T.C.<\/p>\n
Yarg\u0131tay<\/p>\n
Ceza Genel Kurulu<\/p>\n
2017\/625 E., 2018\/275 K.<\/p>\n
“\u0130\u00e7tihat Metni”<\/p>\n
Mahkemesi :A\u011f\u0131r Ceza<\/p>\n
Nitelikli ya\u011fma su\u00e7undan san\u0131k …’n\u0131n TCK’nun 149\/1-a-c-h, 168\/3, 53 ve 63. maddeleri uyar\u0131nca 6 y\u0131l 6 ay hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na, hak yoksunlu\u011funa ve mahsuba, san\u0131k …’un ise TCK’nun 149\/1-a-c-h, 31\/2, 168\/3 ve 63. maddeleri gere\u011fince 3 y\u0131l 3 ay hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ve mahsuba ili\u015fkin Burhaniye 1. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesince verilen 10.11.2015 g\u00fcn ve 200-262 say\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin, san\u0131klar\u0131n m\u00fcdafileri ile san\u0131k … taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine dosyay\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay 6. Ceza Dairesince 25.04.2016 g\u00fcn ve 1074-3394 say\u0131 ile;
\n“…San\u0131k … ile birlikte yak\u0131nan\u0131 ya\u011fmalad\u0131klar\u0131 iddias\u0131yla hakk\u0131nda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lan san\u0131k … h\u00fck\u00fcm tarihinde 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmad\u0131\u011f\u0131 halde, 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 185. maddesine ayk\u0131r\u0131 olarak duru\u015fmalar\u0131n kapal\u0131 yerine a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn de a\u00e7\u0131k duru\u015fmada tefhim edilmesi,” isabetsizli\u011finden di\u011fer y\u00f6nleri incelenmeksizin bozulmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yerel mahkeme ise 24.05.2016 g\u00fcn ve 151-159 say\u0131 ile;<\/p>\n
“Aleni Yarg\u0131lanma Hakk\u0131<\/p>\n
1- Giri\u015f Olarak<\/p>\n
Aleni yarg\u0131lanma ya da yarg\u0131laman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsurudur. \u0130nsanl\u0131k adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 \u00e7ok uzun ve \u00e7etin bir s\u00fcre\u00e7ten sonra elde edebilmi\u015ftir. Bug\u00fcn adil yarg\u0131lanman\u0131n toplumsal a\u00e7\u0131dan ne denli \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Toplum hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bir uzla\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Devlette bu uzla\u015fman\u0131n tecess\u00fcm etti\u011fi varl\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Devletin nihai amac\u0131 toplumsal d\u00fczeni ve toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Ancak bu amac\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirken bireylerin insan olmaktan do\u011fan haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 devletin hi\u00e7bir gerek\u00e7eyle feda etmemesi, edememesi gereken temel haklardan biridir.<\/p>\n
Adalet m\u00fclk\u00fcn temeli ise adalete ula\u015fabilmek i\u00e7in yap\u0131lan yarg\u0131lama s\u00fcreci de m\u00fclk\u00fcn me\u015fru temeller \u00fczerinde oturmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu s\u00fcrecin adilli\u011fi devlet a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir g\u00f6rev bireyler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir hakt\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in ki\u015finin g\u00fcvenceli yarg\u0131lanmas\u0131na gereksinim vard\u0131r. Devlet, yarg\u0131lama sonucunda adaletin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, adalete uygun bir karar\u0131n mahkemelerden \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011fu yarg\u0131s\u0131na hem taraflarca hem t\u00fcm toplumca var\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Toplumun adil bir yarg\u0131lama kan\u0131s\u0131na varmas\u0131, adaletin devlet\u00e7e sa\u011flanmakta oldu\u011funa inanmas\u0131 ve buna g\u00fcvenmesi yukar\u0131da vurgulanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan, m\u00fclk\u00fcn me\u015fru temeller \u00fczerine oturtulmas\u0131 amac\u0131n\u0131n yan\u0131nda devletin adli mercilerine sa\u011flanmas\u0131yla birlikte bu merciler d\u0131\u015f\u0131nda bir tak\u0131m kanun d\u0131\u015f\u0131 olu\u015fumlara y\u00f6nelebilecek taleplerinde \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinde en b\u00fcy\u00fck etken olacakt\u0131r.<\/p>\n
Adil yarg\u0131lanman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finin denetimi ise yarg\u0131laman\u0131n aleniyeti ile sa\u011flanacakt\u0131r. \u0130\u015fte bu nedenledir ki adil yarg\u0131lanma her zaman a\u00e7\u0131k yarg\u0131lanma hakk\u0131 ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
2- Tan\u0131m<\/p>\n
Geni\u015f olarak aleni yarg\u0131lanma, yarg\u0131lamaya kat\u0131lmas\u0131 zorunlu olan ki\u015filerin d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar\u0131n yarg\u0131lamaya kat\u0131lma olana\u011f\u0131na sahip olmalar\u0131 anlam\u0131na gelir. Zorunlu olan ki\u015filerin bulunmas\u0131 duru\u015fmada a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamaz. Bu ki\u015filer yarg\u0131laman\u0131n unusurudurlar, bunlars\u0131z duru\u015fman\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r, ancak ihlal aleni yarg\u0131lanma y\u00f6n\u00fcnde de\u011fil adil yarg\u0131lanman\u0131n di\u011fer unsurlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden olacakt\u0131r. Bunlars\u0131z yap\u0131lan duru\u015fmada silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinden s\u00f6z edebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Aleni yarg\u0131lanmada \u00f6nemli olan kat\u0131labilme olana\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131d\u0131r. \u00c7e\u015fitli sebeplerle duru\u015fmaya kimsenin kat\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 aleniyete engel de\u011fildir.<\/p>\n
A\u00e7\u0131kl\u0131k iste\u011finin haz\u0131r bulunmas\u0131 ve yap\u0131lanlar\u0131 g\u00f6rmesi kadar s\u00f6ylenenleri i\u015fitmesi ve g\u00f6sterilenleri g\u00f6rmesidir. Duru\u015fmay\u0131 izleyen ki\u015filerin \u00f6rne\u011fin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck ve yeterli tertibat sa\u011flanmam\u0131\u015f duru\u015fma salonlar\u0131nda muhakeme i\u015flemlerini duymadan orada haz\u0131r bulunmalar\u0131 aleniyetin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmeyecektir. Yine taraf olan savc\u0131n\u0131n h\u00e2kim ile duru\u015fma s\u0131ras\u0131nda dinleyicilerin duymayaca\u011f\u0131 \u015fekilde konu\u015fmas\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k prensibine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n anlam\u0131 konusunda belirtilmesi gereken bir konu da, muhakeme i\u015flemlerini sadece g\u00f6r\u00fclmesi, duyulmas\u0131 de\u011fil ayn\u0131 zamanda ki\u015filerin g\u00f6rd\u00fcklerini ve duyduklar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na yayabilmesi imkan\u0131d\u0131r ki, bu konu ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda incelenecektir.<\/p>\n
3- A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n Hukuksal Metinlerde Yer Almas\u0131<\/p>\n
A\u00e7\u0131kl\u0131k, adil yarg\u0131lanman\u0131n bir unsuru ve teminat\u0131 olmakla, insanl\u0131\u011f\u0131n uzun ve zorlu sava\u015f\u0131mlar\u0131 sonucu elde edilmi\u015ftir. Hak uluslararas\u0131 metinlerde \u00f6zellikle Amerika Birle\u015fik Devletleri Anayasalar\u0131’nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda ula\u015f\u0131labilen en eski metin 1789 tarihli Amerika Birle\u015fik Devletleri Anayasas\u0131’d\u0131r. Anayasan\u0131n 3. maddesinde ‘kimsenin \u2026 ya da a\u00e7\u0131k duru\u015fmada itiraf etmedik\u00e7e vatana ihanetten su\u00e7lu bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131’ d\u00fczenlemektedir. Yine de\u011fi\u015fiklikler ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ve VI. maddede ‘b\u00fct\u00fcn ceza davalar\u0131nda san\u0131k h\u0131zl\u0131 ve aleni muhakemeden faydalan\u0131r’ h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
10 Aral\u0131k 1948 tarihinde Birle\u015fmi\u015f Milletler Genel Kurulu’nca kabul ve ilan edilen (R.G.1949 g\u00fcn 7217 say\u0131l\u0131 n\u00fcshas\u0131.bak\u0131n\u0131z Dustur III. Tertip, c.30, s.1020) \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi’nin onuncu maddesinde ‘herkes haklar\u0131n\u0131 vecibelerinin veya kendisine kar\u015f\u0131 cezai mahiyette herhangi bir isnad\u0131n tespitinde, e\u015fitlikle davas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir mahkeme taraf\u0131ndan nesafetle ve a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmesi hakk\u0131na sahiptir’ h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
4 Kas\u0131m 1950 tarihinde Roma’da imza edilen, 3 Eyl\u00fcl 1950 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren (T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan 18 May\u0131s 1954 tarihinde onaylanarak 10.03.1954 g\u00fcn ve 6366 say\u0131l\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 ve Ana H\u00fcrriyetleri Koruma S\u00f6zle\u015fmesi ve Buna Ek Protokol\u00fcn Tastiki Hakk\u0131nda Kanun ad\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konmu\u015ftur. R.G. 19.03.1954 tarih ve 8662 say\u0131l\u0131 n\u00fcshas\u0131, D\u00fcstur III. tertip, c. 35, s.1567 ) k\u0131sa ad\u0131yla Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 ‘her \u015fah\u0131s \u2026 ve aleni surette dinlenmesini istemek hakk\u0131n\u0131 haizdir. H\u00fck\u00fcm a\u00e7\u0131k celsede verilir.’ H\u00fckm\u00fc ile aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ve ayr\u0131ca h\u00fckm\u00fcnde a\u00e7\u0131k celsede verilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Divan\u0131n\u0131n 18. maddesinde de ‘Divanda duru\u015fmalar\u0131n herkese a\u00e7\u0131k olarak yap\u0131laca\u011f\u0131\u2026’ d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
AG\u0130K \u00e7er\u00e7evesinde ilk kez 1986 Viyana Toplant\u0131s\u0131n\u0131n Kapan\u0131\u015f Belgesi olan 1989 tarihli Viyana Belgesinde adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131 kat\u0131lan devletlerce bir \u00fcstlenim olarak kabul edilmi\u015ftir. (ilke 13.9.) Kophenag Belgesi Viyana \u00fcstlenimine ‘hem ceza hem hukuk davalar\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde geni\u015fleterek’ yer vermi\u015f (par.5.16) ancak yasayla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullarda ve uluslararas\u0131 hukuktan kaynaklanan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ve uluslararas\u0131 \u00fcstlenimlere uygun olarak duru\u015fmalar\u0131n kapal\u0131 yap\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. (par.12) Ayr\u0131ca hak Paris \u015eart\u0131nda da yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Hukukumuzda aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 mecellede rastl\u0131yoruz. Tanzimat d\u00f6nemine kadar yap\u0131lan duru\u015fmalarda her davay\u0131 g\u00fcvenilir ve d\u00fcr\u00fcst kimselerin dinledi\u011fini ve bunlar\u0131n ‘\u015fuhud’\u00fcl -hal’ nitelemesiyle \u015fahit olarak imzalar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 \u015fer’iye sicillerindeki kay\u0131tlardan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum bir t\u00fcr aleni yarg\u0131lanma \u015feklinde ifade edilebilir. Ancak bunlar\u0131n her davada bulunmalar\u0131 s\u00f6z konusudur ki bu durumda dikkat \u00e7ekicidir. \u015euhud’\u00fcl-hal kurumundan ba\u015fka mecellede hakimin yarg\u0131lamay\u0131 aleni icra edece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Aleni yarg\u0131lanma cezai yarg\u0131lamada da kabul edilmi\u015ftir. Yine tanzimat d\u00f6nem sonras\u0131 d\u00f6nemde 1861 tarihli Ticaret Usul Kanununun III. fasl\u0131ndan ticari yarg\u0131laman\u0131n alenili\u011fi yer alm\u0131\u015ft\u0131r. 1876 tarihli Kanun- Esasi de yarg\u0131laman\u0131n alenili\u011fine yer vermi\u015ftir. (Dustur I. Tertip IV\/4 vd) 1879 tarihli usul-i Mu-hakeme-i Hukukiye Kanun-\u0131 Muvakkat\u0131n 1917 tarihli Usul-i Muhakeme-i \u015eer’iye kararnamesinin ikinci fasl\u0131nda yarg\u0131laman\u0131n alenili\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. 1924 Anayasan\u0131nda aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131na ili\u015fkin 58. madde de ‘Mahkemelerde muhakem\u00e2t alenidir. Yaln\u0131z Us\u00fbl-i Muhakem\u00e2t Kan\u00fbnu m\u00fbcibince bir muh\u00e2kemenin hafiyyen rey\u00e2n\u0131na mahkeme karar verebilir.’ h\u00fckm\u00fc yer alm\u0131\u015f, 1961 Anayasan\u0131n 135. maddesinde duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ilkesi benimsenmi\u015f, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 141. maddesinde de aleni yarg\u0131lanma ‘duru\u015fmalar herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r’ h\u00fckm\u00fc ile tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ceza Muhakemeleri Usul\u00fc Kanununun 373 vd. maddelerinde de aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131 yer alm\u0131\u015f ayr\u0131ca h\u00fckm\u00fcnde aleni tefhim olunaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
4- Aleni Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n Kapsam\u0131<\/p>\n
Aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131 Anayasam\u0131zda d\u00fczenlenmi\u015f \u015fekliyle ‘mahkemelerde duru\u015fmalar herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r.’ h\u00fckm\u00fc ile tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00fck\u00fcmden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131 duru\u015fmalarla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 paralelde CMUK’nun d\u00fczenlemesi de ‘duru\u015fma herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r’ \u015feklindedir. Yine CMUK’nundaki d\u00fczenleme ‘duru\u015fman\u0131n gizli olmas\u0131 karar\u0131 ve sebepleri aleni olarak tefhim olunaca\u011f\u0131 gibi h\u00fck\u00fcm dahi her halde aleni tefhim olunur’ h\u00fckm\u00fc ile tefhim konusuna da a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmi\u015ftir ki A.\u0130.H.S 6. maddesinde ki h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131k celsede verilece\u011fi h\u00fckm\u00fc ayn\u0131 y\u00f6ndedir.<\/p>\n
A.\u0130.H. S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda ‘herkes gerek medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile ilgili anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi, gerek kendisine y\u00f6neltilen herhangi bir su\u00e7laman\u0131n karara ba\u011flanmas\u0131 konusunda \u2026 a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmesini isteme hakk\u0131na sahiptir.’ d\u00fczenlemesi ile adil yarg\u0131lama dolay\u0131s\u0131 ile aleni yarg\u0131lanma isteme hakk\u0131n\u0131 medeni hak ve vecibelerle ilgili anla\u015fmazl\u0131klar ve cezai sahada serdedilen bir isnad\u0131n esas\u0131na (yani medeni hak davalar\u0131 ile ceza davalar\u0131) ile s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n
A- \u00d6zel Hukuka \u0130li\u015fkin Hak ve Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin Belirlenmesi<\/p>\n
Komisyon ve divan kararlar\u0131nda \u00f6zel hukuk alan\u0131ndaki hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kavram\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k bir tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Geleneksel \u00f6zel hukuk uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n 6. madde kapsam\u0131na girdi\u011fi konusunda bir teredd\u00fct yoktur. \u00d6rne\u011fin haks\u0131z fiilden do\u011fan tazminatlar akdi ili\u015fkilerden kaynaklanan hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ve aile hukuku alan\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde de\u011ferlendirilmektedir. Ayr\u0131ca ki\u015finin hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sonu\u00e7 do\u011furan b\u00fct\u00fcn idari tasarruflar\u0131n da madde kapsam\u0131na girdi\u011fi kabul edilmektedir. Ger\u00e7ekten Divan 6. maddenin uygulama alan\u0131 belirleyen kavramlar\u0131 s\u00f6zle\u015fmedeki di\u011fer kavramlar gibi ulusal niteleme ve de\u011ferlendirmelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z otonom kavramlar olarak g\u00f6rmekte (D.i.v.K.K\u00f6nigh Almanya 26.06.1978, A 27, s.29 s.88; Deweer\/Bel\u00e7ika, 27.02.1980, A 35 s.22, s.42; De Cubber\/Bel\u00e7ika, 26.10.1984, A 86, s.18, s.32) ve bu kavramlar\u0131 yorumlarken maddi kriteri yani yarg\u0131lamaya konu te\u015fkil eden hak yahut iddian\u0131n cevherini esas almakta ve kavramlar\u0131n anlamland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda t\u00fcm ihtimalleri kapsayacak soyut ve genel bir form\u00fcl vermekten \u00e7ok her somut olay\u0131 kendi \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirmekte b\u00f6ylece sonuca varmaktad\u0131r. \u00d6zet olarak divan s\u00f6z konusus hakk\u0131n i\u00e7eri\u011fi veya bu tasarrufun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ele alarak ‘kamusal’ veya ‘\u00f6zel’ nitelikten hangisinin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmakta ve b\u00f6ylece bir sonuca varmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda Divan, bir hukuk\u00e7unun avukatl\u0131k staj\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fvurusunun meslek kurulu\u015funca reddedilmesini, (23.06.1994 Series A no. 292-A)(27) bir gaz \u015firketi kurmak i\u00e7in istenen izin talebinin geri \u00e7evrilmesini 6. madde kapsam\u0131nda g\u00f6r\u00fcrken se\u00e7me se\u00e7ilme hakk\u0131, kamu g\u00f6revinde istihdam edilme hakk\u0131 sal\u0131nan vergiye itiraz gibi davalarda kamusal y\u00f6n\u00fcn a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayanarak 6. maddenin uygulanmayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne yer vermi\u015ftir.<\/p>\n
1- Divana G\u00f6re Medeni Hak ve Vecibe Niteli\u011finde Olan \u0130dari \u0130\u015flemler (28)<\/p>\n
– M\u00fclkiyet hakk\u0131 ile ilgili olan idari i\u015flemler<\/p>\n
– Bir meslek sanat veya ba\u015fka bir iktisadi faaliyetin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ile ilgili idari kararlar<\/p>\n
– Re\u015fit olmayan \u00e7ocuklar\u0131 ana babas\u0131ndan ay\u0131rarak korunmas\u0131 amac\u0131yla idari \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131<\/p>\n
– \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131, sosyal sigorta, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin bozulmas\u0131, i\u015ften \u00e7\u0131karma ile ilgili idari i\u015flemler<\/p>\n
– \u0130darenin kusurundan do\u011fan zarar\u0131n tazminine ili\u015fkin nizalar<\/p>\n
– \u0130darenin taktir yetkisini kullanmas\u0131ndan do\u011fan nizalar<\/p>\n
2- Kamusal Y\u00f6n\u00fc A\u011f\u0131r Basan ve Medeni Hak ve Vecibe Kavram\u0131n\u0131n D\u0131\u015f\u0131ndan Kalan Nizalar (29)<\/p>\n
– Siyasi Haklar<\/p>\n
– Devlet Memurlu\u011funa girme ve memurluk d\u00fczeni<\/p>\n
– Yabanc\u0131lar\u0131n \u00fclkeye kabul\u00fc, s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 etme<\/p>\n
– Vergilendirme<\/p>\n
– Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u0131s\u0131tlanmas\u0131<\/p>\n
– Kamu fonlar\u0131ndan yap\u0131lan \u00f6demeler<\/p>\n
B- Su\u00e7 \u0130snad Hakk\u0131nda Karar Verilmesi<\/p>\n
Bu h\u00fck\u00fcm su\u00e7 isnad\u0131 alr\u0131ndaki ki\u015finin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Divana g\u00f6re su\u00e7 itham\u0131 ‘bir makam\u0131n ki\u015fiye i\u015fledi\u011fi bir su\u00e7 dolay\u0131s\u0131yla resmi bildiride bulunmas\u0131d\u0131r.’ \u0130tham konusunun su\u00e7 olup olmad\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkusuz milli hukuka g\u00f6re belirlenir. Medeni hak ve vecibeler konusunun incelenmesi s\u0131ras\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere su\u00e7 isnad\u0131 deyimi de ulusal nitelemelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z otonom bir kavramd\u0131r. (Div. K. Adolf\/Avusturya, 02.03.1982, A 49, s.15 s. 30; Wenheoff\/Bel\u00e7ika, 27.06.1968, A 7, s.26, s.19; Engel et autres\/Hollanda, 08.06.1976, A 22, s.34, s. 81)(31)<\/p>\n
Yani ulusal hukuk\u00e7a su\u00e7 de\u011fil, disiplin i\u015flemini gerektiren bir ihlal olarak nitelendirilmesi halinde, itham konusunun su\u00e7 mu disiplin i\u015flemi mi oldu\u011funa karar vermede Divan ve komisyon yetkilidir.<\/p>\n
\u0130tham konusunun Divan ve komisyonca de\u011ferlendirilmelerinde esas al\u0131nan kriterlere ge\u00e7meden \u00f6nce, bu konuda \u00f6nemli bir sorun olan idari cezalar – idari yapt\u0131r\u0131mlar \u00fczerinde durmak gerekmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc su\u00e7lulukla m\u00fccadelede h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 olamayan kimi cezalar s\u00f6z konusu oldu\u011funda mahkemelerin y\u00fck\u00fcn\u00fc bir bak\u0131ma azaltmak buna kar\u015f\u0131l\u0131k, bu konularda idarenin etkinli\u011fini daha da art\u0131rmak gayesiyle idari yapt\u0131r\u0131mlara ba\u015fvurma yetkisinin kapsam\u0131 bu t\u00fcr cezalar\u0131 da i\u00e7erecek bi\u00e7imde pek \u00e7ok \u00fclkede h\u0131zla geli\u015fme g\u00f6stermektedir. Genellikle \u0130dari cezalardan d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen bu t\u00fcr cezalara kar\u015f\u0131 yarg\u0131 denetimi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak yarg\u0131sal denetimin d\u0131\u015f\u0131nda olan ve Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclemedi\u011fi, trafik para cezalar\u0131 gibi baz\u0131 uygulamalar vard\u0131r ve \u015f\u00fcphesiz 6. maddeyi ihlal etmektedirler.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten kamu hizmeti g\u00f6rmekte olan idarenin kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kulland\u0131\u011f\u0131 ve bu y\u00fczden yapt\u0131r\u0131m uygulama ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131na sahip bulundu\u011fu do\u011frudur. Bu durum Fransa’da uzun tart\u0131\u015fmalara sebep olmu\u015f ve Frans\u0131z doktrini idari yapt\u0131r\u0131m uygulamas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve idarenin ceza mahkemelerinin g\u00f6revine bir m\u00fcdahale olarak kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n
Frans\u0131z Anayasa Konseyi’de bu y\u00f6nde tutum sergilemi\u015f ancak zamanla yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 anayasal g\u00fcce sahip ceza hukuku ilkelerinin uygulanmas\u0131 \u015fart\u0131nda karar k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00dclkemizde de idari ceza kavram\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f kimi yazarlar bunlar\u0131n idarece uygulanmas\u0131n\u0131n cezai niteliklerini ortadan kald\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ancak \u00fclkemizde yapt\u0131r\u0131m\u0131n ceza olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan pek \u00e7ok yazar vard\u0131r.<\/p>\n
Divan kendi koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmeler sonucunda; bir yapt\u0131r\u0131m\u0131n cezai niteli\u011fi a\u011f\u0131r basarsa bu yapt\u0131r\u0131m\u0131 6. madde kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmekte ve bu maddede ki g\u00fcvencelerden faydaland\u0131rmaktad\u0131r. Divana g\u00f6re bir su\u00e7un c\u00fcr\u00fcm veya basit bir kabahat ya da d\u00fczen ihlali olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi devletlerin taktirine b\u0131rak\u0131l\u0131rsa 6. maddeyi uygulamak imkan\u0131 ortadan kalkacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k divan disiplin cezalar\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmenin 6. maddesi kapsam\u0131na girmedi\u011fini kabul etmektedir.<\/p>\n
5- Aleni Yarg\u0131lanma Hakk\u0131 Kapsam\u0131nda Ortaya \u00c7\u0131kan Kimi Sorunlar<\/p>\n
Aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 konusunda sorunlar; kanun yollar\u0131na ba\u015fvurulmas\u0131 halinde \u00fcst mahkemelerde aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131, yine bu ba\u011flamda anayasa mahkemelerinde hakka riayet edilip edilmeyece\u011fi sorunu duru\u015fmada a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin kapsam\u0131nda ele al\u0131nacak olan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve aleni yarg\u0131lama s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama ili\u015fkisi olarak \u00f6zetlenebilir.<\/p>\n
A- Temyiz Mahkemelerinde \u0130ncelemelerin Duru\u015fmal\u0131 ve Kamuya A\u00e7\u0131k Yap\u0131l\u0131p Yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 Sorunu<\/p>\n
Komisyon ve Divana yap\u0131lan ba\u015fvurularda \u015fikayetler daha \u00e7ok bu y\u00f6nde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Aleni yarg\u0131lama ilkesinden ilk derece mahkemelerinde yap\u0131lmas\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde kabul edilmemektedir. Komisyon ve Divan istinaf ve temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvuruldu\u011fu durumlarda, \u00fcst mahkemelerdeki incelemenin duru\u015fmal\u0131 ve kamuya a\u00e7\u0131k olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131lan incelemenin niteli\u011fine g\u00f6re belirlemektedir.<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme, taraf devletleri \u00e7ok dereceli bir yarg\u0131lama usul\u00fc kabul\u00fcne mecbur k\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Bununla beraber bir devlet istinaf ya da temyiz yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 da \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015fse, 6. madde h\u00fckm\u00fcne bu merciler \u00f6n\u00fcnde de, bunlar\u0131n kendilerine has yarg\u0131lama \u00f6zellikleri hesaba kat\u0131lmak kayd\u0131yla riayet olunacakt\u0131r. Divan \u00fcst mahkemedeki incelemelerin duru\u015fmal\u0131 ve kamuya a\u00e7\u0131k olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131lan incelemenin niteli\u011fine g\u00f6re belirlemektedir. \u0130nceleme sadece hukuki sorunlar\u0131 inhisar ediyorsa duru\u015fma yapmaya gerek yoktur. Hukuki sorunlarla birlikte i\u015fin esas\u0131da inceleme konusu yap\u0131l\u0131yorsa, dava duru\u015fmal\u0131 ve kamuya a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. Ektebani\/\u0130sve\u00e7 davas\u0131nda Divan istinaf mahkemesinde i\u015fin esas\u0131n\u0131n da incelenmesine ra\u011fmen \u015fik\u00e2yet\u00e7inin g\u00f6sterdi\u011fi tan\u0131klar\u0131 dinlemeyi ve duru\u015fmay\u0131 reddetmesi \u00fczerine ‘su\u00e7la itham edilen herkesin 6. madde \u00e7er\u00e7evesinde ilke olarak a\u00e7\u0131k duru\u015fma hakk\u0131na sahip oldu\u011funa’ karar vermi\u015f ve istinaf mahkemesinin aksi y\u00f6ndeki tutumunu s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015ftur. (Div.K. Ektebani\/\u0130sve\u00e7, 26.5.1988, A 134, s.12, s. 24)<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmenin 6. maddesinde s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en ‘\u2026bir isnad\u0131n esas\u0131 hakk\u0131nda\u2026’ d\u00fczenlemesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kesinle\u015fmemi\u015f bir mahk\u00fbmiyet veya beraat karar\u0131n\u0131n i\u015fin ‘esas\u0131’ n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemeyecektir. O halde temyzi a\u015famas\u0131nda da i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenebilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi kabul edilmelidir. (Div. K. Pakelli\/Almanya, 25.04.1983, A 64, s.14 s, 29; Fretto et autres\/\u0130talya, s.23-28; Fejde\/\u0130sve\u00e7, 29.10.1991, A 212-c, s.67, s.26; Kremzow\/Avusturya, 21.10.1993, A 268-…58) Yine ‘esas hakk\u0131nda’ ibaresi davan\u0131n maddi y\u00f6n\u00fc yan\u0131nda hukuki y\u00f6n\u00fcn\u00fc de i\u00e7ermektedir. (Div K., Delcourt\/Bel\u00e7ika, s.12-16, s.22-26; Wemhof 27.6.1968, A 7, s.26, ; Ringeisen\/Avusturya, 16.7.1971, A 13, s.45, s.110; Buhholz\/Almanya, 6.5.1981, A 42, s.15, s. 48; Artico\/\u0130talya, 13.5.1980, A 37, s.15, s. 31-37; Sutter\/\u0130svi\u00e7re, 22.2.1984, A 74, s.13, s.28) (46)<\/p>\n
Divan ve komisyon 6. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ihlal olunup olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rken ulusal hukuk d\u00fczeyinde yarg\u0131laman\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmaktad\u0131r. Yarg\u0131laman\u0131n belli bir safhas\u0131na ihlal edilen bir hususun sonraki safhalarda telafi edilmi\u015f olmas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. (Pretto\/\u0130talya, 8.12.1983, A 71, s.12-13; Adolf\/Avusturya, s.19; \u00d6zt\u00fcrk\/Almanya, 21.2.1984, A 73, s.21)
\nDivan istinaf (yahut temyiz) davas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca hukuki y\u00f6n\u00fcne inhisar etmesi yan\u0131nda ba\u015fvuru sabibinin ge\u00e7erli bir temyiz nedeni g\u00f6stermemesi h\u00e2linde bu merciler \u00f6n\u00fcnde ilgilinin de kat\u0131laca\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131k duru\u015fmaya gerek g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n
6. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n temel h\u00fck\u00fcmlerinden biri olan ‘a\u00e7\u0131k duru\u015fma’dan ilgili a\u00e7\u0131k bir beyan ile yahut z\u0131mnen vazge\u00e7ebilecektir. Vazge\u00e7menin z\u0131mni oldu\u011fu hallerde bunun hi\u00e7bir tered\u00fcte yer vermeyecek \u015fekilde belirgin olmas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda kamu yarar\u0131na ters d\u00fc\u015fmemesi gerekir. (Div. K., Deweer\/Bel\u00e7ika, 27.2.1980, A 35, s.215, s.49; Hakansson et Struresson\/\u0130sve\u00e7, 21.2.1990, A 171-a, s.20, s.66 )<\/p>\n
B- Anayasa Mahmemelerinde A\u00e7\u0131k Yarg\u0131lama Yap\u0131lmas\u0131 Sorunu<\/p>\n
6. maddenin uygulama alan\u0131na dahil davalarada, 6. madde h\u00fckm\u00fc anayasa mahkemelerini de ba\u011flamaktad\u0131r. Bu durumda elbetteki anayasa mahkemesi \u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fclen davalar\u0131n \u00f6zel niteli\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nacak ve de\u011ferlendirme bu a\u00e7\u0131dan yap\u0131lacakt\u0131r. (DEP ad\u0131na Hatip Dicle v T\u00fcrkiye ve HEP ad\u0131na Feridun Yazar, Ahmet Karata\u015f ve \u0130brahim Aksoy T\u00fcrkiye)<\/p>\n
C- A\u00e7\u0131k Duru\u015fman\u0131n \u0130stisnalar\u0131<\/p>\n
A\u00e7\u0131k duru\u015fma h\u00fckm\u00fcne getirilen istisnalar f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde g\u00f6sterilmi\u015ftir. S\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re;<\/p>\n
‘\u2026 ancak demokratik bir toplumda genel ahlak, kamu d\u00fczeni ve milli g\u00fcvenlik yarar\u0131 veya k\u00fc\u00e7\u00fcklerin korunmas\u0131 veya davaya taraf olanlar\u0131 \u00f6zel hayatlar\u0131n\u0131n gizli tutulmas\u0131 gerekti\u011finde veya davan\u0131n a\u00e7\u0131k celsede g\u00f6r\u00fclmesinin adaletin selametine zarar verece\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde, duru\u015fmalar dava s\u00fcresince tamamen veya k\u0131smen bas\u0131na ve dinleyicilere kapal\u0131 olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir.
\nDivan cezaevi i\u00e7inde yap\u0131lan disiplin su\u00e7u yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenlik nedeniye; meslek odas\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan yarg\u0131laman\u0131n da meslek s\u0131rr\u0131 ve \u00f6zel hayat\u0131n korunmas\u0131 m\u00fclahazalar\u0131yla gizli yap\u0131lmas\u0131n\u0131n f\u0131kradaki me\u015fruluk hallerine dayanarak madde h\u00fckm\u00fcn\u00fc ihlal eder bulmam\u0131\u015ft\u0131r. (Div. K., Campell et Fell\/\u0130ngiltere, 28.6.1984., A 80 s.42, s.86; Albert et Le Comte\/Bel\u00e7ika, 10.2.1983, A 58, s.18,34; Engel et Autres\/Hollanda, 8.6.1976, A 22, s.37, s.89)<\/p>\n
Anayasam\u0131z\u0131n 141. maddesi a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kamu g\u00fcvenli\u011finin ve genel ahlak\u0131n gerektirdi\u011fi durumlarla s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015f T\u00fcrk Ceza Usul Yasas\u0131 da 373. maddesinde duru\u015fmalar\u0131n herkese a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirttikten sonra ‘ancak genel ahlak\u0131n veya kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin olarak gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde duru\u015fman\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n gizli olmas\u0131na mahkemece karar verilebilir’ d\u00fczenlemesini getirmi\u015ftir. ’15 ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz bitirmemi\u015f olan \u00e7ocuklara ait duru\u015fma mutlaka gizli olur.’<\/p>\n
A\u00e7\u0131kl\u0131k, isteyenlerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n haz\u0131r bulunmas\u0131na belli kay\u0131t ve \u015fartlarda m\u00fcsade etmemeye mani de\u011fildir. (CMUK 378) Bunun gibi sarho\u015f ve esrarke\u015flerin mahkemenin ciddiyeti ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile telifi kabil olmayacak \u015fekilde pejm\u00fcrde k\u0131yafetli serserilerinde bulunmas\u0131na m\u00fcsade etmemek (Codice di Procedura Penale \u0130taliano 426 m) a\u00e7\u0131kl\u0131k prensibine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmez.<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmenin 6. maddesinin Anayasam\u0131z ve Ceza Usul Yasam\u0131za oranla a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlayan daha geni\u015f bir alan getirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirse de yine s\u00f6zle\u015fmede s\u0131n\u0131rlamalar i\u00e7in getirilen ‘demokratik bir devlet’ \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc ile s\u0131n\u0131rlamay\u0131 da s\u0131n\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekten s\u00f6zle\u015fmeyle getirilen s\u0131n\u0131rlamalar demokratik devlet \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcyle ba\u011fda\u015ft\u0131\u011f\u0131 oranda hakl\u0131 say\u0131labilecektir. S\u00f6zle\u015fmeye ve CMUK’na g\u00f6re duru\u015fma gizli olsa dahi h\u00fck\u00fcm her h\u00e2lde aleni olarak tefhim olunacakt\u0131r. Ancak Divana g\u00f6re h\u00fckm\u00fcn muhakkak a\u00e7\u0131k duru\u015fmada verilmesi, mahkeme karar\u0131n\u0131n her zaman muhakkak a\u00e7\u0131k duru\u015fmada okunaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u00d6rne\u011fin mahkeme karar\u0131n\u0131n, ilgililerin bilgi edinmesi amac\u0131yla mahkeme kalemine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 veya kolayca g\u00f6r\u00fclebilecek \u015fekilde mahkeme binas\u0131n\u0131n uygun bir yerine as\u0131lmas\u0131 halinde de aleniyet sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n
D- Gizli Duru\u015fmalar ve Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmenin 6. maddesi bas\u0131n ve kamunun duru\u015fmaya girmesinin engellenebilece\u011fini belirtmi\u015ftir. Bas\u0131n ve kamu kurumlar\u0131n\u0131n birbirlerine ve ba\u011flac\u0131 ile ba\u011flanm\u0131\u015f olmalar\u0131n\u0131n de\u011feri ne olacakt\u0131r ne olabilir?<\/p>\n
Aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca sa\u011flama ve g\u00fcvence alt\u0131na alma y\u00f6n\u00fcnde yorum yap\u0131larak ‘ve’ ba\u011flac\u0131n\u0131 ‘veya olmayan’ bi\u00e7iminde yorumlanmas\u0131 gerekmektedir. B\u00f6ylelikle mahkeme veya ba\u011flac\u0131 ile ba\u011flanan taraflardan birini di\u011ferini engelleme yoluna gidemeyecektir. Yasaklama sebeplerinden biri sadece kamunun duru\u015fmaya kat\u0131lmas\u0131n\u0131 engelliyorsa, duru\u015fma salonuna dinleyici al\u0131nmaz; ancak bas\u0131n mensuplar\u0131 daha sonra ne\u015fir unsurunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in duru\u015fmaya kabul edilebilir.<\/p>\n
B\u00f6ylece aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131yla getirilen g\u00fcvence de ortadan kald\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f olacakt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak hi\u00e7bir yasaklama sebebi yoksa her iki kurumda duru\u015fmaya al\u0131nmal\u0131d\u0131r, kurumlardan birisi i\u00e7in yasak varsa yasak di\u011feri i\u00e7in uygulanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bas\u0131n mensuplar\u0131n\u0131n duru\u015fmaya kat\u0131lmas\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 konusunda s\u00f6zle\u015fmede bir h\u00fck\u00fcm yoktur. Ancak bu konunun s\u00f6zle\u015fmenin 10. maddesinde d\u00fczenlenen ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde bulunup engellenemeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Donay, duru\u015fman\u0131n d\u00fczenini bozmad\u0131\u011f\u0131 ve adil yarg\u0131lama ilkesini zedelemedi\u011fi s\u00fcrece film ve foto\u011fraf \u00e7ekimi ile televizyon ile yaymaya izin verilebilir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. B\u00fct\u00fcn sorun duru\u015fman\u0131n d\u00fczeniyle adil yarg\u0131lama aras\u0131ndaki dengeyi koruyabilmektir. Anayasam\u0131z\u0131n Bas\u0131n H\u00fcrriyeti ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenledi\u011fi 28. maddesinin 6. f\u0131kras\u0131 ‘Yarg\u0131lama g\u00f6revinin amac\u0131na uygun olarak yerine getirilmesi i\u00e7in kanunla belirtilecek s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde, hakim taraf\u0131ndan verilen kararlar sakl\u0131 kalmak \u00fczere olaylar hakk\u0131na yay\u0131m yasa\u011f\u0131 konamaz’ \u015feklindedir. Bu do\u011frultuda Bas\u0131n Kanununda ceza kovu\u015fturmas\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan ve son karar\u0131n yarg\u0131 h\u00e2lini almas\u0131na kadar hakim ve mahkemelerin h\u00fck\u00fcm karar ve i\u015flemleri hakk\u0131nda m\u00fctalaa yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131, hakimleri tesir alt\u0131nda b\u0131rakmamak i\u00e7in konuldu\u011fu ve duru\u015fmada olan bitenin hikaye edilmesini yasaklamad\u0131\u011f\u0131ndan a\u00e7\u0131kl\u0131k prensibine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
Adalet ile bas\u0131n h\u00fcrriyeti aras\u0131ndaki m\u00fcnasebeti d\u00fczenlemek tatbikatta her zaman kolay olmamaktad\u0131r. Mahkemelerde aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131na di\u011fer h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ihlal edilmeden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca riayet edilmelidir. Teknolojik geli\u015fmeler sonunda davalar\u0131n naklen yay\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu olabilse dahi bu durum ayn\u0131 zamanda kamunun aleni duru\u015fmay\u0131 mahkeme salonunda izlemesine engel te\u015fkil etmemelidir.<\/p>\n
E- S\u00f6zl\u00fcl\u00fck<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmede, duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilmesine ra\u011fmen s\u00f6zl\u00fcl\u00fck konusunda herhangi bir h\u00fck\u00fcm mevcut de\u011fildir. S\u00f6zle\u015fmenin 6. maddesi 3. f\u0131kras\u0131n\u0131n d bendinde ‘iddia \u015fahitlerini sorguya \u00e7ekmek, veya \u00e7ektirmek m\u00fcdafaa \u015fahitlerinin de iddia \u015fahitleriyle ayn\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda davet edilmesine ve dinlenmesinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 istemek’ h\u00fckm\u00fc de dayanak al\u0131narak a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n z\u0131mnen s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erdi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Ancak a\u00e7\u0131kl\u0131k ve s\u00f6zl\u00fcl\u00fck birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Ger\u00e7ekten duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131, taraflar\u0131n belge ve evrak teatisini engellemeyece\u011fi gibi kapal\u0131 bir duru\u015fmada da s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama yap\u0131labilir.<\/p>\n
Son y\u0131llarda Divan aleni yarg\u0131laman\u0131n en az\u0131ndan ilk derece yarg\u0131lamalar\u0131nda, s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de i\u00e7erdi\u011fini h\u00fckmetmi\u015ftir. (Fredin II Judgement of 23.2.1994, Series A no:283-A). Yine Divan ki\u015finin \u00f6ncelikle talep etmesi h\u00e2linde, bu talebin yerine getirilmemesini hakl\u0131 g\u00f6sterebilecek m\u00fcstesna hallerin yoklu\u011fu durumunda aleni yarg\u0131laman\u0131n s\u00f6zl\u00fc duru\u015fma hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndedir. (Fischer Judgement of, 26.4.1995, Series A no:312). Bu y\u00f6nde bir talebi olmamas\u0131 h\u00e2linde ki\u015finin bu hakk\u0131ndan vazge\u00e7ti\u011fi ve onu \u00f6ncelikle yerel mahkemenin, uyu\u015fmazl\u0131k konusunda kamu yarar\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lamay\u0131 gerektirip gerektirmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde de\u011ferlendirmesine b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak s\u00f6zl\u00fcl\u00fck aleni yarg\u0131lamadan farkl\u0131 fakat onun i\u00e7erdi\u011fi bir kurumdur. Divan\u0131n yukar\u0131da belirtilen kararlar\u0131nda da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere ‘s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama’ kurumuna gittik\u00e7e artan bir \u00f6nem g\u00f6sterdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
6- Nihai Olarak<\/p>\n
Aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131 \u00fczerinde yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fmada da vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere aleni yarg\u0131lanma adil yarg\u0131lanman\u0131n hem bir unsuru hem de teminat\u0131 olmakla, fertlerin yarg\u0131y\u0131 dolay\u0131syla devleti denetledikleri bir kurum ola gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Ceza Muhakemesine Hakim Olan \u0130lke ve Haklar Konusu<\/p>\n
\u0130lgili oldu\u011fu konuda y\u00f6n verici fikri i\u00e7eren genel kurala ilke denir. Konunun ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bu y\u00f6n verici fikre (ilkeye) uygun veya ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmeyecek bi\u00e7imde d\u00fczenlenir. Yasa koyucunun ceza hukuku alan\u0131nda d\u00fczenleme yaparken sahip oldu\u011fu takdir yetkisi, s\u0131n\u0131rs\u0131z olmay\u0131p Anayasa ve hukukun genel ilkeleriyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Hukuk devleti, Anayasan\u0131n ve yasalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde, yasa koyucunun da bozamayaca\u011f\u0131 temel hukuk ilkeleri bulundu\u011funun bilincinde olan devlettir. \u0130lkeler yasada a\u00e7\u0131k\u00e7a yer almasa da aksine h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131k\u00e7a g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulur. Hak ise hukuken korunan menfaati ifade eder ve baz\u0131 haklar ilke niteli\u011findedir.<\/p>\n
Ceza muhakemesinin t\u00fcm evre ve devreleri bak\u0131m\u0131ndan anlam ifade eden en \u00f6nemli hak ve ilkeler \u015funlard\u0131r;<\/p>\n
– Ceza muhakemesinin kamusall\u0131\u011f\u0131 ilkesi: \u0130lke, su\u00e7 iddias\u0131n\u0131n kamu ad\u0131na devlet taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmas\u0131 ve yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n
– Masumluk karinesinden yararlanma-lekelenmeme ilkesi: \u0130lke, adli makamlar\u0131n ki\u015fiyi kesin bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131 bulunmadan su\u00e7lu olarak ilan edememesini ifade eder.<\/p>\n
– Kendisini ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131 su\u00e7lay\u0131c\u0131 beyanda bulunmaya ve delil g\u00f6stermeye zorlanamama (nemo tenetur) ilkesi: \u0130lke ki\u015finin kendisine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan su\u00e7lama nedeniyle konu\u015fmaya ve delil g\u00f6stermeye zorlanamayaca\u011f\u0131n\u0131; adli makamlar\u0131n ikrar elde etmek i\u00e7in \u015f\u00fcpheliye i\u015fkence ve k\u00f6t\u00fc muamele yapmas\u0131n\u0131n yasak oldu\u011funu ifade etmektedir. Ayn\u0131 korumadan su\u00e7lanan ki\u015finin yak\u0131nlar\u0131 da yararlan\u0131r.<\/p>\n
– Makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma ilkesi: \u0130lke, yarg\u0131lama s\u00fcresinin gere\u011finden fazla uzamamas\u0131n\u0131 ifade eder. \u0130\u015flemler ola\u011fan hayat\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na uygun bir s\u00fcrede bitirilmelidir. Bu s\u00fcrenin belirlenmesinde, davan\u0131n kapsam\u0131 ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131n\u0131r. Ancak mahkemeler \u00f6n\u00fcndeki dava say\u0131s\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131 veya hakim a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 yarg\u0131lama s\u00fcresinin uzamas\u0131n\u0131 hakl\u0131 g\u00f6sterecek nedenler de\u011fildir.<\/p>\n
– \u015e\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi: \u0130lke, delillerin duru\u015fmada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 sonucunda san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7lulu\u011fu veya su\u00e7suzlu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde hakimde vicdani kanaat uyanmamas\u0131 halinde, bu durumdan san\u0131\u011f\u0131n yararland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve beraat karar\u0131 verilmesi gerekti\u011fini ifade eder.<\/p>\n
– Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ilkesi: \u0130lke, mahkemelerin y\u00fcr\u00fctmenin ve davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131n kontrol\u00fcnde olmamas\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n
– Do\u011fal (tabi) hakim ilkesi: \u0130lke, ki\u015finin kendisine isnat edilen su\u00e7 tarihinden \u00f6nce ve kanunla kurulmu\u015f bir mahkeme \u00f6n\u00fcnde yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n
– \u00c7eli\u015fmeli muhakeme ilkesi: \u0130lke, muhakemenin b\u00fct\u00fcn s\u00fcjelerinin (iddia, yarg\u0131lama ve savunma) birbirlerinin i\u015flemlerinden haberdar olmalar\u0131n\u0131 ve bu i\u015flemlere kar\u015f\u0131 diyeceklerini (savunma veya iddialar\u0131n\u0131) haz\u0131rlamak i\u00e7in gerekli zamana sahip olmalar\u0131n\u0131 ifade eder.<\/p>\n
– Soru\u015fturman\u0131n ve kamu davas\u0131n\u0131n mecburili\u011fi (kanunili\u011fi) ilkesi: \u0130lke, su\u00e7un i\u015flendi\u011fine dair basit \u015f\u00fcphe \u00fczerine soru\u015fturman\u0131n adli makamlarca ba\u015flat\u0131lmas\u0131 veya soru\u015fturma sonunda su\u00e7un i\u015flendi\u011fine dair yeterli \u015f\u00fcphe \u00fczerine iddianamenin d\u00fczenlenmesi zorunlulu\u011funu ifade eder.<\/p>\n
– Davas\u0131z yarg\u0131lama olmaz ilkesi: \u0130lke, mahkemelerin iddia makam\u0131n\u0131n iddianamesinde belirtti\u011fi ki\u015fi ve olayla ba\u011fl\u0131 olarak karar verme mecburiyetini ifade eder. Bu ilkeye g\u00f6re iddia ve talep yoksa yarg\u0131lamada yok demektir.<\/p>\n
– Delilerin do\u011frudan do\u011fruyal\u0131\u011f\u0131 ilkesi: \u0130lke, su\u00e7luluk konusunda karar verecek olan mahkemenin araya ba\u015fka bir makam girmeden delillerle do\u011frudan do\u011fruya temasa ge\u00e7mesini ifade eder. Bu ilke gere\u011fince hakim, kural olarak h\u00fckm\u00fcn\u00fc duru\u015fmada, \u00f6n\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131lan delillere dayand\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Duru\u015fman\u0131n s\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ilkesi: \u0130lke, delillerin do\u011frudan do\u011fruyal\u0131\u011f\u0131 ile yak\u0131ndan ilgili bir ilkedir ve dosyadaki t\u00fcm delillerin duru\u015fmada dinlenmesini, okunmas\u0131n\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade eder. Bu nedenle tan\u0131klar duru\u015fmada kural olarak dinlenir; tan\u0131kl\u0131k edecekleri olaya ili\u015fkin yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada bulunamazlar.<\/p>\n
– Kendisine yap\u0131lan isnad\u0131 ve haklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme hakk\u0131: Ki\u015fi neyle su\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu su\u00e7lamalarla ilgili ne gibi haklara sahip oldu\u011funu bilmelidir. Aksi takdirde bireysel savunma hakk\u0131 kullan\u0131lamaz. Savunma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131labilmesinin \u00f6n ko\u015fulu hakk\u0131ndaki iddiay\u0131 \u00f6\u011frenmektir.<\/p>\n
– Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131: Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve kanunla kurulmu\u015f bir mahkeme \u00f6n\u00fcnde, aleni duru\u015fmada hakkaniyete uygun olarak yarg\u0131lanmay\u0131 ifade eder.
\nT\u00fcm Bu A\u00e7\u0131klamalar Sonras\u0131 Nihai De\u011ferlendirme:<\/p>\n
Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131: Tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve kanunla kurulmu\u015f bir mahkeme \u00f6n\u00fcnde, aleni duru\u015fmada hakkaniyete uygun olarak yarg\u0131lanmay\u0131 ifade eder.
\nCMK madde 182 – (1) Duru\u015fma herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
(2) Genel ahl\u00e2k\u0131n veya kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin olarak gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde, duru\u015fman\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na mahkemece karar verilebilir.<\/p>\n
(3) Duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 konusundaki gerek\u00e7eli karar ile h\u00fck\u00fcm a\u00e7\u0131k duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r.<\/p>\n
CMK madde 185 – (1) San\u0131k, onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ise duru\u015fma kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r; h\u00fck\u00fcm de kapal\u0131 duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r.<\/p>\n
\u00c7KK madde 17 – (1) \u00c7ocuklar\u0131n yeti\u015fkinlerle birlikte su\u00e7 i\u015flemesi h\u00e2linde, soru\u015fturma ve kovu\u015fturma ayr\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
(2) Bu h\u00e2lde de \u00e7ocuklar hakk\u0131nda gerekli tedbirler uygulanmakla beraber, mahkeme l\u00fczum g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde \u00e7ocuk hakk\u0131ndaki yarg\u0131lamay\u0131 genel mahkemedeki davan\u0131n sonucuna kadar bekletebilir.<\/p>\n
(3) Davalar\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin zorunlu g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde, genel mahkemelerde, yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda, mahkemelerin uygun bulmas\u0131 \u015fart\u0131yla birle\u015ftirme karar\u0131 verilebilir. Bu takdirde birle\u015ftirilen davalar genel mahkemelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
Yukar\u0131daki \u00fc\u00e7 maddeye bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fu sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar;<\/p>\n
– San\u0131klar\u0131n duru\u015fmas\u0131 aleni yap\u0131l\u0131r. Yani san\u0131k ilk duru\u015fma tarihi itibar\u0131yla 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ise duru\u015fma aleni yap\u0131l\u0131r. Bu kural (Kanundaki \u0130stisnalar sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla) mutlakt\u0131r. A\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gereken duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 bozma sebebidir.<\/p>\n
– SS\u00c7’lerin duru\u015fmas\u0131 kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r. Yani san\u0131k ilk duru\u015fma tarihi itibar\u0131yla 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ise duru\u015fma kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r. Bu kural mutlakt\u0131r. Kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereken duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 – Karar ss\u00e7 aleyhine ise- mutlak bozma sebebidir.<\/p>\n
Peki;<\/p>\n
SS\u00c7 ve\/veya ss\u00e7’ler ile san\u0131k ve\/veya san\u0131klar birlikte su\u00e7 i\u015flerse ne olacak? Yarg\u0131lama a\u00e7\u0131k m\u0131 yap\u0131lacak, kapal\u0131 m\u0131 yap\u0131lacak? SS\u00c7 ve\/veya ss\u00e7’ler mi san\u0131k ve\/veya san\u0131klar\u0131n tabi oldu\u011fu usule yoksa san\u0131k ve\/veya san\u0131klar m\u0131 ss\u00e7 ve\/veya ss\u00e7’lerin tabi oldu\u011fu usule g\u00f6re (a\u00e7\u0131k-kapal\u0131l\u0131k bak\u0131m\u0131ndan) yarg\u0131lanacakt\u0131r?<\/p>\n
Bu konuda elimizdeki tek normatif d\u00fczenleme \u015fu maddedir;<\/p>\n
\u00c7KK madde 17 – (3) Davalar\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin zorunlu g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde, genel mahkemelerde, yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda, mahkemelerin uygun bulmas\u0131 \u015fart\u0131yla birle\u015ftirme karar\u0131 verilebilir. Bu takdirde birle\u015ftirilen davalar genel mahkemelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere burada esasen birle\u015ftirilen dosyalarda yarg\u0131laman\u0131n ne \u015fekilde hangi usule tabi yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin bir ifade yok. Yaln\u0131zca birle\u015fen davalar\u0131n genel mahkemelerde g\u00f6r\u00fclece\u011fi yaz\u0131yor.<\/p>\n
O h\u00e2lde biz bu durumda ss\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereken duru\u015fman\u0131n, birle\u015ftirme dolay\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ss\u00e7’ye zarar\u0131 ile, a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gereken bir duru\u015fman\u0131n birle\u015ftirme dolay\u0131s\u0131yla kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n san\u0131\u011fa zarar\u0131 aras\u0131nda bir de\u011ferlendirme yapmam\u0131z, kar\/zarar, nimet\/k\u00fclfet dengesini de\u011ferlendirmemiz gerekiyor?<\/p>\n
Ayn\u0131 duru\u015fman\u0131n taraflar\u0131n s\u0131fat\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kapal\u0131 – bir k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 ba\u015fta adil yarg\u0131lanma ilkesi olmak \u00fczere, deliller ile do\u011frudan temas, silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve y\u00fcz y\u00fczelik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 gibi \u00e7eli\u015fmeli muhakeme ilkesine de ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Veya durumu \u015fu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirilim; misal, on san\u0131k ile bir ss\u00e7 m\u00fc\u015ftereken su\u00e7 i\u015flemi\u015f olsun. Yarg\u0131tay dairelerinin son d\u00f6nemdeki uygulamalar\u0131na bakarsak birle\u015ftirme karar\u0131 verildi\u011fi takdirde duru\u015fma kapal\u0131 yap\u0131lmal\u0131. Bu durumda i\u015ftiraken i\u015flenen bir su\u00e7ta s\u0131rf san\u0131klardan biri 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmad\u0131 diye di\u011fer on san\u0131\u011f\u0131n (aleniyet ilkesi adil yarg\u0131lanma kapsam\u0131nda oldu\u011fundan) adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlal edilmi\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n
Yaln\u0131zca ss\u00e7’nin oldu\u011fu bir duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yerine a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 ve karar\u0131n ss\u00e7 aleyhine \u00e7\u0131kmas\u0131 durumunda, duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131n\u0131n bozma sebebi yap\u0131lmas\u0131 hakl\u0131 ve yerinde bir durum ve normatif uygulamad\u0131r. Ama unutulmamal\u0131d\u0131r ki ceza muhakemesinde ana ve de\u011fi\u015fmez kural kapal\u0131l\u0131k de\u011fil, aleniyettir. Kald\u0131 ki ss\u00e7’lerin duru\u015fmalar\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lma zorunlulu\u011funda kanun koyucunun iradesinde belirleyici olan unsurun s\u0131rf ss\u00e7’nin ya\u015f\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yoksa \u00e7ok basit (Taksirle yaralama gibi) su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyen ss\u00e7’lerin dahi yarg\u0131lamalar\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n bu ya\u015f durumu d\u0131\u015f\u0131nda, gerekli ve yeterli bir izah\u0131 yoktur.<\/p>\n
O h\u00e2lde biz bu durumda ss\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gereken duru\u015fman\u0131n, birle\u015ftirme dolay\u0131s\u0131yla a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131n\u0131n ss\u00e7’ye zarar\u0131 ile, a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gereken bir duru\u015fman\u0131n birle\u015ftirme dolay\u0131s\u0131yla kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n san\u0131\u011fa zarar\u0131 aras\u0131nda bir de\u011ferlendirme yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ortaya san\u0131k ya da san\u0131klar aleyhine bir zarar bir k\u00fclfet \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc san\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a ‘Anayasal bir hakk\u0131’ ihlal edilmektedir. Bu hak ise i\u00e7inde aleniyet unsurunu bar\u0131nd\u0131ran ‘adil yarg\u0131lanma hakk\u0131’ d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bu izahatlara istinaden ilk derece hakimler kurulu heyetinde \u00f6nceki karar\u0131n do\u011fru oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde tam bir vicdani kan\u0131 ve hukuki mutabakat has\u0131l oldu\u011fundan yarg\u0131lama yine aleni yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.” gerek\u00e7esiyle direnerek, \u00f6nceki h\u00fck\u00fcm gibi karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Direnme karar\u0131na konu bu h\u00fck\u00fcmlerin de san\u0131klar\u0131n m\u00fcdafileri taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n 16.11.2016 g\u00fcn ve 275966 say\u0131l\u0131 “bozma” istekli tebli\u011fnamesiyle dosya, 6763 say\u0131l\u0131 Kanunun 36. maddesiyle de\u011fi\u015fik CMK’nun 307. maddesi uyar\u0131nca karar\u0131na direnilen daireye g\u00f6nderilmi\u015f, ayn\u0131 madde uyar\u0131nca inceleme yapan Yarg\u0131tay<\/p>\n
6. Ceza Dairesince 18.04.2017 g\u00fcn ve 6833-1003 say\u0131 ile direnme gerek\u00e7esinin yerinde g\u00f6r\u00fclmemesi \u00fczerine Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilen dosya, Ceza Genel Kurulunca de\u011ferlendirilmi\u015f ve a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00dcRK M\u0130LLET\u0130 ADINA<\/p>\n
CEZA GENEL KURULU KARARI<\/p>\n
San\u0131k R\u0131dvan Avc\u0131 hakk\u0131nda h\u0131rs\u0131zl\u0131k su\u00e7undan kurulan mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc \u00d6zel Dairece d\u00fczeltilerek onanmak suretiyle kesinle\u015fmi\u015f olup, direnmenin kapsam\u0131na g\u00f6re inceleme san\u0131klar … ve … hakk\u0131nda nitelikli ya\u011fma su\u00e7undan kurulan mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmleri ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zel Daire ile yerel mahkeme aras\u0131nda olu\u015fan ve Ceza Genel Kurulunca \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gereken uyu\u015fmazl\u0131k; \u00e7ocuk san\u0131k ile yeti\u015fkin san\u0131\u011f\u0131n davalar\u0131n\u0131n birle\u015ftirilerek birlikte g\u00f6r\u00fclmesi durumunda, duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 m\u0131 yoksa a\u00e7\u0131k m\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin belirlenmesine ili\u015fkin ise de; Ceza Genel Kurulu inceleme tarihi itibar\u0131yla 18 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran \u00e7ocuk san\u0131k hakk\u0131nda duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n telafisinin m\u00fcmk\u00fcn bulunmamas\u0131 nedeniyle dosyan\u0131n esas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesinin gerekip gerekmedi\u011finin tespitine ili\u015fkindir.<\/p>\n
\u0130ncelenen dosya kapsam\u0131ndan;<\/p>\n
Su\u00e7 tarihinde on sekiz ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olan ve yeti\u015fkin san\u0131k … ile birlikte ma\u011fdur …’a kar\u015f\u0131 19.04.2015 tarihinde nitelikli ya\u011fma su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi iddia edilen san\u0131k … hakk\u0131ndaki soru\u015fturman\u0131n, 5395 say\u0131l\u0131 \u00c7ocuk Koruma Kanunu gere\u011fince di\u011fer san\u0131k … hakk\u0131ndaki soru\u015fturmadan ayr\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, san\u0131k … hakk\u0131nda at\u0131l\u0131 su\u00e7tan kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra, Burhaniye 1. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesince 20.07.2015 g\u00fcn ve 231-166 say\u0131 ile, s\u00f6z konusu davan\u0131n yeti\u015fkin san\u0131k … hakk\u0131nda ayn\u0131 mahkemenin 2015\/200 esas\u0131nda g\u00f6r\u00fclmekte olan kamu davas\u0131 ile birle\u015ftirilmesine ve yarg\u0131laman\u0131n 2015\/200 esas say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine karar verildi\u011fi, san\u0131k … on sekiz ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131na kar\u015f\u0131n yerel mahkemece t\u00fcm oturumlar\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131l\u0131p h\u00fck\u00fcmlerin de 10.11.2015 tarihli a\u00e7\u0131k oturumda tefhim edildi\u011fi, bozmadan sonra yap\u0131lan ve san\u0131klar\u0131n da haz\u0131r bulundu\u011fu 24.05.2016 tarihli oturumunda a\u00e7\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ayn\u0131 oturumda mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
San\u0131k …’\u0131n, n\u00fcfus kay\u0131t \u00f6rne\u011fine g\u00f6re 29.05.2000 do\u011fumlu oldu\u011fu,<\/p>\n
Anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
5271 say\u0131l\u0131 CMK’nun “Duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 182. maddesi;<\/p>\n
“(1) Duru\u015fma herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
(2) Genel ahl\u00e2k\u0131n veya kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin olarak gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde, duru\u015fman\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na mahkemece karar verilebilir.<\/p>\n
(3) Duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 konusundaki gerek\u00e7eli karar ile h\u00fck\u00fcm a\u00e7\u0131k duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r.”,<\/p>\n
Ayn\u0131 kanunun “A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hakk\u0131nda karar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 184. maddesi:<\/p>\n
“(1) 182 nci maddede g\u00f6sterilen h\u00e2llerde, a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 istemine ili\u015fkin olarak yap\u0131lacak duru\u015fma, istem \u00fczerine veya mahkemece uygun g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r.”,<\/p>\n
“Zorunlu kapal\u0131l\u0131k” ba\u015fl\u0131kl\u0131 185. maddesi:<\/p>\n
“(1) San\u0131k, onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ise duru\u015fma kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r; h\u00fck\u00fcm de kapal\u0131 duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r.”,<\/p>\n
“Kapal\u0131l\u0131k karar\u0131n\u0131n ve nedenlerinin yaz\u0131lmas\u0131 ” ba\u015fl\u0131kl\u0131 186. maddesi ise;<\/p>\n
“(1) A\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 karar\u0131, nedenleriyle birlikte tutana\u011fa ge\u00e7irilir.”, \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Uyu\u015fmazl\u0131k konusuyla ili\u015fkili olan 5395 say\u0131l\u0131 \u00c7ocuk Korumu Kanununun “\u0130\u015ftirak h\u00e2linde i\u015flenen su\u00e7lar” ba\u015fl\u0131k\u0131l\u0131 17. maddesinde de;<\/p>\n
“(1) \u00c7ocuklar\u0131n yeti\u015fkinlerle birlikte su\u00e7 i\u015flemesi h\u00e2linde, soru\u015fturma ve kovu\u015fturma ayr\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n
(2) Bu h\u00e2lde de \u00e7ocuklar hakk\u0131nda gerekli tedbirler uygulanmakla beraber, mahkeme l\u00fczum g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc takdirde \u00e7ocuk hakk\u0131ndaki yarg\u0131lamay\u0131 genel mahkemedeki davan\u0131n sonucuna kadar bekletebilir.<\/p>\n
(3) Davalar\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin zorunlu g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde, genel mahkemelerde, yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda, mahkemelerin uygun bulmas\u0131 \u015fart\u0131yla birle\u015ftirme karar\u0131 verilebilir. Bu takdirde birle\u015ftirilen davalar genel mahkemelerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr” \u015feklinde d\u00fczenlemeler yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Kanuni d\u00fczenlemelerden de a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere kural olarak duru\u015fmalar herkese a\u00e7\u0131k yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. “Aleniyet” yahut “duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131” bir usul ilkesi olup gizlilikse istisnad\u0131r. Aleniyet; duru\u015fmada zorunlu olarak bulunmas\u0131 gerekenler d\u0131\u015f\u0131ndaki ki\u015filerin de bulunmas\u0131 anlam\u0131na gelmekte olup duru\u015fman\u0131n kamuya a\u00e7\u0131k olmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir. (Do\u011frudan aleniyet) Aleniyet ilkesi yarg\u0131lama i\u015flemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan getirilmi\u015f olup insanlar\u0131n gizli olarak yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131n engellenmesi, i\u015flemlerin kanuna uygun yap\u0131lmas\u0131n\u0131n denetlenmesi, adil yarg\u0131lama ve mahkemelere g\u00fcvenin sa\u011flanmas\u0131na katk\u0131da bulunmas\u0131 nedeniyle demokratik rejimlerin olmazsa olmazlar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n
Aleniyet duru\u015fma salonun elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde isteyen herkesin duru\u015fmaya kat\u0131lmas\u0131, yarg\u0131sal faaliyeti izlemesi anlam\u0131na geldi\u011fi kadar g\u00f6rd\u00fcklerini ve duyduklar\u0131n\u0131 ba\u015fkalar\u0131na duyurabilmesi anlam\u0131na da gelmektedir. (Dolayl\u0131 aleniyet) Ancak aleniyet duru\u015fman\u0131n alenen yay\u0131nlanmas\u0131 demek olmay\u0131p CMK’nun 183. maddesi uyar\u0131nca istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda adliye binas\u0131 i\u00e7erisinde ve duru\u015fma ba\u015flad\u0131ktan sonra duru\u015fma salonunda her t\u00fcrl\u00fc sesli veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc kay\u0131t veya nakil olana\u011f\u0131 sa\u011flayan aletlerin kullan\u0131lmas\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ceza muhakemesinin temel ilkelerinden olan duru\u015fman\u0131n aleni olmas\u0131 ilkesi anayasa ile de g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olup Anayasan\u0131n 141. maddesinde:<\/p>\n
“Mahkemelerde duru\u015fmalar herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r. Duru\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na ancak genel ahlak\u0131n veya kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin olarak gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hallerde karar verilebilir.<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fcklerin yarg\u0131lanmas\u0131 hakk\u0131nda kanunla \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler konulur” \u015feklinde d\u00fczenlemeye yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda da yarg\u0131laman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131l\u0131p h\u00fckm\u00fcn de a\u00e7\u0131k oturumda verilmesi gerekti\u011fi ancak genel ahlak, kamu d\u00fczeni ve ulusal g\u00fcvenlik yarar\u0131na, k\u00fc\u00e7\u00fcklerin korunmas\u0131 veya davaya taraf olanlar\u0131n \u00f6zel hayatlar\u0131n\u0131n gizlili\u011fi gerektirdi\u011finde veya davan\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131n\u0131n adaletin selametine zarar verebilece\u011fi \u00f6zel durumlarda mahkeminin zorunlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamen veya k\u0131smen bas\u0131na ve dinleyicilere kapal\u0131 olarak yap\u0131labilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ilkesinin ihlali CMK’nun 289. maddesinde say\u0131lan “hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k halleri”nden olup, a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gereken duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 durumunda yap\u0131lan hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n telafisi i\u00e7in h\u00fckm\u00fcn bozularak kapal\u0131 yap\u0131lan duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Mevzuat\u0131m\u0131za g\u00f6re kural olarak a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gereken duru\u015fma ancak iki halde kapal\u0131 yap\u0131labilir;<\/p>\n
1- \u0130htiyari kapal\u0131l\u0131k; kamu g\u00fcvenli\u011fi ve genel ahl\u00e2k\u0131n gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda duru\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 veya tamam\u0131n\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na karar verilebilir. Duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 durumunda genel ahl\u00e2k\u0131n ve kamu g\u00fcvenli\u011finin kesin bi\u00e7imde zarar g\u00f6rece\u011finin kabul edildi\u011fi durumlarda kapal\u0131l\u0131k karar\u0131 verilmelidir. Bu iki nedenle duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131na mahkemece gerek\u00e7eli olarak a\u00e7\u0131k duru\u015fmada karar verilir. Bununla birlikte kapal\u0131l\u0131k karar\u0131n\u0131n verilmesini gerektiren nedenlerin a\u00e7\u0131k duru\u015fmada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n dahi kamu g\u00fcvenli\u011fi ve genel ahl\u00e2k\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrme ihtimalinin bulundu\u011fu durumlarda re’sen veya istem \u00fczerine kapal\u0131l\u0131k karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin duru\u015fma kapal\u0131 oturumda yap\u0131labilir ancak karar her halde a\u00e7\u0131k duru\u015fmada tefhim edilmelidir.<\/p>\n
2- Zorunlu kapal\u0131l\u0131k; kanun koyucu \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla genel kurula bir istisna getirmi\u015f ve \u00e7ocuklara ili\u015fkin yap\u0131lan duru\u015fman\u0131n zorunlu olarak kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu d\u00fczenleme \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131na da uygundur. Zorunlu kapal\u0131l\u0131k durumunda duru\u015fmalar mutlaka kapal\u0131 oturumda yap\u0131l\u0131p, karar\u0131n da kapal\u0131 oturumda verilmesi gerekmektedir. Kanun koyucu bu konuda h\u00e2kime takdir hakk\u0131 tan\u0131mam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmas\u0131 durumunda ihtiyar\u0131 kapal\u0131l\u0131k gere\u011fince mahkeme taraf\u0131ndan verilmi\u015f bir karar bulunmamas\u0131 h\u00e2linde genel kural gere\u011fince duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Bunun d\u0131\u015f\u0131nda alt s\u0131n\u0131r\u0131 be\u015f y\u0131l ve daha fazla hapis olan su\u00e7larda devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011finde bilgilerle ilgili tan\u0131kl\u0131kta CMK’nun 47. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca sadece tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 k\u0131s\u0131m bak\u0131m\u0131ndan dinlemenin gizli yap\u0131lmas\u0131 zorunludur. Bu h\u00e2lde tan\u0131k mahkeme h\u00e2kimi veya heyeti taraf\u0131ndan zab\u0131t k\u00e2tibi dahi haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n dinlenir.<\/p>\n
\u00c7ocuklar ile yeti\u015fkin san\u0131klar\u0131n birlikte su\u00e7 i\u015flemesi durumunda; soru\u015fturman\u0131n ve kovu\u015fturman\u0131n kural olarak ayr\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekmekte olup davalar\u0131n birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin zorunlu oldu\u011fu h\u00e2llerde ise genel mahkemelerde, yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda birle\u015ftirme karar\u0131 verilebilir. Birle\u015fen davalar\u0131n genel mahkemelerde g\u00f6r\u00fclmesi gerekmekte olup bu durumda her ne kadar genel mahkemelerde duru\u015fma a\u00e7\u0131k yap\u0131lmakta ise de davalar\u0131n birlikte g\u00f6r\u00fclmesinden umulan fayda ile \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 ihtiyac\u0131 ortadan kalkmad\u0131\u011f\u0131ndan duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi kabul edilmedir. Bu yorum ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n genel ilkelerinden olan duru\u015fman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 kural\u0131na \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 ve yarg\u0131lamadan etkilenmemesi amac\u0131yla istisna getirerek \u00e7ocuklar hakk\u0131ndaki duru\u015fmalar\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen kanun koyucunun amac\u0131na da uygun d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Nitekim Ceza Genel Kurulunun 08.10.2002 g\u00fcn ve 22-342 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da ayn\u0131 sonuca ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide de bu konuya ili\u015fkin olarak; “\u00c7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 gizlili\u011fi gerektirir (Any. 141\/2). 18 ya\u015f\u0131n\u0131 hen\u00fcz bitirmemi\u015f olanlara ait duru\u015fmalar mutlaka kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r, h\u00fck\u00fcm dahi kapal\u0131 duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r” (Feridun Yenisey, Ay\u015fe Nuho\u011flu, Ceza Muhakemesi Hukuku Ders Kitab\u0131, Bah\u00e7e\u015fehir \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2014, s. 891), “San\u0131k 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ise duru\u015fma kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r; h\u00fck\u00fcm de kapal\u0131 oturumda a\u00e7\u0131klan\u0131r (CMK m.185). Bu halde mahkemenin, kapal\u0131l\u0131k karar\u0131 verip vermeme konusunda takdir hakk\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Bu durum zorunlu kapal\u0131l\u0131k olarak da adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. San\u0131\u011f\u0131n, duru\u015fma devam ederken onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131 halinde, tekrar aleniyete d\u00f6n\u00fclecektir” (Nur Centel\/Hamide Zafer, Ceza Muhakemesi Hukuku, 11. Bas\u0131, \u0130stanbul, 2014, s. 665 ), “Duru\u015fman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 esasen mahkemenin takdirinde olmakla beraber kanunumuzun bunu zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2l de vard\u0131r. Buna g\u00f6re, san\u0131k, on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ise duru\u015fma kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r ve hatta h\u00fck\u00fcm de kapal\u0131 duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r (CMK 185). On sekiz ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck san\u0131klar hakk\u0131ndaki duru\u015fmalar\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 zorunludur” (Yener \u00dcnver\/Hakan Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku II Cilt, 7. Bask\u0131, Ankara, 2013, s. 72), “San\u0131k onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ise duru\u015fma mutlaka kapal\u0131 yap\u0131l\u0131r ve bunlurla ilgili h\u00fck\u00fcm de kapal\u0131 duru\u015fmada a\u00e7\u0131klan\u0131r (m. 185). Kanun bu durumdan zorunlu kapal\u0131l\u0131k olarak s\u00f6z etmektedir. \u00c7ocu\u011fun yeti\u015fkinlerle birlikte su\u00e7 i\u015flemesi halinde, \u00e7ocu\u011fa y\u00f6nelik soru\u015fturma ve kovu\u015fturma yeti\u015fkinlerden ayr\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. (\u00c7KK m. 17\/1). Davalar\u0131n birle\u015ftirilmesinin zorunlu g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hallerde, davalar genel mahkemelerde g\u00f6r\u00fclecektir (\u00c7\u00c7K m.17\/3). Ancak bu durumda da duru\u015fman\u0131n gizli yap\u0131lmas\u0131 gerekir” (Cumhur \u015eahin\/Neslihan G\u00f6kt\u00fcrk, Ceza Muhakemesi Hukuku II, 2. Bask\u0131, Ankara, 2012, s.99) \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k konusu de\u011ferlendirildi\u011finde;<\/p>\n
19.04.2015 tarihinde yeti\u015fkin san\u0131k … ile birlikte ma\u011fdur …’e kar\u015f\u0131 nitelikli ya\u011fma su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi iddia edilen \u00e7ocuk san\u0131k … hakk\u0131ndaki soru\u015fturman\u0131n, 5395 say\u0131l\u0131 \u00c7ocuk Koruma Kanunu gere\u011fince ayr\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, kovu\u015fturma evresinde ise her iki san\u0131k hakk\u0131nda nitelikli ya\u011fma su\u00e7undan a\u00e7\u0131lan kamu davalar\u0131n\u0131n birle\u015ftirilmesine karar verildi\u011fi olayda; davalar\u0131n birlikte g\u00f6r\u00fclmesinde umulan fayda ile \u00e7ocuk san\u0131k …’\u0131n korunmas\u0131 ve yarg\u0131lamadan etkilenmemesi amac\u0131n\u0131n ortadan kalkmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla her iki san\u0131k bak\u0131m\u0131ndan oturumlar\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ve h\u00fck\u00fcmlerin de kapal\u0131 oturumda tefhim edilmesi gerekirken t\u00fcm oturumlar\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131l\u0131p h\u00fck\u00fcmlerin de a\u00e7\u0131k oturumda tefhim edilmesi CMK’nun 185. maddesine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 ise de; Ceza Genel Kurulunun 12.06.2018 olan inceleme tarihi itibar\u0131yla san\u0131\u011f\u0131n on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olmas\u0131 sebebiyle gelinen a\u015famada bu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n giderilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmelidir.<\/p>\n
Bu itibarla, yerel mahkemenin direnme karar\u0131na konu h\u00fck\u00fcmlerinin esas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n \u00d6zel Daireye g\u00f6nderilmesine karar verilmelidir.<\/p>\n
SONU\u00c7:<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan nedenlerle;<\/p>\n
Burhaniye 1. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 24.05.2016 g\u00fcn ve 151-159 say\u0131l\u0131 direnme karar\u0131na konu h\u00fck\u00fcmlerinin esas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in dosyan\u0131n Yarg\u0131tay 6. Ceza Dairesine g\u00f6nderilmek \u00fczere Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na TEVD\u0130\u0130NE, 27.03.2018 tarihinde yap\u0131lan birinci m\u00fczakerede birinci m\u00fczakerede yasal \u00e7o\u011funluk sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131ndan, 12.06.2018 tarihinde yap\u0131lan ikinci m\u00fczakerede oy birli\u011fiyle karar verildi.<\/p>\n
\u200bYarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu’nun 12.06.2018 tarihli, 2017\/625 E., 2018\/275 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T.C. Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 2017\/625 E., 2018\/275 K. “\u0130\u00e7tihat Metni” Mahkemesi :A\u011f\u0131r Ceza Nitelikli ya\u011fma su\u00e7undan san\u0131k …’n\u0131n TCK’nun 149\/1-a-c-h, 168\/3, 53 ve 63. maddeleri uyar\u0131nca 6 y\u0131l 6 ay hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na, hak yoksunlu\u011funa ve mahsuba, san\u0131k …’un ise TCK’nun 149\/1-a-c-h, 31\/2, 168\/3 ve 63. maddeleri gere\u011fince 3 y\u0131l 3 ay hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ve mahsuba ili\u015fkin Burhaniye 1. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesince verilen 10.11.2015 g\u00fcn ve 200-262 say\u0131l\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin, san\u0131klar\u0131n m\u00fcdafileri ile san\u0131k … taraf\u0131ndan temyiz edilmesi \u00fczerine dosyay\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay 6. Ceza Dairesince 25.04.2016 g\u00fcn ve 1074-3394 say\u0131 ile; “…San\u0131k … ile birlikte yak\u0131nan\u0131 ya\u011fmalad\u0131klar\u0131 iddias\u0131yla hakk\u0131nda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lan san\u0131k … h\u00fck\u00fcm tarihinde 18 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmad\u0131\u011f\u0131 halde, 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 185. maddesine ayk\u0131r\u0131 olarak duru\u015fmalar\u0131n kapal\u0131 yerine a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn de a\u00e7\u0131k duru\u015fmada tefhim edilmesi,” isabetsizli\u011finden di\u011fer y\u00f6nleri incelenmeksizin bozulmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Yerel mahkeme ise 24.05.2016 g\u00fcn ve 151-159 say\u0131 ile; “Aleni Yarg\u0131lanma Hakk\u0131 1- Giri\u015f Olarak Aleni yarg\u0131lanma ya da yarg\u0131laman\u0131n a\u00e7\u0131k yap\u0131lmas\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsurudur. \u0130nsanl\u0131k adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 \u00e7ok uzun ve \u00e7etin bir s\u00fcre\u00e7ten sonra elde edebilmi\u015ftir. Bug\u00fcn adil yarg\u0131lanman\u0131n toplumsal a\u00e7\u0131dan ne denli \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Toplum hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bir uzla\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Devlette bu uzla\u015fman\u0131n tecess\u00fcm etti\u011fi …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-143394","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n