T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
MET\u0130N \u0130Y\u0130D\u0130L BA\u015eVURUSU (2)<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/3067)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 12\/12\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 12\/3\/2025 – 32839<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Muzaffer KORKMAZ<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Metin \u0130Y\u0130D\u0130L<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Abdullah KAYA<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, istinaf mahkemesinin beraat h\u00fckm\u00fcyle birlikte verdi\u011fi tahliye karar\u0131na itiraz edilmesi \u00fczerine bu karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde tutuklama karar\u0131 verilmesi nedeniyle ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 22\/1\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur.<\/p>\n
4. Komisyonca ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 s\u00fcresinde beyanda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
6. Birinci B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan ba\u015fvurunun Genel Kurula sevkine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
7. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ve Ulusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Bili\u015fim Sistemi (UYAP) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filen bilgi ve belgeler \u00e7er\u00e7evesinde ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
8. T\u00fcrkiye 15 Temmuz 2016 gecesi asker\u00ee bir darbe te\u015febb\u00fcs\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015f, bu nedenle 21\/7\/2016 tarihinde \u00fclke genelinde ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l ilan edilmesine karar verilmi\u015ftir. Kamu makamlar\u0131 ve yarg\u0131 organlar\u0131 -olgusal temellere dayanarak- bu te\u015febb\u00fcs\u00fcn arkas\u0131nda T\u00fcrkiye’de \u00e7ok uzun y\u0131llard\u0131r faaliyetlerine devam eden ve son y\u0131llarda Fetullah\u00e7\u0131 Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc (FET\u00d6) ve\/veya Paralel Devlet Yap\u0131lanmas\u0131 (PDY) olarak isimlendirilen bir yap\u0131lanman\u0131n oldu\u011funu de\u011ferlendirmi\u015ftir (Ayd\u0131n Yavuz ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2016\/22169, 20\/6\/2017, \u00a7\u00a7 12-25).<\/p>\n
9. Darbe giri\u015fimi s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda \u00fclke genelinde darbe giri\u015fimiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 ya da do\u011frudan darbe giri\u015fimiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olmasa bile FET\u00d6\/PDY’nin kamu kurumlar\u0131ndaki \u00f6rg\u00fctlenmesinin yan\u0131 s\u0131ra e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkl\u0131 alanlardaki yap\u0131lanmas\u0131na y\u00f6nelik olarak Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan soru\u015fturmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f; \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi hakk\u0131nda g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklama tedbirleri uygulanm\u0131\u015ft\u0131r (Ayd\u0131n Yavuz ve di\u011ferleri, \u00a7 51, Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016\/23672, 11\/1\/2018, \u00a7 12).<\/p>\n
10. Bu kapsamda olay tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde korgeneral r\u00fctbesiyle g\u00f6rev yapmakta olan ba\u015fvurucunun darbe te\u015febb\u00fcs\u00fcne kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla Ankara Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) taraf\u0131ndan soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan 18\/7\/2016 tarihinde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
12. Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k 19\/7\/2016 tarihinde, anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme, tasarlayarak \u00f6ld\u00fcrme ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fbmetini ortadan kald\u0131rmaya veya g\u00f6revini yapmas\u0131n\u0131 engellemeye te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7lar\u0131ndan tutuklanmas\u0131 istemiyle ba\u015fvurucuyu Ankara 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine sevk etmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Ankara 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi ayn\u0131 tarihte, isnat edilen su\u00e7lardan ba\u015fvurucunun tutuklanmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
14. Ankara Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 30\/5\/2017 tarihli iddianamesi ile ba\u015fvurucunun T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisini ortadan kald\u0131rmaya veya g\u00f6revini yapmas\u0131n\u0131 engellemeye te\u015febb\u00fcs etme, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fbmetini ortadan kald\u0131rmaya veya g\u00f6revini yapmas\u0131n\u0131 engellemeye te\u015febb\u00fcs etme, anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme ve silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kurma veya y\u00f6netme su\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015fledi\u011finden bahisle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 istemiyle ayn\u0131 yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde hakk\u0131nda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
15. Ankara 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianamenin kabul\u00fcne karar vermi\u015f ve E.2017\/517 say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden kovu\u015fturma a\u015famas\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
16. Yarg\u0131lama sonunda Mahkemenin 27\/4\/2018 tarihli karar\u0131yla ba\u015fvurucunun anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7undan a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131yla mahk\u00fbmiyetine ve h\u00fck\u00fcmle birlikte tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
17. Ba\u015fvurucu, mahk\u00fbmiyet karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur. \u0130stinaf ba\u015fvurusunu inceleyen Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi 14\/1\/2020 tarihli karar\u0131yla mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc kald\u0131rarak ba\u015fvurucunun beraatine ve tahliyesine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
18. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 15\/1\/2020 tarihinde tahliye karar\u0131na itiraz etmi\u015ftir. S\u00f6z konusu itiraz Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi taraf\u0131ndan yerinde g\u00f6r\u00fclmeyerek incelenmesi amac\u0131yla Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesine g\u00f6nderilmi\u015ftir. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi 15\/1\/2020 tarihli karar\u0131 ile itiraz\u0131 kabul etmi\u015f ve ba\u015fvurucunun tutuklanmas\u0131na y\u00f6nelik olarak yakalama emri \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
19. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi belirtilen karar kapsam\u0131nda haz\u0131r edilen ba\u015fvurucunun ifadesini alm\u0131\u015f ve 16\/1\/2020 tarihinde, ba\u015fvurucunun anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7undan tutuklanmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Karar gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“San\u0131k Metin \u0130Y\u0130D\u0130L’e isnat edilen Anayasal D\u00fczeni Ortadan Kald\u0131rmaya Te\u015febb\u00fcs Etme su\u00e7unun vas\u0131f ve mahiyeti, CMK’nin 100\/3-a maddesi kapsam\u0131nda kalan su\u00e7lardan olmas\u0131, ilk derece mahkemesinin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne dayanak yap\u0131lan tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131 ve di\u011fer deliller, eylemlerin niteli\u011fi, tutukluluk s\u00fcresi, h\u00fckm\u00fcn hen\u00fcz kesinle\u015fmemi\u015f olmas\u0131, san\u0131\u011fa isnat edilen su\u00e7un gerektirdi\u011fi cezan\u0131n mahiyeti ile san\u0131\u011f\u0131n daha \u00f6nce devlet kademesinde bulundu\u011fu g\u00f6revleri itibariyle ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesi g\u00f6zetilerek adli kontrol h\u00fck\u00fcmlerinin yetersiz kalaca\u011f\u0131 ve at\u0131l\u0131 su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tutuklaman\u0131n orant\u0131l\u0131 bir tedbir niteli\u011fini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 5 ve 6. maddesindeki ko\u015fullara uygun oldu\u011fu cihetle, CMK’nin 100\/1,2-a, 3-a-11 ve 101, 104\/2 maddeleri gere\u011fince san\u0131\u011f\u0131n Anayasal D\u00fczeni Ortadan Kald\u0131rmaya Te\u015febb\u00fcs Etme su\u00e7undan TUTUKLANMASINA… [karar verildi.]”<\/p>\n
20. Ba\u015fvurucu tutuklama karar\u0131na itiraz etmi\u015f, itiraz mercii olan Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 22. Ceza Dairesi ise 20\/1\/2020 tarihinde itiraz\u0131n reddine karar vermi\u015ftir. Karar gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“… San\u0131\u011fa y\u00fcklenen su\u00e7un niteli\u011fi, mevcut delil durumu, kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin bulundu\u011funu g\u00f6steren dosya kapsam\u0131ndaki bilgi ve belge i\u00e7erikleri, at\u0131l\u0131 su\u00e7un CMK’nin 100\/3-a-11 maddesinde d\u00fczenlenen su\u00e7lardan olu\u015fu, y\u00fcklenen su\u00e7 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ceza miktar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesinin varl\u0131\u011f\u0131, adli kontrol h\u00fck\u00fcmlerinin yetersiz kalaca\u011f\u0131 ve at\u0131l\u0131 su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tutuklama tedbirinin orant\u0131l\u0131 bir tedbir niteli\u011fini ta\u015f\u0131mas\u0131, Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi’nin takdiri ve dayand\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7elere g\u00f6re san\u0131\u011f\u0131n tutuklanmas\u0131na ili\u015fkin verilen tutuklama karar\u0131nda bir isabetsizlik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, yap\u0131lan itiraz\u0131n reddine karar vermek gerekli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.” <\/p>\n
21. Ba\u015fvurucu, an\u0131lan karar\u0131 ayn\u0131 tarihte \u00f6\u011frendi\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
22. Ba\u015fvurucu 22\/1\/2020 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
23. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fvurucu hakk\u0131ndaki beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fc temyiz etmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi 1\/7\/2020 tarihinde eksik inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na ve ba\u015fvurucunun tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar vermi\u015ftir. Devam eden s\u00fcrecin sonucunda 11\/11\/2022 tarihinde Ankara 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi taraf\u0131ndan ba\u015fvurucu hakk\u0131nda anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcse yard\u0131m etme su\u00e7undan 15 y\u0131l 10 ay hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmi\u015f, ayr\u0131ca ba\u015fvurucunun tutukluluk h\u00e2linin h\u00fck\u00fcmle birlikte devam\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
24. Ba\u015fvurucu, mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc temyiz etmi\u015ftir. Temyiz mercii olan Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 3\/6\/2024 tarihli kararla temyiz talebini esastan reddederek h\u00fckm\u00fc onam\u0131\u015f ve mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc ayn\u0131 tarihte kesinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
25. Anayasa Mahkemesinin 12\/12\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
26. Ba\u015fvurucu, hakk\u0131nda beraat h\u00fckm\u00fc verilerek tahliyesine karar verildi\u011fini ancak Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tahliye karar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n kabul\u00fc \u00fczerine tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu; beraat h\u00fckm\u00fc ile birlikte su\u00e7 isnad\u0131n\u0131n sona erdi\u011fini ve beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemde hakk\u0131nda tutuklama karar\u0131 verilmesinin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu, ayr\u0131ca h\u00fck\u00fcmle birlikte verilen tahliye karar\u0131n\u0131n h\u00fckme ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in itiraz kanun yoluna tabi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, b\u00f6ylelikle tahliye karar\u0131na itiraz\u0131 inceleyen Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesinin karar verme yetkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131, ya\u015fam hakk\u0131 ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
27. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde; tutuklama tedbiri i\u00e7in aranan kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin somut olayda mevcut oldu\u011fu, tutuklama karar\u0131n\u0131n verildi\u011fi andaki genel ko\u015fullar ve somut olay\u0131n \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde ba\u015fvurucu y\u00f6n\u00fcnden ka\u00e7ma ve delilleri etkileme tehlikesine y\u00f6nelen tutuklama nedenlerinin olgusal temellerinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenemeyece\u011fi ve tutuklama tedbirinin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu belirtilerek ba\u015fvurucunun ihlal iddias\u0131n\u0131n yerinde olmad\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
28. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyan\u0131nda ba\u015fvuru formundaki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 yineleyerek ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
29. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012\/969, 18\/9\/2013, \u00a7 16). Ba\u015fvurucunun tutuklaman\u0131n hukuki olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin iddialar\u0131n\u0131n Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
30. Somut olayda ilk olarak Ankara 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 27\/4\/2018 tarihli karar\u0131yla ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyetine ve h\u00fck\u00fcmle birlikte tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar verildi\u011fi, istinaf kanun yolu a\u015famas\u0131nda ise Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin 14\/1\/2020 tarihli karar\u0131yla mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131larak ba\u015fvurucunun beraatine ve tahliye edilmesine h\u00fckmedildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tahliye karar\u0131na itiraz etmesi \u00fczerine ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te de ba\u015fvurucunun anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7undan tutuklanmas\u0131na 16\/1\/2020 tarihinde karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
31. Ba\u015fvurucunun Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda dayana\u011f\u0131n\u0131 bulan su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutulma h\u00e2li 27\/4\/2018 tarihinde Ankara 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin verdi\u011fi mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc ile birlikte sona ermi\u015f ve ba\u015fvurucunun tutulma h\u00e2li mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutulma h\u00e2line, di\u011fer bir deyi\u015fle Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “mahkemelerce verilmi\u015f h\u00fcrriyeti k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 cezalar\u0131n ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi” \u015feklindeki tutma bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak 14\/1\/2020 tarihinde verilen beraat h\u00fckm\u00fc ile birlikte mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutulma h\u00e2li de an\u0131lan tarihte kendili\u011finden sona ermi\u015ftir. Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tahliye karar\u0131na itiraz etmesi \u00fczerine ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7 sonunda ba\u015fvurucunun tutukland\u0131\u011f\u0131 16\/1\/2020 tarihinde ba\u015fvurucu hakk\u0131ndaki -1\/7\/2020 tarihinde bozulan- beraat h\u00fckm\u00fc her ne kadar kesinle\u015fmemi\u015f ise de ge\u00e7erlili\u011fini korumaktad\u0131r. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucunun tutuklanma tarihinde hakk\u0131nda bir su\u00e7 isnad\u0131 ve mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n, bir su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutulma yahut mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutulma h\u00e2li arz etmedi\u011fi ve bu tutman\u0131n Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan -ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131labilece\u011fi- durumlar aras\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
32. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi tutuklamaya konu davan\u0131n kesinle\u015fmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde ba\u015fvurucular\u0131n tutuklaman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu iddialar\u0131na y\u00f6nelik olarak \u00f6ncelikle 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi kapsam\u0131nda tazminat davas\u0131 a\u00e7abileceklerini belirterek an\u0131lan iddialar\u0131 ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulmaktad\u0131r (Re\u015fat Ertan, B. No: 2013\/5700, 15\/4\/2015, \u00a7 26; \u00d6mer K\u00f6se, B. No: 2014\/12036, 16\/11\/2016, \u00a7 34; Eyy\u00fcp G\u00fcne\u015f [GK], B. No: 2017\/28308, 21\/10\/2021, \u00a7 88; Murat A\u011f\u0131rel ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2020\/11655, 7\/4\/2022, \u00a7\u00a7 23-26). Somut ba\u015fvuruda da 3\/6\/2024 tarihli kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc bulundu\u011fundan ba\u015fvurucunun mezk\u00fbr iddialar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde d\u00fczenlenen tazminat yolunu t\u00fckettikten sonra bireysel ba\u015fvuru yapabilece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
33. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
V. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. Tutuklaman\u0131n hukuki olmamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ’in kar\u015f\u0131oyu ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
B. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 12\/12\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. \u0130stinaf mahkemesinin beraat h\u00fckm\u00fcyle birlikte verdi\u011fi tahliye karar\u0131na itiraz edilmesi \u00fczerine bu karar\u0131n kald\u0131r\u0131larak hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde tutuklama karar\u0131 verilmesi nedeniyle ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla yap\u0131lan bireysel ba\u015fvuruda Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun ba\u015fvurunun ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekti\u011fi \u015feklindeki karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucu hakk\u0131nda 15 Temmuz 2016 gecesi FET\u00d6\/PDY mensuplar\u0131nca ger\u00e7ekle\u015ftirilen asker\u00ee darbe te\u015febb\u00fcs\u00fc sonras\u0131nda verilen g\u00f6zalt\u0131 ve akabindeki tutuklama karar\u0131 ba\u011flam\u0131nda hakk\u0131nda Ankara Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 30\/5\/2017 tarihli iddianamesi ile ayn\u0131 yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ger\u00e7ekle\u015ftirilen yarg\u0131lama sonucunda 27\/4\/2018 tarihli kararla ba\u015fvurucunun anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7undan a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131yla mahk\u00fbmiyetine ve h\u00fck\u00fcmle birlikte tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar verilmi\u015f ve ba\u015fvurucu bu karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
4. \u0130stinaf ba\u015fvurusunu inceleyen Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi ise 14\/1\/2020 tarihli karar\u0131yla mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc kald\u0131rarak ba\u015fvurucunun beraatine ve tahliye edilmesine h\u00fckmetmi\u015ftir. Bununla birlikte Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 15\/1\/2020 tarihinde tahliye karar\u0131na itiraz etmi\u015ftir. S\u00f6z konusu itiraz Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesi taraf\u0131ndan yerinde g\u00f6r\u00fclmeyerek incelenmesi amac\u0131yla Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesine g\u00f6nderilmi\u015f ve bu Daire 15\/1\/2020 tarihli karar\u0131 ile itiraz\u0131 kabul ederek ba\u015fvurucunun tutuklanmas\u0131na y\u00f6nelik yakalama emri \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
5. Ard\u0131ndan Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 21. Ceza Dairesi belirtilen karar kapsam\u0131nda haz\u0131r edilen ba\u015fvurucunun 16\/1\/2020 tarihinde anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7undan tutuklanmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
6. Ba\u015fvurucu, bu karara yapt\u0131\u011f\u0131 itiraz reddedildikten sonra s\u00fcresi i\u00e7inde Anayasa Mahkemesine bireysel ba\u015fvuru yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, hakk\u0131nda beraat h\u00fckm\u00fc verilerek tahliyesine karar verilmesine ra\u011fmen Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tahliye karar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n kabul\u00fc \u00fczerine tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek beraat h\u00fckm\u00fc ile birlikte su\u00e7 isnad\u0131n\u0131n sona erdi\u011fini ve beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemde hakk\u0131nda tutuklama karar\u0131 verilmesinin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ve dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
7. Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu ise ba\u015fvurucunun yarg\u0131lanmas\u0131 s\u00fcrecinde gelinen a\u015famada 11\/11\/2022 tarihinde Ankara 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi taraf\u0131ndan ba\u015fvurucu hakk\u0131nda anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcse yard\u0131m etme su\u00e7undan 15 y\u0131l 10 ay hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmi\u015f ve bu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/6\/2024 tarihli karar\u0131yla onanarak kesinle\u015fmi\u015f oldu\u011funu dikkate alarak Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131 gere\u011fince ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurunun kabul edilemez oldu\u011funa h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
8. \u00c7o\u011funluk karar\u0131na g\u00f6re tutuklamaya konu davan\u0131n kesinle\u015fmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde ba\u015fvurucular tutuklaman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131na y\u00f6nelik olarak 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi kapsam\u0131nda tazminat davas\u0131 a\u00e7abileceklerdir. Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu(Re\u015fat Ertan, B. No: 2013\/5700, 15\/4\/2015, \u00a7 26; \u00d6mer K\u00f6se, B. No: 2014\/12036, 16\/11\/2016, \u00a7 34; Eyy\u00fcp G\u00fcne\u015f [GK], B. No: 2017\/28308, 21\/10\/2021, \u00a7 88; Murat A\u011f\u0131rel ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2020\/11655, 7\/4\/2022, \u00a7\u00a7 23-26) kararlar\u0131n\u0131 da \u00f6rnek g\u00f6stererek bu ba\u015fvuruda da kesinle\u015fmi\u015f bir h\u00fck\u00fcm bulundu\u011fundan ba\u015fvurucunun tutuklama tedbiri a\u00e7\u0131s\u0131ndan 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde d\u00fczenlenen tazminat yolunu t\u00fckettikten sonra bireysel ba\u015fvuru yapabilece\u011fine i\u015faret etmektedir (Bkz.:\u00a7 32).<\/p>\n
9. Ger\u00e7ekten 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda kanunlarda belirtilen ko\u015fullar d\u0131\u015f\u0131nda yakalanan, tutuklanan veya tutuklulu\u011funun devam\u0131na karar verilen ki\u015filerin tazminat davas\u0131 a\u00e7abilecekleri \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte olup Anayasa Mahkemesi tutuklaman\u0131n hukukili\u011fini inceledi\u011fi bireysel ba\u015fvurularda ba\u015fvurucu hakk\u0131nda verilen mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesi durumunda tutuklaman\u0131n hukukili\u011fini incelemeyip 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tazminat yolunu t\u00fcketmek gerekti\u011fine i\u015faret etmektedir.<\/p>\n
10. Tutuklaman\u0131n hukukili\u011fi ile ilgili ger\u00e7ekle\u015ftirilen bireysel ba\u015fvuru incelemelerinde de ifade edildi\u011fi \u00fczere ki\u015filer sadece Anayasa\u2019n\u0131n 19. maddesinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131nda say\u0131lan durumlardan birinin varl\u0131\u011f\u0131 halinde ve \u015fekil ve \u015fartlar\u0131 kanunda g\u00f6sterilmek \u015fart\u0131yla bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden mahrum b\u0131rak\u0131labilecektir.(Murat Narman, B. No: 2012\/1137, 2\/7\/2013, \u00a7 42).<\/p>\n
11. Nitekim konumuz ba\u011flam\u0131nda ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131labilecek durumlardan birisi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za 19. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131ndaki “mahkemelerce verilmi\u015f h\u00fcrriyeti k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 cezalar\u0131n ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin yerine getirilmesi” istisnas\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Konumuz ba\u011flam\u0131ndaki ikinci istisna ise ayn\u0131 maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131ndaki su\u00e7lulu\u011fu hakk\u0131nda kuvvetli belirti bulunan ki\u015filerin ka\u00e7ma, delilleri yok etme veya de\u011fi\u015ftirmeyi \u00f6nleme ama\u00e7l\u0131 tutuklanma halidir. Bu ikincisine genel olarak su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutma da denilmektedir.<\/p>\n
12. Anayasa Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131na g\u00f6re su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutma ba\u011flam\u0131nda ki\u015finin mahkum olmas\u0131 sonras\u0131ndaki a\u015famadaki tutulma su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fil mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutma olarak kabul edilmekte olup bu ba\u011flamda Mahkememiz ikisi aras\u0131nda fark oldu\u011funa i\u015faret etmektedir. Anayasa Mahkemesine g\u00f6re, mahk\u00fbmiyete karar verilmekle isnat olunan su\u00e7un i\u015flendi\u011fi, bundan failin sorumlu oldu\u011funun s\u00fcbuta erdi\u011fi kabul edilmekte ve bu nedenle san\u0131k hakk\u0131nda h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 cezaya h\u00fckmedilmektedir. Bu durumdaki tutulman\u0131n kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesi ve bir tutuklama nedenine dayal\u0131 olan su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutma niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. H\u00fck\u00fcmle birlikte verilen tutuklulu\u011fun devam\u0131 veya tutuklama karar\u0131 sonras\u0131ndaki h\u00fcrriyetten yoksun kalman\u0131n mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutma olarak kabul\u00fc i\u00e7in mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesi de gerekmemektedir (Bkz.: \u00c7.\u00d6. [GK], B. No: 2014\/5927, 19\/7\/2018, \u00a7 35).<\/p>\n
13. Bununla birlikte ki\u015fi hakk\u0131nda verilen mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn istinaf veya temyiz a\u015famalar\u0131nda kanun yolu mercii taraf\u0131ndan bozulmas\u0131 durumunda ilk derece mahkemesinin h\u00fckm\u00fc ortadan kalkarak mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutma h\u00e2li, bozma karar\u0131n\u0131n verildi\u011fi tarih itibar\u0131yla su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. (Mehmet \u015eim\u015fek, B. No: 2018\/10953, 22\/7\/2020, \u00a7 59).<\/p>\n
14. Dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir tutma hali Anayasa\u2019n\u0131n 19. maddesi ile uyumlu de\u011fildir. Somut bireysel ba\u015fvuruya konu tutma hali ise bu iki durumdaki tutmaya da benzememektedir. Zira somut olayda ba\u015fvurucunun Ankara 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 27\/4\/2018 tarihli karar\u0131yla mahk\u00fbmiyetine h\u00fckmedilmi\u015f ancak Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin 14\/1\/2020 tarihli karar\u0131yla mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kald\u0131r\u0131larak ba\u015fvurucunun beraatine ve tahliye edilmesine h\u00fckmedilmi\u015ftir.<\/p>\n
15. Bireysel ba\u015fvuruya konu tutma hali ise Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n beraate binaen verilen tahliye karar\u0131na itiraz etmesi \u00fczerine ba\u015flayan s\u00fcre\u00e7te ba\u015fvurucunun anayasal d\u00fczeni ortadan kald\u0131rmaya te\u015febb\u00fcs etme su\u00e7undan 16\/1\/2020 tarihinde tutuklanmas\u0131 karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
16. Bununla birlikte bireysel ba\u015fvuruya konu tutulma hali ne 19. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131na ne de ayn\u0131 maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131ndaki tutma haline girmektedir. Zira art\u0131k Ankara B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 20. Ceza Dairesinin hakk\u0131ndaki mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc kald\u0131rarak ba\u015fvurucunun beraatine h\u00fckmetti\u011fi 14\/1\/2020 tarihli karar sonras\u0131nda bu karar\u0131n istinaf\u0131n verdi\u011fi bir \u201cbozma karar\u0131\u201d de\u011fil bir \u201cberaat karar\u0131\u201d oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda burada bir su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutma durumundan da bahsedilememektedir.<\/p>\n
17. Dolay\u0131s\u0131yla ortada anayasal ve kanuni temeli olmayan bir tutma hali oldu\u011fu a\u015fikard\u0131r. Anayasa Mahkemesinin tutuklaman\u0131n hukukili\u011fi ile ilgili yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurularda ki\u015finin mahkumiyetinin kesinle\u015fmesi durumunda art\u0131k tutuklaman\u0131n hukukili\u011fini incelemeyip ba\u015fvurucunun 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc tazminat yolunu t\u00fcketmesi gerekti\u011fi \u015feklindeki i\u00e7tihad\u0131 kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 bir yol olmakla birlikte somut bireysel ba\u015fvuruda da ayn\u0131 sonuca ula\u015fman\u0131n anayasal a\u00e7\u0131dan sorunlu oldu\u011fu kanaatindeyim.<\/p>\n
18. Zira bu ba\u015fvuruya konu tutma bi\u00e7imi Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131labilece\u011fi durumlar aras\u0131nda yer almamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun tutulmas\u0131n\u0131n bu y\u00f6n\u00fc ile hi\u00e7bir anayasal temeli mevcut de\u011fildir. Bunun i\u00e7indir ki Mahkememizce ba\u015fvurunun \u00f6ncelikle bu bi\u00e7imdeki bir ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131lman\u0131n anayasal dayana\u011f\u0131 bulunmamas\u0131 nedeniyle ba\u015fvurucunun ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilerek sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n
19. Mahkememiz \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m esas\u0131nda Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 141. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tazminat yolunun burada da t\u00fcketilmesi gerekti\u011fi ve bu yolun t\u00fcketilmesi sonras\u0131nda da ihlalin devam etmesi durumunda yap\u0131lacak bireysel ba\u015fvuruda ihlal iddias\u0131n\u0131n ancak Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan incelenece\u011fi anlam\u0131na gelmektedir. Oysa hi\u00e7bir anayasal temeli olmayan bir tutma hali oldu\u011fu a\u00e7\u0131k olan bu durumda yine de tazminat yolunun g\u00f6sterilmesi esas\u0131nda ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi ile ilgili konumuz ba\u011flam\u0131nda s\u00f6z konusu olan anayasal g\u00fcvenceleri anlams\u0131z k\u0131lacak bir yakla\u015f\u0131md\u0131r.<\/p>\n
20. Kald\u0131 ki \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda “ba\u015fvurucunun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n, bir su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 tutulma yahut mahk\u00fbmiyete ba\u011fl\u0131 tutulma h\u00e2li arz etmedi\u011fi ve bu tutman\u0131n Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan -ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131labilece\u011fi- durumlar aras\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131\u201d (\u00a7 31) \u015feklindeki gerek\u00e7ede de ifade edildi\u011fi \u00fczere zaten somut ba\u015fvuruya konu tutman\u0131n anayasal temeli olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. Bu ba\u011flamda somut bireysel ba\u015fvuru formunda maddi ve manevi tazminat talebine yer verilmeyip sadece ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine karar verilmesi talep edildi\u011fi halde \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda ihlal sonucuna ula\u015f\u0131lmay\u0131p ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurunun kabul edilemez bulunmas\u0131 \u00f6nemli bir \u00e7eli\u015fkidir.<\/p>\n
22. Zira Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 141. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yol a\u00e7\u0131k\u00e7a bir tazminat yolu olup bu tazminat i\u00e7in \u00f6ncelikle tutman\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funun tespit edilmesi gerekmektedir. \u00c7o\u011funluk karar\u0131nda zaten a\u00e7\u0131k\u00e7a ba\u015fvurucu hakk\u0131ndaki tutman\u0131n \u201cAnayasa’n\u0131n 19. maddesinin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lan -ki\u015filerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131labilece\u011fi- durumlar aras\u0131nda yer almad\u0131\u011f\u0131\u201d tespitinde bulunuldu\u011funa (bkz.: \u00a7 31) ve ba\u015fvurucu da tazminat talebinde bulunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu durumda yine de Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 141. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yolu etkili yol olarak g\u00f6stermenin bu y\u00f6n\u00fc ile hi\u00e7bir anlam\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
23. Bunun yan\u0131nda kabul edilemezlikle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lan bir bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131nda \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda oldu\u011fu gibi ba\u015fvurunun esas\u0131 ile ilgili tespitlerde bulunmak Anayasa Mahkemesinin bireysel ba\u015fvuru inceleme y\u00f6ntemine de uygun de\u011fildir. Hele de ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi gerek\u00e7esiyle verilen bir kabul edilemezlik karar\u0131nda esasa ili\u015fkin de\u011ferlendirme yapmak bireysel ba\u015fvurunun ikincilli\u011fi ilkesi ile ilgili \u00f6nemli kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131na da sebebiyet verebilecektir.<\/p>\n
24. Ek olarak, ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulunan bir bireysel ba\u015fvuruda Anayasa Mahkemesinin dosyan\u0131n esas\u0131 ile ilgili tespitlerde bulunmas\u0131 ba\u015fvurucunun g\u00f6sterilen ba\u015fvuru yolunu t\u00fckettikten sonra yapaca\u011f\u0131 ikinci bireysel ba\u015fvuruda ihsas-\u0131 rey anlam\u0131na gelebilecektir. Dolay\u0131s\u0131yla bu bi\u00e7imdeki bir de\u011ferlendirmenin \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda bulunmas\u0131 bu y\u00f6n\u00fc ile de sorunludur.<\/p>\n
25. Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurucunun Anayasa’n\u0131n 19. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi kanaatinde oldu\u011fumdan Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurunun ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa ili\u015fkin karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 12\/12\/2024 tarihli ve 2020\/3067 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 GENEL KURUL \u00a0 KARAR \u00a0 MET\u0130N \u0130Y\u0130D\u0130L BA\u015eVURUSU (2) (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/3067) \u00a0 Karar Tarihi: 12\/12\/2024 R.G. Tarih ve Say\u0131: 12\/3\/2025 – 32839 \u00a0 GENEL KURUL \u00a0 KARAR \u00a0 Ba\u015fkan : Kadir \u00d6ZKAYA Ba\u015fkanvekili : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN Ba\u015fkanvekili : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7 \u00a0 \u00a0 Recai AKYEL \u00a0 \u00a0 Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ \u00a0 \u00a0 Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU \u00a0 \u00a0 Selahaddin MENTE\u015e \u00a0 \u00a0 \u0130rfan F\u0130DAN \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 Muhterem \u0130NCE \u00a0 \u00a0 Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR \u00a0 \u00a0 Metin KIRATLI Raport\u00f6r : Muzaffer KORKMAZ Ba\u015fvurucu : Metin \u0130Y\u0130D\u0130L Vekili : Av. Abdullah KAYA \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN KONUSU 1. Ba\u015fvuru, istinaf mahkemesinin beraat h\u00fckm\u00fcyle birlikte verdi\u011fi tahliye karar\u0131na itiraz edilmesi \u00fczerine bu karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde tutuklama karar\u0131 verilmesi nedeniyle ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 2. Ba\u015fvuru 22\/1\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur. 4. Komisyonca ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. 5. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 s\u00fcresinde …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-35454","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n