ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/68<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/167<\/p>\n
Karar Tarihi : 24\/9\/2024<\/p>\n
R.G.Tarih-Say\u0131 : 21\/11\/2024-32729<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURAN: \u0130zmir B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Vergi Dava Dairesi<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZIN KONUSU: 10\/7\/2004 tarihli ve 5216 say\u0131l\u0131 B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Kanunu\u2019na 16\/10\/2020 tarihli ve 7254 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesiyle eklenen ek 3. maddenin;<\/p>\n
A. Birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,<\/p>\n
B. Be\u015finci f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 10., 13., 35., 36. 37., 73. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
OLAY: D\u00fczeltme \u015fik\u00e2yet ba\u015fvurusunun reddine y\u00f6nelik i\u015flem ile tahakkuk ettirilen emlak vergisinin iptali talebiyle a\u00e7\u0131lan davada itiraz konusu kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Mahkeme, iptalleri i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN VE \u0130LG\u0130L\u0130 G\u00d6R\u00dcLEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130<\/p>\n
A. \u0130ptali \u0130stenen Kanun H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
Kanun\u2019un itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ek 3. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cEk Madde 3 \u2013 (Ek:RG-16\/10\/2020-7254\/10 md.)<\/p>\n
K\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen ve b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunup sosyo-ekonomik durumu, \u015fehir merkezine uzakl\u0131\u011f\u0131, belediye hizmetlerine eri\u015febilirli\u011fi, mevcut yap\u0131la\u015fma durumu ve benzeri hususlar dikkate al\u0131narak ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar ile k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tespit edilen mahalleler, k\u0131rsal mahalle kabul edilir. Bu belirlemenin mahalle d\u00fczeyinde yap\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. Ancak; tamam\u0131 k\u0131rsal mahalle olarak tespit edilmeyen di\u011fer mahallelerde de on bin metrekareden az olmamak kayd\u0131yla k\u0131rsal yerle\u015fik alan belirlenebilir. K\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan vasf\u0131 bu f\u0131krada belirtilen usulle kald\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi, birinci f\u0131kra uyar\u0131nca il\u00e7e belediyesinden gelen teklifi aynen veya de\u011fi\u015ftirerek kabul edebilir ya da reddedebilir.<\/p>\n
K\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerlerde; gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi m\u00fckellefler taraf\u0131ndan bizzat i\u015fyeri olarak kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler ile mesken ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan binalar ve zirai istihsalde kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler 29\/7\/1970 tarihli ve 1319 say\u0131l\u0131 Emlak Vergisi Kanununa g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken emlak vergisinden muaft\u0131r. Bu yerlerde, ticari, s\u0131nai ve turistik faaliyetlerde kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler i\u00e7in emlak vergisi %50 indirimli uygulan\u0131r. K\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerlerde, 26\/5\/1981 tarihli ve 2464 say\u0131l\u0131 Belediye Gelirleri Kanunu uyar\u0131nca al\u0131nmas\u0131 gereken bina in\u015faat harc\u0131 ile imarla ilgili har\u00e7lar al\u0131nmaz; an\u0131lan Kanuna g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer vergi, har\u00e7 ve harcamalara kat\u0131lma paylar\u0131 %50 indirimli uygulan\u0131r. Bu yerlerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccret en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin i\u015fyerleri i\u00e7in %50\u2019sini, konutlar i\u00e7in %25\u2019ini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenir. 4\/1\/1961 tarihli ve 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu uyar\u0131nca bilan\u00e7o esas\u0131na g\u00f6re defter tutan m\u00fckellefler i\u00e7in bu f\u0131krada belirtilen muafiyet ve indirimler uygulanmaz.<\/p>\n
3\/7\/2005 tarihli ve 5393 say\u0131l\u0131 Belediye Kanununun 12 nci maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131 ile 31\/8\/1956 tarihli ve 6831 say\u0131l\u0131 Orman Kanununun ek 17 nci maddesi h\u00fck\u00fcmlerinden yararlanan yerler; k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmesi halinde bu madde h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olmayan hak, sorumluluk ve imtiyazlardan faydalanmaya devam ederler.<\/p>\n
Bu madde uyar\u0131nca k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerler hakk\u0131nda 12\/11\/2012 tarihli ve 6360 say\u0131l\u0131 On D\u00f6rt \u0130lde B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi ve Yirmi Yedi \u0130l\u00e7e Kurulmas\u0131 ile Baz\u0131 Kanun ve Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamelerde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanunun ge\u00e7ici 1 inci maddesinin onbe\u015finci ve yirmidokuzuncu f\u0131kralar\u0131 uygulanmaz.<\/p>\n
\u00a0(Ek f\u0131kra:30\/3\/2023-7446\/5 md.) Bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelik ile belirlenir.\u201d<\/p>\n
B. \u0130lgili G\u00f6r\u00fclen Kanun H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
12\/11\/2012 tarihli ve 6360 say\u0131l\u0131 On D\u00f6rt \u0130lde B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi ve Yirmi Yedi \u0130l\u00e7e Kurulmas\u0131 ile Baz\u0131 Kanun ve Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamelerde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanunun ge\u00e7ici 1. maddesinin;<\/p>\n
1. (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(15) Bu Kanuna g\u00f6re t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131lan k\u00f6ylerde, bu f\u0131kran\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren 29\/7\/1970 tarihli ve 1319 say\u0131l\u0131 Emlak Vergisi Kanununa g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken emlak vergisi ile 26\/5\/1981 tarihli ve 2464 say\u0131l\u0131 Belediye Gelirleri Kanunu uyar\u0131nca al\u0131nmas\u0131 gereken vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) al\u0131nmaz ve 31\/12\/1960 tarihli ve 193 say\u0131l\u0131 Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bendi, 23 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci bendi ile be\u015finci bendi, 66 nc\u0131 maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n be\u015finci bendi h\u00fck\u00fcmleri 31\/12\/2025 (bu tarih d\u00e2hil) tarihine kadar uygulanmaya devam edilir. Bu yerlerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccret 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin % 25\u2019ini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenir. (M\u00fclga c\u00fcmle:17\/7\/2019-7186\/33 md.) (\u2026)\u201d<\/p>\n
2. Yirmi dokuzuncu f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(Ek f\u0131kra: 20\/8\/2016-6745\/73 md.) Bu Kanuna g\u00f6re t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak tek mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen beldelerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccret 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin %50\u2019sini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenir.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Kadir \u00d6ZKAYA, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Muhterem \u0130NCE ve Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L\u2019in kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 4\/4\/2024 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru karar\u0131 ve ekleri, Raport\u00f6r Fatih TORUN taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, itiraz konusu kanun h\u00fck\u00fcmleri, dayan\u0131lan Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
3. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fanan h\u0131zl\u0131 kentle\u015fmeye ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131ndan dolay\u0131 toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131n da \u00e7e\u015fitlenmesi n\u00fcfusun y\u00fcksek oldu\u011fu kentlerde \u00f6zel y\u00f6netim modellerinin uygulanmas\u0131 zorunlulu\u011funu do\u011furmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda m\u00fclga 27\/6\/1984 tarihli ve 3030 say\u0131l\u0131 B\u00fcy\u00fck \u015eehir Belediyelerinin Y\u00f6netimi Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul\u00fc Hakk\u0131nda Kanun ile uygulamaya konulan b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi sistemi ilk olarak \u0130stanbul, Ankara ve \u0130zmir\u2019de hayata ge\u00e7irilmi\u015f, zamanla s\u00f6z konusu sisteme d\u00e2hil olan il say\u0131s\u0131 otuza ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. B\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi y\u00f6netiminin hukuki stat\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u00fczenlemek, hizmetlerin pl\u00e2nl\u0131, programl\u0131, etkin, verimli ve uyum i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamak amac\u0131yla 10\/7\/2004 tarihli ve 5216 say\u0131l\u0131 B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Kanunu kabul edilmi\u015f, an\u0131lan Kanun\u2019la 3030 say\u0131l\u0131 Kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesinin kurulu\u015fu ve s\u0131n\u0131rlar\u0131na ili\u015fkin hususlar 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
5. An\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi, s\u0131n\u0131rlar\u0131 il m\u00fclki s\u0131n\u0131r\u0131 olan ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki il\u00e7e belediyeleri aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flayan; idari ve mali \u00f6zerkli\u011fe sahip olarak kanunlarla verilen g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131 yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organ\u0131 se\u00e7menler taraf\u0131ndan se\u00e7ilerek olu\u015fturulan kamu t\u00fczel ki\u015fisi olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
6. Kanun\u2019un ge\u00e7ici 2. maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda bu Kanun\u2019un y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u0130stanbul ve Kocaeli ilinde il m\u00fclki s\u0131n\u0131r\u0131 oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f, di\u011fer b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyelerinde ise mevcut valilik binas\u0131n\u0131n merkez kabul edilmek ve il m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak \u015fart\u0131yla n\u00fcfusu bir milyona kadar olan b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde yar\u0131\u00e7ap\u0131 yirmi kilometre, n\u00fcfusu bir milyondan iki milyona kadar olan b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde yar\u0131\u00e7ap\u0131 otuz kilometre, n\u00fcfusu iki milyondan fazla olan b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde yar\u0131\u00e7ap\u0131 elli kilometre olan dairenin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesinin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
7. An\u0131lan maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalan k\u00f6ylerin t\u00fczel ki\u015fili\u011finin sona ererek mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi, bu \u015fekilde olu\u015fan mahallelerin kat\u0131laca\u011f\u0131 il\u00e7e veya ilk kademe belediyesinin b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisince belirlenece\u011fi, orman k\u00f6ylerinin t\u00fczel ki\u015fili\u011finin ise devam edece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise birinci f\u0131kra gere\u011fince b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi kapsam\u0131na al\u0131nan il\u00e7elerin m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan belediye ve k\u00f6yler ile b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi kapsam\u0131na al\u0131nan belediyelerin m\u00fccavir alan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunan k\u00f6ylerden birinci f\u0131krada belirtilen mesafelerin d\u0131\u015f\u0131nda kalan belediye ve k\u00f6ylerin, Kanun\u2019un yay\u0131m\u0131 tarihinden itibaren alt\u0131 ay i\u00e7inde belediye meclisi veya k\u00f6y ihtiyar heyetinin talebi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin karar\u0131 ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n onay\u0131 ile ba\u015fka bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine al\u0131nabilece\u011fi, bu k\u00f6ylerin mahalle olarak hangi il\u00e7e veya ilk kademe belediyesine kat\u0131lacaklar\u0131n\u0131n ayn\u0131 meclis karar\u0131nda g\u00f6sterilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
8. Kanun\u2019un 4. maddesinde toplam n\u00fcfusu 750.000\u2019den fazla olan illerin il belediyelerinin kanunla b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fi belirtilmi\u015f; 5. maddede ise b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyelerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n il m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131, il\u00e7e belediyelerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n bu il\u00e7elerin m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131 oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
9. \u00d6te yandan b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesinin kurulmas\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi usul\u00fc 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. An\u0131lan Kanun\u2019la s\u0131n\u0131rlar\u0131 il m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131 olmak \u00fczere yeni b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyeleri kurulmu\u015f ve bu illerin il belediyeleri b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f; mevcut b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyelerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ise il m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak yeniden belirlenmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda yeni kurulan b\u00fcy\u00fck \u015fehir belediyeleri ile mevcut b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyelerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n il m\u00fclki idare s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak belirlenmesiyle uyumlu olarak il m\u00fclki s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunan k\u00f6ylerin t\u00fczel ki\u015filikleri kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
11. Bu suretle \u00fclkemizde 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la birlikte sadece \u0130stanbul ve Kocaeli illeri \u00f6zelinde olu\u015fturulan b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n il m\u00fclki s\u0131n\u0131r\u0131 olarak belirlenmesi usul\u00fc 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la t\u00fcm b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyelerini kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
12. B\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyeleri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunan k\u00f6ylerin ve beldelerin t\u00fczel ki\u015filiklerinin kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi bu k\u00f6y ve beldelerde ikamet edenlerin, belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile i\u00e7me ve kullanma suyu \u00fccreti gibi di\u011fer baz\u0131 \u00fccretlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmalar\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
13. Bu itibarla 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen k\u00f6y ve beldelerin yeni hukuki stat\u00fcs\u00fcne ve bu stat\u00fcn\u00fcn do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lara uyumun sa\u011flanmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile di\u011fer baz\u0131 \u00fccretlere ili\u015fkin olarak bir ge\u00e7i\u015f d\u00f6nemi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve s\u00f6z konusu vergi ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile di\u011fer baz\u0131 \u00fccretlere ili\u015fkin olarak an\u0131lan Kanun\u2019da belirlenen s\u00fcre boyunca birtak\u0131m indirim, istisna ve muafiyetler tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
14. Bu kapsamda Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda bu Kanun\u2019a g\u00f6re t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131lan k\u00f6ylerde, bu f\u0131kran\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten itibaren 29\/7\/1970 tarihli ve 1319 say\u0131l\u0131 Emlak Vergisi Kanunu\u2019na g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken emlak vergisi ile 26\/5\/1981 tarihli ve 2464 say\u0131l\u0131 Belediye Gelirleri Kanunu uyar\u0131nca al\u0131nmas\u0131 gereken vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131n\u0131n 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) al\u0131nmayaca\u011f\u0131, 31\/12\/1960 tarihli ve 193 say\u0131l\u0131 Gelir Vergisi Kanunu\u2019nun 9. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (3) numaral\u0131 bendi, 23. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (1) ve (5) numaral\u0131 bentleri, 66. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (5) numaral\u0131 bendi h\u00fck\u00fcmlerinin 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) uygulanmaya devam edilece\u011fi, bu yerlerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccretin 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin %25\u2019ini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
15. Ayr\u0131ca an\u0131lan maddenin yirmi dokuzuncu f\u0131kras\u0131nda bu Kanun\u2019a g\u00f6re t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak tek mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen beldelerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccretin 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin %50\u2019sini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
16. \u00d6te yandan maddenin s\u00f6z konusu f\u0131kralar\u0131nda t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren k\u00f6y ve beldelere y\u00f6nelik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ge\u00e7ici s\u00fcreli vergi ve di\u011fer mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin bir k\u0131sm\u0131 ile indirimli su tarifesi uygulamas\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 h\u00e2le getirilmesi amac\u0131yla 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a 7254 say\u0131l\u0131 Kanun’un 10. maddesiyle ek 3. madde eklenmi\u015ftir.<\/p>\n
17. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde k\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen ve b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunup sosyo-ekonomik durumu, \u015fehir merkezine uzakl\u0131\u011f\u0131, belediye hizmetlerine eri\u015febilirli\u011fi, mevcut yap\u0131la\u015fma durumu ve benzeri hususlar dikkate al\u0131narak ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar ile k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 tespit edilen mahallelerin, k\u0131rsal mahalle kabul edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan c\u00fcmlenin \u201c\u2026ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc itiraz konusu kurallardan ilkini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
18. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n iki ila d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlelerinde ise bu belirlemenin mahalle d\u00fczeyinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n esas oldu\u011fu, ancak tamam\u0131 k\u0131rsal mahalle olarak tespit edilmeyen di\u011fer mahallelerde de on bin metrekareden az olmamak kayd\u0131yla k\u0131rsal yerle\u015fik alan belirlenebilece\u011fi ve k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan niteli\u011finin bu f\u0131krada belirtilen usulle kald\u0131r\u0131labilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
19. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda da b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesinin, birinci f\u0131kra uyar\u0131nca il\u00e7e belediyesinden gelen teklifi aynen veya de\u011fi\u015ftirerek kabul edebilece\u011fi ya da reddedebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
20. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerlerde; gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi m\u00fckellefler taraf\u0131ndan bizzat i\u015fyeri olarak kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler ile mesken ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan binalar ve zirai istihsalde kullan\u0131lan bina, arsa ve arazilerin 1319 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken emlak vergisinden muaf oldu\u011fu, bu yerlerde, ticari, s\u0131nai ve turistik faaliyetlerde kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler i\u00e7in emlak vergisinin %50 indirimli uygulanaca\u011f\u0131, k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerlerde 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca al\u0131nmas\u0131 gereken bina in\u015faat harc\u0131 ile imarla ilgili har\u00e7lar\u0131n al\u0131nmayaca\u011f\u0131; an\u0131lan Kanun\u2019a g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer vergi, har\u00e7 ve harcamalara kat\u0131lma paylar\u0131n\u0131n %50 indirimli uygulanaca\u011f\u0131, bu yerlerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccretin en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin i\u015fyerleri i\u00e7in %50\u2019sini, konutlar i\u00e7in %25\u2019ini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenece\u011fi, 4\/1\/1961 tarihli ve 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu uyar\u0131nca bilan\u00e7o esas\u0131na g\u00f6re defter tutan m\u00fckellefler i\u00e7in bu f\u0131krada belirtilen muafiyet ve indirimlerin uygulanmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
21. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada 3\/7\/2005 tarihli ve 5393 say\u0131l\u0131 Belediye Kanunu\u2019nun 12. maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131 ile 31\/8\/1956 tarihli ve 6831 say\u0131l\u0131 Orman Kanunu\u2019nun ek 17. maddesi h\u00fck\u00fcmlerinden yararlanan yerlerin; k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmesi h\u00e2linde 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 3. maddesi h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olmayan hak, sorumluluk ve imtiyazlardan faydalanmaya devam edecekleri h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
22. An\u0131lan maddenin itiraz konusu be\u015finci f\u0131kras\u0131nda ise bu madde uyar\u0131nca k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerler hakk\u0131nda 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 ve yirmi dokuzuncu f\u0131kralar\u0131n\u0131n uygulanmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu itibarla k\u00f6y veya belde belediyesi iken b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131 nedeniyle mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerden k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerler hakk\u0131nda 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 3. maddesiyle vergi ve di\u011fer mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin baz\u0131 indirim, istisna ve muafiyetler ile indirimli su tarifesi uygulamas\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olacak \u015fekilde belirlenmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle an\u0131lan yerler hakk\u0131nda belirli bir tarihe kadar ge\u00e7erli olacak \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f ge\u00e7ici nitelikteki h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
C. \u0130tiraz\u0131n Gerek\u00e7esi<\/p>\n
23. Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kurallarla k\u00f6y veya belde belediyesi iken b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmas\u0131 nedeniyle mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerin ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin alaca\u011f\u0131 kararla k\u0131rsal mahalle olarak belirlenebilece\u011finin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bir verginin kanunla konuldu\u011funun kabul edilebilmesi i\u00e7in vergilendirmenin temel unsurlar\u0131n\u0131n kanunda d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi, mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerin b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi karar\u0131yla k\u0131rsal mahalle olarak belirlenmesinin emlak vergisi ve belediyelerin tarh ve tahsile yetkili oldu\u011fu di\u011fer baz\u0131 vergi, har\u00e7 ve harcamalara kat\u0131lma paylar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden vergilendirmenin temel unsurlar\u0131ndan olan verginin konusu ile vergi istisnas\u0131 ve muafiyeti unsurlar\u0131n\u0131 etkileyece\u011fi, ba\u015fka bir ifadeyle kurallarla yerel y\u00f6netimlere dolayl\u0131 olarak vergilendirmeye ili\u015fkin temel unsurlar\u0131 belirleme yetkisinin verildi\u011fi, bu durumun ise verginin kanunili\u011fi, yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi, idarenin kanunili\u011fi, hukuki belirlilik ve g\u00fcvenlik ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, kurallarla m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin kamu yarar\u0131na dayal\u0131 me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesini ihlal etti\u011fi belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 10., 13., 35., 36. 37., 73. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
1. Kanun\u2019un Ek 3. Maddesinin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n Birinci C\u00fcmlesinin \u201c\u2026ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar…\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u0130ncelenmesi<\/p>\n
24. Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cVergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r\u201d h\u00fckm\u00fcyle verginin kanunili\u011fi ilkesi benimsenmi\u015ftir. Verginin kanunili\u011fi ilkesi, devletin vergilendirme yetkisinin genel, soyut, objektif, vergiye ili\u015fkin esasl\u0131 unsurlara yer veren ve yasama organ\u0131 taraf\u0131ndan anayasal usullere uygun olarak \u00e7\u0131kart\u0131lan kanunlarla kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. An\u0131lan ilke, takdire dayal\u0131 keyf\u00ee uygulamalar\u0131 \u00f6nleyecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n kanunda yer almas\u0131n\u0131 gerektirmekte ve vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin konulmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n kanun ile yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re vergide m\u00fckellef, matrah, oran, tarh, tahakkuk, tahsil, uygulanacak yapt\u0131r\u0131mlar ve zamana\u015f\u0131m\u0131 gibi konular\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi zorunludur (AYM, E.2009\/63, K.2011\/66, 14\/4\/2011; E.2020\/11, K.2023\/98, 18\/5\/2023, \u00a7 44).<\/p>\n
25. Verginin kanunili\u011fi ilkesi vergilendirmeye ili\u015fkin istisna ve muafiyetleri de kapsamaktad\u0131r (AYM, E.2016\/1, K.2017\/81, 29\/3\/2017, \u00a7 5). Baz\u0131 ekonomik, sosyal veya mali politikalar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flamak amac\u0131yla, anayasal ilkelere ba\u011fl\u0131 kalmak \u015fart\u0131yla mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda takdir yetkisi bulunan kanun koyucunun bu yetkisini birtak\u0131m ki\u015fi veya ki\u015fi gruplar\u0131na muafiyet tesis etmek veya verginin konusuna giren bir unsuru vergiden istisna tutmak yoluyla kullanmas\u0131 durumunda da muafiyet veya istisna tan\u0131nan konular\u0131n, \u015fartlar\u0131n ve mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00e7e\u015fitlerinin kanunilik ilkesi gere\u011fince kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir (AYM, E.2020\/15, K.2020\/78, 24\/12\/2020, \u00a7 12; E.2019\/32, K.2021\/54, 14\/7\/2021, \u00a7 6; E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 15; E.2019\/55, K.2020\/44, 10\/9\/2020, \u00a7 16).<\/p>\n
26. Verginin kanunili\u011fi ilkesi uyar\u0131nca verginin konulmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile vergilendirmeye ili\u015fkin istisna ve muafiyetlerin kanunla belirlenmesi gerekmekle birlikte Anayasa Mahkemesinin s\u0131k\u00e7a vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi kanunun \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmalar\u0131 gerekir.<\/p>\n
27. Vergilemede belirlilik ilkesi ise vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden belirli ve kesin olmas\u0131n\u0131, kanun metinlerinin, ilgili ki\u015filerin mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini makul bir d\u00fczeyde \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesini gerektirir. Buna g\u00f6re matrah, tarh ve tahsil zaman\u0131 ile y\u00f6ntemi, verginin tarh ve tahsiline yetkili idare ile muafiyet ve istisna h\u00fck\u00fcmleri gibi vergi ve benzeri di\u011fer kamu alacaklar\u0131n\u0131n esasl\u0131 unsurlar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler makul bir d\u00fczeyde \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r (AYM, E.2019\/53, K.2019\/75, 19\/9\/2019, \u00a7 14, E.2023\/105, K.2023\/208, 30\/11\/2023, \u00a7 27).<\/p>\n
28. Bunun yan\u0131 s\u0131ra verginin kanunili\u011fi ilkesi, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n bu konulara ili\u015fkin baz\u0131 hususlarda d\u00fczenleme yapma hususunda yetkilendirilmesini kategorik olarak yasaklamamaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kanun ile her konuyu b\u00fct\u00fcn kapsam ve ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla d\u00fczenlemenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilerek bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalmak \u015fart\u0131yla uygulamaya ili\u015fkin konularda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131 nitelikte d\u00fczenleyici idari i\u015flem yapma yetkisi verilebilir (AYM, E.2023\/93, K.2023\/191, 8\/11\/2023, \u00a7 79; E.2022\/110, K.2023\/115, 22\/6\/2023, \u00a7 93). Bununla birlikte y\u00fcr\u00fctmeye verilen yetkinin vergilerin kanunili\u011fine ayk\u0131r\u0131 olmamas\u0131 i\u00e7in kanunun temel esaslar\u0131, ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi belirlemi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
29. 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un itiraz konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ek 3. maddesinde, t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren k\u00f6y ve beldeler i\u00e7in emlak vergisi ile 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131na y\u00f6nelik muafiyet ve istisna h\u00fck\u00fcmlerinden devaml\u0131 surette yararlanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015f, ayr\u0131ca vergi indirimi gibi baz\u0131 vergi kolayl\u0131klar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun yan\u0131 s\u0131ra s\u00f6z konusu vergi ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere y\u00f6nelik istisna, muafiyet ve indirimlerden yararlanabilecek yerleri belirlemek amac\u0131yla k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
30. K\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde farkl\u0131 bir y\u00f6netim modelinin uygulanmas\u0131 anlam\u0131na gelmeyip k\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerde ya\u015fayanlar\u0131n tabi olacaklar\u0131 birtak\u0131m vergisel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere y\u00f6nelik muafiyet, istisna ve indirim imk\u00e2n\u0131ndan faydalanacak mahalleleri belirlemek amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f hukuki bir stat\u00fcd\u00fcr. Ba\u015fka bir ifadeyle b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer alan bir mahallenin k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan stat\u00fcs\u00fcne sahip olmas\u0131, bu mahallenin di\u011fer mahallelerden farkl\u0131 olarak baz\u0131 mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin muafiyet, istisna ve indirimden yararlanabilmesine imk\u00e2n sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
31. Kuralla k\u0131rsal mahalleyi veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan\u0131 belirleme yetkisi, ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisine verilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kuralda k\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerin ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi taraf\u0131ndan k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bu yerlerin k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi gerekti\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kurala g\u00f6re bir mahallenin k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131n veya ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti yap\u0131l\u0131rken bu yerin sosyo-ekonomik durumu, \u015fehir merkezine uzakl\u0131\u011f\u0131, belediye hizmetlerine eri\u015febilirli\u011fi, mevcut yap\u0131la\u015fma durumu ve benzeri hususlar\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda k\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerin k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti s\u0131ras\u0131nda hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlerin dikkate al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
32. Bu itibarla kural uyar\u0131nca bir mahallenin k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilirken k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011finin devam edip etmedi\u011fi, \u015fehir merkezine olan uzakl\u0131k ve ula\u015f\u0131m durumu, belediyelerin yol, su, at\u0131k su, kat\u0131 at\u0131k, toplu ta\u015f\u0131ma gibi hizmetlerine eri\u015fme imk\u00e2n\u0131na sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131, mevcut yap\u0131la\u015fma durumunun k\u0131rsal niteli\u011finin devam edip etmedi\u011fi, imar mevzuat\u0131 uyar\u0131nca yerle\u015fik ve geli\u015fme alanlar\u0131 i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131, sosyo-ekonomik olarak k\u0131rsal n\u00fcfus oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek olup olmad\u0131\u011f\u0131, mahallenin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tar\u0131m, orman, mera, yaylak ve k\u0131\u015flak arazilerinin olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131, tar\u0131msal \u00fcretimin, hayvanc\u0131l\u0131k ve orman faaliyetlerinin ba\u015fl\u0131ca ge\u00e7im kayna\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 gibi hususlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131naca\u011f\u0131 ve inceleme sonucunda mahallede kentselden ziyade k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelliklerinin bask\u0131n oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 durumunda bu mahallenin k\u0131rsal mahalle veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131n k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenebilece\u011fi hususunda teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
33. \u00d6te yandan 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 3. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerlerde emlak vergisinden muaf tutulan veya emlak vergisinin indirimli olarak uygulanaca\u011f\u0131 bina, arsa ve arazilerin hangileri oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerlerde gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi m\u00fckellefler taraf\u0131ndan bizzat i\u015fyeri olarak kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler ile mesken ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan binalar ve zirai istihsalde kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler emlak vergisinden istisna tutulmu\u015f, ticari, s\u0131nai ve turistik faaliyetlerde kullan\u0131lan bina, arsa ve araziler i\u00e7inse emlak vergisinin %50 indirimli olarak uygulanaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde kuralda 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca al\u0131nacak bina in\u015faat harc\u0131 ile imarla ilgili har\u00e7lar\u0131n al\u0131nmayaca\u011f\u0131, an\u0131lan Kanun\u2019a g\u00f6re al\u0131nmas\u0131 gereken di\u011fer vergi, har\u00e7 ve harcamalara kat\u0131lma paylar\u0131n\u0131n %50 indirimli uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra 213 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca bilan\u00e7o esas\u0131na g\u00f6re defter tutan m\u00fckellefler i\u00e7in bu f\u0131krada belirtilen muafiyet ve indirimlerin uygulanmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek suretiyle an\u0131lan f\u0131krada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vergi istisnas\u0131, muafiyeti ve indirimlerinden yararlanamayacak olanlar da a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
34. Ayr\u0131ca kural\u0131n uygulanmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klar idari ve yarg\u0131sal denetime tabidir. Bu kapsamda 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cMeclis kararlar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 14. maddesinde b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n, hukuka ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc belediye meclisi kararlar\u0131n\u0131 yedi g\u00fcn i\u00e7inde gerek\u00e7esini de belirterek yeniden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmek \u00fczere belediye meclisine iade edebilece\u011fi, yeniden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi istenmeyen kararlar ile yeniden g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmesi istenip de b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi \u00fcye tam say\u0131s\u0131n\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fuyla \u0131srar edilen kararlar\u0131n kesinle\u015fece\u011fi, b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n, meclisin \u0131srar\u0131 ile kesinle\u015fen kararlar aleyhine idari yarg\u0131ya ba\u015fvurabilece\u011fi, b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi ve il\u00e7e belediye meclisi kararlar\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarihten itibaren en ge\u00e7 yedi g\u00fcn i\u00e7inde mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki idare amirine g\u00f6nderilece\u011fi, m\u00fclki idare amirine g\u00f6nderilmeyen kararlar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmeyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
35. Bu itibarla b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n idari yarg\u0131da iptal davas\u0131 a\u00e7abilece\u011fi gibi mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki idare amirinin de kesinle\u015fen ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclis kararlar\u0131n\u0131n iptali talebiyle idari yarg\u0131ya ba\u015fvurmas\u0131na engel bulunmamaktad\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 menfaati ihlal edilen ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin de idari yarg\u0131da iptal davas\u0131 dava a\u00e7ma hakk\u0131na sahip olduklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
36. Bu durumda k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan belirlemesi veya bu teklifin reddedilmesine y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisi karar\u0131na ili\u015fkin olarak \u00e7\u0131kan uyu\u015fmazl\u0131klarda, yarg\u0131 makamlar\u0131 taraf\u0131ndan dava konusu i\u015flemin hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir. Bu kapsamda yarg\u0131 mercilerinin k\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerin k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmesi i\u00e7in kanunda aran\u0131lan \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi ve bu yerlerin k\u0131rsal yerle\u015fim \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 hususu da incelenebilecektir.<\/p>\n
37. Buna g\u00f6re kuralda ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisine verilen emlak vergisi ile 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131na ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen muafiyet, istisna ve indirimlerin uygulanaca\u011f\u0131 k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alanlar\u0131 tespit etme yetkisine ili\u015fkin usul ve \u015fartlar\u0131n belirlendi\u011fi, k\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen yerlerin k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmesi s\u0131ras\u0131nda hangi \u00f6l\u00e7\u00fctlerin esas al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n da a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi, ayr\u0131ca kural kapsam\u0131ndaki yerlerde hangi vergilere ili\u015fkin muafiyet ve istisna h\u00fck\u00fcmleri ile indirimlerin uygulanaca\u011f\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n verginin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
38. Di\u011fer yandan 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un itiraz konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ek 3. maddesinde t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren k\u00f6y ve beldeler i\u00e7in baz\u0131 vergi kolayl\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in tahsil edilecek \u00fccretin de en d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccret tarifesinin belirli bir oran\u0131 \u00fczerinden hesaplanaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu \u00fccretin vergi, resim, har\u00e7 veya benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131nda olmamas\u0131 nedeniyle buna ili\u015fkin d\u00fczenlemenin Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi kapsam\u0131nda incelenmesi gerekir.<\/p>\n
39. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
40. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birisi de belirliliktir. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan olan hukuki belirlilik ilkesi uyar\u0131nca kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Nitekim bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154; E.2019\/106, K.2019\/100, 25\/12\/2019, \u00a7 20; E.2020\/15, K.2020\/78, 24\/12\/2020, \u00a7 10; E.2022\/110, K.2023\/115, 22\/6\/2023, \u00a7 17).<\/p>\n
41. K\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenme usul\u00fc ile bu belirlemenin sonucu olarak i\u00e7me ve kullan\u0131m sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccretin konut ve i\u015fyerleri bak\u0131m\u0131ndan nas\u0131l hesaplanaca\u011f\u0131n\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
42. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 73. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130tiraz\u0131n reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 10., 13., 35., 36. 37. ve 123. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. Kanun\u2019un Ek 3. Maddesinin Be\u015finci F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n
43. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hukuk devleti ilkesi gere\u011fi kanunlar kamu yarar\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131na g\u00f6re kamu yarar\u0131 genel bir ifadeyle bireysel, \u00f6zel \u00e7\u0131karlardan ayr\u0131 ve bunlara \u00fcst\u00fcn olan toplumsal yarar\u0131 ifade etmektedir. Kanunun ama\u00e7 \u00f6gesi bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya uygun say\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetilmemi\u015f olmas\u0131 gerekir. Kanunun kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7la yaln\u0131z \u00f6zel \u00e7\u0131karlar i\u00e7in veya yaln\u0131zca belirli ki\u015filerin yarar\u0131na olarak \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131labiliyorsa ama\u00e7 unsuru bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6z konusudur (AYM, E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 9).<\/p>\n
44. A\u00e7\u0131klanan h\u00e2l d\u0131\u015f\u0131nda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00fclke gereksinimlerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, hangi ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi bir siyasi tercih sorunu olarak kanun koyucunun takdirinde oldu\u011fundan bu kapsamda kamu yarar\u0131 de\u011ferlendirmesi yapmak anayasa yarg\u0131s\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz (AYM, E.2018\/99, K.2021\/14, 3\/3\/2021, \u00a7 102).<\/p>\n
45. Bu itibarla Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde kural\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesindeki kamu yarar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n isabetli olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil incelenen kural\u0131n kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda belirli bireylerin ya da gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 g\u00f6zetilerek yasala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 incelenir. Ba\u015fka bir ifadeyle bir kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcmlenirken kamu yarar\u0131 konusunda Anayasa Mahkemesinin yapaca\u011f\u0131 inceleme, yaln\u0131zca kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (AYM, E.2016\/140, K.2017\/92, 12\/4\/2017, \u00a7 7; E.2017\/33, K.2019\/20, 10\/4\/2019, \u00a7\u00a7 10, 11; E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 11; E.2022\/50, K.2022\/107, 28\/9\/2022, \u00a7 28).<\/p>\n
46. Anayasa\u2019n\u0131n \u201cVergi \u00f6devi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 73. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda ise \u201cVergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, maliye politikas\u0131n\u0131n sosyal amac\u0131d\u0131r.\u201d denilerek kanun koyucuya vergilemede adaletin ve \u00f6deme g\u00fcc\u00fcn\u00fcn g\u00f6zetilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan pozitif bir sorumluluk y\u00fcklenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re vergilendirme konusunda takdir yetkisi bulunan kanun koyucu gerek yeni bir vergi koyarken gerekse birtak\u0131m muafiyet ve istisnalar getirirken vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 konusunda gerekli tedbirleri almak zorundad\u0131r (E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 12).<\/p>\n
47. Vergilendirmede genel kural, kanunla belirlenmi\u015f konu ve ki\u015filerden vergi, resim ve har\u00e7 al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Kanun koyucu, kimi durumlarda vergi kapsam\u0131na al\u0131nan konuyu, kimi durumlarda ki\u015fileri vergi d\u0131\u015f\u0131nda tutabilece\u011fi gibi verginin t\u00fcm\u00fcnden ya da bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden de vazge\u00e7ebilir. Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerde sosyal, ekonomik, mali ve k\u00fclt\u00fcrel ama\u00e7l\u0131 birtak\u0131m muafl\u0131k, istisna ve indirimler tan\u0131nmas\u0131, kanun koyucunun takdirine ba\u011fl\u0131 bir konudur (AYM, E.2016\/1, K.2017\/81, 29\/3\/2017, \u00a7 5; E.2019\/55, K.2020\/44, 10\/9\/2020, \u00a7 16; E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 14).<\/p>\n
48. \u0130tiraz konusu kuralda 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 3. maddesi uyar\u0131nca k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenen yerler hakk\u0131nda 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n uygulanmayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
49. 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde k\u00f6y t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren k\u00f6yler i\u00e7in emlak vergisi ile 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131na ili\u015fkin ge\u00e7ici s\u00fcreli muafiyet \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, gelir vergisi y\u00f6n\u00fcnden ise 193 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 9. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (3) numaral\u0131 bendinde yer alan esnaf muafl\u0131\u011f\u0131na, 23. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (1) ve (5) numaralar\u0131 bentlerinde yer alan \u00fccretlere ili\u015fkin muafiyetlere ve 66. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (5) numaral\u0131 bendinde yer alan serbest meslek erbab\u0131n\u0131n kazan\u00e7lar\u0131na uygulanan muafiyete ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmaya devam edilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
50. 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un itiraz konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ek 3. maddesinde ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisince k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alanlarda uygulanacak emlak vergisi ile 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131na ili\u015fkin muafiyet, istisna ve indirimleri belirlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re kuralla 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ge\u00e7ici s\u00fcreli \u00f6ng\u00f6r\u00fclen emlak vergisi ile 2464 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca belediyelerin tarh, tahakkuk ve tahsile yetkili oldu\u011fu vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131na ili\u015fkin muafiyet ve istisnalar\u0131n birtak\u0131m de\u011fi\u015fikliklerle k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak tespit edilen yerlerde daimi suretle uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kuralda ayr\u0131ca 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan gelir vergisi muafiyetine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere ise yer verilmemek suretiyle k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak tespit edilen yerlerde gelir vergisine ili\u015fkin s\u00f6z konusu muafiyetlerin uygulanmamas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
51. Bu durumda kuralla 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vergi istisnas\u0131, muafiyeti ve indirimine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmayaca\u011f\u0131 alanlar\u0131n k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alanlar olarak a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde belirlendi\u011fi, s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmlerin uygulama alan\u0131 bulaca\u011f\u0131 alanlar\u0131n ise an\u0131lan Kanun uyar\u0131nca k\u00f6y veya belde t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmekle birlikte k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmemi\u015f mahalleler oldu\u011fu hususunda teredd\u00fct bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n verginin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
52. Bunun yan\u0131 s\u0131ra 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vergi istisnas\u0131, muafiyeti ve indirimine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin ise an\u0131lan Kanun uyar\u0131nca k\u00f6y veya belde t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle birlikte k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmemi\u015f mahalleler i\u00e7in Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre sonuna kadar ge\u00e7ici s\u00fcreli olarak uygulanmaya devam edilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
53. Nitekim kural\u0131n gerek\u00e7esinde de \u201cBu madde kapsam\u0131nda k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenecek yerler hakk\u0131nda yeni h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmaya ba\u015flanmas\u0131 ve 6360 say\u0131l\u0131 Kanunun ge\u00e7ici 1 inci maddesinin onbe\u015finci ve yirmidokunzuncu f\u0131kralar\u0131 uyar\u0131nca 31\/12\/2022 tarihine kadar var olan mevcut muafiyetin yeni h\u00fck\u00fcmler uyar\u0131nca k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan kabul edilmeyen yerler bak\u0131m\u0131ndan uygulanmaya devam edilmesi sa\u011flanarak olas\u0131 ma\u011fduriyetlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r.\u201d denilerek bu hususa vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
54. Bu ba\u011flamda 5216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 3. maddesi uyar\u0131nca k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak tespit edilen yerlerde baz\u0131 vergi, har\u00e7 ve kat\u0131l\u0131m paylar\u0131na ili\u015fkin muafiyet ve istisnalar\u0131n daimi suretle uygulanmaya ba\u015flan\u0131lmas\u0131 nedeniyle bu yerlerde 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ge\u00e7ici s\u00fcreli \u00f6ng\u00f6r\u00fclen vergi muafiyeti ve istisnalar\u0131n\u0131n uygulanmamas\u0131 sonucunu do\u011furan, ancak s\u00f6z konusu muafiyet ve istisnalar\u0131n 6360 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmemi\u015f yerler bak\u0131m\u0131ndan uygulanmaya devam edilmesi suretiyle olas\u0131 ma\u011fduriyetlerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini ama\u00e7layan kural\u0131n anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam\u0131nda ihdas edildi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kuralda vergilendirmeye ili\u015fkin anayasal ilkelere ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetildi\u011fi de s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
55. \u00d6te yandan 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde bu yerlerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccretin 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin %25\u2019ini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f; an\u0131lan maddenin yirmi dokuzuncu f\u0131kras\u0131nda da bu Kanun\u2019a g\u00f6re t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak tek mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen beldelerde i\u00e7me ve kullanma sular\u0131 i\u00e7in al\u0131nacak \u00fccretin 31\/12\/2025 tarihine kadar (bu tarih d\u00e2hil) en d\u00fc\u015f\u00fck tarifenin %50\u2019sini ge\u00e7meyecek \u015fekilde belirlenece\u011fi d\u00fczenlemesine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
56. \u0130tiraz konusu kuralda 6360 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 1. maddesinin (15) numaral\u0131 ve yirmi dokuzuncu f\u0131kralar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen indirimli i\u00e7me ve kullanma suyu tarifesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmayaca\u011f\u0131 alanlar\u0131n k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alanlar olarak a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde belirlendi\u011fi ayr\u0131ca s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmlerin uygulama alan\u0131 bulaca\u011f\u0131 alanlar\u0131n an\u0131lan Kanun uyar\u0131nca k\u00f6y veya belde t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmekle birlikte k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmemi\u015f mahalleler oldu\u011fu hususunda teredd\u00fct bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
57. Ayr\u0131ca kuralla indirimli i\u00e7me ve kullanma suyu tarifesinin Kanun uyar\u0131nca k\u00f6y veya belde t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kald\u0131r\u0131larak mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle birlikte k\u0131rsal mahalle veya k\u0131rsal yerle\u015fik alan olarak belirlenmemi\u015f mahalleler i\u00e7in Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre sonuna kadar ge\u00e7ici s\u00fcreli olarak uygulanmaya devam edilmesine imk\u00e2n sa\u011flanmas\u0131, anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam\u0131nda olup kuralla kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetildi\u011fi de s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
58. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 73. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130tiraz\u0131n reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 10., 13., 35., 36. 37. ve 123. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
IV. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
10\/7\/2004 tarihli ve 5216 say\u0131l\u0131 B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Kanunu\u2019na 16\/10\/2020 tarihli ve 7254 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesiyle eklenen ek 3. maddenin;<\/p>\n
A. Birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,<\/p>\n
B. Be\u015finci f\u0131kras\u0131n\u0131n,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve itiraz\u0131n REDD\u0130NE 24\/9\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 24\/9\/2024 tarihli, 2024\/68 esas – 2024\/167 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI \u00a0 Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/68 Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/167 Karar Tarihi : 24\/9\/2024 R.G.Tarih-Say\u0131 : 21\/11\/2024-32729 \u00a0 \u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURAN: \u0130zmir B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Vergi Dava Dairesi \u0130T\u0130RAZIN KONUSU: 10\/7\/2004 tarihli ve 5216 say\u0131l\u0131 B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Kanunu\u2019na 16\/10\/2020 tarihli ve 7254 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesiyle eklenen ek 3. maddenin; A. Birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan g\u00fcn i\u00e7inde alaca\u011f\u0131 karar…\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, B. Be\u015finci f\u0131kras\u0131n\u0131n, Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 10., 13., 35., 36. 37., 73. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: D\u00fczeltme \u015fik\u00e2yet ba\u015fvurusunun reddine y\u00f6nelik i\u015flem ile tahakkuk ettirilen emlak vergisinin iptali talebiyle a\u00e7\u0131lan davada itiraz konusu kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Mahkeme, iptalleri i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015ftur. I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN VE \u0130LG\u0130L\u0130 G\u00d6R\u00dcLEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130 A. \u0130ptali \u0130stenen Kanun H\u00fck\u00fcmleri Kanun\u2019un itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ek 3. maddesi \u015f\u00f6yledir: \u00a0\u201cEk Madde 3 \u2013 (Ek:RG-16\/10\/2020-7254\/10 md.) K\u00f6y veya belde belediyesi iken mahalleye d\u00f6n\u00fc\u015fen ve b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bulunup sosyo-ekonomik durumu, \u015fehir merkezine uzakl\u0131\u011f\u0131, belediye hizmetlerine eri\u015febilirli\u011fi, mevcut yap\u0131la\u015fma durumu ve benzeri hususlar dikkate al\u0131narak ilgili il\u00e7e belediye meclisinin karar\u0131 ve teklifi \u00fczerine b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye meclisinin en ge\u00e7 doksan …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27,535],"tags":[],"class_list":["post-16867","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber","category-uncategorized-tr"],"acf":[],"yoast_head":"\n