ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan usul ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmesinde Bakanl\u0131\u011fa yetki verilmi\u015ftir.<\/p>\n
30. Kural, Bakanl\u0131\u011fa KTKGB\u2019lerde tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurma yetkisi tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu y\u00f6netim birliklerinin hangi ama\u00e7larla faaliyette bulunabilecekleri kuralda belirtilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca bu faaliyetlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine y\u00f6nelik uygulamalarda izlenecek usul ve esaslar\u0131n da Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenebilmesi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede Bakanl\u0131\u011fa verilen yetkinin ve bu yetkinin kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde d\u00fczenlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
31. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum olarak nitelendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca gerek\u00e7ede \u201cMillet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasan\u0131n 99 ve 129 uncu maddeleri h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r\u201d denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013).<\/p>\n
32. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131 yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
33. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen konularda yasaman\u0131n aslili\u011fi ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri haricinde ge\u00e7erli olan y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevselli\u011fi ilkeleri gere\u011fi idari i\u015flemlerin kanuna dayanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir (AYM, E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/2\/2020, \u00a7 110; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 56).<\/p>\n
34. Kuralda KTKGB olarak \u00f6nceden ilan edilmi\u015f b\u00f6lgelerde turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin kurulabilmesi, bunlar\u0131n ama\u00e7 ve faaliyetleriyle ile ilgili hususlar\u0131n kapsam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesinde Bakanl\u0131\u011fa tan\u0131nan yetkinin \u00e7er\u00e7evesinin tespit edildi\u011fi bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n hukuki belirlilik ve yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkeleriyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
35. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 127. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
C. Kanun\u2019un 3. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile Birlikte De\u011fi\u015ftirilen 5. Maddesinin Yedinci (An\u0131lan F\u0131kraya 7464 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. Maddesiyle Eklenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmle Nedeniyle F\u0131kran\u0131n Birinci ve \u0130kinci C\u00fcmlelerinin) ve Onuncu F\u0131kralar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Yedinci F\u0131kra<\/p>\n
a. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
36. Dava konusu kural\u0131n ihdas edildi\u011fi 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un genel gerek\u00e7esinde; \u00fclkemiz turizm sekt\u00f6r\u00fcnde belirli bir standard\u0131n getirilmesi i\u00e7in turizm tesislerinin Bakanl\u0131\u011f\u0131n denetimi ve kontrol\u00fc alt\u0131nda olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla konaklama tesislerinin ve plaj i\u015fletmelerinin Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi almalar\u0131 zorunlulu\u011fu ile bu belgenin al\u0131nmamas\u0131 h\u00e2linde faaliyetin sona erdirilmesi yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n getirildi\u011fi, h\u00e2lihaz\u0131rda faaliyette bulunmakla birlikte Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belgelendirme ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flayamayan ancak Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenecek asgari standartlar\u0131 sa\u011flayabilecek konaklama tesislerine de basit konaklama tesisi turizm i\u015fletmesi belgesinin verilerek bu tesislerin de Bakanl\u0131\u011f\u0131n denetimine al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bununla birlikte uygulamada ya\u015fanabilecek sorunlar\u0131n \u00f6nlenmesini sa\u011flamak \u00fczere turizm i\u015fletmesi belgeli tesislere getirilen baz\u0131 te\u015fviklerden s\u00f6z konusu belgeye sahip olmayan tesislerin yararland\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
37. Bu do\u011frultuda 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesi yeniden d\u00fczenlenerek konaklama ve plaj i\u015fletmelerinin belgelendirilmesi usul\u00fcnde de\u011fi\u015fikliklere gidilmi\u015ftir. De\u011fi\u015fikli\u011fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin gerek\u00e7esinde ilgili mevzuata g\u00f6re yetkili idare taraf\u0131ndan i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilen konaklama tesislerinin Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131n\u0131n zorunlu tutulmas\u0131n\u0131n, konaklama tesislerinin asgari standartlara sahip olmas\u0131 ve standart birli\u011fi sa\u011flanmas\u0131n\u0131n, i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 ile faaliyet g\u00f6steren konaklama tesislerinin de Bakanl\u0131\u011f\u0131n denetimine al\u0131narak uygulamada kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ve genellikle t\u00fcketici ma\u011fduriyetiyle sonu\u00e7lanan olumsuz durumlar\u0131n \u00f6nlenmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131, benzer \u015fekilde plaj i\u015fletmelerine de Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi almas\u0131 zorunlulu\u011funun getirildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
38. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin dava konusu yedinci f\u0131kras\u0131nda an\u0131lan maddede belirtilen s\u00fcreler i\u00e7inde turizm i\u015fletmesi belgesi alamayan konaklama ve plaj i\u015fletmelerinin i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 ve faaliyette bulunamayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n anlam ve kapsam\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u00f6ncelikle konaklama ve plaj i\u015fletmelerinin turizm i\u015fletmesi belgesi alabilmelerine ili\u015fkin s\u00fcre\u00e7 ile 5. maddede belirtilen s\u00fcrelerin de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
b. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
39. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na g\u00f6re yetkili idare taraf\u0131ndan kendisine i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilen bir konaklama i\u015fletmesi, bu ruhsat\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
40. An\u0131lan maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na g\u00f6re bir konaklama i\u015fletmesinin turizm i\u015fletme belgesinin Bakanl\u0131k\u00e7a iptal edilmesi h\u00e2linde bu i\u015fletme, iptal karar\u0131n\u0131n tebli\u011f tarihinden itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde yeniden turizm i\u015fletmesi belgesi almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
41. Maddenin alt\u0131nc\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmeleri, i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 almalar\u0131n\u0131 takiben yedi g\u00fcn i\u00e7inde turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in Bakanl\u0131\u011fa ba\u015fvuru yapmal\u0131, ba\u015fvuruyu takiben yap\u0131lacak denetim sonucunda varsa belirlenen eksikliklerini tebligat tarihinden itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde gidererek turizm i\u015fletmesi belgesi almal\u0131d\u0131r. \u00d6te yandan 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a 1\/7\/2022 tarihli ve 7417 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la eklenen ge\u00e7ici 16. maddeyle 28\/7\/2022 tarihine kadar i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 alm\u0131\u015f olan bu f\u0131kra kapsam\u0131ndaki i\u015fletmeler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yedi g\u00fcnl\u00fck ba\u015fvuru s\u00fcresi 28\/7\/2022 tarihine kadar uzat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
42. An\u0131lan f\u0131krada ayr\u0131ca Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan turizm i\u015fletmesi belgesi iptal edilen plaj i\u015fletmelerinin iptal i\u015fleminin tebli\u011f tarihinden itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde tekrar turizm i\u015fletmesi belgesi almalar\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu, bu f\u0131kra kapsam\u0131nda belgelendirilecek plaj i\u015fletmelerinin nitelikleri ve denetimlerine ili\u015fkin konular\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
43. S\u00f6z konusu d\u00fczenlemelere g\u00f6re gerek konaklama i\u015fletmelerinin gerekse konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmelerinin turizm i\u015fletmesi belgesi alabilmesi i\u00e7in \u00f6ncesinde i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 almas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
44. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 37. maddesinin (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n (2) numaral\u0131 bendinde turizm i\u015fletmesi belgelerinin verilmesi, bu i\u015fletmelerin y\u00f6netim, personel ve i\u015fletme \u00f6zellikleri ile uymak zorunda olduklar\u0131 fiziki \u015fartlar ve di\u011fer konular\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmeliklerle d\u00fczenlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede 1\/6\/2019 tarihli ve 30791 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mlanan Turizm Tesislerinin Niteliklerine \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik\u2019te turizm i\u015fletmesi belgesinin t\u00fcrlerine, temin edilme ko\u015fullar\u0131na ve an\u0131lan maddede belirtilen di\u011fer hususlara ili\u015fkin d\u00fczenlemeler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
c. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
45. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n belediyelerin turizm i\u015fletmeleri \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, t\u00fcm yetkiyi merkez\u00ee y\u00f6netime b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131, bu itibarla yerel y\u00f6netimlerin \u00f6zerkli\u011fi ilkesini zedeledi\u011fi, belediyelerin mali imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve merkez\u00ee y\u00f6netimler lehine a\u00e7\u0131k bir dengesizlik olu\u015fturdu\u011fu belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 127. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00e7. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
46. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
47. Anayasa\u2019n\u0131n \u201c\u00c7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyeti\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 48. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, \u201cHerkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir. \u00d6zel te\u015febb\u00fcsler kurmak serbesttir.\u201d denilmek suretiyle \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan \u00f6zel te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc herkes y\u00f6n\u00fcnden g\u00fcvenceye ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, her ger\u00e7ek veya \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisinin tercih etti\u011fi alanda iktisadi ve ticari faaliyette bulunmak \u00fczere te\u015febb\u00fcs kurabilmesini, diledi\u011fi mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesle\u011fini devletin veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctebilmesini ifade etmektedir (AYM, E.2015\/34, K.2015\/48, 13\/5\/2015).<\/p>\n
48. Dava konusu kural, belirtilen s\u00fcreler i\u00e7inde turizm i\u015fletmesi belgesi alamayan konaklama ve plaj i\u015fletmelerinin i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve faaliyette bulunamayacaklar\u0131n\u0131 ayr\u0131ca bunlar\u0131n sahibi olduklar\u0131 i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n bildirim \u00fczerine yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde iptal edilmesini \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
49. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir. Buna g\u00f6re temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131rlama getiren d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebebine uygun ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
50. Anayasa Mahkemesinin s\u0131k\u00e7a vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczenlemeler niteli\u011finde olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
51. Esasen temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu niteliklere sahip olmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan olan hukuki belirlilik ilkesi uyar\u0131nca kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154). Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
52. Kural uyar\u0131nca bir konaklama i\u015fletmesinin ya da konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmesinin faaliyette bulunabilmesi i\u00e7in turizm i\u015fletmesi belgesi almas\u0131 gerekmekte ve ayr\u0131ca bu belgeyi edinmedi\u011fi takdirde sahip oldu\u011fu i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n da iptal edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
53. Buna g\u00f6re turizm i\u015fletmesi belgesinin, kural\u0131n kapsam\u0131nda kalan i\u015fletmelerin turizm sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyette bulunulabilmesi i\u00e7in temin edilmesi zorunlu tutulan ve bu suretle te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin arac\u0131 niteli\u011finde bir belge oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (g) bendinde, basit konaklama tesisleri hari\u00e7 olmak \u00fczere turizm sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren turizm i\u015fletmelerine Bakanl\u0131k\u00e7a verilen belge olarak tan\u0131mlanan bu belgenin temin edilme ko\u015fullar\u0131na dair an\u0131lan Kanun\u2019da herhangi bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. H\u00e2lbuki te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda herhangi bir faaliyette bulunman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi durumlarda bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n neler oldu\u011funun ve hangi \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131yan ki\u015fi ya da te\u015febb\u00fcslerin bu alanda faaliyette bulunaca\u011f\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi zorunludur. An\u0131lan Kanun\u2019da turizm i\u015fletmesi belgesi alabilmek i\u00e7in hangi nitelik ya da niteliklerin aranaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmemi\u015f, bu konudaki takdir b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
54. Kuralla turizm i\u015fletmesi belgesi temin edilmesi konusundaki \u00f6l\u00e7\u00fctlere ili\u015fkin yasal \u00e7er\u00e7eve belirlenmeksizin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kapsam\u0131 belirli olmayan bir yetkinin tan\u0131nmas\u0131 te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ilkesiyle \u00e7eli\u015fmektedir (Bu y\u00f6nde bkz. AYM, E.2020\/30, K.2023\/12, 25\/1\/2023, \u00a7\u00a7 168-173).<\/p>\n
55. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE ve \u00d6mer \u00c7INAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 127. maddesi y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. Onuncu F\u0131kra<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
56. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n vergi benzeri bir mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck niteli\u011finde oldu\u011fu, buna g\u00f6re temel esas ve ilkeler ile genel \u00e7er\u00e7evenin kanunla d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi, kuralda bu konuya y\u00f6nelik herhangi bir d\u00fczenlemeye yer verilmedi\u011fi, ayr\u0131ca kuralla m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 35. ve 73. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
57. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
58. Dava konusu kuralla, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan, turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kalk\u0131nmas\u0131n\u0131 ve planl\u0131 ve kontroll\u00fc \u015fekilde geli\u015fimini sa\u011flamak amac\u0131yla sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in KTKGB ve turizm merkezlerinde bulunan konaklama tesislerinin t\u00fcr veya kullan\u0131m karar\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi ile kapasite art\u0131\u015f\u0131 durumlar\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131dan sosyal ve teknik ve benzeri altyap\u0131ya kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n istenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
59. Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cVergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r\u201d denilmek suretiyle verginin kanunili\u011fi ilkesi benimsenmi\u015ftir. Verginin kanunili\u011fi ilkesi, takdire dayal\u0131 keyf\u00ee uygulamalar\u0131 \u00f6nleyecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n yasada yer almas\u0131n\u0131 gerektirmekte ve vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin konulmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yasa ile yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re vergide y\u00fck\u00fcml\u00fc, matrah, oran, tarh, tahakkuk, tahsil, uygulanacak yapt\u0131r\u0131mlar ve zamana\u015f\u0131m\u0131 gibi konular\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi zorunludur (AYM, E.2009\/63, K.2011\/66, 14\/4\/2011).<\/p>\n
60. M\u00fckellefler konusunda keyf\u00ee uygulamalara kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ilk \u00f6nlem her ne kadar kanunilik ilkesi olsa da mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kanunla konulmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131 yaln\u0131z ba\u015f\u0131na vergilendirme yetkisinin keyf\u00ee kullan\u0131larak adaletsiz sonu\u00e7lar do\u011furmas\u0131n\u0131 engelleyemeyece\u011finden kanunilik ilkesi yan\u0131nda d\u00fczenlemelerin idare ve ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden duraksamaya yol a\u00e7mayacak \u015fekilde belirlilik i\u00e7ermesi, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 ve hukuki g\u00fcvenlik ilkesine de uygunlu\u011funun sa\u011flanmas\u0131 gerekir (AYM, E.2019\/53, K.2019\/75, 19\/9\/2019, \u00a7 11).<\/p>\n
61. Vergilemede belirlilik ilkesi vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden belirli ve kesin olmas\u0131n\u0131, kanun metinlerinin ilgili ki\u015filerin mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini makul bir d\u00fczeyde \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesini gerektirir. Buna g\u00f6re belirlilik ilkesi vergi ve di\u011fer kamu alacaklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan matrah, tarh ve tahsil zaman\u0131 ve y\u00f6ntemi ile verginin tarh ve tahsiline yetkili idare gibi vergi ve benzeri di\u011fer alacaklar\u0131n esasl\u0131 unsurlar\u0131n\u0131n \u00f6nceden belli ve kesin olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir (AYM, E.2019\/53, K.2019\/75, 19\/9\/2019, \u00a7 14).<\/p>\n
62. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00f6ncelikle kuralla d\u00fczenlenen kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n niteli\u011finin belirlenerek Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi anlam\u0131nda mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131nda kal\u0131p kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
63. \u00dccret, aidat, kesenek, har\u00e7, kat\u0131lma pay\u0131, fon pay\u0131, katk\u0131 pay\u0131 gibi adlar\u0131 ne olursa olsun parasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck ya da \u00f6demelerin Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi kapsam\u0131nda mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck say\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6demenin kamu gideri niteli\u011finde ve kamu hizmeti kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131, tek tarafl\u0131 irade ile al\u0131nmas\u0131, kamu g\u00fcc\u00fcne dayanmas\u0131, zorunlu olmas\u0131, \u00f6denmemesi h\u00e2linde hukuki yolla tahsili, devlet t\u00fczel ki\u015fili\u011fi, kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi ya da kamu kurumu niteli\u011finde meslek kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan tahsil edilebilmesi ve kanun ile konulmas\u0131 gerekir (AYM, E.2006\/111, K.2006\/112, 15\/12\/2006).<\/p>\n
64. Kuralla KTKGB\u2019lerde ve turizm merkezlerinde bulunan konaklama tesislerinden t\u00fcr veya kullan\u0131m karar\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi ile kapasite art\u0131\u015f\u0131 durumlar\u0131nda tahsil edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kalk\u0131nmas\u0131n\u0131, planl\u0131 ve kontroll\u00fc \u015fekilde geli\u015fimini sa\u011flamak amac\u0131yla sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in al\u0131naca\u011f\u0131 belirtilmektedir. S\u00f6z konusu kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n tek tarafl\u0131 iradeye dayan\u0131larak, zorla al\u0131naca\u011f\u0131, devlet t\u00fczel ki\u015fili\u011fi taraf\u0131ndan tahsil edilece\u011fi ve \u00f6denmemesi h\u00e2linde cebr\u00ee icra yoluyla tahsilinin sa\u011flanabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla kuralla d\u00fczenlenen kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n t\u00fcr veya kullan\u0131m karar\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi ile kapasite art\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerinin yerine getirilebilmesinde kullan\u0131lmak \u00fczere \u00f6denmesi gereken ve kamu g\u00fcc\u00fcne dayan\u0131larak konulan resim benzeri mali bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (benzer y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2001\/5, K.2002\/42, 28\/03\/2002; E.2013\/19, K.2013\/100, 12\/09\/2013).<\/p>\n
65. Dolay\u0131s\u0131yla kuralla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn matrah ve oran\u0131n\u0131n, tarh, tahakkuk, tahsil usullerinin, \u00f6denmemesi h\u00e2linde uygulanacak yapt\u0131r\u0131mlar ile zamana\u015f\u0131m\u0131 gibi unsurlar\u0131n\u0131n ilgili ki\u015filerce makul bir d\u00fczeyde \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flamak \u00fczere kanunla d\u00fczenlenmesi gerekir. Ancak kurala konu kat\u0131l\u0131m pay\u0131n\u0131n belirtilen unsurlar\u0131na ili\u015fkin olarak kanunda herhangi bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
66. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 73. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 73. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 73. maddelerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00c7. Kanun\u2019un 4. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. Maddesinin De\u011fi\u015ftirilen \u0130kinci F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d \u0130baresi ile \u0130kinci C\u00fcmlesinin ve An\u0131lan Maddeye Eklenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc (An\u0131lan F\u0131kraya 7420 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. Maddesiyle Eklenen \u0130kinci C\u00fcmle Nedeniyle F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinin) ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kralar\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130kinci F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
67. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde b\u00f6lgenin do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerinin bozulmamas\u0131, turizm i\u015fletmelerine zarar verilmemesi, turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesinin al\u0131nmas\u0131 ve \u00e7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ve 3621 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a uygun olmas\u0131 ko\u015fuluyla bu yerlerin kontroll\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesine g\u00f6re imar plan\u0131 gerektirmeyen, sabit olmayan, kamuya yararl\u0131, konaklama i\u00e7ermeyen, \u00fccretsiz giri\u015fli, g\u00fcn\u00fc birlik tesisin yap\u0131labilece\u011fi belirtilmektedir. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
68. Kural\u0131n at\u0131fta bulundu\u011fu 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinde \u00e7e\u015fitli nitelikteki ta\u015f\u0131nmaz ve yerlerin turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m kapsam\u0131nda Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilmesi y\u00f6ntemi d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin (A) f\u0131kras\u0131nda KTKGB ve turizm merkezlerinde olup Hazinenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n, tapuya tescili m\u00fcmk\u00fcn olan devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki tescil harici yerler ile kapanan yollar ve yol fazlalar\u0131n\u0131n, mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n, orman say\u0131lan yerlerin turizm ama\u00e7l\u0131 olarak Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilmesine ili\u015fkin usul ve esaslar d\u00fczenlenmi\u015ftir. Maddenin (B) f\u0131kras\u0131nda, (A) f\u0131kras\u0131na g\u00f6re tahsis edilen yerlere ili\u015fkin olarak Bakanl\u0131k\u00e7a Hazineye yap\u0131lacak \u00f6demenin usul\u00fcne, (C) f\u0131kras\u0131nda Bakanl\u0131\u011f\u0131n tasarrufuna ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131lara tahsisi, kiralanmas\u0131 ve bunlar \u00fczerinde irtifak hakk\u0131 tesisine ili\u015fkin esaslar\u0131n ve s\u00fcrelerin, bedellerin, haklar\u0131n sona ermesi ve di\u011fer \u015fartlar\u0131n tespitine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
69. Maddenin (D) f\u0131kras\u0131nda Bakanl\u0131\u011f\u0131n tasarrufuna ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n (C) f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca tespit edilmi\u015f olan \u015fartlarla T\u00fcrk ve yabanc\u0131 uyruklu ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filere tahsisine; (E) f\u0131kras\u0131nda KTKGB ve turizm merkezlerindeki ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n iktisab\u0131na ili\u015fkin olarak mevzuattan kaynaklanan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n istisnas\u0131na, (F) f\u0131kras\u0131nda KTKGB ve turizm merkezleri d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve imar planlar\u0131 ile turizme ayr\u0131lan yerlerdeki ta\u015f\u0131nmaz mallara uygulanacak usule, (G) f\u0131kras\u0131nda KTKGB ve turizm merkezlerinde kamu kurulu\u015flar\u0131na ait turizm, e\u011fitim ve dinlenme maksatl\u0131 tesisler ile araziler \u00fczerindeki tahsislerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 usul\u00fcne, (H) f\u0131kras\u0131nda KTKGB\u2019nin tamam\u0131n\u0131n veya planlarla belirlenmi\u015f alt b\u00f6lgeleri veya bir veya birden fazla parsellerinin Bakanl\u0131k\u00e7a tahsisine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
70. Maddenin (I) f\u0131kras\u0131nda Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan tahsisi iptal edilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n \u00fczerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine tesis edilen irtifak haklar\u0131na ili\u015fkin terkin davalar\u0131nda uygulanacak yarg\u0131lama usul\u00fcne, (J) f\u0131kras\u0131nda KTKGB\u2019ler i\u00e7inde kalan \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu arazi ve arsalar\u0131n turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131na tahsisi amac\u0131yla acele kamula\u015ft\u0131rma usul\u00fcyle kamula\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131na, (K) f\u0131kras\u0131nda ad\u0131na birden fazla tahsis yap\u0131lan ve lehine ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikli \u00fcst hakk\u0131 tesis edilen yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131labilecek i\u015flemlere, (L) f\u0131kras\u0131nda 8. maddenin uygulanmas\u0131yla ilgili usul ve esaslar ile (C) f\u0131kras\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Bakanl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netmelikle d\u00fczenleme yapma yetkisine, (M) f\u0131kras\u0131nda personel lojman alanlar\u0131n\u0131n tahsisine, (N) f\u0131kras\u0131nda ise Bakanl\u0131\u011f\u0131n tasarrufuna ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde irtifak hakk\u0131 tesis edilmesi ve tahsisi iptal edilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n \u00fczerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine tesis edilen irtifak haklar\u0131n\u0131n terkin edilmesi i\u015flemlerinde Bakanl\u0131\u011f\u0131n onay\u0131na ili\u015fkin konular d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
71. Kural 8. maddedeki tahsis usullerine uygun olmak kayd\u0131yla, devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde, bu yerlerin kontroll\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla imar plan\u0131 gerektirmeyen, sabit olmayan, kamuya yararl\u0131 ve konaklama i\u00e7ermeyen \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fc birlik turizm tesisinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
72. Kural ayr\u0131ca bu t\u00fcr tesislerin yap\u0131labilmesi i\u00e7in;<\/p>\n
– B\u00f6lgenin do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerinin bozulmamas\u0131,<\/p>\n
– Turizm i\u015fletmelerine zarar verilmemesi,<\/p>\n
– Turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesinin al\u0131nmas\u0131,<\/p>\n
– \u00c7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin t\u00fcm tedbirlerin al\u0131nmas\u0131,<\/p>\n
– 3621 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a uygun olmas\u0131,<\/p>\n
\u015fartlar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
73. Bu itibarla kuralla; devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda olan alanlarda, duruma g\u00f6re herkesin istifadesine a\u00e7\u0131k olan denizler, g\u00f6ller, nehirler ile bunlar\u0131n k\u0131y\u0131lar\u0131nda; tar\u0131ma elveri\u015fli olmayan, kayalar, tepeler, da\u011flar gibi sahipsiz alanlarda, devlet veya bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi taraf\u0131ndan herkesin veya bir k\u0131s\u0131m halk\u0131n yararlanmas\u0131na terk ve tahsis edilen yollarda, yaylaklar ve k\u0131\u015flaklar gibi yerlerde bu yerlerin kontroll\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fc birlik turizm tesisleri yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
74. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde g\u00fcn\u00fcbirlik tesis yap\u0131lmas\u0131na izin verdi\u011fi, bu durumun k\u0131y\u0131lar, ormanlar ve meralarda tesis yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mak suretiyle k\u0131y\u0131lar y\u00f6n\u00fcnden e\u015fit ve serbest yararlanmaya engel olu\u015fturaca\u011f\u0131, orman ve meralar ile \u00e7evrenin tahrip olmas\u0131na neden olaca\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 43., 45., 169. ve 170. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
75. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 56. ve 63. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
76. Anayasa\u2019n\u0131n 43. maddesinde k\u0131y\u0131lar\u0131n, 56. maddesinde \u00e7evrenin, 63. maddesinde tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n 169. maddesinde ise ormanlar\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla devlete \u00f6devler y\u00fcklenmi\u015ftir. Devletin an\u0131lan yerlerin korunmas\u0131na y\u00f6nelik yasal d\u00fczenlemeler yapmas\u0131 bu \u00f6devler kapsam\u0131ndad\u0131r. Nitekim 2872, 2863 ve 6831 say\u0131l\u0131 Kanunlar bu kapsamda kabul edilmi\u015f d\u00fczenlemelerdir.<\/p>\n
77. Kural uyar\u0131nca devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde imar plan\u0131 gerektirmeyen, sabit olmayan, kamuya yararl\u0131, konaklama i\u00e7ermeyen, \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesislerin yap\u0131labilmesi i\u00e7in b\u00f6lgenin do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerinin bozulmamas\u0131, turizm i\u015fletmelerine zarar verilmemesi, turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131, \u00e7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131, 3621 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a uygun olmas\u0131, bu yerlerin kontroll\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla hareket edilerek 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinde d\u00fczenlenen tahsis usul\u00fcne uyulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
78. Buna g\u00f6re kuralda s\u00f6z konusu turizm tesislerinin fiziki niteliklerinin, yap\u0131m ama\u00e7lar\u0131n\u0131n ve kullan\u0131m usul\u00fcn\u00fcn, yap\u0131laca\u011f\u0131 yerlerin tahsis usul\u00fcn\u00fcn ve korunmalar\u0131na ili\u015fkin temel ilke ve esaslar\u0131n belirlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ilke ve esaslarla birlikte s\u00f6z konusu tesislerin in\u015fas\u0131 i\u00e7in yer tesis edilmesinde ve yap\u0131m\u0131nda Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda korunmas\u0131 mecburiyeti getirilen yerler bak\u0131m\u0131ndan yasal mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelerin uygulanaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda Anayasa taraf\u0131ndan korunan yerler bak\u0131m\u0131ndan koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetildi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n devletin k\u0131y\u0131lar\u0131n, \u00e7evrenin, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve ormanlar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
79. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 43., 56., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 45. ve 170. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. \u0130kinci F\u0131kran\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesi<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
80. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla kanunla d\u00fczenlenmesi gereken alanda hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rlama, ilke ve esas tespit edilmeksizin g\u00fcn\u00fcbirlik tesislerin kurulmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirleme yetkisinin Cumhurba\u015fkan\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
81. Dava konusu kuralla, 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131na ve \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesisin niteliklerine ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n an\u0131lan Kanun\u2019un 37. maddesinin (A) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (3) numaral\u0131 bendine dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
82. Kanun\u2019un 37. maddesinin (A) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (3) numaral\u0131 bendinde insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile can ve mal g\u00fcvenli\u011fi de d\u00e2hil olmak \u00fczere belgeli yat\u0131r\u0131m ve i\u015fletmelerin belgeye esas olan niteliklerinin, tarifelerinin, temizlik, d\u00fczen, servis, idare ve i\u015fletme tarzlar\u0131 ile di\u011fer hususlar\u0131n denetlenmesine ve denetleme elemanlar\u0131n\u0131n niteliklerine, atanmalar\u0131na ve yetkilerine ait konular\u0131n Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 karar\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmeliklerle d\u00fczenlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
83. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konular bak\u0131m\u0131ndan da ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer taraftan bu durumlarda kanunlarda Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hususlar bak\u0131m\u0131ndan daha net bir \u00e7er\u00e7eve ortaya konulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
84. Kural\u0131n konusunu olu\u015fturan \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fc birlik tesislerin Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan k\u0131y\u0131 ve ormanlar ile tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerlerde in\u015fa edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmakla birlikte dava konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 6. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde bu t\u00fcr tesislerin \u00f6zellikleri ve in\u015fa edilmesinde dikkate al\u0131nacak \u00f6l\u00e7\u00fctler a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmektedir. Buna g\u00f6re s\u00f6z konusu tesislerin ancak b\u00f6lgenin do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zelliklerinin bozulmamas\u0131, turizm i\u015fletmelerine zarar verilmemesi, turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131, \u00e7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ve 3621 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a uygun olmas\u0131 \u015fart\u0131yla yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
85. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr tesislerin yap\u0131lmas\u0131nda ilgisine g\u00f6re 2872, 2863 ve 6831 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerine tabi olunaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
86. \u00d6te yandan 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesine g\u00f6re s\u00f6z konusu tesislerin imar plan\u0131 gerektirmeyen, sabit olmayan, kamuya yararl\u0131, konaklama i\u00e7ermeyen, g\u00fcn\u00fc birlik ve \u00fccretsiz giri\u015fli olarak d\u00fczenlenmesi ve in\u015fa edilece\u011fi yerlerin tahsisinde an\u0131lan Kanun\u2019un 8. maddesinde g\u00f6sterilen usul\u00fcn izlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
87. Kuralda y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi belirtilen konularla ilgili temel ilke ve esaslar ile genel \u00e7er\u00e7evenin kanunda belirlendi\u011fi bu y\u00f6n\u00fcyle idareye tan\u0131nan d\u00fczenleme yetkisinin t\u00fcrevsel nitelikte oldu\u011fu, kural\u0131n yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesiyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
88. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
3. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kra<\/p>\n
89. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026Bakanl\u0131k\u00e7a \u00f6denmez.\u201d ibaresi \u201c\u2026ve \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesisin b\u00fct\u00fcnleyici unsuru olan denizle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan k\u0131y\u0131 kullan\u0131mlar\u0131nda Devlet \u0130hale Kanununun 75 inci maddesinden do\u011fan bedeller \u00f6denmez.\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve an\u0131lan f\u0131kraya ikinci c\u00fcmle eklenmi\u015ftir.<\/p>\n
90. A\u00e7\u0131klanan nedenle konusu kalmayan kurala ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek gerekir.<\/p>\n
4. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kra<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
91. Dava konusu kuralla 3621 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a uygun olmak kayd\u0131yla ge\u00e7ici l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesisleri yap\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik kiralama yap\u0131labilmesi ile buna ili\u015fkin usul ve esaslar d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
92. Kuralda kiralaman\u0131n amac\u0131 an\u0131lan Kanun\u2019a uygun olmak kayd\u0131yla ge\u00e7ici l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesisleri yap\u0131lmas\u0131 olarak belirtilmekte, bu tesislerin ta\u015f\u0131mas\u0131 gereken \u00f6zellikler g\u00f6sterilmektedir. Buna g\u00f6re s\u00f6z konusu tesislerin, yerle\u015fim tasar\u0131m ve y\u00f6netim plan\u0131 ile ko\u015fullar\u0131 belirlenen, do\u011fal \u00e7evreyle uyumlu, kal\u0131c\u0131 yap\u0131 i\u00e7ermeyen, gerekli g\u00fcvenlik tedbirleri al\u0131nan, iyi donan\u0131ml\u0131 l\u00fcks \u00e7ad\u0131rlarda geli\u015fmi\u015f hizmet sunabilme niteliklerini ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Ayr\u0131ca bu tesisler kapsam\u0131nda yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc \u00fcnite temelsiz ah\u015fap platform \u00fczerine m\u00fcmk\u00fcn olan en az m\u00fcdahaleyle \u00e7evre dostu \u00e7ad\u0131r malzemesi kullan\u0131larak ve do\u011fal ekosisteme uygun olarak in\u015fa edilmelidir.<\/p>\n
93. L\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesislerinin dava konusu kuralda belirtilen bu nitelikleri ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekmekle birlikte i\u015fletmeye a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belirlenen \u00f6l\u00e7\u00fctlere de uygun in\u015fa edilmesi, ayr\u0131ca Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Kural, Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ba\u015fka bir i\u015fleme gerek kalmadan bu tesislere i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilmesini de \u00f6ng\u00f6rmektedir. Kuralda son olarak f\u0131kra kapsam\u0131nda s\u00f6zle\u015fmelerine ayk\u0131r\u0131 olarak Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fctlere uygun olarak yap\u0131lmayan tesislerin kira s\u00f6zle\u015fmelerinin feshedilece\u011fi ve ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tahliyesinin sa\u011flanaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
94. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n k\u0131y\u0131larda l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesislerinin kurulmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mak suretiyle kamunun k\u0131y\u0131lardan serbest\u00e7e yararlanmas\u0131na engel olabilece\u011fi, h\u00e2lbuki k\u0131y\u0131lardan yararlanmada \u00f6ncelikle kamu yarar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilmesi gerekti\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n k\u0131y\u0131lar\u0131n rant amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131, ekonomik y\u00f6nden dezavantajl\u0131 ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131mc\u0131l\u0131k yarataca\u011f\u0131, kuralda bu nitelikteki tesislerin orman ve meralarda kurulmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu alanlar\u0131n ekosisteminin korunmas\u0131na ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenlemeye yer verilmedi\u011fi, orman alanlar\u0131n\u0131n turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmas\u0131 konusunda adil bir dengenin de g\u00f6zetilmedi\u011fi ve orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131na ili\u015fkin g\u00fcvencelere yer verilmedi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5., 10., 43., 45., 56., 169. ve 170. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
i. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmle<\/p>\n
95. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
96. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde f\u0131kra kapsam\u0131nda kalan tesislerin Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fctlere uygun olmamas\u0131 ve turizm i\u015fletmesi belgesini temin etmemesi h\u00e2linde i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek suretiyle Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir.<\/p>\n
97. 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (an\u0131lan f\u0131kraya 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinin) Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler dava konusu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
98. Bu itibarla ki\u015filerin faaliyette bulunabilmesi i\u00e7in temin edilmesi zorunlu bir belge olarak d\u00fczenlenen ve bu suretle te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik m\u00fcdahale arac\u0131 niteli\u011finde olan turizm i\u015fletmesi belgesinin temin edilme ko\u015fullar\u0131na dair an\u0131lan Kanun\u2019da herhangi bir d\u00fczenleme bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi dava konusu c\u00fcmlede ayr\u0131ca faaliyette bulunabilmenin bir di\u011fer ko\u015fulu olarak g\u00f6sterilen Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fctler bak\u0131m\u0131ndan da Kanun\u2019da herhangi bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda belirtilen hususlardaki takdirin b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kuralda turizm i\u015fletmesi belgesi temin edilmesi konusundaki \u00f6l\u00e7\u00fctler ile Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi kriterlere ili\u015fkin yasal \u00e7er\u00e7eve belirlemeksizin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kapsam\u0131 belirli olmayan bir yetki tan\u0131nmas\u0131 te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ilkesiyle \u00e7eli\u015fmektedir (bu y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2020\/30, K.2023\/12, 25\/1\/2023, \u00a7\u00a7 168-173).<\/p>\n
99. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE ve \u00d6mer \u00c7INAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 5., 10., 43., 45., 56., 169. ve 170. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
ii. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc C\u00fcmle<\/p>\n
100. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin iptali nedeniyle dava konusu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin uygulanma imk\u00e2n\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle an\u0131lan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmi\u015f ve bu kural y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminin yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
iii. F\u0131kran\u0131n Kalan K\u0131sm\u0131 <\/p>\n
101. Deniz, tabii ve suni g\u00f6ller ve akarsu k\u0131y\u0131lar\u0131 ile deniz ve g\u00f6llerin k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen sahil \u015feritlerine ait d\u00fczenlemeleri ve bu yerlerden kamu yarar\u0131na yararlanma imk\u00e2n ve \u015fartlar\u0131na ait esaslar\u0131 kapsayan 3621 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da k\u0131y\u0131, k\u0131y\u0131 kenar \u00e7izgisi, sahil \u015feridi, planlama ve yap\u0131lanmaya, Kanun kapsam\u0131nda kalan uygulamalar\u0131n kontrol\u00fcne, imar mevzuat\u0131na ayk\u0131r\u0131 nitelikteki yap\u0131lara, cezai durum ve yapt\u0131r\u0131mlara yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
102. An\u0131lan Kanun kapsam\u0131nda k\u0131y\u0131lar, sahil \u015feritleri, doldurma ve kurutma yoluyla kazan\u0131lan arazilere ili\u015fkin olarak getirilen yap\u0131 ve yap\u0131la\u015fmaya dair s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmler bu alanlar\u0131n do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel \u00f6zellikleri g\u00f6zetilerek tabi\u00ee servet ve kaynak olarak de\u011ferlerinin korunmas\u0131 amac\u0131na ve bu alanlardan yararlanmada \u00f6ncelikle kamu yarar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilmesi esas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilmesine hizmet etmektedir. Ancak an\u0131lan hususlarda ne \u015fekilde d\u00fczenleme yap\u0131laca\u011f\u0131 kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam\u0131ndad\u0131r (AYM, E.2019\/35, K.2019\/53, 26\/6\/2019, \u00a7 23).<\/p>\n
103. Dava konusu kural\u0131n birinci c\u00fcmlesinde Kanun kapsam\u0131nda kalan yerlerde ge\u00e7ici l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesislerin yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla kiralama m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le getirilmekte, bunun yan\u0131 s\u0131ra kiralama yap\u0131lmas\u0131na sebep olacak i\u015fin niteli\u011fi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6sterilmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede kiralama yaln\u0131zca Kanun\u2019a uygun olmak kayd\u0131yla, yerle\u015fim tasar\u0131m ve y\u00f6netim plan\u0131 ile ko\u015fullar\u0131 belirlenen, do\u011fal \u00e7evre ile uyumlu, kal\u0131c\u0131 yap\u0131 i\u00e7ermeyen, gerekli g\u00fcvenlik tedbirleri al\u0131nan iyi donan\u0131ml\u0131 l\u00fcks \u00e7ad\u0131rlarda geli\u015fmi\u015f hizmet sunan ge\u00e7ici l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesislerinin in\u015fas\u0131 i\u00e7in s\u00f6z konusu olabilmektedir.<\/p>\n
104. Kural\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde tesis kapsam\u0131nda yap\u0131lacak \u00fcnitelerin temelsiz ah\u015fap platform \u00fczerine m\u00fcmk\u00fcn olan en az m\u00fcdahaleyle \u00e7evre dostu \u00e7ad\u0131r malzemesi kullan\u0131larak ve do\u011fal ekosisteme uygun olarak yap\u0131laca\u011f\u0131, be\u015finci c\u00fcmlede ise s\u00f6zle\u015fmelerine ayk\u0131r\u0131 olarak Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fctlere uygun yap\u0131lmayan tesislerin kira s\u00f6zle\u015fmelerinin feshedilip ve ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tahliye edilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
105. Bu itibarla kuralla kamu yarar\u0131na katk\u0131 sunaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olan turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nan k\u0131y\u0131lar\u0131n kiralanabilmesi suretiyle kullan\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu kullan\u0131m\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n kanunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlendi\u011fi, \u015fartlara uyulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde s\u00f6z konusu kullan\u0131m\u0131n sona erdirilmesine ili\u015fkin g\u00fcvencenin de \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zetildi\u011finde kuralda devletin k\u0131y\u0131lar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
106. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 43. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 43. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10., 45., 56., 169. ve 170. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
D. Kanun\u2019un 5. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. Maddesinin De\u011fi\u015ftirilen Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n ve \u0130kinci F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c…3 ay…\u201d \u0130baresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015eeklinde De\u011fi\u015ftirilmesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
107. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallar\u0131n kapsam\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 alanlarda belediyelerin plan yapma yetkisinin ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, h\u00e2lbuki idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi ba\u011flam\u0131nda idarenin yerine getirdi\u011fi \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerle bu g\u00f6revleri yerine getiren kurumlar aras\u0131nda birlik sa\u011flanmas\u0131 ve idari yap\u0131 i\u00e7inde yer alan kurumlar\u0131n bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekti\u011fi, bu durumun Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda \u00e7er\u00e7evesi de g\u00f6sterilen yerinden y\u00f6netim ilkesine uygun olmad\u0131\u011f\u0131, kurallara konu KTKB\u2019ler ile turizm merkezlerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n herhangi bir bi\u00e7imde belirlenmedi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde belediye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalabilecek \u00e7ok geni\u015f b\u00f6lgelerde belediyelerin plan yapma yetkisinin tamamen ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu \u00e7er\u00e7evede yerel ve merkez\u00ee y\u00f6netimler aras\u0131nda plan yapma konusunda sa\u011flanmas\u0131 gereken koordinasyonun yerel y\u00f6netimlerin \u00f6zerkli\u011fi ilkesine uygun olmayan bi\u00e7imde sona erdirildi\u011fi, s\u00f6z konusu b\u00f6lge ve merkezlerde Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak alt yap\u0131 ve planlama i\u015flemlerine esas olmak \u00fczere di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan istenen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin verilmesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin yetersiz ve devletin \u00e7evrenin korunmas\u0131 \u00f6devi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz oldu\u011fu belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 56. ve 127. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
a. Birinci F\u0131kra<\/p>\n
i. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
108. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinde KTKGB ve turizm merkezleri i\u00e7inde planlama yapma yetkisine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler yer almaktad\u0131r. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la yeniden d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
109. Kural\u0131n gerek\u00e7esinde 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la h\u00e2li haz\u0131rda turizm merkezleri ve KTKGB s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde \u00f6zel ve sekt\u00f6rel bir planlama olan turizm ama\u00e7l\u0131 ve odakl\u0131 imar planlar\u0131n\u0131 yapma, yapt\u0131rma ve onaylama yetkisinin Bakanl\u0131\u011fa verildi\u011fi, bu alanlarda bulunan mill\u00ee parklar, tabiat parklar\u0131, tabiat an\u0131tlar\u0131, tabiat\u0131 koruma alanlar\u0131, do\u011fal sit alanlar\u0131, sulak alanlar gibi korunan alanlarda plan onama yetkisinin ise \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bu durumda korunan alanlar\u0131n \u00e7evresi ile ili\u015fkilerinin kurulmas\u0131 ile turizm merkezleri ve KTKGB kapsam\u0131nda b\u00fct\u00fcnc\u00fcl planlama kararlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u015fehircilik ilke ve esaslar\u0131na ve planlama prensiplerine ayk\u0131r\u0131 bir par\u00e7ac\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131ca bu s\u00fcre\u00e7te Bakanl\u0131k\u00e7a KTKGB veya turizm merkezinin b\u00fct\u00fcn\u00fcnde haz\u0131rlanan ancak bir k\u0131sm\u0131 Bakanl\u0131k\u00e7a onaylanmas\u0131na kar\u015f\u0131n korunan alan stat\u00fcs\u00fcnde bulunmas\u0131 nedeniyle onaylanmak \u00fczere \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilen planlar\u0131n onama s\u00fcre\u00e7lerinin uzamas\u0131n\u0131n planlama kararlar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u015fekilde uygulanmas\u0131 imk\u00e2n\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve ma\u011fduriyete sebep oldu\u011fu, bu de\u011fi\u015fiklikle plan yap\u0131m\u0131 konusunda farkl\u0131 kurumlar\u0131n yetkili olmas\u0131 nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan ihtilaflar\u0131n ve ma\u011fduriyetlerin giderilmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
110. Gerek\u00e7ede ayr\u0131ca Bakanl\u0131\u011f\u0131n KTKGB veya turizm merkezleri i\u00e7inde her \u00f6l\u00e7ekteki pl\u00e2nlar\u0131 yapma, yapt\u0131rma, resen onaylama ve tadil etme konusundaki yetkisine ilave olarak bu yerler i\u00e7inde kalan korunan alanlarda kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerce haz\u0131rlanan her t\u00fcr ve \u00f6l\u00e7ekteki plan ve plan de\u011fi\u015fikliklerinin sadece Bakanl\u0131\u011fa sunulmas\u0131, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan gerekli incelemelerin yap\u0131larak uygun g\u00f6r\u00fclen planlar\u0131n de\u011ferlendirilmek \u00fczere Bakanl\u0131k\u00e7a \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilmesi, bu planlar\u0131n Bakanl\u0131k ile mutabakat sa\u011flanarak \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca ilgili tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma b\u00f6lge komisyon karar\u0131 da al\u0131narak en ge\u00e7 alt\u0131 ay i\u00e7inde sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu sayede iki Bakanl\u0131\u011f\u0131n da yetkili oldu\u011fu bu alanlarda planlama s\u00fcrecinin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi ifade edilmi\u015f; genel olarak bu maddeyle yap\u0131lan d\u00fczenlemeler ile \u00fclkemizin turizm sekt\u00f6r\u00fcnde g\u00f6sterdi\u011fi b\u00fcy\u00fck ilerlemenin artarak devam etmesi i\u00e7in turizm politikas\u0131n\u0131n belirleyici ve uygulay\u0131c\u0131s\u0131 olan Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan \u00fclkemizin turizmine y\u00f6nelik planlama ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir yakla\u015f\u0131mla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, kurumlar aras\u0131 yetki \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n giderilerek b\u00fcrokrasinin azalt\u0131lmas\u0131, planlama s\u00fcrecinin k\u0131salt\u0131larak turizm potansiyeli y\u00fcksek alanlar\u0131n \u00fclkemiz turizmine kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
111. Bu \u00e7er\u00e7evede Kanun\u2019un 7. maddesinin dava konusu birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde Bakanl\u0131\u011f\u0131n KTKGB ve turizm merkezleri i\u00e7inde her \u00f6l\u00e7ekteki planlar\u0131 yapmaya, yapt\u0131rmaya, resen onaylamaya ve tadil etmeye yetkili oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Kural\u0131n gerek\u00e7esinden Bakanl\u0131\u011fa imar planlar\u0131na ili\u015fkin olarak yetki verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
112. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu ikinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci c\u00fcmlelerinde KTKGB ve turizm merkezleri i\u00e7inde yer alan korunan alanlarda her \u00f6l\u00e7ekteki plan tekliflerinin sadece Bakanl\u0131\u011fa sunulmas\u0131, ilgili kurul, kurum ve kurulu\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fleri do\u011frultusunda Bakanl\u0131k\u00e7a incelenerek uygun g\u00f6r\u00fclen planlar\u0131n, \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilmesi; bu planlar\u0131n, Bakanl\u0131k ile mutabakat sa\u011flanarak \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca ilgili tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma b\u00f6lge komisyon karar\u0131 da dahil en ge\u00e7 alt\u0131 ay i\u00e7inde sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131, bu alanlarda \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan plan haz\u0131rlanmas\u0131 veya haz\u0131rlatt\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lacak onamaya esas olmak \u00fczere Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131nmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
113. F\u0131kran\u0131n dava konusu alt\u0131nc\u0131 c\u00fcmlesinde ise 23\/5\/2019 tarihli ve 7174 say\u0131l\u0131 Kapadokya Alan\u0131 Hakk\u0131nda Kanun, 19\/6\/2014 tarihli ve 6546 say\u0131l\u0131 \u00c7anakkale Sava\u015flar\u0131 Gelibolu Tarihi Alan\u0131 Hakk\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun ve 18\/12\/1981 tarihli ve 2565 say\u0131l\u0131 Askeri Yasak B\u00f6lgeler ve G\u00fcvenlik B\u00f6lgeleri Kanunu kapsam\u0131nda kalan alanlar ile 18\/11\/1983 tarihli ve 2960 say\u0131l\u0131 Bo\u011fazi\u00e7i Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcm b\u00f6lgesi olarak belirlenen alanlar ile \u00f6zel \u00e7evre koruma b\u00f6lgeleri ve \u00f6zelle\u015ftirme kapsam ve program\u0131na al\u0131nan alanlar\u0131n kural\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
ii. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
114. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
115. Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinde, idarenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu ve kanunla d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra idarenin kurulu\u015f ve g\u00f6revlerinin merkezden y\u00f6netim ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, merkez\u00ee devlet modelinin y\u00f6netim alan\u0131ndaki temel ilkesi olup bu ilkeyle, idarenin yerine getirdi\u011fi \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerle bu g\u00f6revleri yerine getiren kurumlar aras\u0131nda birlik sa\u011flanmas\u0131 ve idari yap\u0131 i\u00e7inde yer alan kurumlar\u0131n bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (AYM, E.2008\/87, K.2011\/95, 9\/6\/2011).<\/p>\n
116. Anayasa\u2019n\u0131n 127. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda mahall\u00ee idarelerin; il, belediye veya k\u00f6y halk\u0131n\u0131n mahall\u00ee m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak \u00fczere kurulu\u015f esaslar\u0131 kanunla belirtilen ve karar organlar\u0131 kanunda g\u00f6sterilen se\u00e7menler taraf\u0131ndan se\u00e7ilerek olu\u015fturulan kamu t\u00fczel ki\u015fileri olduklar\u0131, ikinci f\u0131kras\u0131nda yerel y\u00f6netimlerin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri ile yetkilerinin yerinden y\u00f6netim ilkesine uygun olarak kanunla d\u00fczenlenece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Maddenin be\u015finci f\u0131kras\u0131nda ise merkez\u00ee idarenin mahall\u00ee idareler \u00fczerinde, mahall\u00ee hizmetlerin idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesine uygun \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, kamu g\u00f6revlerinde birli\u011fin sa\u011flanmas\u0131, toplum yarar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve mahall\u00ee ihtiya\u00e7lar\u0131n gere\u011fi gibi kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131yla kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
117. Anayasa\u2019da imar planlar\u0131na ili\u015fkin yetkinin merkez\u00ee idare ya da yerel y\u00f6netimlere ait oldu\u011fu konusunda bir kural yer almamakta olup ihtiya\u00e7lara g\u00f6re bu hususun belirlenmesi kanun koyucuya aittir (AYM, E.2008\/87, K.2011\/95, 9\/6\/2011).<\/p>\n
118. Mahall\u00ee m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7, herhangi bir yerel y\u00f6netim biriminin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan ki\u015fi, aile, z\u00fcmre ya da s\u0131n\u0131f\u0131n \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 de\u011fil ayn\u0131 y\u00f6rede birlikte ya\u015famaktan do\u011fan somut durumlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131, yo\u011funla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcrekli g\u00fcncelle\u015ftirdi\u011fi, \u00f6z\u00fcnde etkinlik, \u00f6l\u00e7ek ve sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 yarar bak\u0131m\u0131ndan yerel s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmayan, b\u00f6l\u00fcnebilir ve rekabet konusu olabilen yerel ve kamusal hizmet karakterinin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 ortak beklentileri ifade eder. Anayasa’da il, belediye ya da k\u00f6y halk\u0131n\u0131n yerel ortak ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n neler oldu\u011fu belirlenmemi\u015f, bunun saptanmas\u0131 kanuna b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda kanun, kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek Anayasa s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde merkez\u00ee y\u00f6netimle yerel y\u00f6netim aras\u0131ndaki g\u00f6rev s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyebilir. \u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesinden hareketle d\u00fczenlemenin yerel y\u00f6netimleri ortadan kald\u0131rma ya da etkisiz k\u0131lma amac\u0131na y\u00f6nelik olmamas\u0131, belirli alanlar bak\u0131m\u0131ndan belirli ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 ve yerel y\u00f6netimlere bir y\u00fck ya da bor\u00e7 getirmeden kimi g\u00f6rev ve yetkilerin merkez\u00ee y\u00f6netim birimine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr (AYM, E.2008\/87, K.2011\/95, 9\/6\/2011).<\/p>\n
119. N\u00e2z\u0131m planlar, imar planlar\u0131 ve uygulama planlar\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 ve de\u011fi\u015ftirilmesi, temelde belediyelerden ba\u015flay\u0131p merkez\u00ee y\u00f6netime kadar \u00e7e\u015fitli d\u00fczeylerdeki karar verme s\u00fcreci sonunda tamamlan\u0131r. Yerel \u00f6l\u00e7ekteki gereksinimlere getirilen \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin genel ihtiya\u00e7lar\u0131yla da uyumlu olmas\u0131 gerekmektedir. Bu y\u00fczden s\u00f6z konusu planlar, merkez\u00ee y\u00f6netimin vesayet yetkilerini kullanarak yerel y\u00f6netimlerle birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi siyasal, hukuk\u00ee ve teknik belgelerdir. Bu planlar\u0131n yap\u0131m\u0131, merkez\u00ee y\u00f6netim ile yerel y\u00f6netimler aras\u0131nda anayasal, yasal ve teknik d\u00fczeyde i\u015f birli\u011fi ve uyumu gerektirebilir (AYM, E.2008\/87, K.2011\/95, 9\/6\/2011).<\/p>\n
120. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1. maddesinde turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc d\u00fczenleyecek, geli\u015ftirecek, dinamik bir yap\u0131 ve i\u015fleyi\u015fe kavu\u015fturacak tertip ve tedbirlerin al\u0131nmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131, 2. maddesinde ise an\u0131lan Kanun\u2019un KTKGB\u2019ler ve turizm merkezlerinin tespiti ile geli\u015ftirilmelerine, turizm yat\u0131r\u0131m ve i\u015fletmelerinin te\u015fvik edilmesine, d\u00fczenlenmesine ve denetlenmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri kapsad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede kanun koyucunun istihdam yaratabilme kapasitesi bulunan, gelir art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabilen, \u00fclkenin tan\u0131t\u0131m\u0131na yads\u0131namaz nitelikte katk\u0131 sunan ve kendisinden beklenen di\u011fer sosyal ve siyasal faydalar\u0131 g\u00f6zard\u0131 edilemeyecek nitelikteki turizm faaliyetlerinin geli\u015ftirilmesi ve veriminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bununla birlikte do\u011fal, tarih\u00ee ve otantik k\u00fclt\u00fcr unsurlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi bilinen bu faaliyetler s\u0131ras\u0131nda belirtilen unsurlar\u0131n korunabilmesi i\u00e7in \u00f6zel bir d\u00fczenleme niteli\u011findeki 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019u ihdas etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
121. Nitekim 3\/5\/1985 tarihli ve 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanunu, belediye ve m\u00fccavir alan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda kalan yerlerde yap\u0131lacak planlar ile in\u015fa edilecek resm\u00ee ve \u00f6zel b\u00fct\u00fcn yap\u0131lar\u0131n tabi k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bu alandaki temel kanun niteli\u011finde olmakla birlikte an\u0131lan Kanun\u2019un \u201c\u0130stisnalar:\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 4. maddesinde 2634 say\u0131l\u0131 Kanun ile belirlenen ya da belirlenecek olan yerlerde 3194 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u00f6zel kanunlara ayk\u0131r\u0131 olmayan h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu suretle kanun koyucunun h\u00e2lihaz\u0131rda 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a tabi yerler bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ncelikle an\u0131lan Kanun\u2019da yer alan d\u00fczenlemelerin uygulanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde takdir yetkisini kulland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
122. Ayr\u0131ca dava konusu f\u0131kran\u0131n son c\u00fcmlesiyle 7174 say\u0131l\u0131 Kanun, 6546 say\u0131l\u0131 Kanun, 2565 say\u0131l\u0131 Kanun ve 2960 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki yerlerin, \u00f6zel \u00e7evre koruma b\u00f6lgeleri ve \u00f6zelle\u015ftirme kapsam ve program\u0131na al\u0131nan alanlar\u0131n f\u0131kra kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kanun koyucunun benzer nitelikte takdir yetkisini kulland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
123. \u00d6te yandan dava konusu f\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde kural kapsam\u0131ndaki yerlerle ilgili planlar\u0131n ilgili kurul, kurum ve kurulu\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fleri do\u011frultusunda Bakanl\u0131k\u00e7a incelenerek \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilece\u011fi belirtildi\u011finden yerel y\u00f6netimlerin f\u0131krayla d\u00fczenlenen s\u00fcre\u00e7lerden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle d\u0131\u015fland\u0131klar\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
124. Bu itibarla idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi ba\u011flam\u0131nda KTKGB\u2019ler ile turizm merkezleri i\u00e7inde her \u00f6l\u00e7ekteki planlar\u0131 yapmaya, yapt\u0131rmaya, resen onaylamaya ve tadil etmeye Bakanl\u0131\u011f\u0131n yetkili k\u0131l\u0131nmas\u0131, yerel y\u00f6netimlerin etkisizle\u015ftirilmesi ya da yetkilerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furmamaktad\u0131r. Zira kanun koyucunun baz\u0131 alanlar bak\u0131m\u0131ndan belirli ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak ve yerel y\u00f6netimlere bir y\u00fck ya da bor\u00e7 getirmeden, kimi g\u00f6rev ve yetkileri merkez\u00ee y\u00f6netim birimine b\u0131rakmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
125. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesinde ifade edilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli \u00e7evre kavram\u0131na, do\u011fal g\u00fczelliklerin korundu\u011fu, kentle\u015fme ve sanayile\u015fmenin getirdi\u011fi hava ve su kirlili\u011finin \u00f6nlendi\u011fi bir \u00e7evre kadar, belirli bir plan ve programa g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f \u00e7evrenin de girece\u011fi ku\u015fkusuzdur. Bu \u00e7er\u00e7evede kanun koyucunun devletin Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde belirtilen g\u00f6revlerini yerine getirmek amac\u0131yla ihtiya\u00e7 duydu\u011fu d\u00fczenlemeyi yapma ve bu konuda gerekli olan ara\u00e7lar\u0131 belirleme konusunda takdir yetkisine sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r (AYM, E.2019\/21, K.2020\/51, 24\/9\/2020, \u00a7 45).<\/p>\n
126. Kuralla 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda KTKGB\u2019ler ile turizm merkezleri i\u00e7inde her \u00f6l\u00e7ekteki planlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, yapt\u0131r\u0131lmas\u0131, resen onaylanmas\u0131 ve tadil edilmesi hususunda Bakanl\u0131k ile \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndaki yetki payla\u015f\u0131m\u0131 hususunda uygulama s\u00fcrecinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan gecikme ve aksamalar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesine y\u00f6nelik daha pratik bir yakla\u015f\u0131m\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kullanma kontrol dengesinin g\u00f6zetilmesi kayd\u0131yla turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fmesindeki kamu yarar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kanun koyucunun 3194 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bulunan 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki KTKGB\u2019lerde ve turizm merkezlerinde her t\u00fcrl\u00fc planlar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, yapt\u0131r\u0131lmas\u0131, resen onaylanmas\u0131 ve tadil edilmesi hususunda Bakanl\u0131k ile \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan yetkilerin tamam\u0131n\u0131 Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rakmas\u0131n\u0131n devletin \u00e7evreyi geli\u015ftirme, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve \u00e7evre kirlenmesini \u00f6nleme \u00f6devlerini zedeleyen bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
127. Bu do\u011frultuda turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn d\u00fczenlenmesi, geli\u015ftirilmesi ve denetlenmesi gibi kamu yarar\u0131n\u0131n gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lacak yerlere ili\u015fkin olarak imar konusunda merkez\u00ee idare kurulu\u015flar\u0131na imar planlar\u0131 yapma yetkisinin verilmesinde ve yetki payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesinde Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
128. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 56., 123. ve 127. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN ve Selahaddin MENTE\u015e bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 56., 123. ve 127. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
b. \u0130kinci F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c…3 ay…\u201d \u0130baresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015eeklinde De\u011fi\u015ftirilmesi <\/p>\n
129. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde KTKGB\u2019lerde ve turizm merkezlerinde Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak alt yap\u0131 ve planlama i\u015flemlerine esas olmak \u00fczere di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan istenen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn otuz g\u00fcn i\u00e7inde verilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c\u2026otuz g\u00fcn\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
130. Hukuk devleti ilkesi gere\u011fi kanunlar kamu yarar\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Anayasa Mahkemesi\u2019nin kararlar\u0131na g\u00f6re kamu yarar\u0131 genel bir ifadeyle bireysel, \u00f6zel \u00e7\u0131karlardan ayr\u0131 ve bunlara \u00fcst\u00fcn olan toplumsal yarar\u0131 ifade etmektedir. Kanunun ama\u00e7 \u00f6gesi bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya uygun say\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetilmemi\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
131. Bununla birlikte kanun koyucu, takdir yetkisi kapsam\u0131ndaki d\u00fczenlemeleri yaparken hukuk devleti ilkesinin bir gere\u011fi olan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesiyle ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ilke elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik getirilen kural\u0131n ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 i\u00e7in elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik getirilen kural\u0131n ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan gerekli olmas\u0131n\u0131, orant\u0131l\u0131l\u0131k ise getirilen kural ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda olmas\u0131 gereken \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ifade etmektedir. Bir kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczenleme ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi gere\u011fince makul bir dengenin bulunmas\u0131 zorunludur (baz\u0131 farklarla birlikte bkz. AYM, E.2009\/11, K.2011\/93, 09\/6\/2011; E.2021\/98, K.2022\/9, 26\/1\/2022, \u00a7 7).<\/p>\n
132. An\u0131lan Kanun\u2019un 7. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda KTKGB ve turizm merkezleri i\u00e7inde her \u00f6l\u00e7ekteki planlar\u0131 yapmaya, yapt\u0131rmaya, resen onaylamaya ve tadil etmeye Bakanl\u0131k yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede KTKGB ve turizm merkezlerinde Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak alt yap\u0131 ve planlama i\u015flemlerine esas olmak \u00fczere di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan istenen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn dava konusu kural uyar\u0131nca otuz g\u00fcn i\u00e7inde verilmesi gerekir. Aksi h\u00e2lde Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesi uyar\u0131nca Bakanl\u0131\u011fa, ilgili i\u015f ve i\u015flemlerin resen tesis etme yetkisi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
133. Kuralla esasen KTKGB ve turizm merkezlerinde Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak altyap\u0131 ve planlamaya ili\u015fkin i\u015f ve i\u015flemlerin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn insan fakt\u00f6r\u00fcne dayanan dinamik yap\u0131s\u0131 kapsam\u0131nda koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesi kayd\u0131yla kanun koyucunun bu sekt\u00f6r\u00fcn geli\u015fmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan alt yap\u0131 ile planlama i\u015f ve i\u015flemlerinin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler yapmas\u0131nda takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r. Bu durumun turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve \u00fclke ekonomisinin geli\u015fmesine katk\u0131 sunmayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca kural\u0131n KTKGB ve turizm merkezlerinde yap\u0131lacak altyap\u0131 ve planlamaya ili\u015fkin i\u015f ve i\u015flemlerin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n amac\u0131na ula\u015f\u0131labilmesi bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli ve gerekli bir d\u00fczenleme oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
134. Kural\u0131n orant\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilgili olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ileti\u015fim ko\u015fullar\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde belirsizlik yaratacak nitelikte k\u0131sa ve makul olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Bu itibarla kural kapsam\u0131nda KTKGB\u2019lerde ve turizm merkezlerinde Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak alt yap\u0131 ve planlama i\u015flemlerine esas olmak \u00fczere di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan istenen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn otuz g\u00fcn i\u00e7inde verilmesinin ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan orant\u0131l\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
135. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN ve Selahaddin MENTE\u015e bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5., 56. ve 127. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
E. Kanun\u2019un 6. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. Maddesinin (A) F\u0131kras\u0131n\u0131n (1) Numaral\u0131 Bendine Eklenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmle ile S\u00f6z Konusu F\u0131kraya Eklenen (4) ve (5) Numaral\u0131 Bentlerin, An\u0131lan Maddenin De\u011fi\u015ftirilen (H) F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci Paragraf\u0131n\u0131n \u0130kinci ve Be\u015finci C\u00fcmlelerinin, \u0130kinci Paragraf\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c…veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131…\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u00a0(A) F\u0131kras\u0131n\u0131n (1) Numaral\u0131 Bendinin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesi<\/p>\n
\u00a0a. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
\u00a0136. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinde ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin (A) f\u0131kras\u0131nda KTKGB ve turizm merkezlerinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n turizm ama\u00e7l\u0131 tahsisi usul\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00a0137. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n (1) numaral\u0131 bendinde kamu hizmetlerinde kullan\u0131lanlar ile \u00fczerinde irtifak hakk\u0131 tesis edilenler hari\u00e7 Hazinenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n ve tapuya tescili m\u00fcmk\u00fcn olan devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki tescil harici yerler ile kapanan yollar ve yol fazlalar\u0131n\u0131n tahsis usul\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan bentte ayr\u0131ca mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n 6831 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re orman say\u0131lan yerlerin turizm ama\u00e7l\u0131 tahsisinde uygulanacak usul ve esaslar h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00a0138. F\u0131kran\u0131n (2) numaral\u0131 bendinde kamu kurulu\u015flar\u0131na ait olan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tahsis usul\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir. (3) numaral\u0131 bendinde ise di\u011fer ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer ile vak\u0131flara ait olup turizm i\u015fletmesi belgesine sahip olmayan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tahsis usul\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
139. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n \u00e7ay\u0131r ve meralar\u0131n zorunlu bir kamu yarar\u0131 sebebi olmaks\u0131z\u0131n ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lbuki devletin bu t\u00fcr yerlerin koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011fu, nitekim ayn\u0131 nitelikteki bir h\u00fckm\u00fcn daha \u00f6nce Anayasa Mahkemesince iptal edildi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5., 45., 56. ve 153. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
140. Dava konusu kuralda mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n; ot bedeli ta\u015f\u0131nmaz\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131ya tahsisi a\u015famas\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak kayd\u0131yla 25\/2\/1998 tarihli ve 4342 say\u0131l\u0131 Mera Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tahsis amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek sadece turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015ferhli olarak Hazine ad\u0131na tapuya tescil edilmesi ve tescili m\u00fcteakip Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
141. Anayasa\u2019n\u0131n 45. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevlet, tar\u0131m arazileri ile \u00e7ay\u0131r ve meralar\u0131n ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve tahribini \u00f6nlemek, tar\u0131msal \u00fcretim planlamas\u0131 ilkelerine uygun olarak bitkisel ve hayvansal \u00fcretimi art\u0131rmak maksad\u0131yla, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fanlar\u0131n i\u015fletme ara\u00e7 ve gere\u00e7lerinin ve di\u011fer girdilerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.\u201d denilmektedir.<\/p>\n
142. Hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan birini olu\u015fturdu\u011fu \u00fclkemizde mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n korunmas\u0131, tar\u0131mla u\u011fra\u015fan halk\u0131n, dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkenin refah\u0131 ve gelirinin artmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Anayasa koyucu mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek bunlar\u0131n korunmas\u0131na ve amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131m\u0131n\u0131n engellemesine y\u00f6nelik tedbirler al\u0131nmas\u0131n\u0131 bir \u00f6dev olarak devlete y\u00fcklemi\u015f ise de bunun mutlak bir yasaklamay\u0131 ifade etti\u011fi ve mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131m\u0131na hi\u00e7bir ko\u015fulda izin verilemeyece\u011fi s\u00f6ylenemez. Sosyal veya ekonomik baz\u0131 ihtiya\u00e7lar, mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n ba\u015fka ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131n\u0131 zorunlu h\u00e2le getirebilmektedir. Bu gibi durumlarda bir b\u00f6lgenin mera, yaylak ve k\u0131\u015flak olarak kullan\u0131m\u0131na devam edilmesi, birtak\u0131m ekonomik ve sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanamamas\u0131na ve neticede daha b\u00fcy\u00fck kamusal yararlar\u0131n zedelenmesine yol a\u00e7abilmektedir. Bu nedenle bir alan\u0131n mera, yaylak veya k\u0131\u015flak vasf\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu alan\u0131n mera, yaylak veya k\u0131\u015flak olarak kullan\u0131m\u0131na devam edilmesinden daha fazla kamusal yarar do\u011furdu\u011fu h\u00e2llerde ilgili b\u00f6lgenin ba\u015fka ama\u00e7larla kullan\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flanmas\u0131na anayasal bir engel bulunmamaktad\u0131r (AYM, E.2014\/177, K.2015\/49, 14\/5\/2015; E.2019\/32, K.2021\/54, 14\/7\/2021, \u00a7 38).<\/p>\n
143. Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesinde d\u00fczenlenen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n devlete y\u00fckledi\u011fi \u00f6devin yerine getirilmesi amac\u0131yla meralara m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
144. An\u0131lan Kanun\u2019un ek 4. maddesinde de KTKGB\u2019lerde yer alan mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n tahsis amac\u0131n\u0131n Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re de\u011fi\u015ftirilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
145. Kanun\u2019un 1. maddesinde Kanun\u2019un amac\u0131 daha \u00f6nce \u00e7e\u015fitli kanunlarla tahsis edilmi\u015f veya kadimden beri kullan\u0131lmakta olan mera, yaylak, k\u0131\u015flak ve kamuya ait otlak ve \u00e7ay\u0131rlar\u0131n tespiti, tahdidi ile k\u00f6y veya belediye t\u00fczel ki\u015filikleri ad\u0131na tahsislerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131, belirlenecek kurallara uygun bir \u015fekilde kulland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, bak\u0131m ve \u0131slah\u0131n\u0131n yap\u0131larak verimliliklerinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesini, kullan\u0131mlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olarak denetlenmesini, korunmas\u0131n\u0131 ve gerekti\u011finde kullan\u0131m amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesini sa\u011flamak \u015feklinde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
146. Bu \u00e7er\u00e7evede 14. maddede ise mera, yaylak ve k\u0131\u015flak olarak tahsis edilmi\u015f yerlerin tahsis amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilebilmesine ili\u015fkin usuller d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi uyar\u0131nca Bakanl\u0131\u011f\u0131n talebi \u00fczerine bu yerlerden turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in zaruri g\u00f6r\u00fclenlerin tahsis amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Maddeye g\u00f6re bu i\u015flem ilgili m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn talebi, komisyonun ve defterdarl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine valilik\u00e7e tahsis amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve s\u00f6z konusu yerlerin tescilleri Hazine ad\u0131na, vak\u0131f meralar\u0131n\u0131n tescilleri ise vak\u0131f ad\u0131na yapt\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca durumu ve s\u0131n\u0131f\u0131 \u00e7ok iyi veya iyi olan mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklarda turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in zaruri dahi olsa tahsis amac\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
147. Devletin turizm yoluyla yeni istihdam olu\u015fturabilmesi, bu alanda gelir art\u0131\u015f\u0131na yol a\u00e7abilmesi ve kendisinden beklenen di\u011fer sosyal ve siyasal yararlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilmesi bak\u0131m\u0131ndan mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in tahsis etmesine ihtiya\u00e7 duymas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede kanun koyucunun turizmden beklenen istihdam ve gelir art\u0131\u015f\u0131 \u015feklindeki kamu yarar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi amac\u0131yla kurala konu yerlerin Hazine ad\u0131na tescil edilerek Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilmesi y\u00f6n\u00fcnde d\u00fczenleme yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
148. Bununla birlikte kanun koyucunun devletin Anayasa\u2019da belirtilen g\u00f6revlerini yerine getirmek amac\u0131yla bir ba\u015fka ifadeyle kamu yarar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda Anayasa\u2019n\u0131n 45. maddesinde belirtilen ve 4342 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la koruma alt\u0131na al\u0131nan yerlere ili\u015fkin tasarrufta bulunurken bu yerlerin tahsis amac\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesini gerekli k\u0131lan kamu yarar\u0131 ile an\u0131lan yerlerin ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ve tahribinin \u00f6nlenmesi bi\u00e7imindeki kamu yarar\u0131 aras\u0131ndaki makul dengenin kurulmas\u0131 gerekir (AYM, E.2013\/114, K.2014\/184, 4\/12\/2014, \u00a7 172).<\/p>\n
149. Turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 i\u00e7in mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n tahsis edilmesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilirken koruma ve kullanma dengesinin g\u00f6zetilip g\u00f6zetilmedi\u011fine dikkat edilmesi gerekir. Kuralda s\u00f6z konusu yerlerin 4342 say\u0131l\u0131 Kanun s\u0131n\u0131rlar\u0131 kapsam\u0131nda kal\u0131narak ve bu yerlerin sadece turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015ferhli olarak Hazine ad\u0131na tapuya tescil edilerek tahsisinin sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kuralda \u00e7evrenin, mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik tedbirlere yer verildi\u011fi bu suretle koruma ve kullanma dengesinin g\u00f6zetildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla kamu yarar\u0131 amac\u0131yla ihdas edildi\u011fi anla\u015f\u0131lan kuralda devletin mera, yaylak ve k\u0131\u015flaklar ile \u00e7evrenin korunmas\u0131na y\u00f6nelik pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
150. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 45. ve 56. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 45. ve 56. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. (A) F\u0131kras\u0131n\u0131n (4) Numaral\u0131 Bendi <\/p>\n
151. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n dava konusu (4) numaral\u0131 bendi 25\/10\/2023 tarihli ve 7464 say\u0131l\u0131 14. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
152. A\u00e7\u0131klanan nedenle konusu kalmayan kurala ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek gerekir.<\/p>\n
3. (A) F\u0131kras\u0131n\u0131n (5) Numaral\u0131 Bendi<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
153. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n herhangi bir kamu yarar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n yerel y\u00f6netimlerin m\u00fclkiyetleri \u00fczerindeki tasarruf yetkilerini k\u0131s\u0131tlad\u0131\u011f\u0131, bu durumun m\u00fclkiyeti \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere ait olan yerler bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011fu belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 35. ve 127. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
154. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 43., 56., 63. ve 169. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
155. Dava konusu kural uyar\u0131nca KTKGB\u2019ler ve turizm merkezlerinde Ula\u015ft\u0131rma ve Altyap\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131nca uygun g\u00f6r\u00fclen yat limanlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ta\u015f\u0131nmaz tahsis edilmesinde Bakanl\u0131\u011fa yetki tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
156. Kural kapsam\u0131nda s\u00f6z konusu tahsisin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde ve tahsis sonras\u0131 tahsise konu ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n hukuki stat\u00fclerine g\u00f6re hangi y\u00f6ntemlerin izlenece\u011fi 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tahsisin an\u0131lan madde kapsam\u0131ndaki usule g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla kural\u0131n ki\u015filer ve idare y\u00f6n\u00fcnden belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
157. Kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tahsis i\u015fleminin 3621, 2872, 2863 ve 6831 say\u0131l\u0131 Kanunlardaki g\u00fcvencelere tabi oldu\u011fu, ba\u015fka bir ifadeyle yat liman\u0131 in\u015fas\u0131 i\u00e7in yat\u0131r\u0131mc\u0131lara tahsis edilecek ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n Anayasa\u2019ya g\u00f6re devletin korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu yerlerde bulunmas\u0131 h\u00e2linde tahsis i\u015fleminde ilgisine g\u00f6re s\u00f6z konusu yasal d\u00fczenlemelerin g\u00f6zetilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
158. Bu itibarla kural\u0131n devletin k\u0131y\u0131lar\u0131n, \u00e7evrenin, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve ormanlar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
159. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2., 43., 56., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13., 35. ve 127. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
4. (H) F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci Paragraf\u0131n\u0131n \u0130kinci ve Be\u015finci C\u00fcmleleri<\/p>\n
a. \u0130kinci C\u00fcmle<\/p>\n
i. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
160. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, dava konusu kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
ii. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
161. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
162. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci paragraf\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde KTKGB\u2019nin tamam\u0131 veya planlarla belirlenmi\u015f alt b\u00f6lgelerinin veya bir ya da birden fazla parsellerinin plan ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak Bakanl\u0131k\u00e7a tahsis edilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan paragraf\u0131n dava konusu ikinci c\u00fcmlesinde bu b\u00f6lgenin tamam\u0131n\u0131n veya alt b\u00f6lgenin tek bir ana yat\u0131r\u0131mc\u0131ya tahsisi i\u00e7in yap\u0131lan ba\u015fvurular\u0131n tamam\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilerek se\u00e7ilen yat\u0131r\u0131mc\u0131ya \u00f6n izin verilmesine ve \u00f6n izin ko\u015fullar\u0131na karar verilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
163. Kural, s\u00f6z konusu yerlerin turizm yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131na tahsis edilmesinin \u00f6n izin verilmesi \u015fart\u0131na ba\u011flanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
164. Kural, an\u0131lan Kanun\u2019un ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n turizm ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n usul ve \u015fartlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi 8. maddesi kapsam\u0131nda yap\u0131lacak tasarruflara ili\u015fkindir<\/p>\n
165. Kuralda ve Kanun\u2019un di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerinde, \u00f6n iznin ko\u015fullar\u0131na ve Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lacak de\u011ferlendirmede uygulanabilecek \u00f6l\u00e7\u00fctlere dair herhangi bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Ba\u015fka bir ifadeyle kural s\u00f6z konusu alanlar\u0131n tahsis edilmesi y\u00f6n\u00fcnde yap\u0131lacak ba\u015fvurular bak\u0131m\u0131ndan \u00f6n de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin usul getirmi\u015f olmakla birlikte bu usul\u00fcn uygulanmas\u0131nda ge\u00e7erli olacak \u00f6l\u00e7\u00fctlere, dikkate al\u0131nacak g\u00fcvencelere ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme i\u00e7ermemektedir. Bu itibarla belirlilik unsuru ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan kural\u0131n te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ilkesiyle \u00e7eli\u015fti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
166. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
b. Be\u015finci C\u00fcmle<\/p>\n
i. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
167. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, dava konusu kuralla kanunla d\u00fczenlenmesi gereken konularda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz nitelikte yetki tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
ii. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
168. Kural, 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (H) f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda KTKGB\u2019lerin tamam\u0131n\u0131n veya planlarla belirlenmi\u015f alt b\u00f6lgelerinin veya bir ya da birden fazla parsellerinin, plan ama\u00e7lar\u0131na uygun olarak Bakanl\u0131k\u00e7a tahsis edilmesi i\u015flemlerinin usul ve esaslar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenmesini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
169. Kuralla an\u0131lan Kanun\u2019un 2. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendindeki KTKGB tan\u0131m\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda do\u011fal, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerin yo\u011fun olarak bulundu\u011fu alanlarda (H) f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda yap\u0131lacak tahsis i\u015flemlerine y\u00f6nelik usul ve esaslar\u0131n belirlenmesi hususunda Bakanl\u0131\u011fa yetki tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
170. Kural kapsam\u0131ndaki tahsis i\u015flemlerinin usul ve esaslar\u0131n\u0131n Kanun\u2019un 8. maddesine tabi olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirse de kuralda herhangi bir temel \u00f6l\u00e7\u00fct ve \u00e7er\u00e7eve ortaya konulmadan y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na do\u011frudan d\u00fczenleme yetkisi verilmektedir. H\u00e2lbuki turizmin geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131 ile orman arazilerinin turizm ama\u00e7l\u0131 tahsisinin gereklili\u011fi yads\u0131namaz ise de Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi ve 169. maddesinde tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131 ile ormanlar\u0131n korunmas\u0131na verilen \u00f6zel \u00f6nem ve uzun d\u00f6nemdeki ya\u015famsal kamu yarar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen nitelikteki tahsis i\u015flemleri bak\u0131m\u0131ndan uygulanacak tasarruflar\u0131n temel \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin ve \u00e7er\u00e7evesinin kanunda belirlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
171. Bu itibarla Kanun\u2019un 8. maddesinin (H) f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda yap\u0131lacak tahsis i\u015flemlerine y\u00f6nelik usul ve esaslar\u0131n belirlenmesine ili\u015fkin temel ilke ve esaslar kanunda d\u00fczenlenmeksizin bu konudaki yetkinin do\u011frudan Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesiyle ba\u011fda\u015fan bir y\u00f6n\u00fc bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
172. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
5. (H) F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130kinci Paragraf\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c…veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131…\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. Genel A\u00e7\u0131klama <\/p>\n
173. 2872 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1. maddesinde an\u0131lan Kanun\u2019un amac\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n ortak varl\u0131\u011f\u0131 olan \u00e7evrenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00e7evre ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ilkeleri do\u011frultusunda korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f; 10. maddesinde de ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi planlad\u0131klar\u0131 faaliyetleri sonucu \u00e7evre sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilecek kurum, kurulu\u015f ve i\u015fletmelerin \u00e7evresel etki de\u011ferlendirmesi (\u00c7ED) raporu veya proje tan\u0131t\u0131m dosyas\u0131 haz\u0131rlamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
174. Kanun\u2019un 2. maddesinde \u00c7ED, ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi planlanan projelerin \u00e7evreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz y\u00f6ndeki etkilerin \u00f6nlenmesi ya da \u00e7evreye zarar vermeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde en aza indirilmesi i\u00e7in al\u0131nacak \u00f6nlemlerin, se\u00e7ilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek de\u011ferlendirilmesinde ve projelerin uygulanmas\u0131n\u0131n izlenmesi ve kontrol\u00fcnde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek \u00e7al\u0131\u015fmalar olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
175. \u00c7ED s\u00fcrecine ili\u015fkin usul ve esaslar, 29\/7\/2022 tarihli ve 31907 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu Y\u00f6netmelik\u2019e ekli (1) say\u0131l\u0131 Liste\u2019de \u00c7ED uygulanmas\u0131 zorunlu olan projeler ile ekli (2) say\u0131l\u0131 Liste\u2019de \u00c7ED gerekli de\u011fildir karar\u0131 verilebilecek, \u00e7evresel etkileri \u00f6n inceleme ve de\u011ferlendirmeye tabi projeler tek tek say\u0131larak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu itibarla Y\u00f6netmelik\u2019e ekli (1) say\u0131l\u0131 Liste\u2019de say\u0131lan projeler i\u00e7in \u00c7ED raporu al\u0131nmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
176. Y\u00f6netmelik\u2019e ekli (2) say\u0131l\u0131 Liste\u2019de yer alan projelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ise \u00e7evre \u00fczerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, al\u0131nacak \u00f6nlemler sonucunda ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara g\u00f6re kabul edilebilir d\u00fczeyde oldu\u011funun \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan belirlenmesi \u00fczerine m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu Liste\u2019de say\u0131lan projeler an\u0131lan Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00f6n inceleme ve de\u011ferlendirmeye tabidir. \u00d6n inceleme ve de\u011ferlendirme y\u00f6nteminin esaslar\u0131 ise Y\u00f6netmelik\u2019in 16. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu inceleme ve de\u011ferlendirme sonucunda 17. maddeye g\u00f6re \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u201c\u00c7ED gereklidir\u201d ya da \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir\u201d karar\u0131 verilmektedir.<\/p>\n
177. Dolay\u0131s\u0131yla bir proje i\u00e7in \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir\u201d karar\u0131 nihai olarak \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ancak \u00f6n inceleme ve de\u011ferlendirme sonucu verilmektedir. An\u0131lan Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan verilen bu t\u00fcrden kararlar da yarg\u0131 denetimine tabidir.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
178. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla herhangi bir kamu yarar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n devletin \u00e7evrenin korunmas\u0131na ili\u015fkin sorumlulu\u011funun ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kuralla KTKGB\u2019ler d\u00e2hilinde turizm yat\u0131r\u0131m\u0131na tahsis edilen baz\u0131 yerler i\u00e7in \u00e7evresel etki de\u011ferlendirmesi ortaya konulmadan yap\u0131 ve tesis in\u015fas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5. ve 56. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
179. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci paragraf\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde KTKGB\u2019lerde \u00e7evresel etki de\u011ferlendirmesi olumlu karar\u0131 veya \u201c\u00c7evresel etki de\u011ferlendirmesi gerekli de\u011fildir.\u201d karar\u0131 verilen yat\u0131r\u0131mlar hakk\u0131nda yat\u0131r\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken t\u00fcm izin, onay ve ruhsatlar\u0131n ilgili kurumlarca ba\u015fkaca hi\u00e7bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde verilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c\u2026\u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
180. Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesi uyar\u0131nca \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in etkili bir hukuk d\u00fczeni olu\u015fturmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nan devletin bu y\u00fck\u00fcml\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc somut tedbirlerle nas\u0131l yerine getirece\u011fi kanun koyucunun takdirindedir. Bu ba\u011flamda \u00e7evreye etkisi olabilecek t\u00fcrden tasarruflar bak\u0131m\u0131ndan kanun koyucunun \u00e7evrenin korunmas\u0131na y\u00f6nelik y\u00f6ntemleri belirlemesinde takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
181. An\u0131lan Kanun\u2019un bir\u00e7ok h\u00fckm\u00fcnde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilecek i\u015f ve i\u015flemlerde \u00e7evrenin korunmas\u0131na, kirlili\u011fin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin d\u00fczenlemeler bulunmaktad\u0131r. Kanun\u2019un 6. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fc birlik tesis yap\u0131lmas\u0131nda \u00e7evre kirlili\u011finin \u00f6nlenmesine ili\u015fkin t\u00fcm \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ko\u015fulu \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte, 8. maddenin (H) f\u0131kras\u0131nda ise madde kapsam\u0131ndaki ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde ana yat\u0131r\u0131mc\u0131 lehine irtifak hakk\u0131 tesisinin \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca belirlenen ko\u015fullarla ve bu bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Yine 2872 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201c\u0130zin alma, ar\u0131tma ve bertaraf etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 11. maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131nda KTKGB\u2019lerde ve turizm merkezlerinde Bakanl\u0131\u011f\u0131n veya yetkili k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 birimlerin at\u0131k su altyap\u0131 sistemlerinin kurulmas\u0131, bak\u0131m\u0131, onar\u0131m\u0131 ve i\u015fletilmesinden sorumlu olduklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
182. Bu itibarla 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (H) f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca turizm yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilmesi an\u0131lan Kanun ve ilgili di\u011fer mevzuat h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kuralla turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinde ortaya \u00e7\u0131kabilecek \u00e7evresel riskler bak\u0131m\u0131ndan gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin olarak ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmlerinde yeterli g\u00fcvencelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n devletin \u00e7evrenin korunmas\u0131na y\u00f6nelik pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
183. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
F. Kanun\u2019un 10. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. Maddesine Eklenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
184. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla T\u00fcrkiye\u2019nin egemenlik hakk\u0131na uygun olmayan bi\u00e7imde kabotaj hakk\u0131ndan vazge\u00e7ildi\u011fi ve bu durumu gerektiren \u00fcst\u00fcn bir kamu yarar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 6. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
185. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesinin dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde Bakanl\u0131k\u00e7a \u00fclke turizmine ve tan\u0131t\u0131m\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilen ve boylar\u0131 otuz dokuz metrenin \u00fczerinde olan yabanc\u0131 bayrakl\u0131 ticari yatlar\u0131n T\u00fcrk kara sular\u0131nda faaliyet g\u00f6stermelerine ve seyrine her y\u0131l belirlenen sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerine katk\u0131 pay\u0131 al\u0131nmas\u0131 suretiyle, ayn\u0131 takvim y\u0131l\u0131n\u0131 ge\u00e7meyecek \u015fekilde ge\u00e7ici s\u00fcreli olarak Bakanl\u0131k\u00e7a izin verilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
186. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu ikinci c\u00fcmlesinde ise izin s\u00fcresi sonunda yeniden s\u00fcre verilmeyen ve T\u00fcrk kara sular\u0131ndan ayr\u0131lmayan yatlar hakk\u0131nda 27\/10\/1999 tarihli ve 4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
187. T\u00fcrk kara sular\u0131 d\u00e2hilinde deniz ta\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n faaliyette bulunmas\u0131na ili\u015fkin olarak 19\/4\/1926 tarihli ve 815 say\u0131l\u0131 T\u00fcrkiye Sahillerinde Nakliyat\u0131 Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Kara Sular\u0131 Dahilinde \u0130cray\u0131 San’at ve Ticaret Hakk\u0131nda Kanun\u2019da temel d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
188. An\u0131lan Kanun\u2019un 1. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u00fclkemiz sahillerinin bir noktas\u0131ndan di\u011ferine e\u015fya ve yolcu al\u0131p nakletmenin ve sahillerde limanlar d\u00e2hilinde ve aras\u0131nda \u00e7ekme ve k\u0131lavuzluk ve hangi mahiyette olursa olsun t\u00fcm liman hizmetlerini ifa etmenin sadece T\u00fcrkiye sanca\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan gemi ve ara\u00e7lara \u00f6zg\u00fc oldu\u011fu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yine Kanun\u2019un 2. maddesi uyar\u0131nca bu gemi ve ara\u00e7larla ger\u00e7ekle\u015ftirilen ve s\u00f6z konusu Kanun\u2019da say\u0131lan b\u00fct\u00fcn faaliyetlerin T\u00fcrk tabiiyetinde bulunan ki\u015filer taraf\u0131ndan yerine getirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
\u00a0189. \u00d6te yandan s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da olmak \u00fczere Kanun\u2019un bu genel kural\u0131na istisna getirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ba\u011flamda 3. maddenin ikinci c\u00fcmlesiyle petrol hakk\u0131 sahibi yabanc\u0131lar\u0131n T\u00fcrk kara sular\u0131 d\u00e2hilinde petrol arama ve \u00fcretim faaliyetlerini icra edebilmesi m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f; 4. maddede ge\u00e7ici olmak ve herhangi bir hak vermemek \u015fart\u0131yla yabanc\u0131 kurtarma gemileri ile petrol arama ve \u00fcretim faaliyetlerinde kullan\u0131lan deniz ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131na ve T\u00fcrk kurtarma gemilerinde yabanc\u0131 uzman, kaptan ve tayfa \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u00fck\u00fbmet\u00e7e izin verebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
190. Anayasa\u2019da T\u00fcrk karasular\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclecek deniz seyri ve deniz faaliyetlerine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Bu itibarla kanun koyucunun kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek ve Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131yla bu alanda serbest\u00e7e d\u00fczenleme yapma, istisna ve muafiyetler \u00f6ng\u00f6rme yetkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
191. Dava konusu kural 815 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenen muafiyet ve istisnalara benzer bi\u00e7imde T\u00fcrk karasular\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclecek her t\u00fcrl\u00fc deniz seyri ve denizcilik faaliyetinin T\u00fcrk bayrakl\u0131 ara\u00e7lar ile yerine getirilmesi ilkesine istisna \u00f6ng\u00f6rmektedir. Kuralda yabanc\u0131 bayrakl\u0131 ticari yatlar\u0131n T\u00fcrk karasular\u0131nda faaliyet g\u00f6stermelerine ve seyrine, hangi h\u00e2llerde, hangi merci taraf\u0131ndan, hangi kapsamda, ne kadar s\u00fcre ile izin verilebilece\u011fi hususunun a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
192. Kuralda ifade edilen sosyal ve teknik altyap\u0131 hizmetlerine katk\u0131 pay\u0131 ise 2\/7\/1964 tarihli ve 492 say\u0131l\u0131 Har\u00e7lar Kanunu\u2019na ekli (7) say\u0131l\u0131 Tarife\u2019nin \u201cII-Liman i\u015flemleri:\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu katk\u0131 pay\u0131n\u0131n, kuralda g\u00f6sterilen nitelikteki yabanc\u0131 bayrakl\u0131 yatlar\u0131n T\u00fcrk karasular\u0131nda faaliyetlerine ve seyrine izin verilebilmesi i\u00e7in an\u0131lan Kanun kapsam\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken bir \u00f6deme oldu\u011fu ve bu suretle kuralla turizm sekt\u00f6r\u00fcnden gelir sa\u011flanmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla kuralda kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetildi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
193. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 6. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
G. Kanun\u2019un 12. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 31. Maddesinin De\u011fi\u015ftirilen (b) F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c… ve Bakan taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince…\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
194. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n kanunilik ilkesine tabi oldu\u011fu ancak dava konusu kural\u0131n idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden belirsizlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 belirsiz bi\u00e7imde s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 35. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
195. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 31. maddesinin (b) f\u0131kras\u0131nda an\u0131lan Kanun\u2019un 33. maddesindeki idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n 30. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda denetim yetkisi verilenler ile Bakanl\u0131k kontrol\u00f6rleri ve K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakan\u0131 (Bakan) taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince tayin edilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026ve Bakan taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
196. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cKimse, i\u015flendi\u011fi zaman y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanunun su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 bir fiilden dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lamaz.\u201d denilerek su\u00e7un kanunili\u011fi ilkesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da \u201cCeza ve ceza yerine ge\u00e7en g\u00fcvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.\u201d ifadesine yer verilerek cezan\u0131n kanunili\u011fi ilkesi getirilmi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde yer alan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi uyar\u0131nca hangi eylemlerin yasakland\u0131\u011f\u0131 ve bu yasak eylemlere verilecek cezalar\u0131n hi\u00e7bir ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde kanunda g\u00f6sterilmesi, kural\u0131n a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirli olmas\u0131 gerekmektedir. Ki\u015filerin yasak eylemleri \u00f6nceden bilmeleri gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r (AYM, E.2010\/1, K.2011\/149, 3\/11\/2011).<\/p>\n
197. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131nda bir ayr\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan her ikisi de bu maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilkelere tabidir. Adli ve idari su\u00e7larda davran\u0131\u015f normlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 ve haks\u0131zl\u0131k te\u015fkil eden bir fiille kanun koyucunun koruma alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bir hukuki de\u011ferin ihlali s\u00f6z konusu olup adli ve idari cezalar\u0131n her ikisi de cebir i\u00e7ermektedir (AYM, E.2015\/85, K.2016\/3, 13\/1\/2016, \u00a713).<\/p>\n
198. Korunan hukuki de\u011fer ile ihlalin neden oldu\u011fu hukuki sonu\u00e7lar\u0131n ayn\u0131 olmamas\u0131 ise idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131ndaki temel farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Adli para cezalar\u0131ndan daha y\u00fcksek miktarlarda idari para cezalar\u0131n\u0131n verilebilmesine imk\u00e2n tan\u0131yan d\u00fczenlemeler de bulunmakla birlikte adli su\u00e7lar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalar\u0131n idari su\u00e7lar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalardan genellikle daha a\u011f\u0131r olmas\u0131, h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 cezalar\u0131n kural olarak adli su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erli olmas\u0131, idari su\u00e7larda kanun koyucunun daha az \u00f6nem atfetti\u011fi bir hukuki de\u011ferin ihlal edilmesi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yapt\u0131r\u0131m\u0131n da genellikle idari bir makam taraf\u0131ndan idari usuller izlenerek uygulanmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesindeki ilkelerin ayn\u0131 boyut ve kapsam\u0131yla idari su\u00e7lara da uygulanmas\u0131, i\u015fin mahiyetine uygun d\u00fc\u015fmemektedir. Yasama organ\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r i\u015fleyen yap\u0131s\u0131 ile ekonomik ve teknik hayat\u0131n h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen \u015fartlar\u0131 g\u00f6zetilerek, su\u00e7 ve cezalarda kanunilik ilkesinin idari su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden daha esnek uygulanmas\u0131 gerekmektedir (AYM, E.2015\/85, K.2016\/3, 13\/1\/2016, \u00a714).<\/p>\n
199. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33. maddesinde idari su\u00e7 te\u015fkil eden ve idari para cezas\u0131 \u015feklinde idari yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanan eylemler herhangi bir teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6sterilmektedir. Kural; bakana, an\u0131lan maddede belirlenmi\u015f idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 tayin edecek kamu g\u00f6revlilerinin belirlenmesi yetkisi tan\u0131maktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede an\u0131lan Kanun\u2019un 30. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda denetim yetkisi verilenler ile Bakanl\u0131k kontrol\u00f6rleri ve kural uyar\u0131nca bakan taraf\u0131ndan tespit edilen kamu g\u00f6revlileri de 33. madde kapsam\u0131nda i\u015flem yapabilecektir.<\/p>\n
200. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi ba\u011flam\u0131nda idari nitelikteki su\u00e7lar\u0131n kanunda belirlenerek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda cezas\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131 yeterli olup su\u00e7 say\u0131lan eylemler ve cezas\u0131, bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ve kesinlikte \u00f6ng\u00f6rebilmelerine imk\u00e2n verecek \u015fekilde kanunda g\u00f6sterildikten sonra yasama organ\u0131n\u0131n uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin konularda al\u0131nacak \u00f6nlemlerin kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131n de\u011fi\u015fkenli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde duyulan gereksinmelere uygunlu\u011funu sa\u011flamak amac\u0131yla y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na yetki vermesi idari kararlarla su\u00e7 ihdas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla kanunilik ve belirlilik ilkesinin ihlali anlam\u0131na gelmemektedir (benzer y\u00f6ndeki bir karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2018\/30, K.2018\/94, 25\/9\/2018, \u00a715).<\/p>\n
201. Bu itibarla kuralla; bakana, Kanun\u2019da g\u00f6sterilen idari yapt\u0131r\u0131mlar ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak bu yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n tayin edilmesi hususunda Bakanl\u0131k b\u00fcnyesindeki kamu g\u00f6revlilerini belirleme yetkisi verilmesinde s\u00f6z konusu yetkinin kullan\u0131lmas\u0131 ile bu ki\u015filerin idari yapt\u0131r\u0131m kapsam\u0131nda tesis edecekleri i\u015flemlerin yarg\u0131 denetimine tabi oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n belirlilik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
202. \u00d6te yandan kural\u0131n gerek\u00e7esinde \u201cUygulama kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flanmas\u0131 ve s\u00fcre\u00e7lerin aksamadan h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 teminen madde ile; K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131 ta\u015fra te\u015fkilat\u0131na yetki devri yap\u0131lmas\u0131 durumunda, para cezalar\u0131n\u0131n denetim yetkisini kullananlar taraf\u0131ndan da verilebilmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d denilmektedir. Buna g\u00f6re s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fikli\u011fin Kanun kapsam\u0131nda yap\u0131lacak denetimlerin Bakanl\u0131\u011f\u0131n artan i\u015f y\u00fck\u00fc nedeniyle aksamamas\u0131n\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kamu yarar\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 hedefledi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
203. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u011e. Kanun\u2019un 16. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un De\u011fi\u015ftirilen Ek 5. Maddesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
204. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un dava konusu ek 5. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesine 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 15. maddesiyle \u201c\u2026turizm maksatl\u0131 izin verilen alanlarda\u2026\u201d ve \u201c\u2026sadece\u2026\u201d ibareleri eklenmi\u015f, an\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c\u2026olanlar ile k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgeleri ile turizm merkezleri i\u00e7inde ve bu b\u00f6lge ile merkezlerin d\u0131\u015f\u0131nda olmakla birlikte denize k\u0131y\u0131s\u0131 olan il\u00e7elerde, i\u00e7erisinde\u2026\u201d ibaresi \u201c\u2026olan yerler ile\u2026\u201d \u015feklinde, \u201c\u2026konaklama tesisi bulunan\u2026\u201d ibaresi \u201c\u2026konaklama tesisi i\u00e7eren\u2026\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, f\u0131kraya ikinci c\u00fcmle eklenmi\u015f ve f\u0131kran\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
205. A\u00e7\u0131klanan nedenle konusu kalmayan kurala ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek gerekir.<\/p>\n
H. Kanun\u2019un 17. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 11. Maddenin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kralar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
206. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 11. maddesinde 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerden \u00f6nce ilgili idaresinden al\u0131nm\u0131\u015f i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 ile faaliyette bulunan turizm i\u015fletmesi belgesi bulunmayan konaklama tesisleri ile konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmelerinin durumu d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
207. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda h\u00e2lihaz\u0131rda ilgili idaresinden al\u0131nm\u0131\u015f i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 ile faaliyette bulunan ve turizm i\u015fletmesi belgesi bulunmayan konaklama tesislerine, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde Bakanl\u0131\u011fa ba\u015fvurmalar\u0131 h\u00e2linde basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesinin verilece\u011fi, ayn\u0131 s\u00fcre i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi alan konaklama tesislerinin basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi almas\u0131n\u0131n zorunlu olmad\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
208. Basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi, an\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (n) bendinde ge\u00e7ici 11. madde kapsam\u0131nda verilen belge olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda bu belgeyi haiz i\u015fletmelerin 13., 14., 18., 19. ve 20. maddeler hari\u00e7 olmak \u00fczere Kanun\u2019a, 24\/4\/1930 tarihli ve 1593 say\u0131l\u0131 Umumi H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Kanunu\u2019nun 178. maddesine, 5\/1\/1961 tarihli ve 222 say\u0131l\u0131 \u0130lk\u00f6\u011fretim Ve E\u011fitim Kanunu\u2019nun 61. maddesine, 8\/6\/1942 tarihli ve 4250 say\u0131l\u0131 \u0130spirto ve \u0130spirtolu \u0130\u00e7kiler \u0130nhisar\u0131 Kanunu\u2019nun 9. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131ndaki mesafe \u015fart\u0131na tabi oldu\u011fu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
209. Bu durumda basit turizm i\u015fletmesi belgesine sahip tesislerin 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesinde d\u00fczenlenen turizm sekt\u00f6r\u00fcndeki te\u015fvik tedbirlerine ve turizm yat\u0131r\u0131m ve i\u015fletmelerinin bu te\u015fviklerden yararlanma usul ve esaslar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere, 14. maddesinde d\u00fczenlenen turizm kredilerine ili\u015fkin d\u00fczenlemelere, 18. maddesinde d\u00fczenlenen personel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere, 19. maddesinde d\u00fczenlenen alkoll\u00fc i\u00e7ecek sat\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelere, 20. maddesinde belirtilen resm\u00ee tatil, hafta sonu ve \u00f6\u011fle tatillerine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere tabi olmad\u0131\u011f\u0131 ve\/veya bu h\u00fck\u00fcmlerde sa\u011flanan imk\u00e2nlardan yararlanamad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
210. Ayr\u0131ca bu i\u015fletmelerin tabi k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 1593 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 178. maddesinde, her nevi sanat m\u00fcesseseleri ve maden ocaklar\u0131 ve in\u015faat yerleri d\u00e2hilinde veya yak\u0131n\u0131nda ispirtolu me\u015frubat sat\u0131\u015f\u0131 veya umumi evler a\u00e7\u0131lmas\u0131 yasa\u011f\u0131, 222 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 61. maddesinde meyhane, kahvehane, k\u0131raathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma a\u00e7\u0131k yerler ile a\u00e7\u0131k alkoll\u00fc i\u00e7ecek sat\u0131lan yerlerin okul binalar\u0131ndan kap\u0131dan kap\u0131ya en az 100 metre uzakl\u0131kta bulunmas\u0131 zorunlulu\u011fu, 4250 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 9. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda Kanun kapsam\u0131na giren \u00fcr\u00fcnlerin perakende veya a\u00e7\u0131k olarak sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerler ile \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim kurumlar\u0131 ve dershaneler, \u00f6\u011frenci yurtlar\u0131 ve ibadethaneler aras\u0131nda kap\u0131dan kap\u0131ya en az y\u00fcz metre mesafenin bulunmas\u0131 zorunlulu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
211. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 11. maddesinin dava konusu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerden \u00f6nce h\u00e2lihaz\u0131rda faaliyette bulunan konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmelerine, maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir ay i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in Bakanl\u0131\u011fa ba\u015fvuruda bulunmalar\u0131 h\u00e2linde turizm i\u015fletmesi belgesinin verilece\u011fi, bu s\u00fcre i\u00e7inde ba\u015fvuruda bulunmayan ve Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak denetim sonucunda belirlenen kriterleri ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 veya sonradan kaybetti\u011fi anla\u015f\u0131lan i\u015fletmelerin belgelerinin iptal edilece\u011fi, belgesi iptal edilen i\u015fletmelerin yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilece\u011fi ve faaliyetlerine son verilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6te yandan 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 16. maddesiyle burada d\u00fczenlenen bir ayl\u0131k s\u00fcre i\u00e7inde ba\u015fvuruda bulunmayanlar\u0131n ba\u015fvuru s\u00fcresi 28\/7\/2022 tarihine kadar uzat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
212. An\u0131lan Kanun\u2019un ge\u00e7ici 11. maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131nda madde kapsam\u0131nda belgelendirilecek konaklama tesisleri ve plaj i\u015fletmelerinin niteliklerine ve denetimlerine ili\u015fkin konular ile belgelendirme usul ve esaslar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131n\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
213. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallar\u0131n i\u015fletmelerin 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda belediyeden ruhsat alma uygulamas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, t\u00fcm i\u015fletmelerin Bakanl\u0131ktan belge almalar\u0131n\u0131 zorunlu h\u00e2le getirdi\u011fi, h\u00e2lihaz\u0131rda i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131 bulunan i\u015fletmelerin turizm belgesi almamalar\u0131 h\u00e2linde faaliyetlerinin sona ermesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, kurallar\u0131n yerel y\u00f6netimlerin \u00f6zerkli\u011fi ilkesinin zedelemek suretiyle belediyelerin turizm i\u015fletmeleri \u00fczerindeki yetkisini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131, bu konuda yerel y\u00f6netimler aleyhine dengesizlik yaratt\u0131\u011f\u0131, \u00f6ncesinde hukuki sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirerek faaliyette bulunan i\u015fletmelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bi\u00e7imde y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini art\u0131rmak suretiyle kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, h\u00e2lihaz\u0131rda yapt\u0131klar\u0131 ve ekonomik de\u011fer te\u015fkil eden yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 da akamete u\u011fratt\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 48. ve 127. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kra<\/p>\n
214. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
215. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesiyle g\u00fcvenceye ba\u011flanan m\u00fclkiyet hakk\u0131, ekonomik de\u011fer ifade eden ve parayla de\u011ferlendirilebilen her t\u00fcrl\u00fc mal varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r (AYM, E.2015\/39, K.2015\/62, 1\/7\/2015, \u00a7 20). Bu ba\u011flamda m\u00fclk olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011finde ku\u015fku bulunmayan menkul ve gayrimenkul mallar ile bunlar\u0131n \u00fczerinde tesis edilen s\u0131n\u0131rl\u0131 ayni haklar ve fikr\u00ee haklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra icras\u0131 kabil olan her t\u00fcrl\u00fc alacak da m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131na d\u00e2hildir (Mahmut Duran ve di\u011ferleri, B. No: 2014\/11441, 1\/2\/2017, \u00a7 60).<\/p>\n
216. Dava konusu kuralda, kural y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce h\u00e2lihaz\u0131rda faaliyette bulunan konaklama tesislerinin basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunmad\u0131klar\u0131 takdirde faaliyette bulunamayacaklar\u0131, sahip olduklar\u0131 i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n da ilgili idarece iptal edilerek faaliyetlerine son verilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
217. Buna g\u00f6re kuralda basit konaklama belgesi al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunulmamas\u0131 h\u00e2linde s\u00f6z konusu i\u015fletmelerin devam eden faaliyetlerinin hukuki dayana\u011f\u0131 niteli\u011findeki a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n iptalinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesiyle Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesi kapsam\u0131nda m\u00fclkiyet hakk\u0131na ili\u015fkin ekonomik mal varl\u0131\u011f\u0131 kabul edilen de\u011ferlere m\u00fcdahale ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir (bu y\u00f6ndeki kararlar i\u00e7in bkz. Ahmet Bal, B. No: 2015\/19400, 11\/6\/2018; Hidayet Metin, B. No: 2014\/7329, 6\/4\/2017; Ohannes Tomarc\u0131, B. No: 2015\/18992, 28\/6\/2018; \u00c7a\u011fda\u015f Petrol \u00dcr\u00fcnleri Pazarlama Otomotiv Tic. ve Tur. Ltd. \u015eti., B. No: 2015\/12306, 28\/11\/2018; Cevdet Timur, B. No: 2015\/3742, 10\/1\/2019).<\/p>\n
218. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesi ve m\u00fclkiyet hakk\u0131na temas eden di\u011fer h\u00fck\u00fcmleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Anayasa’n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahaleyle ilgili \u00fc\u00e7 kural ihtiva etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda herkesin m\u00fclkiyet hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmek suretiyle m\u00fclkten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yararlanma hakk\u0131na yer verilmi\u015f, ikinci f\u0131kras\u0131nda da m\u00fclkten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yararlanma hakk\u0131na m\u00fcdahalenin \u00e7er\u00e7evesi belirlenmi\u015ftir. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda genel olarak m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n hangi ko\u015fullarda s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi belirlenmekle ayn\u0131 zamanda m\u00fclkten yoksun b\u0131rakman\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesi de \u00e7izilmi\u015ftir. Maddenin son f\u0131kras\u0131nda ise m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 kurala ba\u011flanmak suretiyle devletin m\u00fclkiyetin kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol etmesine ve d\u00fczenlemesine imk\u00e2n sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa’n\u0131n di\u011fer baz\u0131 maddelerinde de devlet taraf\u0131ndan m\u00fclkiyetin kontrol\u00fcne imk\u00e2n tan\u0131yan \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere yer verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki m\u00fclkten yoksun b\u0131rakma ve m\u00fclkiyetin d\u00fczenlenmesi, m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahalenin \u00f6zel bi\u00e7imleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014\/1546, 2\/2\/2017, \u00a7\u00a7 55-58).<\/p>\n
219. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmemesi durumunda i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n iptal edilmesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi turizm sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren i\u015fletmelerin belirli standartlarda etkin bir \u015fekilde i\u015flemesini sa\u011flamak \u00fczere turizm sekt\u00f6r\u00fcndeki baz\u0131 faaliyetlerin yeniden d\u00fczenlenmesi amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fclkiyet hakk\u0131nda y\u00f6nelen m\u00fcdahalenin m\u00fclkiyetin kamu yarar\u0131na kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n kontrol\u00fc veya d\u00fczenlenmesine ili\u015fkin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kural \u00e7er\u00e7evesinde incelenmesi gerekir (bu y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. Ohannes Tomarc\u0131, \u00a7 39).<\/p>\n
220. Anayasa\u2019da yer alan ve an\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kural devlete, m\u00fclkiyetin kullan\u0131m\u0131 veya m\u00fclkiyetten yararlanma hakk\u0131n\u0131 kontrol etme ve bu konuda d\u00fczenleme yetkisi vermektedir. M\u00fclkiyetten yoksun b\u0131rakmaya g\u00f6re daha geni\u015f takdir yetkisi veren d\u00fczenleme yetkisinin kullan\u0131m\u0131nda da kanunilik, me\u015fruluk ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkelerinin gereklerinin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 kural olarak aranmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi yetkisi de kamu yarar\u0131 amac\u0131yla ve kanunla kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r (Orhan Y\u00fcksel, B. No: 2013\/604, 10\/12\/2015, \u00a7\u00a7 57, 58).<\/p>\n
221. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi belirtilmek suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
222. \u00d6te yandan m\u00fclkiyet hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilirken temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinin de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
223. Basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesinin kural kapsam\u0131nda kalan i\u015fletmelerin faaliyetlerine devam edebilmeleri ve i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n iptal edilmemesi i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 zorunlu tutulan ve bu suretle m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin arac\u0131 niteli\u011finde bir belge oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu belgenin temin edilme ko\u015fullar\u0131na dair 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da herhangi bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. H\u00e2lbuki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda kalan bir de\u011fere s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011finde bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi zorunludur. An\u0131lan Kanun\u2019da basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesinin temininde gerekli \u015fartlar d\u00fczenlenmemi\u015f bu konudaki yetki do\u011frudan y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karmak suretiyle Bakanl\u0131\u011fa verilmi\u015ftir.<\/p>\n
224. Kuralla, basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi temin edilmesi konusundaki \u00f6l\u00e7\u00fctlere ili\u015fkin yasal \u00e7er\u00e7eve belirlenmeksizin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kapsam\u0131 belirli olmayan bir yetkinin tan\u0131nmas\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ilkesiyle \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n
225. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE ve \u00d6mer \u00c7INAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 48. ve 127. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kra<\/p>\n
226. Dava konusu kuralla 7334 say\u0131l\u0131 Kanunla yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerden \u00f6nce h\u00e2lihaz\u0131rda sahip olduklar\u0131 i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131yla faaliyette bulunan ve konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmelerine, turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in ba\u015fvuru yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilmi\u015f; ba\u015fvuruda bulunmamalar\u0131 ve Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak denetim sonucunda belirlenen \u00f6l\u00e7\u00fctleri ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131 veya sonradan kaybettikleri anla\u015f\u0131lanlar\u0131n varsa belgelerinin iptal edilece\u011fi, belgelerin iptal edilmesinin ard\u0131ndan da yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n iptal edilece\u011fi ve faaliyetlerine son verilece\u011fi d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
227. 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 17. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 11. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
228. Bu itibarla kuralla turizm i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunma ve temin etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilirken s\u00f6z konusu belgenin temin edilmesi ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin olarak an\u0131lan Kanun\u2019da herhangi bir d\u00fczenleme yer almad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin ilkeye ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
229. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE ve \u00d6mer \u00c7INAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 48. ve 127. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
I. Kanun\u2019un 18. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 12. Maddenin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinin \u201c…bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren s\u00f6z konusu kiralama, \u00f6n izin, kesin izin, irtifak hakk\u0131 veya kullanma iznine ili\u015fkin olarak varsa a\u00e7\u0131lan davalardan t\u00fcm yarg\u0131lama giderleri \u00fcstlenilerek kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak feragat edilmesi,…\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u0130ncelenmesi<\/p>\n
230. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 12. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesine, 7417 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 36. maddesiyle \u201c\u2026ve k\u0131\u015f turizm merkezlerindeki g\u00fcn\u00fcbirlik ile mekanik tesis hatt\u0131\u2026\u201d ibaresi eklenmi\u015ftir.<\/p>\n
231. A\u00e7\u0131klanan nedenle konusu kalmayan kurala ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek gerekir.<\/p>\n
\u0130. Kanun\u2019un 19. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 13. Maddenin \u0130kinci F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
232. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 13. maddesinin dava konusu ikinci f\u0131kras\u0131nda an\u0131lan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesisler ile s\u00f6z konusu Kanun\u2019un 9. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi uyar\u0131nca Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131labilecek tesisler i\u00e7in a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli ile orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma gelirinin \u00f6denmeyece\u011fi, varsa \u00f6denmi\u015f olanlar\u0131n iade edilmeyece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
233. An\u0131lan f\u0131kraya 7420 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 11. maddesiyle \u201c\u2026ve \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesisin b\u00fct\u00fcnleyici unsuru olan denizle ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 sa\u011flayan k\u0131y\u0131 kullan\u0131mlar\u0131nda Devlet \u0130hale Kanununun 75 inci maddesinden do\u011fan bedeller\u2026\u201d ibaresi eklenmi\u015ftir.<\/p>\n
234. Kural\u0131n at\u0131fta bulundu\u011fu 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 9. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinde KTKGB\u2019ler ile turizm merkezleri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ve bu b\u00f6lge ve merkezlere hizmet verecek alanlarda turizmin geli\u015fmesi amac\u0131yla yol, su, kanalizasyon, at\u0131k su ar\u0131tma tesisi, kat\u0131 at\u0131k bertaraf tesisi gibi altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
235. An\u0131lan Kanun\u2019un 8. maddesinin (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n (1) numaral\u0131 bendinin ikinci paragraf\u0131n\u0131n (c) bendi uyar\u0131nca Kanun\u2019a g\u00f6re turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 i\u00e7in tahsis edilen orman say\u0131lan yerlerde orman alan\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 kat\u0131 kadar alan\u0131n a\u011fa\u00e7land\u0131rma bedeli ve a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131lan bu alan\u0131n \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k bak\u0131m bedeli, yat\u0131r\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hesab\u0131na do\u011frudan belirtilen a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m i\u015flerinde kullan\u0131lmak \u015fart\u0131yla gelir olarak kaydedilmelidir. Yine kural uyar\u0131nca bedelin yat\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde yat\u0131r\u0131mc\u0131ya turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 veya i\u015fletmesi belgesi verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
236. 19\/4\/2012 tarihli ve 6292 say\u0131l\u0131 Orman K\u00f6yl\u00fclerinin Kalk\u0131nmalar\u0131n\u0131n Desteklenmesi ve Hazine Ad\u0131na Orman S\u0131n\u0131rlar\u0131 D\u0131\u015f\u0131na \u00c7\u0131kar\u0131lan Yerlerin De\u011ferlendirilmesi ile Hazineye Ait Tar\u0131m Arazilerinin Sat\u0131\u015f\u0131 Hakk\u0131nda Kanun ile 15\/7\/2018 tarihli ve 30479 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan (4) numaral\u0131 Bakanl\u0131klara Ba\u011fl\u0131, \u0130lgili, \u0130li\u015fkili Kurum ve Kurulu\u015flar ile Di\u011fer Kurum ve Kurulu\u015flar\u0131n Te\u015fkilat\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin ilgili maddelerine dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan ve 13\/6\/2012 tarihli ve 28322 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan Orman K\u00f6yl\u00fclerinin Kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n Desteklenmesi Faaliyetlerine \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik\u2019in 5. maddesinde orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma gelirlerinin nelerden ibaret oldu\u011fu g\u00f6sterilmektedir.<\/p>\n
237. S\u00f6z konusu maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendine g\u00f6re 2634 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince verilecek izin veya irtifak haklar\u0131na dayan\u0131larak devlet ve di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015fileriyle \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerince k\u00e2r gayesi bulunmaks\u0131z\u0131n ve kamu yarar\u0131na hizmetlerde kullan\u0131lmak \u00fczere yap\u0131lacak tesisler d\u0131\u015f\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc tesisin proje toplam bedelinin orman sahas\u0131na isabet eden k\u0131sm\u0131ndan %3 oran\u0131nda al\u0131nacak tahsis pay\u0131 bu gelirlerdendir. Yine ayn\u0131 maddenin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca bu gelirler Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ad\u0131na a\u00e7\u0131lan hesaba yat\u0131r\u0131lmakta, (5) numaral\u0131 f\u0131kra uyar\u0131nca hesaptaki tutarlar b\u00fct\u00e7eye gelir kaydedilmektedir.<\/p>\n
238. Bu \u00e7er\u00e7evede kural, 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 13. maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00fccretsiz giri\u015fli g\u00fcn\u00fcbirlik tesis ile an\u0131lan Kanun\u2019un 9. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi kapsam\u0131nda KTKGB\u2019ler ile turizm merkezleri s\u0131n\u0131rlar\u0131nda bu yerlere hizmet verecek alanlarda kuralda belirtilen \u00e7e\u015fitli altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan in\u015fa edilmesi h\u00e2linde a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli ile orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma geliri tahsil edilmemesini; varsa tahsil edilenlerin iade edilmeyece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
239. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla devletin ormanlar\u0131n, orman k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn ve \u00e7evrenin korunmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 169. ve 170. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
240. Anayasa\u2019n\u0131n 43. maddesinde k\u0131y\u0131larla sahil \u015feritlerinin, kullan\u0131l\u0131\u015f ama\u00e7lar\u0131na g\u00f6re derinli\u011fi ve ki\u015filerin bu yerlerden yararlanma imk\u00e2n ve \u015fartlar\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
241. Anayasa\u2019n\u0131n 170. maddesinde de ormanlar i\u00e7inde veya biti\u015fi\u011findeki k\u00f6yler halk\u0131n\u0131n kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, ormanlar\u0131n ve orman b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan orman\u0131n g\u00f6zetilmesi ve i\u015fletilmesinde devletle bu halk\u0131n i\u015f birli\u011fini sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131 belirtilmek suretiyle devlete sorumluluk y\u00fcklenmi\u015ftir.<\/p>\n
242. Dava konusu kural kapsam\u0131nda kalan in\u015fa edilmi\u015f olan g\u00fcn\u00fcbirlik tesisler ile KTKGB\u2019ler ve turizm merkezleri s\u0131n\u0131rlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilebilecek \u00e7e\u015fitli altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n orman alanlar\u0131nda yer almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu gibi kuralda belirtildi\u011fi \u00fczere bu tesislerin denizle ba\u011flant\u0131 sa\u011flayan k\u0131y\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerektirmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
243. Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilke ve kurallara uyulmak kayd\u0131yla turizm faaliyetlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesini belirli kurallara ba\u011flayarak bu kurallar ba\u011flam\u0131nda ilgililerden, bedel \u00f6denmesini ya da \u00f6denmemesini \u00f6ng\u00f6rmek, \u00f6deme istenmesi h\u00e2linde bunlar\u0131n kapsam ve niteli\u011fini belirleyerek turizm faaliyetlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi i\u00e7in d\u00fczenlemeler yapmak kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Bu konuda yap\u0131lacak d\u00fczenlemelerle kamu yarar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fini veya hangi \u00f6l\u00e7\u00fcde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini denetlemek ise yerindelik denetimi kapsam\u0131nda olup anayasa yarg\u0131s\u0131n\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r (benzer y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. AYM, E.2018\/7, K.2018\/80, 5\/7\/2018, \u00a7 18).<\/p>\n
244. Nitekim 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n (1) numaral\u0131 bendinin ikinci paragraf\u0131n\u0131n (c) bendi uyar\u0131nca turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 i\u00e7in tahsis edilen orman say\u0131lan yerlerde a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli, Orman K\u00f6yl\u00fclerinin Kalk\u0131nd\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n Desteklenmesi Faaliyetlerine \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik\u2019in 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi uyar\u0131nca 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda verilecek izin veya irtifak haklar\u0131na dayan\u0131larak tahsis edilen orman say\u0131lan yerler i\u00e7in tahsis pay\u0131 olarak orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma geliri tahsil edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
245. Kural ise kuralda belirtilen tesisler i\u00e7in a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli ile orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma gelirinin ve s\u00f6z konusu ecrimisil bedelinin \u00f6denmemesini varsa \u00f6denmi\u015f olanlar\u0131n iade edilmemesini d\u00fczenlemektedir. Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilke ve kurallara uyulmak kayd\u0131yla turizm faaliyetlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesini belirli kurallara ba\u011flayarak bu kurallar ba\u011flam\u0131nda ilgililerden bedel \u00f6denmesini ya da \u00f6denmemesini \u00f6ng\u00f6rmek kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Bu itibarla kuralda tahsil d\u0131\u015f\u0131nda tutulan \u00f6demelerin merkez\u00ee y\u00f6netim b\u00fct\u00e7esine gelir olarak kaydedilen kamu geliri niteli\u011finde oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kural kapsam\u0131nda Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lacak tesisler i\u00e7in a\u011fa\u00e7land\u0131rma ve bak\u0131m bedeli ile orman k\u00f6yl\u00fcleri kalk\u0131nd\u0131rma gelirinin \u00f6denmemesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi devletin k\u0131y\u0131lar\u0131n, ormanlar\u0131n ve orman k\u00f6yl\u00fclerinin korunmas\u0131na y\u00f6nelik pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle \u00e7eli\u015fmemektedir.<\/p>\n
246. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 169. ve 170. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
J. Kanun\u2019un 21. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 15. Maddenin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c… ve\/veya s\u00f6zl\u00fc…\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
247. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla kamu personelinin atanmas\u0131 konusunda idareye, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz bir yetkinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, iki farkl\u0131 kategorideki kamu personeli aras\u0131nda e\u015fitsizlik yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 10., 70. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
248. 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 15. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde an\u0131lan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte genel b\u00fct\u00e7e ve \u00f6zel b\u00fct\u00e7e kapsam\u0131ndaki kamu idarelerinde mesle\u011fe \u00f6zel yar\u0131\u015fma s\u0131nav\u0131na tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yeti\u015fme program\u0131 sonras\u0131 yeterlik s\u0131nav\u0131na tabi tutularak m\u00fcfetti\u015f, denet\u00e7i, denetmen ve kontrol\u00f6r kadrolar\u0131nda yard\u0131mc\u0131l\u0131k veya stajyerlikte ge\u00e7en s\u00fcreler d\u00e2hil en az be\u015f y\u0131l g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olanlar ile ayn\u0131 s\u00fcrede g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olmak kayd\u0131yla daha \u00f6nce bu unvanlar\u0131 ihraz etmi\u015f olanlar aras\u0131ndan yap\u0131lacak yaz\u0131l\u0131 ve\/veya s\u00f6zl\u00fc s\u0131nav sonucunda ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar\u0131n, 31\/12\/2021 tarihine kadar durumlar\u0131na uygun kontrol\u00f6r veya ba\u015fkontrol\u00f6r kadrolar\u0131na naklen atanabilecekleri h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c\u2026ve\/veya s\u00f6zl\u00fc\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde de bu \u015fekilde atananlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n k\u0131rk\u0131 ge\u00e7emeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
249. Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesinde \u201cHerkes, dil, \u0131rk, renk, cinsiyet, siyas\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsef\u00ee inan\u00e7, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilmeksizin kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir. \/Kad\u0131nlar ve erkekler e\u015fit haklara sahiptir. Devlet, bu e\u015fitli\u011fin ya\u015fama ge\u00e7mesini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu maksatla al\u0131nacak tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olarak yorumlanamaz. \/\u00c7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, \u00f6z\u00fcrl\u00fcler, harp ve vazife \u015fehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler i\u00e7in al\u0131nacak tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmaz. \/Hi\u00e7bir ki\u015fiye, aileye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa imtiyaz tan\u0131namaz. \/Devlet organlar\u0131 ve idare makamlar\u0131 b\u00fct\u00fcn i\u015flemlerinde kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundad\u0131rlar.\u201d denilmek suretiyle kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
250. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde belirtilen kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesi hukuksal durumlar\u0131 ayn\u0131 olanlar i\u00e7in s\u00f6z konusudur. Bu ilke ile eylemli de\u011fil hukuksal e\u015fitlik \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. E\u015fitlik ilkesinin amac\u0131 ayn\u0131 durumda bulunan ki\u015filerin kanunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ayn\u0131 i\u015fleme ba\u011fl\u0131 tutulmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak, ki\u015filer aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ki\u015filere ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Bu ilkeyle ayn\u0131 durumda bulunan kimi ki\u015fi ve topluluklara ayr\u0131 kurallar uygulanarak kanun kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fitli\u011fin ihlali yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik, herkesin her y\u00f6nden ayn\u0131 kurallara ba\u011fl\u0131 tutulaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Durumlar\u0131ndaki \u00f6zellikler, kimi ki\u015filer ya da topluluklar i\u00e7in de\u011fi\u015fik kurallar\u0131 ve uygulamalar\u0131 gerektirebilir. Ayn\u0131 hukuksal durumlar ayn\u0131, ayr\u0131 hukuksal durumlar farkl\u0131 kurallara ba\u011fl\u0131 tutulursa Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen e\u015fitlik ilkesi zedelenmez.<\/p>\n
251. E\u015fitlik ilkesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lacak anayasall\u0131k denetiminde \u00f6ncelikle Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde ayn\u0131 ya da benzer durumda bulunan ki\u015filere farkl\u0131 muamelenin mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmeli, bu ba\u011flamda ayn\u0131 ya da benzer durumdaki ki\u015filer aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6zetilip g\u00f6zetilmedi\u011fi belirlenmelidir. Bundan sonra farkl\u0131 muamelenin nesnel ve makul bir temele dayan\u0131p dayanmad\u0131\u011f\u0131, nihayetinde nesnel ve makul bir temele dayan\u0131yorsa s\u00f6z konusu farkl\u0131 muamelenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131 irdelenmelidir. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi, ama\u00e7 ve ara\u00e7 aras\u0131nda hakkaniyete uygun bir dengenin bulunmas\u0131 gere\u011fini ifade eder. Di\u011fer bir ifadeyle bu ilke, farkl\u0131 muamelenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen nesnel ama\u00e7 ile orant\u0131l\u0131 olmas\u0131n\u0131 gerektirir (AYM, E.2016\/205, K.2019\/63, 24\/7\/2019, \u00a7 65; E.2021\/1, K.2021\/32, 29\/4\/2021, \u00a7 32).<\/p>\n
252. Bu kapsamda an\u0131lan Kanun\u2019un ge\u00e7ici 15. maddesinde benimsenen y\u00f6ntem \u00e7er\u00e7evesinde Bakanl\u0131k kontrol\u00f6r veya ba\u015fkontrol\u00f6r kadrolar\u0131na atanabileceklerin h\u00e2lihaz\u0131rda kamu idarelerinde g\u00f6rev yapmakta olup, mesle\u011fe \u00f6zel yar\u0131\u015fma s\u0131nav\u0131na tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yeti\u015fme program\u0131 sonras\u0131 yeterlik s\u0131nav\u0131na tabi tutularak m\u00fcfetti\u015f, denet\u00e7i, denetmen ve kontrol\u00f6r kadrolar\u0131nda bulunan ki\u015filerden olaca\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu ki\u015filer ile benzer durumda olan ve h\u00e2lihaz\u0131rda Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirtilen kadrolar\u0131nda g\u00f6rev yapanlar aras\u0131nda farkl\u0131 bir muamelenin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
253. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin niteliklerinin, atanmalar\u0131n\u0131n, g\u00f6rev ve yetkilerinin, hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri ile di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015flerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fi belirtilerek memur ve kamu g\u00f6revlilerinin \u00f6zl\u00fck haklar\u0131nda kanunilik ilkesine yer verilmi\u015ftir. Bu ilke d\u00fczenlenen alanda temel ilkelerin kanunla konulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7er\u00e7evenin kanunla \u00e7izilmesini ifade etmekte olup bu niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir yasal d\u00fczenleme ile uzmanl\u0131k ve teknik konulara ili\u015fkin hususlar\u0131n belirlenmesi konusunda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na yetki verilmesi, s\u00f6z konusu ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaz.<\/p>\n
254. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesi uyar\u0131nca memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin niteliklerini, atanmalar\u0131n\u0131, g\u00f6rev ve yetkilerini belirleme yetkisi kanun koyucuya aittir ve kanun koyucunun bu yetki kapsam\u0131nda memur ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin atama ve terfi ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede dava konusu kuralla kamu yarar\u0131 amac\u0131yla kuralda belirtilen kapsamda kalan ki\u015filerin yaz\u0131l\u0131 ve\/veya s\u00f6zl\u00fc s\u0131nav sonucunda ba\u015faral\u0131 olmak kayd\u0131yla Bakanl\u0131k kontrol\u00f6r veya ba\u015fkontrol\u00f6r kadrolar\u0131na s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da olmak \u00fczere naklen atanabilmeleri hususunda idareye takdir yetkisinin tan\u0131nmas\u0131nda Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r. Bu ko\u015fulun \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesiyle kamu yarar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fi ise anayasall\u0131k denetiminin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7 216).<\/p>\n
255. Ge\u00e7ici 15. maddesinin dava konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 birinci f\u0131kras\u0131nda k\u0131rk ki\u015fiyi a\u015fmayacak bi\u00e7imde Bakanl\u0131\u011f\u0131n kontrol\u00f6r veya ba\u015fkontrol\u00f6r kadrolar\u0131na naklen atama yap\u0131labilmesi hususunda idareye yetki verilmektedir. Ancak bu atama yetkisinin do\u011frudan kullan\u0131labilecek nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131 kapsam\u0131n\u0131n, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde belirlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u0131nav yap\u0131lmadan \u00f6nce kanun koyucunun belirledi\u011fi ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
256. Buna g\u00f6re s\u00f6z konusu kadrolara yap\u0131lacak atama genel b\u00fct\u00e7e ve \u00f6zel b\u00fct\u00e7e kapsam\u0131ndaki kamu idarelerinde mesle\u011fe \u00f6zel yar\u0131\u015fma s\u0131nav\u0131na tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yeti\u015fme program\u0131 sonras\u0131 yeterlik s\u0131nav\u0131na tabi tutularak m\u00fcfetti\u015f, denet\u00e7i, denetmen ve kontrol\u00f6r kadrolar\u0131nda yard\u0131mc\u0131l\u0131k veya stajyerlikte ge\u00e7en s\u00fcreler d\u00e2hil en az be\u015f y\u0131l g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olanlar ile ayn\u0131 s\u00fcrede g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olmak kayd\u0131yla daha \u00f6nce bu \u00fcnvanlar\u0131 ihraz etmi\u015f olanlar aras\u0131ndan k\u0131rk ki\u015fi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131labilecektir. Kanun koyucu bu ataman\u0131n ger\u00e7ekle\u015febilmesi i\u00e7in idareye sadece yaz\u0131l\u0131 ve\/veya s\u00f6zl\u00fc s\u0131nav yapma yetkisi tan\u0131m\u0131\u015f ve takdir yetkisini bu y\u00f6nde kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kuralda Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesinde ifade edilen kanunilik ilkesine uygun olarak kanuni \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi, temel ilkelerin kanunla belirlendi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
257. \u00d6te yandan kural\u0131n \u201cA\u00e7\u0131ktan atama suretiyle stajyer kontrol\u00f6r al\u0131nmas\u0131 durumunda bunlar\u0131n yeti\u015fme s\u00fcresi 3 y\u0131l oldu\u011fundan, bu \u015fekilde k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok say\u0131da turizm tesisinin belgelendirilmesi hedefine ula\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmemektedir. Bu nedenle madde ile, K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan belge alma zorunlulu\u011funun t\u00fcm konaklama tesisleri, plaj i\u015fletmeleri ve deniz turizmi tesislerini kapayacak \u015fekilde geni\u015fletilmesi ve uygulanacak olan sertifika programlar\u0131 nedeniyle artacak denetim i\u015fi yo\u011funlu\u011funun kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ve i\u015flemlerin zaman kayb\u0131 olmadan sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kontrol\u00f6r ve ba\u015fkontrol\u00f6r kadrolar\u0131na naklen atama yap\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7esinden Bakanl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fleyen yetkisinden dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilecek ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131, bu do\u011frultuda denetim i\u015flemlerinde de aksama ya\u015fanmamas\u0131 amac\u0131yla bu d\u00fczenlemenin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
258. Di\u011fer yandan kuralda Bakanl\u0131\u011fa tan\u0131nan s\u0131nav\u0131n \u015feklini belirleme yetkisi sonucunda yap\u0131lacak atamalar\u0131n yarg\u0131sal denetimden muaf olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren herhangi bir d\u00fczenleme de bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n kuralla kendisine tan\u0131nan atama yetkisini kulland\u0131\u011f\u0131 durumlarda ilgililerin bu atama yetkisine ba\u011fl\u0131 idari kararlar\u0131 yarg\u0131sal denetime tabi tutmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
259. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. ve 70. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
K. Kanun\u2019un 23. Maddesiyle 5686 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 17. Maddesine Eklenen (4) Numaral\u0131 F\u0131kran\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
260. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla, Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak korunmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen alanlar\u0131n \u00fcst\u00fcn bir kamu yarar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n kontrols\u00fcz bi\u00e7imde turizme a\u00e7\u0131lmas\u0131na neden olundu\u011fu nitekim Anayasa\u2019da turizmin geli\u015ftirilmesi y\u00f6n\u00fcnde ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir amac\u0131n yer almad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 43., 45., 56. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
261. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir<\/p>\n
262. Dava konusu kuralla 5686 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki orman alanlar\u0131 ile Hazinenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinde veya devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n turizm ama\u00e7l\u0131 yat\u0131r\u0131mlara tahsisinin 2634 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re m\u00fcnhas\u0131ran Bakanl\u0131k\u00e7a y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kural uyar\u0131nca 5686 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda jeotermal veya do\u011fal mineralli su kaynaklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerlerdeki orman alanlar\u0131n\u0131n ve yine bu yerlerdeki Hazinenin \u00f6zel m\u00fclkiyetinde veya devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n turizm ama\u00e7l\u0131 tahsis edilmesine 2634 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulanmak kayd\u0131yla m\u00fcnhas\u0131ran Bakanl\u0131k yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
263. Kural, ayn\u0131 zamanda devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki bir\u00e7ok yerde oldu\u011fu gibi Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nan k\u0131y\u0131lar, ormanlar, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin bulundu\u011fu alanlar\u0131n 2634 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca turizme tahsis edilebilmesine imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
264. 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler dava konusu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
265. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 43., 56., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 43., 56., 63. ve 169. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00a0Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 45. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
L. Kanun\u2019un 24. Maddesiyle 5686 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 7. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
266. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla kazan\u0131lm\u0131\u015f haklar\u0131n ihlal edildi\u011fi, \u00f6ng\u00f6r\u00fclmez bir hukuki durumun yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bi\u00e7imde m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131, kamula\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemine ili\u015fkin anayasal g\u00fcvencelerin dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 35. ve 46. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
a. (b) Bendinin \u0130kinci C\u00fcmlesi<\/p>\n
267. 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinde kamula\u015ft\u0131rma usul\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re an\u0131lan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce KTKGB\u2019ler ile turizm merkezlerinde olup 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmek \u00fczere tasarruf hakk\u0131 Bakanl\u0131\u011fa verilen ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde al\u0131nm\u0131\u015f i\u015fletme ruhsatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak edinilmi\u015f kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere Bakanl\u0131k\u00e7a kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
268. S\u00f6z konusu bendin dava konusu ikinci c\u00fcmlesinde ise bu \u015fekilde yap\u0131lacak kamula\u015ft\u0131rmalarda kamula\u015ft\u0131rma bedelinin yap\u0131lan harcamalar\u0131n g\u00fcncel de\u011feri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
269. Kamula\u015ft\u0131rman\u0131n konusunu olu\u015fturan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n yan\u0131nda ta\u015f\u0131nmazlardan do\u011fan kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n da m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131na d\u00e2hil oldu\u011fu hususunda teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
270. Bu ba\u011flamda tahsis edilen kaynak ve\/veya sa\u011flanan irtifak hakk\u0131 \u00fczerinde malikin kullanma, semerelerinden yararlanma ve \u00fczerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 veya yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama te\u015fkil eder.<\/p>\n
271. M\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlaman\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi gere\u011fince Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne uygun olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
272. Anayasa\u2019n\u0131n kamula\u015ft\u0131rmay\u0131 d\u00fczenleyen 46. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevlet ve kamu t\u00fczelki\u015fileri; kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde, ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 pe\u015fin \u00f6demek \u015fart\u0131yla, \u00f6zel m\u00fclkiyette bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131, kanunla g\u00f6sterilen esas ve usullere g\u00f6re, kamula\u015ft\u0131rmaya ve bunlar \u00fczerinde idar\u00ee irtifaklar kurmaya yetkilidir\u201d denilmektedir. Devlet ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri taraf\u0131ndan yap\u0131labilmesi, kamu yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, kamula\u015ft\u0131rma karar\u0131na ili\u015fkin kanunda g\u00f6sterilen esas ve usullere uyulmas\u0131, ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n kural olarak pe\u015fin ve nakden \u00f6denmesi kamula\u015ft\u0131rman\u0131n anayasal \u00f6geleridir.<\/p>\n
273. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kamula\u015ft\u0131rma, Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan m\u00fclkiyet hakk\u0131na getirilmi\u015f anayasal bir s\u0131n\u0131rlamad\u0131r. Bu itibarla Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesinde belirtilen kamula\u015ft\u0131rman\u0131n anayasal \u00f6gelerine uygun yap\u0131lan bir d\u00fczenleme Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmayacakt\u0131r.<\/p>\n
274. Kamula\u015ft\u0131rman\u0131n anayasal \u00f6gelerinden biri ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131k oldu\u011fundan kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz\u0131n bedeline dair yasal d\u00fczenlemelerin Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcne uygun olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
275. Kuralda, kamula\u015ft\u0131r\u0131lan kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131rma bedelinin yap\u0131lan harcamalar\u0131n g\u00fcncel de\u011feri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. H\u00e2lbuki Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesi uyar\u0131nca m\u00fclkiyet hakk\u0131nda y\u00f6nelik bu y\u00f6nde bir s\u0131n\u0131rlaman\u0131n ancak ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc \u00fczerinden yap\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fundan kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
276. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13., 35. ve 46. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
b. F\u0131kran\u0131n Kalan K\u0131sm\u0131<\/p>\n
277. 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 7. maddesinin dava konusu (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde kamula\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 durumunda i\u015fletme ruhsat\u0131 ile bu ruhsata ba\u011fl\u0131 yat\u0131r\u0131m ve faaliyetlere ili\u015fkin izin ve kiralamalar\u0131n idare taraf\u0131ndan iptal edilmesini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
278. Kuralda d\u00fczenlenen kamula\u015ft\u0131rma usul\u00fcn\u00fcn konusunu olu\u015fturan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n yan\u0131nda ta\u015f\u0131nmazlardan do\u011fan kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n da m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131na d\u00e2hil oldu\u011fu ve kuralla an\u0131lan hakka s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011fi hususunda teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
279. Kuralda kamula\u015ft\u0131r\u0131lacak kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n hangi t\u00fcr ta\u015f\u0131nmazlarla ilgili oldu\u011fu herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde g\u00f6sterilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca idareye verilen iptal yetkisiyle i\u015fletme ruhsat\u0131 ve ruhsata ba\u011fl\u0131 yat\u0131r\u0131m ve faaliyetlere ili\u015fkin izin ve kiralamalar\u0131n hukuki durumlar\u0131n\u0131n netle\u015ftirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede kural\u0131n kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi bu y\u00f6n\u00fcyle kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
280. M\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamada Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi gere\u011fince s\u0131n\u0131rlamay\u0131 hakl\u0131 k\u0131lan sebebin, ba\u015fka bir ifadeyle s\u0131n\u0131rlaman\u0131n me\u015fru amac\u0131n\u0131n ortaya konulmas\u0131 gerekir. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesine g\u00f6re m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131yla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
281. Kural kapsam\u0131nda kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n iptal edilmesinin o b\u00f6lgede yer alan ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131labilmesi amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n kamu yarar\u0131na y\u00f6nelik me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
282. Kuralda daha \u00f6nce KTKGB\u2019ler ve turizm merkezlerindeki ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerine al\u0131nan ve jeotermal kaynaklar ile do\u011fal mineralli sulara y\u00f6nelik d\u00fczenlenen i\u015fletme ruhsatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak edinilen kaynak ve irtifak haklar\u0131n\u0131n bu yerlerde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131na \u00f6ncelik verilmesi amac\u0131yla iptal edildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. S\u00f6z konusu ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda bulunan yerler oldu\u011fu hususu da g\u00f6zetildi\u011finde bu yerlerde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131na \u00f6ncelik verilmesi ve bunun sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in kurala konu ruhsatlar\u0131n iptal edilmesinin me\u015fru amaca ula\u015fmak bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli ve gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
283. Kural kapsam\u0131nda iptali \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ruhsatlar\u0131n sahiplerinin kural y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeden \u00f6nce mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar\u0131 yerine getirerek s\u00f6z konusu haklar\u0131 elde ettikleri a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural nedeniyle ki\u015filerin katlanacaklar\u0131 k\u00fclfetin giderilmesi ya da makul d\u00fczeyde tutulmas\u0131 i\u00e7in Kanun\u2019da gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
284. An\u0131lan Kanun\u2019un ge\u00e7ici 7. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda madde kapsam\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc gideri ile haklar\u0131n\u0131n \u00f6denmesinde sulh usul\u00fcn\u00fcn \u00f6ncelikli olarak uygulanaca\u011f\u0131, bu usul\u00fcn yerine getirilmesinde Bakanl\u0131\u011f\u0131n komisyon kurmaya ve gerekli her t\u00fcrl\u00fc i\u015f ve i\u015flemi yapmaya yetkili oldu\u011fu, maddede h\u00fck\u00fcm bulunmayan h\u00e2ller bak\u0131m\u0131ndan ise 4\/11\/1983 tarihli ve 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu\u2019nun 8. maddesinde d\u00fczenlenen sat\u0131n alma usul\u00fcn\u00fcn niteli\u011fi uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde sulh usul\u00fc hakk\u0131nda k\u0131yasen uygulanaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
285. An\u0131lan Kanun\u2019un 8. maddesinde kanun koyucu taraf\u0131ndan benimsenen y\u00f6ntemin \u00f6zellikleri, bu y\u00f6ntemle anla\u015fma sa\u011flanamamas\u0131 h\u00e2linde s\u00f6z konusu Kanun\u2019un 10. maddesi uyar\u0131nca bedel tespiti konusunda yarg\u0131sal makamlara ba\u015fvuru yap\u0131labilece\u011finin de d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kuralla m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamada ula\u015f\u0131lmak istenen kamu yarar\u0131 ile ki\u015filerin katlanmalar\u0131 gereken k\u00fclfet aras\u0131nda adil bir dengenin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kuralla m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
286. 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 7. maddesinin dava konusu (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde ise an\u0131lan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nce KTKGB\u2019ler ile turizm merkezlerinde bulunmakla birlikte 2634 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmek \u00fczere tasarruf hakk\u0131 Bakanl\u0131\u011fa verilen ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde al\u0131nan arama ruhsatlar\u0131n\u0131n turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi amac\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n talebi \u00fczerine ruhsat\u0131 veren idare taraf\u0131ndan iptal edilmesi, ruhsat ve yat\u0131r\u0131m giderlerinin iptal tarihindeki ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden hesaplanarak Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden \u00f6denmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
287. Anayasal anlamda m\u00fclkiyet hakk\u0131, \u00f6zel hukukta veya idare hukukunda kabul edilen m\u00fclkiyet hakk\u0131 kavramlar\u0131ndan farkl\u0131 bir anlam ve kapsama sahip olup yasal d\u00fczenlemeler ile yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u00f6zerk bir yorum ile ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r (H\u00fcseyin Remzi Polge, B. No: 2013\/2166, 25\/6\/2015, \u00a7 31; Mustafa Ate\u015fo\u011flu ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/1178, 5\/11\/2015, \u00a7 51).<\/p>\n
288. 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (24) numaral\u0131 bendinde arama ruhsat\u0131, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmi\u015f bir alanda kaynak arama faaliyetlerinde bulunulabilmesi amac\u0131yla projeye dayan\u0131larak verilen izin belgesi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019un 5. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda arama ruhsat\u0131 s\u00fcresinin \u00fc\u00e7 y\u0131l oldu\u011fu, belirtilen \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve idarece kabul edilmesi durumunda bir y\u0131l uzat\u0131labilece\u011fi d\u00fczenlenmektedir. Kanun\u2019un 4. maddesinde ise devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda olan jeotermal kaynaklar ve do\u011fal mineralli sulara ili\u015fkin faaliyetlerin ruhsat al\u0131nmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi belirtilerek bu yerlere ili\u015fkin haklar\u0131n verilebilece\u011fi ki\u015filer g\u00f6sterilmekte ve bu haklar\u0131n miras yolu ile intikal edece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
289. Bu \u00e7er\u00e7evede Kanun kapsam\u0131ndaki arama ruhsat\u0131n\u0131n, jeotermal kaynaklar ve do\u011fal mineralli sular bak\u0131m\u0131ndan belirli bir alanda tespit yap\u0131labilmesine y\u00f6nelik olarak verilen ve ekonomik de\u011feri bulunan bir izin niteli\u011finde oldu\u011fu ayr\u0131ca ruhsata ba\u011fl\u0131 olarak arama faaliyetlerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in de yat\u0131r\u0131m niteli\u011finde ve ekonomik k\u00fclfet gerektiren birtak\u0131m harcamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekebilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde ruhsat iptalini \u00f6ng\u00f6ren kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
290. Arama ruhsat\u0131n\u0131n edinilmesinin belirli \u015fartlara ba\u011flanmas\u0131, bu \u015fartlar\u0131n ortadan kalkmas\u0131 ya da kuralda oldu\u011fu gibi ruhsat\u0131n ilgili oldu\u011fu alan\u0131n kamu yarar\u0131 gere\u011fince farkl\u0131 bir ama\u00e7la kullan\u0131ma tahsis edilmesi i\u00e7in iptal edilmesi ilgili alan \u00fczerindeki faaliyetlerin kontrol edilmesini ama\u00e7layan tedbirler kapsam\u0131ndad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kural\u0131n kamu makamlar\u0131n\u0131n kontrol ve d\u00fczenleme yetkisi kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan bu y\u00f6n\u00fcyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kural \u00e7er\u00e7evesinde incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
291. Kuralda iptal edilebilecek ruhsatlar\u0131n hangi t\u00fcr ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerine al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek bi\u00e7imde g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu itibarla kural\u0131n kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net bi\u00e7imde ortaya konuldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
292. Kural kapsam\u0131nda iptal edilecek arama ruhsatlar\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu alanlarda turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131labilmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
293. Kuralda daha \u00f6nce KTKGB\u2019ler ve turizm merkezlerinde yer alan ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerine al\u0131nm\u0131\u015f jeotermal kaynaklar ve do\u011fal mineralli sulara y\u00f6nelik olarak d\u00fczenlenen arama ruhsatlar\u0131n\u0131n bu yerlerde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131na \u00f6ncelik verilmesi i\u00e7in iptal edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda bulunan yerler oldu\u011fu da g\u00f6zetildi\u011finde bu yerlerde turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131na \u00f6ncelik verilmesi i\u00e7in kurala konu ruhsatlar\u0131n iptal edilmesinin kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli ve gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
294. Kuralda, iptal i\u015flemi ile birlikte ruhsat ve yat\u0131r\u0131m giderlerinin, iptal tarihindeki ger\u00e7ek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinden hesaplanarak Bakanl\u0131k b\u00fct\u00e7esinden \u00f6denece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Kanun\u2019un dava konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici 7. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 ile 2942 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sulh ve sat\u0131n alma usullerinin kural y\u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erli oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
295. \u00d6te yandan s\u00f6z konusu sat\u0131n alma usul\u00fcnde anla\u015fma sa\u011flanamamas\u0131 h\u00e2linde bedel tespiti konusunda ilgililerce yarg\u0131sal makamlara ba\u015fvuru imk\u00e2n\u0131 da oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kuralla m\u00fclkiyet hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlamada ula\u015f\u0131lmak istenen kamu yarar\u0131 ile ki\u015filerin katlanmalar\u0131 gereken k\u00fclfet aras\u0131ndaki adil dengenin g\u00f6zetildi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlaman\u0131n orant\u0131l\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
296. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptali talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130PTAL\u0130N D\u0130\u011eER KURALLARA ETK\u0130S\u0130<\/p>\n
297. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda kanunun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesinin veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn belirli kurallar\u0131n\u0131n iptali, di\u011fer kurallar\u0131n\u0131n veya t\u00fcm\u00fcn\u00fcn uygulanmamas\u0131 sonucunu do\u011furuyorsa bunlar\u0131n da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
298. 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
– 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (an\u0131lan f\u0131kraya 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinin) iptali nedeniyle uygulanma imk\u00e2n\u0131 kalmayan an\u0131lan f\u0131kraya 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin,<\/p>\n
– 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin iptali nedeniyle uygulanma imk\u00e2n\u0131 kalmayan an\u0131lan f\u0131kran\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
\u00a06216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince iptalleri gerekir.<\/p>\n
V. \u0130PTAL KARARININ Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RECE\u011e\u0130 G\u00dcN SORUNU<\/p>\n
299. Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cKanun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ya da bunlar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, iptal kararlar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.\u201d denilmekte, 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak iptal karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
300. 7334 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
– 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131 (an\u0131lan f\u0131kraya 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmleleri) ile an\u0131lan f\u0131kraya 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin ve onuncu f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
– 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlelerinin,<\/p>\n
– 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci paragraf\u0131n\u0131n ikinci ve be\u015finci c\u00fcmlelerinin,<\/p>\n
– 17. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 11. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131n\u0131n,<\/p>\n
iptal edilmesi nedeniyle do\u011facak hukuksal bo\u015fluk kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131yla 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince bu kurallara ili\u015fkin iptal h\u00fck\u00fcmlerinin karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
VI. Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dcN DURDURULMASI TALEB\u0130<\/p>\n
301. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, dava konusu kurallar\u0131n uygulanmalar\u0131 h\u00e2linde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fabilece\u011fi belirtilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 24. maddesiyle 3\/6\/2007 tarihli ve 5686 say\u0131l\u0131 Jeotermal Kaynaklar ve Do\u011fal Mineralli Sular Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 7. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinin ikinci c\u00fcmlesine y\u00f6nelik y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talebinin, ko\u015fullar\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan REDD\u0130NE,<\/p>\n
B. 1. 3. maddesiyle 12\/3\/1982 tarihli ve 2634 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu\u2019nun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin;<\/p>\n
a. Yedinci f\u0131kras\u0131na (an\u0131lan f\u0131kraya 25\/10\/2023 tarihli ve 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerine),<\/p>\n
b. Onuncu f\u0131kras\u0131na,<\/p>\n
2. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlelerine,<\/p>\n
3. 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci paragraf\u0131n\u0131n ikinci ve be\u015finci c\u00fcmlelerine,<\/p>\n
4. 17. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 11. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131na,<\/p>\n
y\u00f6nelik iptal h\u00fck\u00fcmlerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu f\u0131kralara ve c\u00fcmlelere ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
C. 1. 1. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen;<\/p>\n
a. (b) bendine,<\/p>\n
b. (d) bendinde yer alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d ibarelerine,<\/p>\n
2. 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na,<\/p>\n
3. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
a. 6. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d ibaresine,<\/p>\n
ii. \u0130kinci c\u00fcmlesine,<\/p>\n
b. 6. maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n birinci, ikinci ve be\u015finci c\u00fcmlelerine,<\/p>\n
4. 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin;<\/p>\n
a. De\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131na,<\/p>\n
b. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…3 ay…\u201d ibaresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesine,<\/p>\n
5. 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin;<\/p>\n
a. i. (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n (1) numaral\u0131 bendine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmleye,<\/p>\n
ii. (A) f\u0131kras\u0131na eklenen (5) numaral\u0131 bende,<\/p>\n
b. De\u011fi\u015ftirilen (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci paragraf\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131…\u201d ibaresine,<\/p>\n
6. 10. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kraya,<\/p>\n
7. 12. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 31. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (b) f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c…ve Bakan taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince…\u201d ibaresine,<\/p>\n
8. 19. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 13. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131na,<\/p>\n
9. 21. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 15. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c… ve\/veya s\u00f6zl\u00fc…\u201d ibaresine,<\/p>\n
10. 23. maddesiyle 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 17. maddesine eklenen (4) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesine,<\/p>\n
11. 24. maddesiyle 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 7. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinin ikinci c\u00fcmlesi d\u0131\u015f\u0131nda kalan k\u0131sm\u0131na,<\/p>\n
y\u00f6nelik iptal talepleri 17\/10\/2024 tarihli ve E.2021\/100, K.2024\/174 say\u0131l\u0131 kararla reddedildi\u011finden bu f\u0131kralara, bentlere, c\u00fcmlelere, ibarelere, k\u0131sma ve de\u011fi\u015fikli\u011fe ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
\u00c7. 1. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kraya (an\u0131lan f\u0131kraya 3\/11\/2022 tarihli ve 7420 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesiyle eklenen ikinci c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesine),<\/p>\n
2. 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (A) f\u0131kras\u0131na eklenen (4) numaral\u0131 bende,<\/p>\n
3. 16. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un de\u011fi\u015ftirilen ek 5. maddesine,<\/p>\n
4. 18. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 12. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinin \u201c…bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren s\u00f6z konusu kiralama, \u00f6n izin, kesin izin, irtifak hakk\u0131 veya kullanma iznine ili\u015fkin olarak varsa a\u00e7\u0131lan davalardan t\u00fcm yarg\u0131lama giderleri \u00fcstlenilerek kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak feragat edilmesi,…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcne,<\/p>\n
y\u00f6nelik iptal talepleri hakk\u0131nda 17\/10\/2024 tarihli ve E.2021\/100, K.2024\/174 say\u0131l\u0131 kararla karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011finden bu maddeye, f\u0131kraya, bende ve b\u00f6l\u00fcme ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talepleri hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA,<\/p>\n
17\/10\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 1. maddesiyle 12\/3\/1982 tarihli ve 2634 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu\u2019nun 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen;<\/p>\n
1. (b) bendinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. (d) bendinde yer alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
B. 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
C. 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin;<\/p>\n
1. a. Yedinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (an\u0131lan f\u0131kraya 25\/10\/2023 tarihli ve 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinin) Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE, Muhterem \u0130NCE ile \u00d6mer \u00c7INAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
b. Yedinci f\u0131kras\u0131na 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince \u0130PTAL\u0130NE, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. Onuncu f\u0131kras\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
\u00c7. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
1. 6. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
a. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
b. \u0130kinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. 6. maddesine eklenen;<\/p>\n
a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kraya (an\u0131lan f\u0131kraya 3\/11\/2022 tarihli ve 7420 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesiyle eklenen ikinci c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesine) ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n
i. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE, Muhterem \u0130NCE ile \u00d6mer \u00c7INAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
ii. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince \u0130PTAL\u0130NE, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
iii. Kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
D. 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin;<\/p>\n
1. De\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
2. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…3 ay…\u201d ibaresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN ile Selahaddin MENTE\u015e\u2019in kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
E. 6. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin;<\/p>\n
1. a. (A) f\u0131kras\u0131n\u0131n (1) numaral\u0131 bendine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
b. (A) f\u0131kras\u0131na eklenen (4) numaral\u0131 bende ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
c. (A) f\u0131kras\u0131na eklenen (5) numaral\u0131 bendin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. De\u011fi\u015ftirilen (H) f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
a. Birinci paragraf\u0131n\u0131n ikinci ve be\u015finci c\u00fcmlelerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131na ve \u0130PTALLER\u0130NE, iptal h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
b. \u0130kinci paragraf\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE Selahaddin MENTE\u015e\u2019in kar\u015f\u0131oyu ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
F. 10. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
G. 12. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 31. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen (b) f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c…ve Bakan taraf\u0131ndan yetkilendirilen kamu g\u00f6revlilerince…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
\u011e. 16. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un de\u011fi\u015ftirilen ek 5. maddesine ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
H. 17. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 11. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131na ve \u0130PTALLER\u0130NE, Muhterem \u0130NCE ile \u00d6mer \u00c7INAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA, iptal h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
I. 18. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 12. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinin \u201c…bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren s\u00f6z konusu kiralama, \u00f6n izin, kesin izin, irtifak hakk\u0131 veya kullanma iznine ili\u015fkin olarak varsa a\u00e7\u0131lan davalardan t\u00fcm yarg\u0131lama giderleri \u00fcstlenilerek kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z olarak feragat edilmesi,…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131na KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
\u0130. 19. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 13. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
J. 21. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 15. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c… ve\/veya s\u00f6zl\u00fc…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
K. 23. maddesiyle 3\/6\/2007 tarihli ve 5686 say\u0131l\u0131 Jeotermal Kaynaklar ve Do\u011fal Mineralli Sular Kanunu\u2019nun 17. maddesine eklenen (4) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
L. 24. maddesiyle 5686 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 7. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
1. (b) bendinin ikinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. Kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
17\/10\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
A. 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un; 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanununun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131<\/p>\n
1. Kuralda Bakanl\u0131\u011fa, belirlenen K\u00fclt\u00fcr Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgelerinde (KTKGB) tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurma yetkisi tan\u0131nm\u0131\u015f ve uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 demokratik rejimlerin ay\u0131rd edici ve vazge\u00e7ilmez bir unsurudur. Nitekim bu husus Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015f ve \u201cdevredilmezlik ilkesi\u201d ile birlikte g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte kanunlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla kanunda uygulama kriterleri ve temel esaslar\u0131 belirlenen konular\u0131n y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle d\u00fczenlenmesi yasama yetkisinin devri say\u0131lmayacakt\u0131r. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konularla ilgili olarak d\u00fczenleyici i\u015flemlere yetki verilmesinin devredilmezlik ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmamas\u0131 i\u00e7in kanunda g\u00f6sterilmesi gereken \u00e7er\u00e7evenin olduk\u00e7a geni\u015f olmas\u0131 aranmal\u0131d\u0131r (bu y\u00f6nde bkz. AYM 4.3.2021, E. 2019\/36, K. 2021\/15; 19.2.2020, E.2018\/91, K. 2020\/10).<\/p>\n
3. Belirtilen a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda incelemeye konu kural\u0131n iki y\u00f6nden m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130lkin Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi uyar\u0131nca devletin tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devinin bir kamu hizmeti kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesinin kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir. Yine Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesi gere\u011fi devletin ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in tedbir alma g\u00f6revi bulunmaktad\u0131r. \u0130kinci olarak s\u00f6z konusu d\u00fczenleyici ve te\u015fvik edici tedbirler kapsam\u0131nda \u00f6zel m\u00fclkiyete s\u0131n\u0131rlama getirilmesinin de kanunla d\u00fczenlenmesi zorunludur. Bu ikinci zorunluluk hem Anayasa\u2019n\u0131n 63\/2. maddesinden, hem de 13. maddesinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Turizmin geli\u015ftirilmesi zorunlulu\u011funun g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc alanlarda k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131 ile orman arazilerinin bulundu\u011fu b\u00f6lgelerde de KTKGB tahsisinin yap\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bununla birlikte yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan Anayasal zorunluluklar kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenlenmesi gereken bu konulara ili\u015fkin olarak idareye d\u00fczenleyici i\u015flem tesisi yetkisi verilirken, kanunda anlan d\u00fczenleme yetkisine dair temel kriterleri i\u00e7erir yasal \u00e7er\u00e7evenin a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmesi gerekir. Buna kar\u015f\u0131n incelenen kuralda sosyal ve teknik alt yap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve i\u015fletilmesine ili\u015fkin ama\u00e7lar g\u00f6sterilmekle birlikte bu ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin temel esaslar a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f ve idareye verilecek yetkinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7izilmi\u015f de\u011fildir. Bu nedenlerle incelenen kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 63., 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in iptal edilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim.<\/p>\n
B. Kanunun 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin; De\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ve ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…3 ay…\u201d ibaresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesi <\/p>\n
5. Kurala ili\u015fkin gerek\u00e7ede de\u011fi\u015fikli\u011fin; \u00c7evre \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen imar plan\u0131 ile ilgili yetkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda KTKGB ve turizm merkezleri i\u00e7erisindeki her \u00f6l\u00e7ekteki imar plan\u0131n\u0131 yapma, yapt\u0131rma, onaylama ve tadil konular\u0131nda K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yetkilendirilmesi ve b\u00f6ylece olas\u0131 kimi aksakl\u0131klar\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>\n
6. Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 56, 123. ve 127. maddeleri etraf\u0131nda incelenmi\u015f ise de konunun, kanunun belirlili\u011fi unsuru a\u00e7\u0131s\u0131ndan Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde d\u00fczenlenen hukuk devleti ilkesi gere\u011fi de bir inceleme yap\u0131lmas\u0131 gereklidir. Kuralda her \u00f6l\u00e7\u00fcdeki \u201cplan teklifleri\u201dnin yaln\u0131zca Bakanl\u0131\u011fa sunulaca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Buna kar\u015f\u0131n \u201cplan teklifi\u201d ibaresinin anlam ve kapsam\u0131nda bir belirsizlik s\u00f6z konusudur. Madde gerek\u00e7esinde \u201cplan\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile imar planlar\u0131n\u0131n kastedildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f ise de plan teklifinin ne \u015fekilde ve kim taraf\u0131ndan verilece\u011fi a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r. Yine kuralda plan tekliflerinden uygun g\u00f6r\u00fclenlerin \u00c7evre \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na g\u00f6nderilece\u011fi ve 6 ay i\u00e7erisinde sonu\u00e7land\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Ancak \u201csonu\u00e7lanma\u201d ibaresi ile onaylama i\u015fleminin mi yoksa ba\u015fka bir i\u015flemin mi kastedildi\u011fi de belirsizdir.<\/p>\n
7. Ayr\u0131ca kural\u0131n ilk c\u00fcmlesinde k\u00fclt\u00fcr b\u00f6lgeleri ve turizm merkezleri ile ilgili her t\u00fcrl\u00fc plan haz\u0131rlama ve haz\u0131rlatmaya K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yetkili oldu\u011fu belirtilmi\u015fken ikinci c\u00fcmlede ise bu yerler i\u00e7inde bulunan korunan alanlarla ilgili her t\u00fcrl\u00fc plan tekliflerinin K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na sunulaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Fakat kural\u0131n devam\u0131nda ise teredd\u00fcde neden olur bi\u00e7imde korunan alanlarla ilgili \u00c7evre \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lacak onamaya esas olmak \u00fczere K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131naca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u015eu durumda hangi hallerde korunan alanlarla ilgili \u00c7evre \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan imar plan\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131, hangi hallerde bu yetkinin K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na verildi\u011fi hususlar\u0131nda da belirsizlik bulunmaktad\u0131r. Belirtilen nedenlerle kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n ikinci maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k dolay\u0131s\u0131yla iptali gerekmektedir.<\/p>\n
8. \u00d6te yandan de\u011fi\u015fiklikle kanundaki \u00fc\u00e7 ay s\u00fcresi bir aya indirilmi\u015ftir. Bu d\u00fczenleme uyar\u0131nca ilgili kamu kurum ve kurumlar\u0131nca Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan istenilen belgelerin 30 g\u00fcn i\u00e7erisinde verilememesi durumunda imar d\u00fczenlemeleriyle ilgili i\u015f ve i\u015flemler i\u00e7in Bakanl\u0131k re\u2019sen yetkili k\u0131l\u0131nmaktad\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinde idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi ile birlikte idari d\u00fczenin merkezden ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f, 127. maddesinde ise mahalli m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in kanunla kurulan mahalli idarelerin yetkili oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ayn\u0131 maddeye g\u00f6re mahalli idareler bu yetkilerini idarenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ilkesine dayal\u0131 yasal d\u00fczenlemeler ve idari vesayet yetkisine uygun olarak y\u00fcr\u00fctecektir.<\/p>\n
9. Kanun koyucunun yerelde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek kamu hizmetlerine ve \u00e7al\u0131\u015fma esaslar\u0131na ili\u015fkin yasal d\u00fczenlemelerde bu anayasal ilkeleri g\u00f6zeterek merkezi idare ve mahalli idarelerin yetkilerini belirlemesi gereklidir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan belirtildi\u011fi \u00fczere g\u00f6rev s\u0131n\u0131r\u0131na ili\u015fkin yasal d\u00fczenlemelerde yerel y\u00f6netimlerin idari ve mali \u00f6zerkliklerini zay\u0131flat\u0131r, ortadan kald\u0131r\u0131r veya onlar\u0131 etkisiz k\u0131lacak bi\u00e7imde hareket edilmemesi gerekir. Ba\u015fka deyi\u015fle yerel y\u00f6netimlerin bu konumlar\u0131n\u0131 zay\u0131flatabilecek \u015fekilde onlar\u0131 y\u00fck ya da bor\u00e7 alt\u0131na sokmaks\u0131z\u0131n kimi g\u00f6rev ve yetkilerin merkezi idareye verilmesi olanakl\u0131d\u0131r (AYM 9.6.2011, E. 2008\/87, K. 2011\/95). \u00d6te yandan s\u00f6z konusu g\u00f6rev s\u0131n\u0131r\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin ilgili kurumlara \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir k\u00fclfet y\u00fcklenilmesi Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur.<\/p>\n
10. Alt yap\u0131 ve planlama i\u015flemleriyle ilgili olarak kurumlardan istenilen bilgi ve belgelere kural ile tan\u0131nan 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre kimi durumda yeterli olabilir. Fakat baz\u0131 hallerde istenen bilgi ve belgelerin nitelik ve niceli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak bu s\u00fcre yetersiz de olabilir. Bu hallerde telafi edici bir mekanizme \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeden yetkinin do\u011frudan Bakanl\u0131\u011fa aktar\u0131l\u0131yor olmas\u0131n\u0131n, mahalli idarelerin yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan anayasal konumlar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu nedenle kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi uyar\u0131nca iptal edilmesi gerekir.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Dava konusu kural\u0131n birinci c\u00fcmlesi K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgeleri ilan edilen alanlarda turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Buna g\u00f6re ilgili \u00f6zel alan\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla korunmas\u0131n\u0131n, geli\u015ftirilmesinin, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ve i\u015fletilmesinin \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015f birli\u011fi ile sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan bu birlikler kurulabilecektir.<\/p>\n
2. Dava konusu kural\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenir denmi\u015ftir. Buna g\u00f6re birliklerin kurulmas\u0131 ve belirtilen ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan usul ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmesinde Bakanl\u0131\u011fa yetki verilmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Anayasa’n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa’n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde “Millet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasan\u0131n 99 ve 129 uncu maddeleri h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r” denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
4. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa’n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
5. Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi uyar\u0131nca devletin, tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devi bulunmakta, ayr\u0131ca \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu olan varl\u0131k ve de\u011ferlere getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ve bu nedenle hak sahiplerine yap\u0131lacak yard\u0131mlar\u0131n ve tan\u0131nacak muafiyetlerin kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesi gere\u011fince devletin ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar koyma ve tedbirleri alma \u015feklinde g\u00f6rev ve sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
7. Dava konusu kurallar, ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgeleri ilan edilen alanlarda Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan birlik kurulmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r. Kurallarda bu birliklerin ama\u00e7lar\u0131 belirtilmekle birlikte uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n ise Bakanl\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hususlar d\u0131\u015f\u0131nda 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerinde birliklere ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme yer almamaktad\u0131r. <\/p>\n
8. K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgeleri olarak ilan edilmi\u015f alanlarda Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan k\u0131y\u0131lar, ormanlar, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu alanlarda kurulacak birliklerinin ilgili K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgelerinin korunmas\u0131, geli\u015ftirilmesi, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve i\u015fletilmesi ama\u00e7lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 do\u011frultusunda birliklerin an\u0131lan alanlarda birtak\u0131m faaliyetler yerine getirmesi gerekece\u011fi a\u00e7\u0131k olmakla birlikte bu y\u00f6nde kullan\u0131lacak yetkiye, izlenecek y\u00f6ntem ve s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmamakta, uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesi Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
9. Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi ve 169. maddesi uyar\u0131nca birliklerin kurallarda belirtilen ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde yerine getirece\u011fi faaliyetlerine ili\u015fkin temel \u00f6l\u00e7\u00fctlerin ve \u00e7er\u00e7evenin kanun koyucu taraf\u0131ndan belirlenmesi gerekir. Ancak kurallarda Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nan ve devlete bu y\u00f6nde kanunla d\u00fczenleme yapma \u00f6devi y\u00fcklenen yerler bak\u0131m\u0131ndan koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesi gere\u011finden kaynakl\u0131 olarak herhangi bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmemi\u015f. f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise bu hususlardaki yetki Bakanl\u0131\u011fa devredilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 7., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kanaatiyle \u00e7o\u011funluk karar\u0131na kat\u0131lm\u0131yorum.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun 18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin reddine ili\u015fkin karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
2. Dava konusu f\u0131krada turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemeler yer almaktad\u0131r. F\u0131kran\u0131n ilk c\u00fcmlesinde K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131nca uygun g\u00f6r\u00fclen k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinde alan\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla korunmas\u0131n\u0131n, geli\u015ftirilmesinin, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ve i\u015fletilmesinin \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015f birli\u011fi ile sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131nda Bakanl\u0131\u011f\u0131n yetkili oldu\u011fu belirtilmektedir. \u0130kinci c\u00fcmlede ise bu f\u0131kradaki konular\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
3. Kuralda sadece k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinde kurulacak turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin temel amac\u0131 belirlenmi\u015ftir. Ancak bunun d\u0131\u015f\u0131nda kurulacak birliklere ili\u015fkin temel kriterler ile ana \u00e7er\u00e7evenin ne bu f\u0131krada ne de Kanun\u2019un ba\u015fka maddelerinde d\u00fczenlendi\u011fini s\u00f6yleyebilmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ba\u011flamda kurulacak birliklere ili\u015fkin nas\u0131l bir s\u00fcrecin takip edilece\u011fi, birlik kurulmas\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131, kurulma usul\u00fc, birliklerin ne t\u00fcr g\u00f6revleri olaca\u011f\u0131 ve kullanabilece\u011fi yetkilerle ilgili hi\u00e7bir belirleme Kanun\u2019da yer almamakta, bu konuya ili\u015fkin temel \u00e7er\u00e7eve Kanun ile \u00e7izilmemektedir.<\/p>\n
4. Oysa Mahkememiz yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131nda da ifade edildi\u011fi \u00fczere yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi ilkesi esasen kanun koyma yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmekte olup Anayasa’n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013). Bu ba\u011flamda y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan sahip oldu\u011fu d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetki olup temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa’n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirledikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
5. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu f\u0131krada veya Kanun\u2019un di\u011fer maddelerinde turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131nca kurulmas\u0131 konusunda ana \u00e7er\u00e7evenin, temel ilke ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmedi\u011fi ve birliklerin kurulu\u015f amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bu konulardaki t\u00fcm hususlar\u0131n tamamen Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
6. Bu nedenle \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki \u201cKuralda KTKGB olarak \u00f6nceden ilan edilmi\u015f b\u00f6lgelerde turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin kurulabilmesi, bunlar\u0131n ama\u00e7 ve faaliyetleriyle ile ilgili hususlar\u0131n kapsam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesinde bakanl\u0131\u011fa tan\u0131nan yetkinin \u00e7er\u00e7evesinin tespit edildi\u011fi\u201d (\u00a7 35) bi\u00e7imindeki gerek\u00e7eye kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Nitekim bu temel \u00e7er\u00e7evenin ne oldu\u011fu \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda g\u00f6sterilebilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
7. Bu y\u00f6n\u00fc ile Kanun\u2019un 4. maddesinin dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesindeki yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesi ile \u00e7eli\u015fmekte oldu\u011fu i\u00e7in kural\u0131n iptali gerekti\u011fi kanaatiyle \u00e7o\u011funlu\u011fun aksi y\u00f6ndeki karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY<\/p>\n
1. Dava konusu kural (2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131) \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cBakanl\u0131k\u00e7a uygun g\u00f6r\u00fclen k\u00fclt\u00fcr ve turizm koruma ve geli\u015fim b\u00f6lgelerinde alan\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla korunmas\u0131n\u0131n, geli\u015ftirilmesinin, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ve i\u015fletilmesinin \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015f birli\u011fi ile sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131nda Bakanl\u0131k yetkilidir. Bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenir.\u201d<\/p>\n
2. \u00c7o\u011funlu\u011fun, \u201c K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Koruma ve Geli\u015fim B\u00f6lgeleri (KTKGB) olarak \u00f6nceden ilan edilmi\u015f b\u00f6lgelerde turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin kurulabilmesi, bunlar\u0131n ama\u00e7 ve faaliyetleriyle ilgili hususlar\u0131n kapsam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesinde Bakanl\u0131\u011fa tan\u0131nan yetkinin \u00e7er\u00e7evesinin tespit edildi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n hukuki belirlilik ve yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkeleriyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.\u201d \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmamaktay\u0131m. \u015e\u00f6yle ki;<\/p>\n
3. Dava konusu kural\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenir denmi\u015ftir. Buna g\u00f6re birliklerin kurulmas\u0131 ve belirtilen ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan usul ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmesinde Bakanl\u0131\u011fa yetki verilmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 \u201cdemokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum\u201d olarak nitelendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca gerek\u00e7ede \u201cMillet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasan\u0131n 99 ve 129 uncu maddeleri h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r\u201d denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013).<\/p>\n
5. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131 yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen konularda yasaman\u0131n aslili\u011fi ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri haricinde ge\u00e7erli olan y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevselli\u011fi ilkeleri gere\u011fi idari i\u015flemlerin kanuna dayanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir (AYM, E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/2\/2020, \u00a7 110; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 56).<\/p>\n
7. Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi uyar\u0131nca devletin, tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devi bulunmakta, ayr\u0131ca \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu olan varl\u0131k ve de\u011ferlere getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ve bu nedenle hak sahiplerine yap\u0131lacak yard\u0131mlar\u0131n ve tan\u0131nacak muafiyetlerin kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
8. Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesi uyar\u0131nca devletin ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar koyma ve tedbirleri alma \u015feklinde g\u00f6rev ve sorunlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
9. Dava konusu kurallar KTKGB\u2019lerde ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan birlik kurulmas\u0131na imkan tan\u0131maktad\u0131r. Kurallarda bu birliklerin ama\u00e7lar\u0131 belirtilmekle birlikte uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n ise Bakanl\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hususlar d\u0131\u015f\u0131nda 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerinde birliklere ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme yer almamaktad\u0131r.<\/p>\n
10. KTKGB olarak ilan edilmi\u015f alanlarda Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan k\u0131y\u0131lar, ormanlar, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu alanlarda kurulacak birliklerinin ilgili KTKGB\u2019lerin korunmas\u0131, geli\u015ftirilmesi, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve i\u015fletilmesi ama\u00e7lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 do\u011frultusunda birliklerin KTKGB alanlar\u0131nda birtak\u0131m faaliyetler yerine getirmesi gerekece\u011fi a\u00e7\u0131k olmakla birlikte bu y\u00f6nde kullan\u0131lacak yetkiye, izlenecek y\u00f6ntem ve s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmamakta, uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesi Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
11. Turizmin geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131 ile orman arazilerinin KTKGB olarak tahsisinin gereklili\u011fi yads\u0131namaz. Bununla birlikte Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi ve 169. maddesinde bu t\u00fcrden yerlerin korunmas\u0131na verilen \u00f6zel \u00f6nem ile uzun d\u00f6nemdeki ya\u015famsal kamu yarar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda birliklerin kurallarda belirtilen ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde yerine getirece\u011fi faaliyetlerine ili\u015fkin temel \u00f6l\u00e7\u00fctlerin ve \u00e7er\u00e7evenin kanun koyucu taraf\u0131ndan belirlenmesi gerekir. Ancak kurallarda Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nan ve devlete bu y\u00f6nde kanunla d\u00fczenleme yapma \u00f6devi y\u00fcklenen yerler bak\u0131m\u0131ndan koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesi gere\u011finden kaynakl\u0131 olarak herhangi bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmemi\u015f \u00f6tesinde f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise bu hususlardaki yetki Bakanl\u0131\u011fa devredilmi\u015ftir.<\/p>\n
12. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 7., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olup iptali gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne i\u015ftirak edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eI OY<\/p>\n
1. 18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin reddine karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fim gerek\u00e7elerle say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
2. Dava konusu kural\u0131n birinci c\u00fcmlesiyle turizm hizmetleri y\u00f6netim birlikleri kurulmas\u0131 (birlik) d\u00fczenlenmi\u015ftir. C\u00fcmleye g\u00f6re Bakanl\u0131k\u00e7a uygun g\u00f6r\u00fclen KTKGB\u2019lerde alan\u0131n b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir anlay\u0131\u015fla korunmas\u0131n\u0131n, geli\u015ftirilmesinin, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesinin ve i\u015fletilmesinin \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015f birli\u011fi ile sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan bu birlikler kurulabilecektir.<\/p>\n
3. Dava konusu kural\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenir denmi\u015ftir. Buna g\u00f6re birliklerin kurulmas\u0131 ve belirtilen ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan usul ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmesinde Bakanl\u0131\u011fa yetki verilmi\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Anayasa’n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa’n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 “demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum” olarak nitelendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, gerek\u00e7ede “Millet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasan\u0131n 99 ve 129 uncu maddeleri h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r” denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa’n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013).<\/p>\n
5. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa’n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen konularda yasaman\u0131n aslili\u011fi ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri haricinde ge\u00e7erli olan y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevselli\u011fi ilkeleri gere\u011fi idari i\u015flemlerin kanuna dayanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir (AYM, E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/2\/2020, \u00a7 110; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 56).<\/p>\n
7. Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi uyar\u0131nca devletin, tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devi bulunmakta, ayr\u0131ca \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu olan varl\u0131k ve de\u011ferlere getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ve bu nedenle hak sahiplerine yap\u0131lacak yard\u0131mlar\u0131n ve tan\u0131nacak muafiyetlerin kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
8. Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesi uyar\u0131nca devletin ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar koyma ve tedbirleri alma \u015feklinde g\u00f6rev ve sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
9. Dava konusu kurallar KTKGB\u2019lerde ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan birlik kurulmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r. Kurallarda bu birliklerin ama\u00e7lar\u0131 belirtilmekle birlikte uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n ise Bakanl\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bu hususlar d\u0131\u015f\u0131nda 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerinde birliklere ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme yer almamaktad\u0131r. <\/p>\n
10. Daha \u00f6nce a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere (bkz. \u00a7 6) KTKGB olarak ilan edilmi\u015f alanlarda Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan k\u0131y\u0131lar, ormanlar, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu alanlarda kurulacak birliklerinin ilgili KTKG\u2019lerin korunmas\u0131, geli\u015ftirilmesi, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve i\u015fletilmesi ama\u00e7lar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 do\u011frultusunda birliklerin KTKGB alanlar\u0131nda birtak\u0131m faaliyetler yerine getirmesi gerekece\u011fi a\u00e7\u0131k olmakla birlikte bu y\u00f6nde kullan\u0131lacak yetkiye, izlenecek y\u00f6ntem ve s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmamakta, uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesi Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
11. Turizmin geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131 ile orman arazilerinin KTKGB olarak tahsisinin gereklili\u011fi yads\u0131namaz. Bununla birlikte Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi ve 169. maddesinde bu t\u00fcrden yerlerin korunmas\u0131na verilen \u00f6zel \u00f6nem ile uzun d\u00f6nemdeki ya\u015famsal kamu yarar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda birliklerin kurallarda belirtilen ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde yerine getirece\u011fi faaliyetlerine ili\u015fkin temel \u00f6l\u00e7\u00fctlerin ve \u00e7er\u00e7evenin kanun koyucu taraf\u0131ndan belirlenmesi gerekir. Ancak kurallarda Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nan ve devlete bu y\u00f6nde kanunla d\u00fczenleme yapma \u00f6devi y\u00fcklenen yerler bak\u0131m\u0131ndan koruma kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesi gere\u011finden kaynakl\u0131 olarak herhangi bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmemi\u015f \u00f6tesinde f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise bu hususlardaki yetki Bakanl\u0131\u011fa devredilmi\u015ftir.<\/p>\n
12. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 7., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
13. 18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 kanunun 7. maddesinin; de\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ve ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c\u20263 ay\u2026\u201d ibaresinin \u201c\u2026otuz g\u00fcn\u2026\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesinin, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtece\u011fim gerek\u00e7elerle say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
14. Kural K\u00fclt\u00fcr ve Turizm Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131lacak altyap\u0131 ve planlama i\u015flemlerinde kamu kurumu ve kurulu\u015flar\u0131ndan istenilen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin otuz g\u00fcn i\u00e7inde verilmesi, aksi halde Bakanl\u0131\u011f\u0131n ilgili i\u015f ve i\u015flemleri re\u2019sen tesis edebilece\u011fini d\u00fczenlemektedir. Karar gerek\u00e7esinde \u201cg\u00fcn\u00fcm\u00fcz ileti\u015fim ko\u015fullar\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde bu s\u00fcrenin belirsizlik yaratacak nitelikte k\u0131sa ve makul olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenemeyece\u011fi\u201d gerek\u00e7esiyle s\u00fcrenin otuz g\u00fcne indirilmesinin Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kararda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck denetimi yap\u0131l\u0131rken otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin yeterlili\u011fi incelenirken Bakanl\u0131k\u00e7a istenilen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin sunulmas\u0131 i\u00e7in i\u015fin mahiyeti gere\u011fi ara\u015ft\u0131rma gerekip gerekmeyece\u011fi gerekti\u011fi hallerde ise bu s\u00fcrenin yetmemesi halinde ne yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda kuralda bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131 irdelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
15. Kurumlardan istenilen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015fler i\u00e7in \u00e7o\u011funlukla otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin yeterli olabilece\u011fi kabul edilir. Ancak haz\u0131r olmayan bilgi ve belgelerin haz\u0131rlanmas\u0131 ya da konusu ve kapsam\u0131na g\u00f6re inceleme gerektiren g\u00f6r\u00fc\u015flerin olu\u015fturulmas\u0131 gibi istisnai durumlarda otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin yetmemesi s\u00f6z konusu olabilir. Bu durumlar i\u00e7in dava konusu kuralda s\u00fcrenin uzat\u0131lmas\u0131 veya ba\u015fka bir telafi edici mekanizman\u0131n kurulmamas\u0131 otuz g\u00fcnl\u00fck s\u0131n\u0131rlaman\u0131n her \u015fartta gerekli oldu\u011fu sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. Bu haliyle kural kat\u0131 bir sonu\u00e7 do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
16. Kural\u0131n devam\u0131nda kamu kurumlar\u0131ndan istenilen bilgi, belge ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin s\u00fcresi i\u00e7iresinde g\u00f6nderilmemesi durumunda re\u2019sen i\u015flem tesis edilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu haliyle kural\u0131n yol a\u00e7abilece\u011fi sonu\u00e7lar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda telafi edici bir d\u00fczenlemeye yer verilmeksizin ayr\u0131m yapmadan her t\u00fcrl\u00fc bilgi, belge veya g\u00f6r\u00fc\u015f i\u00e7in otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcrenin belirlenmesinin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kural bu haliyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r . \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
17. 18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 6. Maddesiyle 2634 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. Maddesinin (A) F\u0131kras\u0131n\u0131n 1 numaral\u0131 Bendine Eklenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmle ile (4) ve (5) Numaral\u0131 Bentlerin, An\u0131lan Maddenin De\u011fi\u015ftirilen (H) F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci Paragraf\u0131nda Yer Alan \u0130kinci ve Be\u015finci C\u00fcmleler ile \u0130kinci Paragraf\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer alan \u201c\u2026veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir. Karar\u0131\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na iptal talebinin reddine karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtece\u011fim gerek\u00e7elerle say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
18. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
19. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan biri de belirlilik ilkesidir. Bu ilkeye g\u00f6re yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Belirlilik ilkesi hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup bireyin kanundan belirli bir kesinlik i\u00e7inde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n idareye hangi m\u00fcdahale yetkisini verdi\u011fini bilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Birey ancak bu durumda kendisine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6rebilir ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilir. Hukuki g\u00fcvenlik ilkesi; bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar.<\/p>\n
20. Anayasa\u2019n\u0131n \u201cSa\u011fl\u0131k hizmetleri ve \u00e7evrenin korunmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 56. maddesinin birinci ve ikinci f\u0131kralar\u0131nda \u201cHerkes, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir.\/ \u00c7evreyi geli\u015ftirmek, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve \u00e7evre kirlenmesini \u00f6nlemek Devletin ve vatanda\u015flar\u0131n \u00f6devidir\u201d d\u00fczenlemeleri yer almaktad\u0131r. Buna g\u00f6re \u00e7evrenin geli\u015ftirilmesi, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve \u00e7evre kirlenmesinin \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik tedbirleri almak devletin temel \u00f6devlerindendir. Bu ama\u00e7la devlet, \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in etkili bir hukuk d\u00fczeni olu\u015fturmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
21. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde ifade edilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli \u00e7evre kavram\u0131na, do\u011fal g\u00fczelliklerin korundu\u011fu, kentle\u015fme ve sanayile\u015fmenin getirdi\u011fi hava ve su kirlili\u011finin \u00f6nlendi\u011fi bir \u00e7evre kadar, belirli bir plan ve programa g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f \u00e7evrenin de girece\u011fi ku\u015fkusuzdur.<\/p>\n
22. Anayasa\u2019n\u0131n \u201cTarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n korunmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 63. maddesinde ise devletin, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devlerine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
23. Anayasa Mahkemesi\u2019nin 2020\/10 E. 2020\/67 K. Ve 2019\/21 E. 2020\/51 K. Say\u0131l\u0131 yukar\u0131da paragraflar\u0131 verilen kararlar\u0131nda \u00e7evre hakk\u0131 ile ilgili olarak bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
24. Vatanda\u015f\u0131n korunan \u00e7evre \u015fartlar\u0131nda beden ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinin, sa\u011flanmas\u0131n\u0131n devletin g\u00f6revi oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7evreyi koruyucu mevzuat kadar kamu otoritelerinin denetimi, \u00e7evreyi koruyucu fiili tedbir ve yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n gereklili\u011fi bir zorunluluktur. Bu kapsamda devlet bir yandan \u00e7evrenin kirlenmesini \u00f6nlemeli di\u011fer yandan \u00e7evrenin korunmas\u0131 geli\u015ftirmesi i\u00e7in gerekli tedbirleri almal\u0131d\u0131r. Bu kapsamdaki pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmelidir.<\/p>\n
25. \u00c7evre hakk\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 56. Maddesinde pozitif stat\u00fc hakk\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00c7evre hakk\u0131n\u0131n \u00f6znesi ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin tamam\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesi 3\/7\/2014 tarihli 2013\/89 E. 2014\/116 K. Say\u0131l\u0131 karar\u0131nda \u201cgerek ya\u015fam hakk\u0131yla gerekse sa\u011fl\u0131k hakk\u0131yla olan yak\u0131n ili\u015fkisi, bug\u00fcnk\u00fc nesil kadar hatta daha \u00e7ok gelecek nesilleri ilgilendirmesi \u00e7evre hakk\u0131n\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha \u00e7ok \u00f6nemli hale getirmelidir.\u201d \u015eeklinde vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
26. Anayasan\u0131n 56. Maddesine g\u00f6re devlet \u00e7evreyi kirletmemekle ve kirletilmemesinin \u00f6nlenmesi ile y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ayr\u0131ca \u00e7evresel zararlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesinin engellenmesi ve giderilmesi \u015feklinde onar\u0131c\u0131 bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
27. \u00c7evrenin kirletilmesinden sonra bu kirlili\u011fin onar\u0131lmas\u0131 da \u015f\u00fcphesiz devletin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinden biridir. Bu noktada devletin onarma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden bahsetmek gerekir. Her zaman tam anlam\u0131yla bir giderim sa\u011flanamamakla birlikte \u00e7evre kirlili\u011fine neden olanlara yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 da onarma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erisindedir. (Semiz, s 15)<\/p>\n
28. Anayasa Mahkemesinin 2013\/114 E. 2014-184 K. Say\u0131s\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 45. Maddesinde tar\u0131m hayvanc\u0131l\u0131k ve bu \u00fcretim dallar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n korunmas\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda koruman\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 mahkemenin karar\u0131nda \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmi\u015ftir. Mahkeme yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 56. madde de \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli kli\u015feleri ya\u015fama \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak \u015fekilde d\u00fczenlemelerin belirli olmas\u0131n\u0131 kamu yarar\u0131n\u0131n bu s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n 56. Maddesinde \u00e7er\u00e7eve \u015fu \u015fekilde belirlenmektedir. \u00c7evrenin kirlenmesini \u00f6nlemek, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve \u00e7evreyi geli\u015ftirmek olarak belirtilmi\u015ftir. \u00c7ED raporlar\u0131n\u0131n belirtilen bu \u00e7er\u00e7eveyi sa\u011flamada olumlu bir etkisinin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kural ile hi\u00e7bir \u00f6l\u00e7\u00fct ve dengeleme yap\u0131lmadan istisna h\u00fckm\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00c7at\u0131\u015fan haklar ba\u011flam\u0131nda dengelemenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k de\u011fildir. Kural ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamay\u0131 ve insan\u0131n maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamay\u0131 devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri aras\u0131nda sayan 5. maddedeki g\u00fcvenceleri de sa\u011flamamaktad\u0131r.<\/p>\n
29. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5. 45. ve 56. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle iptali gerekir.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eI OY<\/p>\n
1. 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un; 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na dair \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
2. Dava konusu kural\u0131n birinci c\u00fcmlesiyle turizm hizmetleri y\u00f6netim birliklerinin Bakanl\u0131k\u00e7a ad\u0131na tahsis yap\u0131lanlar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan kurulmas\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kural\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise birliklerin kurulmas\u0131 ve belirtilen ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan usul ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmesi yetkisi verilmi\u015f Bakanl\u0131\u011fa verilmi\u015ftir.<\/p>\n
3. Anayasa’n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir.<\/p>\n
4. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa’n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
5. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen konularda yasaman\u0131n aslili\u011fi ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri haricinde ge\u00e7erli olan y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevselli\u011fi ilkeleri gere\u011fi idari i\u015flemlerin kanuna dayanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir (AYM, E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/2\/2020, \u00a7 110; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 56).<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi uyar\u0131nca devletin, tarih k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flama ve bu ama\u00e7la destekleyici ve te\u015fvik edici tedbirleri alma \u00f6devi bulunmakta, ayr\u0131ca \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu olan varl\u0131k ve de\u011ferlere getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ve bu nedenle hak sahiplerine yap\u0131lacak yard\u0131mlar\u0131n ve tan\u0131nacak muafiyetlerin kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
7. Anayasa\u2019n\u0131n 169. maddesi uyar\u0131nca devletin, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gerekli kanunlar koyma ve tedbirleri alma \u015feklinde g\u00f6rev ve sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
8. KTKGB olarak ilan edilmi\u015f alanlarda Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bulunan k\u0131y\u0131lar, ormanlar, tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve de\u011ferlerinin bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu alanlarda kurulacak birliklerinin ilgili KTKG\u2019lerin korunmas\u0131, geli\u015ftirilmesi, sosyal ve teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ve i\u015fletilmesi ama\u00e7lar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
9. Teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi Anayasa\u2019da \u00f6zel olarak korunmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden Devlete y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bu \u00f6zel alanlara kural ile \u00f6nemli m\u00fcdahalelerde bulunulaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu ama\u00e7lar\u0131n uygulanmas\u0131 do\u011frultusunda birliklerin KTKGB alanlar\u0131nda birtak\u0131m faaliyetler yerine getirmesi gerekece\u011fi a\u00e7\u0131k olmakla birlikte bu y\u00f6nde kullan\u0131lacak yetkiye, izlenecek y\u00f6ntem ve s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin bir d\u00fczenleme bulunmamakta, uygulamaya ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesi Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
10. Bu durumda Bakanl\u0131\u011f\u0131n yetkisi ile kurulacak y\u00f6netim birliklerinin yetkileri, yetkilerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131, kamu g\u00fcc\u00fc kullan\u0131m\u0131 gibi hususlara y\u00f6nelik temel ilkelerin belirlenip genel bir \u00e7er\u00e7evenin kanunla d\u00fczenlemesi gerekmektedir.<\/p>\n
11. \u00d6zellikle teknik altyap\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi s\u00fcrecinde ilgili b\u00f6lgenin do\u011fal yap\u0131s\u0131na m\u00fcdahale edilmesi bir zorunluluk olaca\u011f\u0131 gibi \u00f6rne\u011fin m\u00fclkiyet hukuku, s\u00f6zle\u015fme hukuku bak\u0131m\u0131ndan da bir\u00e7ok uyu\u015fmazl\u0131k do\u011facakt\u0131r. Bu hizmetlerin nas\u0131l g\u00f6r\u00fclece\u011fi ya da g\u00f6rd\u00fcr\u00fclece\u011fi, hizmet yerine getirilirken istenmeyen durumlar ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sorumlulu\u011fun nas\u0131l olaca\u011f\u0131 belirsiz kalmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde d\u00fczenlenen hukuk devleti ilkesinin yans\u0131malar\u0131ndan olan belirlilik ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
12. Turizmin geli\u015ftirilmesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde tarih, k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131 ile orman arazilerinin KTKGB olarak tahsisinin gereklili\u011fi yads\u0131namaz. Bununla birlikte Anayasa\u2019n\u0131n 63. maddesi ve 169. maddesinde bu t\u00fcrden yerlerin korunmas\u0131na verilen \u00f6zel \u00f6nem ile uzun d\u00f6nemdeki ya\u015famsal kamu yarar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda birliklerin kurallarda belirtilen ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde yerine getirece\u011fi faaliyetlerine ili\u015fkin temel \u00f6l\u00e7\u00fctlerin ve \u00e7er\u00e7evenin kanun koyucu taraf\u0131ndan belirlenmesi gerekir. Ancak kurallarda Anayasa taraf\u0131ndan \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nan ve devlete bu y\u00f6nde kanunla d\u00fczenleme yapma \u00f6devi y\u00fcklenen yerler bak\u0131m\u0131ndan koruma-kullanma dengesinin g\u00f6zetilmesi gere\u011finden kaynakl\u0131 olarak herhangi bir s\u0131n\u0131r \u00e7izilmemi\u015f \u00f6tesinde f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise bu hususlardaki yetki Bakanl\u0131\u011fa devredilmi\u015ftir.<\/p>\n
13. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 63. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve iptali gerekti\u011fi kanaati ile iptal talebinin reddine dair \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne i\u015ftirak edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eI OY<\/p>\n
7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun (R.G; 28.07.2021, Say\u0131 : 31551) ile 2634 say\u0131l\u0131 Kanunun baz\u0131 maddeleri de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve Kanuna baz\u0131 yeni h\u00fck\u00fcmler eklenmi\u015ftir. Genel Kurulun \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan s\u00f6z konusu Kanunun baz\u0131 maddelerinin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131larak iptaline karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz gerek\u00e7elerle 2634 say\u0131l\u0131 Kanunun 5. maddesinin 7. f\u0131kras\u0131, ayn\u0131 Kanunun 6. maddesine eklenen 4. f\u0131kran\u0131n 3. ve 4. c\u00fcmleleri ve Ge\u00e7ici 11. maddesinin 3. ve 4. f\u0131kralar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun iptal y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/p>\n
7334 say\u0131l\u0131 Kanunun 3. maddesi ile 2634 say\u0131l\u0131 Kanunun 5. maddesi ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Say\u0131n Mahkeme taraf\u0131ndan iptaline karar verilen 2634 say\u0131l\u0131 Kanunun 5. maddesinin 7. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, \u201cBu maddede belirtilen s\u00fcreler i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi alamayan konaklama ve plaj i\u015fletmeleri, i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamaz ve faaliyette bulunamaz. Bu i\u015fletmelerin i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lan bildirim \u00fczerine yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde iptal edilir ve faaliyetlerine son verilir\u201d. 2634 say\u0131l\u0131 Kanunun 3\/g maddesinde turizm i\u015fletme belgesi, \u201cBasit konaklama tesisleri hari\u00e7 olmak \u00fczere, turizm sekt\u00f6r\u00fcnde faaliyet g\u00f6steren turizm i\u015fletmelerine Bakanl\u0131k\u00e7a verilen belgeyi\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanunun 37. maddesinin A f\u0131kras\u0131nda, Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecek y\u00f6netmeliklerle d\u00fczenlenecek hususlar say\u0131lm\u0131\u015f olup, maddenin 2. bendinde \u201c(2) Turizm yat\u0131r\u0131m\u0131 ve turizm i\u015fletmesi belgelerinin verilmesi, bu i\u015fletmelerin y\u00f6netim, personel ve i\u015fletme \u00f6zellikleri ile uymak zorunda olduklar\u0131 fiziki \u015fartlar ve di\u011fer konular\u201d\u0131n da Y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. Nitekim Kanunun belirtti\u011fi Y\u00f6netmelik, \u201cTurizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 21.6.2005 tarihli ve 25852 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanunda turizm i\u015fletme belgesi verilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullara ili\u015fkin d\u00fczenleme olmasa da Y\u00f6netmelikte bu hususlar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Y\u00f6netmelik ve bu mevzuat uyar\u0131nca tesis edilen i\u015flemler nedeniyle haklar\u0131 ihlal edilen ki\u015fi ve kurumlar\u0131n idari yarg\u0131 mercilerinde dava a\u00e7mas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu nedenlerle turizm i\u015fletme belgesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n belirsiz oldu\u011fu veya mutlaka kanuni d\u00fczenleme gerekti\u011fi s\u00f6ylenemez. 2634 say\u0131l\u0131 Kanunun 7. f\u0131kras\u0131nda turizm i\u015fletme belgesi al\u0131nmas\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f ve bu \u015fekilde te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale edilmi\u015fse de i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 bulunan tesislere talepleri halinde basit konaklama turizm i\u015fletme belgesi verilmesi imkan\u0131 tan\u0131narak, bu i\u015fletmeler turizm i\u015fletme belgesinden muaf tutulmu\u015f ve faaliyetlerine devam etme imkan\u0131 getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
2634 say\u0131l\u0131 Kanuna eklenen Ge\u00e7ici 11. maddenin ilk iki f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, \u201cBu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte ilgili idaresinden al\u0131nm\u0131\u015f i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 ile faaliyette bulunan ve turizm i\u015fletmesi belgesi bulunmayan konaklama tesislerine, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir y\u0131l i\u00e7inde Bakanl\u0131\u011fa ba\u015fvurmalar\u0131 halinde basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi verilir. Ayn\u0131 s\u00fcre i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi alan konaklama tesislerinin basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi almas\u0131 zorunlu de\u011fildir. Basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgeli tesisler; 13 \u00fcnc\u00fc, 14 \u00fcnc\u00fc, 18 inci, 19 uncu ve 20 nci maddeler hari\u00e7 bu Kanuna, 1593 say\u0131l\u0131 Kanunun 178 inci maddesine, 222 say\u0131l\u0131 Kanunun 61 inci maddesine, 4250 say\u0131l\u0131 Kanunun 9 uncu maddesine tabidir. Ancak bu i\u015fletmeler i\u00e7in 4250 say\u0131l\u0131 Kanunun 9 uncu maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131ndaki mesafe \u015fart\u0131 aran\u0131r. Bunlar\u0131n mevcut i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 kapsam\u0131ndaki haklar\u0131 devam eder\u201d. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, turizm i\u015fletme belgesi bulunmayan i\u015fletmelerin basit konaklama belgesi almalar\u0131 halinde faaliyetlerine aynen devam edece\u011fi belirtilerek te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne herhangi bir s\u0131n\u0131rlama getirilmemekte, sadece bu i\u015fletmelerin turizm kredileri ve te\u015fvikleri gibi baz\u0131 ayr\u0131cal\u0131klardan yararlanamayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmektedir. Turizm kredi ve te\u015fvikleri gibi imkanlardan yararlanma ko\u015fullar\u0131n\u0131n belirlenmesinde idare geni\u015f bir takdir yetkisini haizdir. Bu ba\u011flamda turizm i\u015fletme belgesi alan i\u015fletmeler bu imkanlardan yararlan\u0131rken basit konaklama tesislerinin yararlanamamas\u0131 Anayasan\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi \u00e7e\u015fitli kararlar\u0131nda, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi uyar\u0131nca temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebebine uygun olmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek, \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f haklar\u0131n da o hakk\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan baz\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n ba\u015fka maddelerinde yer alan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile devlete y\u00fcklenen \u00f6devlerin de temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131r te\u015fkil edebilece\u011fi ifade etmi\u015ftir. (Bkz. AYM, 1.2.2024 tarihli ve 2023\/177 E., 2024\/30 K. S\u00f6z konusu kararda at\u0131f yap\u0131lan di\u011fer kararlar ise, AYM, E.2013\/95, K.2014\/176, 13\/11\/2014; E.2014\/177, K.2015\/49, 14\/5\/2015). Anayasa Mahkemesi 2023\/177 E. ve 2024\/30 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, Anayasan\u0131n 48. maddesinde te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn mutlak bir hak olarak d\u00fczenlenmedi\u011fini, an\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda “Devlet, \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin mill\u00ee ekonominin gereklerine ve sosyal ama\u00e7lara uygun y\u00fcr\u00fcmesini, g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.” h\u00fckm\u00fcne yer verilmek suretiyle “mill\u00ee ekonominin gerekleri” ve “sosyal ama\u00e7lar”la bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe s\u0131n\u0131rlamalar getirilebilmesine imk\u00e2n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 167. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevlet, para, kredi, sermaye, mal ve hizmet piyasalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli i\u015flemelerini sa\u011flay\u0131c\u0131 ve geli\u015ftirici tedbirleri al\u0131r;\u2026\u201d denilmek suretiyle devlete, mal ve hizmet piyasalar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fczenli i\u015flemelerini sa\u011flay\u0131c\u0131 ve geli\u015ftirici tedbirler alma g\u00f6revi y\u00fcklendi\u011fini, bu g\u00f6revlerin yerine getirilebilmesi i\u00e7in mal ve hizmet piyasalar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesi gereksinimi duyulabilece\u011fini, devletin ekonomik hayat\u0131n i\u015fleyi\u015fini d\u00fczenlemek ve gerekti\u011finde bu alana m\u00fcdahale etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn hizmet sekt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda devletin bu alanda hizmet kalitesini geli\u015ftirici ve piyasan\u0131n daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesini sa\u011flay\u0131c\u0131 baz\u0131 tedbirler almas\u0131, Anayasan\u0131n 48. ve 167. maddeleri \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcn olup, s\u00f6z konusu ama\u00e7lar \u00e7er\u00e7evesinde idareye yetkiler tan\u0131nmas\u0131 Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi \u00e7e\u015fitli i\u00e7tihatlar\u0131nda, Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirterek, bir kanunun kapsam\u0131na giren t\u00fcm hususlar\u0131n kanunda tek tek say\u0131lmas\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fck arzetmesi ya da baz\u0131 hususlar\u0131n eksik kalmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda kanun koyucunun temel kurallar\u0131 saptayarak detaylar\u0131 daha alt d\u00fczeydeki d\u00fczenlemelere b\u0131rakmas\u0131n\u0131n belirlilik ilkesine de ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. (Bkz. AYM, 1.2.2024 tarihli ve 2023\/177 E., 2024\/30 K ., \u00a7 58-59; AYM, E.2019\/32, K.2021\/54, 14\/07\/2021, \u00a7 66- 67). Bu \u00e7er\u00e7evede turizm sekt\u00f6r\u00fcndeki uluslararas\u0131 rekabet ko\u015fullar\u0131, turizm faaliyetlerinin dinamik ve de\u011fi\u015fken olmas\u0131, hizmetin karada ya da denizde ger\u00e7ekle\u015fmesi, ayr\u0131ca otel, plaj, dinlenme tesisi, tatil k\u00f6y\u00fc, restoran, kamp alan\u0131, tekne gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekil ve alanlarda verilmesi ve her bir turizm faaliyet alan\u0131n\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc kurallar\u0131n\u0131n oldu\u011fu nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Kanunda i\u015fletme belgesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenmesinin b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7l\u00fckler arzedece\u011fi ve eksiklikler olu\u015faca\u011f\u0131 \u015f\u00fcpheden uzakt\u0131r. Hal b\u00f6yle olunca turizm i\u015fletme belgesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n Y\u00f6netmelik ile d\u00fczenlemesi belirlilik ilkesine ve Anayasan\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
2634 say\u0131l\u0131 Kanunun 6. maddesine eklenen 4. f\u0131krada yerle\u015fim tasar\u0131m ve y\u00f6netim plan\u0131 ile ko\u015fullar\u0131 belirlenen, do\u011fal \u00e7evre ile uyumlu, kal\u0131c\u0131 yap\u0131 i\u00e7ermeyen, gerekli g\u00fcvenlik tedbirleri al\u0131nan iyi donan\u0131ml\u0131 l\u00fcks \u00e7ad\u0131rlarda geli\u015fmi\u015f hizmet sunan ge\u00e7ici l\u00fcks \u00e7ad\u0131r tesisleri yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla kiralama yap\u0131labilece\u011fi, tesis kapsam\u0131nda yap\u0131lacak her t\u00fcrl\u00fc \u00fcnite, temelsiz ah\u015fap platform \u00fczerine, m\u00fcmk\u00fcn olan en az m\u00fcdahaleyle, \u00e7evre dostu \u00e7ad\u0131r malzemesi kullan\u0131larak ve do\u011fal ekosisteme uygun olarak yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ayn\u0131 f\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde Bakanl\u0131\u011f\u0131n belirledi\u011fi kriterlere uygun yap\u0131lmayan ve Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi almayan tesislerin i\u015fletmeye a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde ise Bakanl\u0131ktan turizm i\u015fletmesi belgesi al\u0131nmas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip, ba\u015fka bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde bu tesisler i\u00e7in i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Say\u0131n Mahkemece 6. maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin Anayasan\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ve iptali gerekti\u011fi, uygulanma imkan\u0131 kalmayan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlenin de 6216 say\u0131l\u0131 Kanunun 43. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131 gere\u011fi iptaline karar verilmi\u015ftir. Yukar\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde belirtilen gerek\u00e7eler bu maddeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli olup, 6234 say\u0131l\u0131 Kanunun 37\/A maddesinde turizm i\u015fletme belgesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n Y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenece\u011fi kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, ayr\u0131ca s\u00f6z konusu Y\u00f6netmelik ve tesis edilen birel i\u015flemlere kar\u015f\u0131 idari yarg\u0131 yolu da a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan 6. maddenin 4. f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlelerinde Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n
2634 say\u0131l\u0131 Kanuna eklenen Ge\u00e7ici 11. maddenin 3. ve 4. f\u0131kralar\u0131n\u0131n Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esi ile iptaline karar verilmi\u015ftir. \u0130ptal gerek\u00e7esinde basit konaklama turizm i\u015fletme belgesinin ko\u015fullar\u0131n\u0131n Kanunla d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi, bu konuda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na kapsam\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 belli olmayan yetki tan\u0131nmas\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ge\u00e7ici 11. Maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda birinci f\u0131krada belirtilen s\u00fcre i\u00e7erisinde basit konaklama turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunmayan konaklama tesislerinin faaliyette bulunamayaca\u011f\u0131, bu tesislerin, i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lan bildirim \u00fczerine yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde iptal edilece\u011fi ve faaliyetlerine son verilece\u011fi, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte faaliyette bulunan konaklama i\u00e7ermeyen m\u00fcstakil plaj i\u015fletmelerine, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren bir ay i\u00e7erisinde turizm i\u015fletmesi belgesi almak i\u00e7in Bakanl\u0131\u011fa ba\u015fvuruda bulunmalar\u0131 halinde turizm i\u015fletmesi belgesi verilece\u011fi, bu s\u00fcre i\u00e7erisinde ba\u015fvuruda bulunmayan ve Bakanl\u0131k\u00e7a yap\u0131lacak denetim sonucunda belirlenen kriterleri ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 veya sonradan kaybetti\u011fi anla\u015f\u0131lan i\u015fletmelerin belgeleri iptal edilece\u011fi, belgesi iptal edilen i\u015fletmelerin, yetkili idare taraf\u0131ndan bir ay i\u00e7inde i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilece\u011fi ve faaliyetlerine son verilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. M\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahale 6234 say\u0131l\u0131 Kanunun Ge\u00e7ici 11. ve 37. maddelerine dayanmakta olup, m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131 mevcuttur. Yine yukar\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde belirtti\u011fimiz \u00fczere turizm faaliyetlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, dinamikli\u011fi ve kanuni d\u00fczenlemedeki g\u00fc\u00e7l\u00fckler nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda turizm i\u015fletme belgesinin Y\u00f6netmelik ile d\u00fczenlenebilece\u011fine ili\u015fkin belirtti\u011fimiz gerek\u00e7eler, basit konaklama turizm i\u015fletme belgesi i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bu nedenlerle, Ge\u00e7ici 11. maddenin 3. ve 4. f\u0131kralar\u0131 Anayasan\u0131n 13., 35. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7o\u011funlu\u011fun iptal y\u00f6n\u00fcndeki karar\u0131na kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 17\/10\/2024 tarihli, 2021\/100 esas – 2024\/174 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI \u00a0 Esas Say\u0131s\u0131 : 2021\/100 Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/174 Karar Tarihi : 17\/10\/2024 R.G. Tarih \u2013 Say\u0131 : 24\/3\/2025 – 32851 \u00a0 \u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 133 milletvekili \u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 18\/7\/2021 tarihli ve 7334 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un; A. 1. maddesiyle 12\/3\/1982 tarihli ve 2634 say\u0131l\u0131 Turizmi Te\u015fvik Kanunu\u2019nun 3. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen; 1. (b) bendinin, 2. (d) bendinde yer alan \u201c…orman vas\u0131fl\u0131 olanlar d\u00e2hil…\u201d ve \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla…\u201d ibarelerinin, B. 2. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n, C. 3. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 5. maddesinin yedinci (an\u0131lan f\u0131kraya 25\/10\/2023 tarihli ve 7464 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesiyle eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmle nedeniyle f\u0131kran\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinin) ve onuncu f\u0131kralar\u0131n\u0131n, \u00c7. 4. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 1. 6. maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n; a. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201cDevletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki yerlerde,…\u201d ibaresinin, b. \u0130kinci c\u00fcmlesinin, 2. 6. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131n, D. 5. maddesiyle 2634 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin; 1. De\u011fi\u015ftirilen birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n, 2. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…3 ay…\u201d ibaresinin \u201c…otuz g\u00fcn…\u201d \u015feklinde …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-36709","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n