T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
ORPET G\u00dcMR\u00dcK M\u00dc\u015eAV\u0130RL\u0130\u011e\u0130 LTD. \u015eT\u0130. VE UN\u0130FOOD GIDA END\u00dcSTR\u0130YEL MADDELER SANAY\u0130 VE T\u0130CARET LTD. \u015eT\u0130. BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/12486)<\/p>\n
Karar Tarihi: 29\/4\/2025<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Cihan BAYDERE<\/p>\n
Ba\u015fvurucular<\/p>\n
:<\/p>\n
1. Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Ltd. \u015eti.<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
2. Unifood G\u0131da End\u00fcstriyel Maddeler Sanayi ve Ticaret Ltd. \u015eti.<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Faruk YAL\u00c7IN<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, transit refakat belgesi ile ta\u015f\u0131nan e\u015fyan\u0131n beyan edilenden eksik \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi \u00fczerine yap\u0131lan g\u00fcmr\u00fck vergisi ve katma de\u011fer vergisi ek tahakkukuna yap\u0131lan itiraz\u0131n s\u00fcresinde olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddi i\u015flemine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle m\u00fclkiyet ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 16\/3\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur.<\/p>\n
4. Komisyonca ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
5. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR <\/p>\n
7. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
8. Ba\u015fvuruculardan Unifood G\u0131da End\u00fcstriyel Maddeler Sanayi ve Ticaret Limited \u015eirketi (Unifood \u015firketi) Vietnam mukimi bir \u015firketten hindistan cevizi cinsi e\u015fya sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
9. S\u00f6z konusu e\u015fya 28\/8\/2017 tarihli transit refakat belgesi ile Mersin G\u00fcmr\u00fck M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden (g\u00fcmr\u00fck idaresi) Mersin Serbest B\u00f6lge G\u00fcmr\u00fck M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sevk edilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Transit refakat belgesinde 1.040 kap, 26.312 kilogram olarak g\u00f6sterilen s\u00f6z konusu e\u015fyan\u0131n yap\u0131lan muayenede 400 kap, 10.120 kilogram oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Bunun \u00fczerine transit refakat belgesinde rejim hak sahibi – as\u0131l sorumlu olarak g\u00f6r\u00fclen di\u011fer ba\u015fvurucu Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Limited \u015eirketinden (Orpet \u015firketi) g\u00fcmr\u00fck idaresince 9\/11\/2017 tarihli yaz\u0131yla izahat istenmi\u015ftir.<\/p>\n
11. \u0130zahat talebi \u00fczerine ba\u015fvurucu Orpet \u015firketi yerine Unifood \u015firketince 7\/12\/2017 tarihli dilek\u00e7e ile ek s\u00fcre talebinde bulunulmu\u015ftur. G\u00fcmr\u00fck idaresince Orpet \u015firketi muhatap al\u0131narak d\u00fczenlenen 8\/12\/2017 tarihli yaz\u0131yla s\u00fcre uzat\u0131m talebi kabul edilmi\u015ftir. Daha sonra 4\/1\/2018 tarihli dilek\u00e7e ile ikinci kez s\u00fcre uzat\u0131m talebinde bulunulmu\u015fsa da g\u00fcmr\u00fck idaresince yine Orpet \u015firketi muhatap al\u0131narak d\u00fczenlenen 12\/1\/2018 tarihli yaz\u0131yla bu talebin kabul edilmedi\u011fi Orpet \u015firketine tebli\u011f edilmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Ba\u015fvurucu Orpet \u015firketinin s\u00fcresi i\u00e7erisinde eksik e\u015fya ile ilgili olarak izahat vermemesi \u00fczerine 1\/8\/2018 tarih ve ET000171 say\u0131l\u0131 ek tahakkuk karar\u0131 ile as\u0131l y\u00fck\u00fcml\u00fc s\u0131fat\u0131 ile Orpet \u015firketi ad\u0131na toplam 43.376,90 TL tutar\u0131nda g\u00fcmr\u00fck vergisi ve katma de\u011fer vergisi ek tahakkuku yap\u0131larak yine bu \u015firkete 6\/8\/2018 tarihinde tebli\u011f edilmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Bunun \u00fczerine Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan 16\/8\/2018 tarihinde verilen dilek\u00e7e ile bahse konu ek tahakkuk karar\u0131na kar\u015f\u0131 Orta Akdeniz G\u00fcmr\u00fck ve Ticaret B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne (B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc) itiraz edilmi\u015ftir. B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce d\u00fczenlenen ve Unifood \u015eirketine hitaben yaz\u0131lan 13\/9\/2018 tarihli yaz\u0131 ile ek tahakkuk karar\u0131n\u0131n rejim hak sahibi ve as\u0131l sorumlu olan Orpet \u015firketi ad\u0131na d\u00fczenlenip tebli\u011f edildi\u011fi, bu \u015firketin s\u00fcresi i\u00e7erisinde itirazda bulunmad\u0131\u011f\u0131, Unifood \u015firketinin ise i\u015flemin muhatab\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle dilek\u00e7eye konu talebin de\u011ferlendirilemeyece\u011fi bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
14. Unifood \u015firketinin talebinin reddi \u00fczerine bu kez Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan 12\/10\/2018 tarihinde verilen dilek\u00e7e ile ek tahakkuk karar\u0131na itiraz edilmi\u015ftir. B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce Orpet \u015firketi muhatap al\u0131narak d\u00fczenlenen 19\/10\/2018 tarihli yaz\u0131 ile ek tahakkuk karar\u0131 6\/8\/2018 tarihinde tebli\u011f edilmesine ra\u011fmen itiraz\u0131n yasal s\u00fcresinden sonra 12\/10\/2018 tarihinde yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle de\u011ferlendirmeye al\u0131namayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucunun talebi reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
15. Ba\u015fvurucu Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan hakk\u0131nda d\u00fczenlenen ek tahakkuk karar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddine dair i\u015flemin iptali istemiyle Mersin 1. Vergi Mahkemesi (Vergi Mahkemesi) nezdinde 21\/11\/2018 tarihinde dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Vergi Mahkemesince, ba\u015fvurucunun dilek\u00e7esinin B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne itiraz ba\u015fvurusu format\u0131nda yaz\u0131lmas\u0131 ve dilek\u00e7eyi imzalayan ki\u015finin \u015firketi temsile yetkili oldu\u011funu g\u00f6sterir imza sirk\u00fclerinin dava dilek\u00e7esine eklenmemesi nedeniyle 4\/12\/2018 tarihli kararla 6\/1\/1982 tarihli ve 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu’nun 3. maddesine uygun olmayan dava dilek\u00e7esinin reddine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
16. Bunun \u00fczerine ba\u015fvurucu Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan usul\u00fcne uygun olarak d\u00fczenlenen 18\/1\/2019 tarihli dava dilek\u00e7esi ile dava yenilenmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu \u015firket dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle Unifood \u015firketinin rejim hak sahibi ve as\u0131l sorumlu oldu\u011funu, bu \u015firket taraf\u0131ndan verilen izahat talebi ile ilgili olarak s\u00fcre uzat\u0131m talebinin kabul edildi\u011fini, fakat daha sonra bu \u015firket taraf\u0131ndan ek tahakkuk karar\u0131na itiraz\u0131n muhatap kabul edilmeyerek reddedildi\u011fini, kendileri taraf\u0131ndan verilen itiraz dilek\u00e7esinin ise s\u00fcresinden sonra oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle reddedildi\u011fini, s\u00fcrenin ge\u00e7mesine Unifood \u015firketinin dilek\u00e7esine ge\u00e7 cevap vererek idarenin kendisinin neden oldu\u011funu, g\u00fcmr\u00fck e\u015fyas\u0131n\u0131n eksik gelmesinin kendi kusurundan kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve fazla \u00f6denen tutar\u0131n ihracat\u00e7\u0131 firmadan iade al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
17. Vergi Mahkemesince 23\/5\/2019 tarihinde verilen kararla ba\u015fvurucu \u015firketin 27\/10\/1999 tarihli ve 4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu’nun 242. maddesinde d\u00fczenlenen on be\u015f g\u00fcnl\u00fck itiraz s\u00fcresi i\u00e7erisinde hakk\u0131nda d\u00fczenlenen ek tahakkuk karar\u0131na itirazda bulunmamas\u0131 nedeniyle dava konusu itiraz\u0131n reddi i\u015fleminde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle dava reddedilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan istinaf ba\u015fvurusu Konya B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesi taraf\u0131ndan verilen 29\/1\/2020 tarihli kararla reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
18. Nihai karar 19\/2\/2020 tarihinde ba\u015fvurucuya tebli\u011f edilmi\u015ftir.<\/p>\n
19. Ba\u015fvurucu 16\/3\/2020 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
20. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 3. maddesinin ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Bu Kanunda ge\u00e7en;<\/p>\n
…<\/p>\n
8. (De\u011fi\u015fik: 18\/6\/2009-5911\/1 md.) a) \u201cG\u00fcmr\u00fck vergileri\u201d deyimi, ilgili mevzuat uyar\u0131nca e\u015fyaya uygulanan ithalat vergilerinin ya da ihracat vergilerinin t\u00fcm\u00fcn\u00fc;<\/p>\n
b) \u201cG\u00fcmr\u00fck y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc\u201d deyimi, y\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck vergilerini \u00f6demesi zorunlulu\u011funu;<\/p>\n
…<\/p>\n
11. “Y\u00fck\u00fcml\u00fc” deyimi, g\u00fcmr\u00fck y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmekle sorumlu b\u00fct\u00fcn ki\u015fileri;<\/p>\n
…<\/p>\n
20. (De\u011fi\u015fik: 18\/6\/2009-5911\/1 md.)<\/p>\n
a) \u201cRejim hak sahibi\u201d deyimi, kendi ad\u0131na ve hesab\u0131na g\u00fcmr\u00fck beyan\u0131n\u0131 yapan veya hesab\u0131na g\u00fcmr\u00fck beyan\u0131 yap\u0131lan ki\u015fi veya bu ki\u015filere ait bir g\u00fcmr\u00fck rejimi ile ilgili haklar\u0131n ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin devredildi\u011fi ki\u015fiyi;<\/p>\n
b) \u201cAs\u0131l sorumlu\u201d deyimi, transit rejiminde rejim hak sahibini;<\/p>\n
21. “\u0130zin hak sahibi” deyimi, kendisine bir izin verilen ki\u015fiyi;<\/p>\n
… <\/p>\n
ifade eder.”<\/p>\n
21. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 84. maddesinin ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1. Transit rejimi;<\/p>\n
a) \u0130thalat vergileri ve ticaret politikas\u0131 \u00f6nlemlerine tabi tutulmayan serbest dola\u015f\u0131ma girmemi\u015f,<\/p>\n
b) \u0130hracatla ilgili g\u00fcmr\u00fck i\u015flemleri tamamlanm\u0131\u015f,<\/p>\n
e\u015fyan\u0131n, g\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetimi alt\u0131nda T\u00fcrkiye G\u00fcmr\u00fck B\u00f6lgesi i\u00e7indeki bir noktadan di\u011ferine ta\u015f\u0131nmas\u0131na uygulan\u0131r.<\/p>\n
2. G\u00fcmr\u00fck idareleri, transit rejimine tabi tutulan e\u015fyan\u0131n T\u00fcrkiye G\u00fcmr\u00fck B\u00f6lgesi i\u00e7inde;<\/p>\n
a) Yabanc\u0131 bir \u00fclkeden yabanc\u0131 bir \u00fclkeye,<\/p>\n
b) Yabanc\u0131 bir \u00fclkeden T\u00fcrkiye\u2019ye,<\/p>\n
c) T\u00fcrkiye\u2019den yabanc\u0131 bir \u00fclkeye,<\/p>\n
d) Bir i\u00e7 g\u00fcmr\u00fck idaresinden di\u011fer bir i\u00e7 g\u00fcmr\u00fck idaresine,<\/p>\n
ta\u015f\u0131nmas\u0131na izin verir.<\/p>\n
3. Transit rejimine tabi e\u015fyan\u0131n T\u00fcrkiye G\u00fcmr\u00fck B\u00f6lgesinde ta\u015f\u0131nmas\u0131;<\/p>\n
a) Transit rejimi beyan\u0131 kapsam\u0131nda,<\/p>\n
…<\/p>\n
yap\u0131l\u0131r.”<\/p>\n
22. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 86. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1. As\u0131l sorumlu, e\u015fyay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7erisinde ve g\u00fcmr\u00fck idareleri taraf\u0131ndan e\u015fyan\u0131n ayniyetinin tespiti amac\u0131yla al\u0131nan \u00f6nlemlere uymak suretiyle, var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck idaresine sa\u011flam ve noksans\u0131z olarak sunmak ve transit rejimine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
2. As\u0131l sorumlunun birinci f\u0131krada belirtilen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere, transit rejimine g\u00f6re ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilerek e\u015fyay\u0131 kabul eden ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 veya al\u0131c\u0131 da e\u015fyay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7erisinde ve g\u00fcmr\u00fck idareleri taraf\u0131ndan e\u015fyan\u0131n ayniyetinin tespiti amac\u0131yla al\u0131nan tedbirlere uymak suretiyle, var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck idaresine sa\u011flam ve noksans\u0131z olarak sunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
3. (Ek:24\/10\/2019-7190\/2 md.) 183 ve 184 \u00fcnc\u00fc maddeler kapsam\u0131nda bir g\u00fcmr\u00fck y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011fdu\u011funda, as\u0131l sorumlu, transit rejimine tabi tutulan e\u015fya ile ilgili olarak g\u00fcmr\u00fck idaresine kar\u015f\u0131 mali olarak sorumludur. 5607 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca g\u00fcmr\u00fck idaresince i\u015flem yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde, as\u0131l sorumlunun sorumlulu\u011funun belirlenmesinde fiilin i\u015flenmesinde dahlinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu dikkate al\u0131n\u0131r.”<\/p>\n
23. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 87. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1. Transit rejiminin i\u015fleyi\u015fine ili\u015fkin usul ve esaslar ile istisnalar y\u00f6netmelikle belirlenir.<\/p>\n
…”<\/p>\n
24. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 183. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1.G\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetimi alt\u0131ndaki ithalat vergilerine tabi e\u015fyan\u0131n, kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak g\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetimi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 halinde g\u00fcmr\u00fck y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011far.<\/p>\n
…<\/p>\n
3. Bu Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re;<\/p>\n
a) E\u015fyay\u0131 g\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetiminden \u00e7\u0131karan ki\u015filer,<\/p>\n
b) Bu \u00e7\u0131karma i\u015fine i\u015ftirak eden ve e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetiminden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilen veya normal olarak bilmesi gereken ki\u015filer,<\/p>\n
c) S\u00f6zkonusu e\u015fyay\u0131 elde eden veya elinde bulunduran ve bu e\u015fyay\u0131 elde etti\u011fi veya ald\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada g\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetiminden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilen veya normal olarak bilmesi gereken ki\u015filer,<\/p>\n
d) E\u015fyan\u0131n ge\u00e7ici depolanmas\u0131nda veya tabi tutulmu\u015f oldu\u011fu g\u00fcmr\u00fck rejiminin kullan\u0131lmas\u0131ndan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmesi gereken ki\u015filer,<\/p>\n
G\u00fcmr\u00fck vergilerinden sorumludurlar.”<\/p>\n
25. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 184. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1. (De\u011fi\u015fik: 18\/6\/2009-5911\/43 md.) 183 \u00fcnc\u00fc maddede belirtilen haller d\u0131\u015f\u0131nda;<\/p>\n
a) \u0130thalat vergilerine tabi e\u015fyan\u0131n ge\u00e7ici depolanmas\u0131ndan veya tabi tutulmu\u015f oldu\u011fu g\u00fcmr\u00fck rejiminin uygulanmas\u0131ndan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden birinin yerine getirilmemesi,<\/p>\n
b) E\u015fyan\u0131n s\u00f6z konusu g\u00fcmr\u00fck rejimine tabi tutulmas\u0131na veya nihai kullan\u0131m\u0131 nedeniyle indirimli yahut s\u0131f\u0131r ithalat vergi oran\u0131 uygulanmas\u0131na ili\u015fkin ko\u015fullardan birine uyulmamas\u0131 hallerinde ve bu fiillerin ge\u00e7ici depolaman\u0131n veya ilgili g\u00fcmr\u00fck rejiminin yanl\u0131\u015f uygulanmas\u0131 sonucunu yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi, durumunda ithalat nedeniyle g\u00fcmr\u00fck y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011far.<\/p>\n
…<\/p>\n
3. Y\u00fck\u00fcml\u00fc, ithalat vergilerine tabi e\u015fyan\u0131n ge\u00e7ici depolanmas\u0131ndan veya tabi tutuldu\u011fu g\u00fcmr\u00fck rejiminin uygulanmas\u0131ndan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmesi gereken ki\u015fi ya da s\u00f6z konusu rejime tabi tutulmas\u0131 i\u00e7in konulmu\u015f ko\u015fullara uymas\u0131 gereken ki\u015fidir.”<\/p>\n
26. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 197. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1.G\u00fcmr\u00fck vergileri, tahakkukundan hemen sonra y\u00fck\u00fcml\u00fcye tebli\u011f edilir.<\/p>\n
…<\/p>\n
5. (Ek: 18\/6\/2009-5911\/47 md.) Bu madde h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tebli\u011f edilen g\u00fcmr\u00fck vergileri; 242 nci maddede belirtilen s\u00fcrelerde itirazda bulunulmamas\u0131 veya s\u00fcresi i\u00e7inde idari yarg\u0131 mercilerine ba\u015fvurulmamas\u0131 hallerinde bu s\u00fcrelerin bitti\u011fi tarihte kesinle\u015fir; dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 halinde mahkemece y\u00fck\u00fcml\u00fc aleyhine verilen karar\u0131n g\u00fcmr\u00fck idaresine tebli\u011f edildi\u011fi tarihte tahsil edilebilir hale gelir.”<\/p>\n
27. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 242. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1. Y\u00fck\u00fcml\u00fcler kendilerine tebli\u011f edilen g\u00fcmr\u00fck vergileri, cezalar ve idari kararlara kar\u015f\u0131 tebli\u011f tarihinden itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde bir \u00fcst makama, \u00fcst makam yoksa ayn\u0131 makama verecekleri bir dilek\u00e7e ile itiraz edebilir.<\/p>\n
…<\/p>\n
4. \u0130tiraz\u0131n reddi kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flemin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdeki idari yarg\u0131 mercilerine ba\u015fvurulabilir.”<\/p>\n
28. 7\/10\/2009 tarihli ve 27369 1. m\u00fckerrer say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi’nin (Y\u00f6netmelik) “Transit Rejimi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn “Kapsam ve tan\u0131mlar” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 212. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile Birlikte De\u011fi\u015fik:RG-1\/8\/2017-30141) …<\/p>\n
(2) Bu B\u00f6l\u00fcmde ge\u00e7en;<\/p>\n
…<\/p>\n
f) Rejim hak sahibi (as\u0131l sorumlu): Transit rejimi beyan\u0131nda bulunan veya hesab\u0131na transit rejimi beyan\u0131nda bulunulan ve transit rejimi kapsam\u0131nda g\u00fcmr\u00fck idaresine kar\u015f\u0131 mali olarak sorumlu olan ki\u015fiyi,<\/p>\n
…<\/p>\n
ifade eder.” <\/p>\n
29. Y\u00f6netmelik’in “Transit beyan\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 213. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…<\/p>\n
(2) … Kanunun 5 inci maddesi uyar\u0131nca, transit beyan\u0131 rejim hak sahibi ad\u0131na ve hesab\u0131na do\u011frudan temsil yoluyla veya rejim hak sahibi hesab\u0131na olmak \u00fczere rejim hak sahibinin dolayl\u0131 temsilcisi taraf\u0131ndan da yap\u0131labilir.<\/p>\n
…”<\/p>\n
30. Y\u00f6netmelik’in “Rejim hak sahibinin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 221. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Rejim hak sahibi, Kanunun 86 nc\u0131 maddesi \u00e7er\u00e7evesinde;<\/p>\n
a) Teminat aranmayan haller ve teminattan vazge\u00e7menin uyguland\u0131\u011f\u0131 durumlar sakl\u0131 kalmak \u00fczere, transit rejimine konu e\u015fyaya ili\u015fkin do\u011fabilecek g\u00fcmr\u00fck vergilerinin \u00f6denmesini sa\u011flamak \u00fczere gerekli teminat\u0131 vermekle,<\/p>\n
b) Kontrolden sorumlu yetkili makamlarca talep edildi\u011finde ve belirlenen s\u00fcre i\u00e7inde gerekli t\u00fcm bilgi ve belgeleri sunmakla ve gerekli t\u00fcm yard\u0131m\u0131 sa\u011flamakla,<\/p>\n
y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
(2) Rejim hak sahibi ile rejim hak sahibi hesab\u0131na transit beyan\u0131nda bulunanlar, bu Y\u00f6netmeli\u011fin 113 \u00fcnc\u00fc maddesi kapsam\u0131nda beyannamede yer alan bilgiler ile beyanname eki belgelerin do\u011frulu\u011fu ve ger\u00e7ekli\u011finden sorumludur.”<\/p>\n
31. Y\u00f6netmelik’in “Ulusal transit rejiminde serbest dola\u015f\u0131mda olmayan e\u015fyada beyana ayk\u0131r\u0131l\u0131k” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 239. maddesinin ilgili transit refakat belgesinin d\u00fczenlendi\u011fi d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan h\u00e2liyle ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) T\u00fcrkiye G\u00fcmr\u00fck B\u00f6lgesine getirilerek, ulusal transit rejimi alt\u0131nda ta\u015f\u0131nan serbest dola\u015f\u0131mda olmayan e\u015fyan\u0131n, var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck idaresince yap\u0131lan muayenesi sonucunda beyana g\u00f6re eksik \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde;<\/p>\n
a) Var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck idaresince, eksik \u00e7\u0131kan miktar \u00fczerinden hareket g\u00fcmr\u00fck idaresine uyu\u015fmazl\u0131k bildirilir. Eksikli\u011fin mahrecindeki eksik y\u00fcklemeden veya yanl\u0131\u015f beyandan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n, uyu\u015fmazl\u0131k bildiriminden itibaren 28 g\u00fcn i\u00e7erisinde rejim hak sahibince hareket g\u00fcmr\u00fck idaresine ispat edilmesi gerekir. Bu s\u00fcre yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvuru halinde 28 g\u00fcn daha uzat\u0131labilir. Eksikli\u011fin sebebinin, s\u00fcresi i\u00e7erisinde ispat edilmesi halinde i\u015flemler tamamlan\u0131r ve hareket g\u00fcmr\u00fck idaresince rejim ibra edilir. Eksikli\u011fin sebebinin s\u00fcresi i\u00e7erisinde ispat edilememesi halinde, g\u00fcmr\u00fck vergileri ve di\u011fer y\u00fcklerin tahsil edilmesinin yan\u0131 s\u0131ra, Kanunun 241 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uygulanarak i\u015flemler tamamlan\u0131r ve hareket g\u00fcmr\u00fck idaresince rejim ibra edilir.<\/p>\n
…”<\/p>\n
2. Dan\u0131\u015ftay Kararlar\u0131<\/p>\n
32. Dan\u0131\u015ftay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 19\/2\/2014 tarihli ve E.2014\/8, K.2014\/37 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“\u0130dari yarg\u0131 denetiminin i\u015fleyebilmesi, idarenin kamu hukuku alan\u0131nda faaliyette bulunmas\u0131na; idari nitelikte eylem veya i\u015flem yapmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir faaliyet olmadan, s\u00f6z konusu denetimin i\u015fletilmesi olanaks\u0131zd\u0131r. 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanununun 14’\u00fcnc\u00fc maddesinin 3’\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n “d” bendinde yer alan, dava dilek\u00e7elerinin, ortada idari davaya konu olabilecek kesin ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekli i\u015flemin olup olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenece\u011fine; ayn\u0131 Kanunun 15’inci maddesinin 1’inci f\u0131kras\u0131n\u0131n “b” bendinde de, b\u00f6yle bir i\u015flemin bulunmamas\u0131 halinde, davan\u0131n sonraki yarg\u0131lama i\u015flemlerine giri\u015filmeksizin reddedilece\u011fine ili\u015fkin kurallar bu ilkeye dayal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcmr\u00fck mevzuat\u0131na g\u00f6re, g\u00fcmr\u00fck vergilerinin dava konusu edilebilmesi i\u00e7in, idarece kendili\u011finden yap\u0131lm\u0131\u015f bir ek tahakkuk i\u015fleminin;tescili s\u0131ras\u0131nda konulan ihtirazi kay\u0131tla verilen beyannameye dayal\u0131 tahakkukun; ya da yetkili g\u00fcmr\u00fck idaresine, g\u00fcmr\u00fck vergilerinin tahakkuk ettirilmemeleri gerekti\u011fi halde tahakkuk ettirildikleri belirtilerek kald\u0131r\u0131lmalar\u0131 veya yersiz ya da fazladan \u00f6dendi\u011fi belirtilerek vergilerin geri verilmesi istemiyle yap\u0131lan ba\u015fvurunun reddine dair idari karar\u0131n bulunmas\u0131 ve s\u00f6z\u00fc edilen kararlara kar\u015f\u0131 idari itiraz usul\u00fcne uygun olarak itiraz makam\u0131na yap\u0131lan ba\u015fvurular \u00fczerine tesis edilen, idari davaya konu edilebilecek kesin ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi zorunlu, z\u0131mni veya a\u00e7\u0131k\u00e7a ret i\u015fleminin tesis edilmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir.”<\/p>\n
33. Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin 18\/3\/2015 tarihli ve E.2012\/1433, K.2015\/1419 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“… g\u00fcmr\u00fck vergileri ile g\u00fcmr\u00fck para cezalar\u0131nda, idari davaya konu olabilecek i\u015flemin, vergi tahakkukuna veya ceza kesme i\u015flemine kar\u015f\u0131, G\u00fcmr\u00fck Kanununun 242’nci maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usullere g\u00f6re yap\u0131lacak itiraz \u00fczerine, yine ayn\u0131 maddede yaz\u0131l\u0131 mercilerce tesis edilecek olumsuz i\u015flemler oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Dosyan\u0131n incelenmesinden, davac\u0131 ad\u0131na tescilli beyanname muhteviyat\u0131 e\u015fya nedeniyle yap\u0131lan ek tahakkuklar ve para cezalar\u0131n\u0131n 15.5.2010 tarihinde tebli\u011f edilmesi \u00fczerine, tahakkuk ettirilen vergiler \u00fczerinden al\u0131nan para cezas\u0131 karar\u0131na kar\u015f\u0131, idare kay\u0131tlar\u0131na 25.5.2010 tarihinde giren dilek\u00e7eyle itiraz edildi\u011fi ancak, s\u00f6zkonusu dilek\u00e7ede tahakkuka itiraz edilmedi\u011fi, tahakkuka itiraz edilmeksizin 21.7.2010 tarihinde dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu durumda, yukar\u0131da belirtilen anlamda, dava konusu yap\u0131labilecek kesin ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi zorunlu i\u015flem niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan i\u015flem olu\u015fmadan dava konusu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, incelenmeksizin reddi gerek[ir].”<\/p>\n
34. Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin 28\/11\/2023 tarihli ve E.2021\/513, K.2023\/4619 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Olayda, transit refakat belgesi kapsam\u0131nda davac\u0131 \u015firket taraf\u0131ndan “as\u0131l sorumlu” s\u0131fat\u0131yla rejim beyan\u0131nda bulunulan serbest dola\u015f\u0131mda olmayan “siyah \u00e7ay” ticari tan\u0131ml\u0131 e\u015fyan\u0131n 34UB1045\/34UB2005 \u00e7ekici\/dorse plakal\u0131 TIR arac\u0131 ile ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131, hareket ve var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck idarelerince kontrollerinin tamamlanmas\u0131 sonras\u0131nda 26\/09\/2018 tarihinde saat 18:55’te “transit kapand\u0131” stat\u00fcye getirildi\u011fi, ancak, s\u00f6z konusu arac\u0131n gemiye y\u00fcklenmedi\u011fi, saat 19:14’te Mersin Liman C Kap\u0131s\u0131ndan yurda giri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kamera kay\u0131tlar\u0131 ile sabit oldu\u011fu, d\u00fczenlenen sahte transit refakat belgesi ve faturas\u0131nda farkl\u0131 e\u015fya cinsi, ara\u00e7 plakas\u0131 ve var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kay\u0131tlar\u0131 ile g\u00fcmr\u00fck idaresinin yan\u0131lt\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, deniz yolu beyan formunda arac\u0131n y\u00fcklenmedi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla rejim ihlalinin ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda,transit rejimi kapsam\u0131nda g\u00fcmr\u00fck idaresine kar\u015f\u0131 mali olarak sorumlu olan davac\u0131 ad\u0131na as\u0131l sorumlu s\u0131fat\u0131yla tahakkuk yap\u0131lmas\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, aksi yolda verilen mahkeme karar\u0131na y\u00f6nelik istinaf isteminin reddine dair karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir.”<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
35. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (S\u00f6zle\u015fme) 6. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes davas\u0131n\u0131n medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile ilgili uyu\u015fmazl\u0131klar ya da cezai alanda kendisine y\u00f6neltilen su\u00e7lamalar\u0131n esas\u0131 konusunda karar verecek olan, kanunla kurulmu\u015f ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z bir mahkeme taraf\u0131ndan kamuya a\u00e7\u0131k olarak ve makul bir s\u00fcre i\u00e7inde, g\u00f6r\u00fclmesini isteme hakk\u0131na sahiptir…”<\/p>\n
36. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n S\u00f6zle\u015fme’nin 6. maddesinde yerini bulan g\u00fcvencelerin do\u011fal bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu (Lawyer Partners A.S.\/Slovakya, B. No: 54252\/07, 16\/6\/2009, \u00a7 52), bu kapsamda herkesin ki\u015fisel hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleriyle ilgili her t\u00fcrl\u00fc iddias\u0131n\u0131 bir mahkeme veya yarg\u0131 yeri \u00f6n\u00fcne getirme hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 (Golder\/Birle\u015fik Krall\u0131k [GK], B. No: 4451\/70, 21\/2\/1975, \u00a7 36) belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
37. A\u0130HM, mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na y\u00f6nelik birtak\u0131m s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n kabul edilebilece\u011fini ancak s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n me\u015fru bir amaca y\u00f6nelik olmad\u0131\u011f\u0131 veya kullan\u0131lan y\u00f6ntem ile ula\u015f\u0131lmas\u0131 hedeflenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir orant\u0131l\u0131l\u0131k ili\u015fkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n S\u00f6zle\u015fme’nin 6. maddenin birinci f\u0131kras\u0131na uygun olmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir (Ashingdane\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 8225\/78, 28\/5\/1985, \u00a7 57).<\/p>\n
38. Mahkemeye etkili eri\u015fim hakk\u0131; mahkemeye ba\u015fvuru konusunda tutarl\u0131 bir sistemin var olmas\u0131n\u0131, dava a\u00e7mak veya kanun yoluna ba\u015fvurmak isteyen ki\u015filerin ilgili mahkemeye ula\u015fmada a\u00e7\u0131k, pratik ve etkili f\u0131rsatlara sahip olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. \u00d6zellikle hukuki belirsizlikler ki\u015filerin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 ihlal edebilmektedir (Geffre\/Fransa (k.k.), B. No: 51307\/99, 23\/1\/2003). Bu nedenle mahkemeler usul kurallar\u0131n\u0131 uygularken bir yandan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal edebilecek a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilcilikten, di\u011fer yandan da yasalar taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen usul kurallar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furabilecek a\u015f\u0131r\u0131 gev\u015feklikten ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r (Walchli\/Fransa, B. No: 35787\/03, 26\/7\/2007, \u00a7 29; E\u015fim\/T\u00fcrkiye, B. No: 59601\/09, 17\/9\/2013, \u00a7 21).<\/p>\n
39. A\u0130HM’e g\u00f6re mahkemeye ula\u015fmay\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131ran ya da imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le getiren uygulamalar mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlaline yol a\u00e7abilir. Ne var ki \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre ko\u015fullar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak yanl\u0131\u015f uygulanmas\u0131 ya da yanl\u0131\u015f hesaplanmas\u0131 nedeniyle ki\u015filer dava a\u00e7ma ya da kanun yollar\u0131na ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 kullanamam\u0131\u015fsa mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini kabul etmek gerekir (Osu\/\u0130talya, B. No: 36534\/97, 11\/7\/2002, \u00a7\u00a7 36-40).<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
40. Mahkemenin 29\/4\/2025 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucu Unifood G\u0131da End\u00fcstriyel Maddeler Sanayi ve Ticaret Limited \u015eirketi Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
41. 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun’un 46. maddesinde kimlerin bireysel ba\u015fvuru yapabilece\u011fi say\u0131lm\u0131\u015f olup an\u0131lan maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re bir ki\u015finin Anayasa Mahkemesine bireysel ba\u015fvuruda bulunabilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 temel \u00f6n ko\u015fulun birlikte bulunmas\u0131 gerekmektedir. Bu \u00f6n ko\u015fullar, ba\u015fvuruya konu edilen ve ihlale yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen kamu g\u00fcc\u00fc eylem veya i\u015fleminden ya da ihmalinden dolay\u0131 ba\u015fvurucunun g\u00fcncel bir hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmesi, bu ihlalden dolay\u0131 ki\u015finin ki\u015fisel olarak ve do\u011frudan etkilenmi\u015f olmas\u0131 ve bunlar\u0131n sonucunda ba\u015fvurucunun kendisinin ma\u011fdur oldu\u011funu ileri s\u00fcrmesidir (Fetih Ahmet \u00d6zer [1. B.], B. No: 2013\/6179, 20\/3\/2014, \u00a7 24).<\/p>\n
42.Bir ba\u015fvurunun kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilebilmesi i\u00e7in ba\u015fvurucunun ma\u011fdur oldu\u011funu ileri s\u00fcrmesi yeterli olmay\u0131p iddia edilen ihlalden do\u011frudan etkilendi\u011fini, bir ba\u015fka ifadeyle ma\u011fduriyetini kan\u0131tlamas\u0131 gerekir. Bu itibarla ma\u011fdur oldu\u011fu zann\u0131 veya \u015f\u00fcphesi ma\u011fdurluk stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn kabul\u00fc i\u00e7in yeterli de\u011fildir (Ay\u015fe H\u00fclya Potur [2. B.], B. No: 2013\/8479, 6\/6\/2014, \u00a7 24).<\/p>\n
43. Ba\u015fvuru konusu olayda ba\u015fvurucu Unifood \u015firketi yurt d\u0131\u015f\u0131ndan getirilen e\u015fyan\u0131n al\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Bununla birlikte s\u00f6z konusu e\u015fya serbest dola\u015f\u0131ma sokulmam\u0131\u015f ve transit rejimine tabi tutularak serbest b\u00f6lgeye sevk edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu Unifood \u015firketi transit refakat belgesinde rejim hak sahibi – as\u0131l sorumlu olarak de\u011fil, al\u0131c\u0131 olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n
44. Ba\u015fvuruya konu ek tahakkuk karar\u0131nda da muhatap ba\u015fvurucu Unifood \u015firketi olmay\u0131p, s\u00f6z konusu karar ba\u015fvurucu Unifood \u015firketine tebli\u011f edilmemi\u015ftir. Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan ek tahakkuk karar\u0131na yap\u0131lan itiraz\u0131n reddine kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f, Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz\u0131n reddi i\u015flemine kar\u015f\u0131 da yaln\u0131zca Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla, ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lama s\u00fcrecinde bulunmayan ve ek tahakkuk karar\u0131n\u0131n muhatab\u0131 ve bor\u00e7tan sorumlu olmayan ba\u015fvurucu Unifood \u015firketinin mahkemeye eri\u015fim ve m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131yla ilgili olarak ma\u011fdur stat\u00fcs\u00fc bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
45. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer kabul edilebilirlik \u015fartlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenmeksizin ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Ba\u015fvurucu Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Limited \u015eirketi Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
1. Mahkemeye Eri\u015fim Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
a. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
46. Ba\u015fvurucu; Orpet \u015firketinin vekil, Unifood \u015firketinin ise asil oldu\u011funu, g\u00fcmr\u00fck idaresinin Unifood \u015firketinin izahat talebine ili\u015fkin verdi\u011fi s\u00fcre uzat\u0131m dilek\u00e7esini kabul etti\u011fini, idarece Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz sonucunda Orpet \u015firketi ad\u0131na kesilen para cezas\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlara ra\u011fmen vekile yap\u0131lan ek tahakkuk tebligat\u0131na asil taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz\u0131n kabul edilmemesinin ve vekil taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz\u0131n ise s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmemesinin adil yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini ileri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n
b. De\u011ferlendirme<\/p>\n
47. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes, me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.”<\/p>\n
48. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucunun \u015fik\u00e2yetlerinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn, ba\u015fvurucunun hakk\u0131nda yap\u0131lan ek tahakkuk karar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131n s\u00fcresinde olmamas\u0131 nedeniyle reddine dair i\u015flemin iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n, idari itiraz\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmamas\u0131 nedeniyle reddedilerek, olay\u0131n esas\u0131 hakk\u0131nda de\u011ferlendirme yap\u0131lmamas\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden ihlal iddialar\u0131n\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvenceleri aras\u0131nda yer alan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
i. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
49. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
ii. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
(1) M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131 ve Hakk\u0131n Kapsam\u0131<\/p>\n
50. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddiada bulunma ve savunma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir unsurudur. Di\u011fer yandan Anayasa’n\u0131n 36. maddesine “…ile adil yarg\u0131lanma” ibaresinin eklenmesine ili\u015fkin gerek\u00e7ede, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle de g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n madde metnine d\u00e2hil edildi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zle\u015fme’yi yorumlayan A\u0130HM, S\u00f6zle\u015fme’nin 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini belirtmektedir (\u00d6zbak\u0131m \u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Hiz. \u0130n\u015f. Tur. San. ve Tic. Ltd. \u015eti. [2. B.], B. No: 2014\/13156, 20\/4\/2017, \u00a7 34).<\/p>\n
51. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bir temel hak olman\u0131n yan\u0131nda di\u011fer temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden gereken \u015fekilde yararlan\u0131lmay\u0131 ve bunlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en etkili g\u00fcvencelerden biridir. Bu bak\u0131mdan davan\u0131n bir mahkeme taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilmesi ve ki\u015finin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131na giren g\u00fcvencelerden faydalanabilmesi i\u00e7in ilk olarak ki\u015fiye iddialar\u0131n\u0131 ortaya koyma imk\u00e2n\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 gerekir. Di\u011fer bir ifadeyle dava yoksa adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelerden yararlanmak m\u00fcmk\u00fcn olmaz (Mohammed Aynosah [1. B.], B. No: 2013\/8896, 23\/2\/2016, \u00a7 33).<\/p>\n
52. Anayasa Mahkemesi bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerde mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yabilmek ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n etkili bir \u015fekilde karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 isteyebilmek anlam\u0131na geldi\u011fini ifade etmi\u015ftir (\u00d6zkan \u015een [2. B.], B. No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7 52).<\/p>\n
53. Somut olayda ek tahakkuk karar\u0131na kar\u015f\u0131 idari itiraz\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmamas\u0131 nedeniyle dava konusu i\u015flem hukuka uygun bulunarak davan\u0131n reddedilmesinin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na bir m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
(2) M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
54. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.”<\/p>\n
55. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde, hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Maddede, hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in herhangi bir s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmakla birlikte bunun hi\u00e7bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan mutlak bir hak oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. \u00d6zel s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f haklar\u0131n da hakk\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan baz\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131 bulundu\u011fu kabul edilmektedir. Ayr\u0131ca hakk\u0131 d\u00fczenleyen maddede herhangi bir s\u0131n\u0131rlama nedenine yer verilmemi\u015f olsa da Anayasa’n\u0131n ba\u015fka maddelerinde yer alan kurallara dayan\u0131larak bu haklar\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir (AYM, E.2015\/96, K.2016\/9, 10\/2\/2016, \u00a7 10).<\/p>\n
56. Yukar\u0131da an\u0131lan m\u00fcdahale, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde belirtilen ko\u015fullara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin ihlalini te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
57. Bu sebeple m\u00fcdahalenin Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve somut ba\u015fvuruya uygun d\u00fc\u015fen, kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, hakl\u0131 bir sebebe dayanma, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmama ko\u015fullar\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
(a) Kanunilik <\/p>\n
58. Ba\u015fvuru konusu olayda Vergi Mahkemesinin 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 242. maddesi h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, tebli\u011f edilen g\u00fcmr\u00fck vergilerine kar\u015f\u0131 tebli\u011fden itibaren on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde itiraz edilmesi gerekti\u011fi h\u00e2lde bu s\u00fcre dolduktan sonra idareye itiraz edildi\u011fi gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine karar verdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
59. Mahkemenin bu h\u00fckm\u00fc esas alarak verdi\u011fi ret karar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan m\u00fcdahalenin kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Petrol Ofisi A.\u015e. [1. B.], B. No: 2016\/14254, 28\/11\/2019, \u00a7 51).<\/p>\n
(b) Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
60. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 242. maddesindeki d\u00fczenlemeyle idarenin i\u015flemlerini g\u00f6zden ge\u00e7irmesi ve gerekirse d\u00fczeltmesine olanak sa\u011flanarak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n yarg\u0131 mercilerinin \u00f6n\u00fcne gelmeden idare taraf\u0131ndan olumlu \u015fekilde sonu\u00e7land\u0131r\u0131labilmesine imk\u00e2n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte, ilgili d\u00fczenleme ile idari ba\u015fvuru s\u00fcresi on be\u015f g\u00fcnle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu s\u0131n\u0131rlama ile kamu alacaklar\u0131 ve idari kararlar\u0131n bunlara kar\u015f\u0131 belirli bir s\u00fcre i\u00e7erisinde itiraz edilmemesi h\u00e2linde kesinle\u015fmesi ve bu \u015fekilde idarenin tesis etti\u011fi i\u015flemlerin belirsiz s\u00fcreli\u011fine idare nezdinde itiraza konu edilebilmesinin \u00f6nlenmesi hedeflenmi\u015ftir. S\u0131n\u0131rlaman\u0131n idarenin tesis etti\u011fi i\u015flemlerin ihtilaf konusu edilmemesi nedeniyle kesinle\u015ftirilmesi ve bu \u015fekilde hukuki belirlili\u011fin sa\u011flanmas\u0131 me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
(c) \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/p>\n
61. \u0130dari ba\u015fvurunun s\u00fcresinde yap\u0131lmamas\u0131 gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fimine getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fvurucuya a\u011f\u0131r bir y\u00fck getirip getirmedi\u011fi hususlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
(i) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
62. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerde mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n kural olarak mutlak bir hak olmay\u0131p s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi, bu hususta devletlerin takdir haklar\u0131 gere\u011fi baz\u0131 d\u00fczenlemeler yapabilece\u011fi, bununla birlikte getirilecek s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n hakk\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc zedeleyecek nitelikte olmamas\u0131, me\u015fru bir ama\u00e7 izlemesi, a\u00e7\u0131k ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 ve ba\u015fvurucu \u00fczerinde a\u011f\u0131r bir y\u00fck olu\u015fturmamas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir (Mesut G\u00fczel [2. B.], B. No: 2014\/5876, 22\/9\/2016, \u00a7 31). Bu kapsamda dava a\u00e7may\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lacak \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131sa olmad\u0131k\u00e7a dava a\u00e7ma ya da kanun yollar\u0131na ba\u015fvuru i\u00e7in belli s\u00fcrelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin hukuki belirlilik ilkesinin bir gere\u011fi oldu\u011fu ve tek ba\u015f\u0131na bu durumun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmayaca\u011f\u0131 ancak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullar\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak yanl\u0131\u015f uygulanmas\u0131 ya da yorumlanmas\u0131 nedeniyle ki\u015filerin dava a\u00e7ma ya da kanun yollar\u0131na ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131 kullanamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edilece\u011fi ifade edilmi\u015ftir (Remzi Durmaz [2. B.], B. No: 2013\/1718, 2\/10\/2013, \u00a7 27).<\/p>\n
(ii)\u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
63. Ba\u015fvurucu, hakk\u0131nda yap\u0131lan ek tahakkuk karar\u0131na kar\u015f\u0131 kendisinin vekili oldu\u011funu ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Unifood \u015firketinin s\u00fcresi i\u00e7erisinde itirazda bulunmas\u0131na ra\u011fmen bu itiraz\u0131n\u0131n kabul edilmedi\u011fini, bu karar tebli\u011f edildikten sonra kendilerinin yapt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurunun ise s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedildi\u011fini belirterek mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011finden yak\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
64. Somut olayda incelenmesi gereken mesele ba\u015fvurucunun talebinin s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirme nedeniyle davan\u0131n reddedilmesinin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na orant\u0131s\u0131z bir m\u00fcdahale olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
65. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 242. maddesinde; y\u00fck\u00fcml\u00fclerin kendilerine tebli\u011f edilen g\u00fcmr\u00fck vergileri, cezalar ve idari kararlara kar\u015f\u0131 tebli\u011f tarihinden itibaren on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde bir \u00fcst makama, \u00fcst makam yoksa ayn\u0131 makama verecekleri bir dilek\u00e7e ile itiraz edebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
66. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 86. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re e\u015fyan\u0131n al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n da rejim hak sahibiyle birlikte e\u015fyan\u0131n var\u0131\u015f g\u00fcmr\u00fck idaresine teslimi ile ilgili olarak sorumlulu\u011fu bulunmakla birlikte, ayn\u0131 Kanun’un 3. maddesinin 20. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde rejim hak sahibi deyiminin, kendi ad\u0131na ve hesab\u0131na g\u00fcmr\u00fck beyan\u0131n\u0131 yapan veya hesab\u0131na g\u00fcmr\u00fck beyan\u0131 yap\u0131lan ki\u015fi veya bu ki\u015filere ait bir g\u00fcmr\u00fck rejimi ile ilgili haklar\u0131n ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin devredildi\u011fi ki\u015fi oldu\u011fu belirtilmi\u015f ve bu ki\u015fiye transit rejiminde as\u0131l sorumlu s\u0131fat\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n
67. Yine 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 183 ve 184. maddelerinde e\u015fyay\u0131 g\u00fcmr\u00fck g\u00f6zetiminden \u00e7\u0131karan ve g\u00fcmr\u00fck rejiminden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyen ki\u015filerin g\u00fcmr\u00fck y\u00fck\u00fcml\u00fcs\u00fc oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Y\u00f6netmelik’in 212. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (f) bendinde de rejim hak sahibi – as\u0131l sorumlunun transit rejimi beyan\u0131nda bulunan veya hesab\u0131na transit rejimi beyan\u0131nda bulunulan ve transit rejimi kapsam\u0131nda g\u00fcmr\u00fck idaresine kar\u015f\u0131 mali olarak sorumlu olan ki\u015fiyi ifade etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
68. A\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ilgili mevzuat bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde, transit rejiminde yap\u0131lan kontroller sonucunda e\u015fyan\u0131n beyan edilenden eksik \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti halinde rejim hak sahibinin ek tahakkuku yap\u0131lacak vergilerden sorumlu tutulabilece\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
69. Bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 incelendi\u011finde 28\/8\/2017 tarihli transit refakat belgesinde Unifood \u015firketinin al\u0131c\u0131, ba\u015fvurucu Orpet \u015firketinin ise rejim hak sahibi – as\u0131l sorumlu olarak d\u00fczenlenerek, belgenin ba\u015fvurucu Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan g\u00fcmr\u00fck idaresine verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
70. Transit rejimine tabi tutulan e\u015fyan\u0131n yap\u0131lan kontrollerde beyan edilenden eksik \u00e7\u0131kmas\u0131 nedeniyle ba\u015fvurucu Orpet \u015firketinden izahat talebinde bulunulmu\u015f, bu talebe Orpet \u015firketi de\u011fil, Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan ek s\u00fcre verilmesi talebi ile kar\u015f\u0131l\u0131k verilmi\u015ftir. G\u00fcmr\u00fck idaresince bu talep kabul edilmi\u015fse de yine Orpet \u015firketi muhatap al\u0131narak bu \u015firkete bildirimde bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
71. Ek s\u00fcre verilmesine ra\u011fmen yine izahat verilmemesi nedeniyle Orpet \u015firketi ad\u0131na as\u0131l sorumlu s\u0131fat\u0131yla ek tahakkuk karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f, ek tahakkuk karar\u0131nda m\u00fcteselsil sorumlunun bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Di\u011fer bir deyi\u015fle, bor\u00e7tan yaln\u0131zca Orpet \u015firketi sorumlu tutulmu\u015ftur. Ek tahakkuk karar\u0131 Orpet \u015firketine tebli\u011f edilmesine ra\u011fmen idari itiraz, tebli\u011fden sonraki onuncu g\u00fcnde Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcmr\u00fck idaresince bu itiraz\u0131n Unifood \u015firketinin muhatap olmamas\u0131 nedeniyle de\u011ferlendirilemeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde i\u015flem tesis edildi\u011finde ve Orpet \u015firketi taraf\u0131ndan itiraz ba\u015fvurusunda bulundu\u011funda ise on be\u015f g\u00fcnl\u00fck itiraz s\u00fcresi sona ermi\u015ftir.<\/p>\n
72. Bireysel ba\u015fvuruya konu olayda g\u00fcmr\u00fck idaresinin ba\u015f\u0131ndan beri e\u015fyalar\u0131n al\u0131c\u0131s\u0131 Unifood \u015firketini de\u011fil, Orpet \u015firketini muhatap ald\u0131\u011f\u0131 ve i\u015flemlerini bu \u015firket ad\u0131na tesis etti\u011fini not etmek gerekir. Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan izahat talebi i\u00e7in verilen s\u00fcre uzat\u0131m dilek\u00e7esi idarece kabul edilmi\u015ftir. Bununla birlikte, bu kabul yaz\u0131s\u0131 da Orpet \u015firketi muhatap al\u0131narak d\u00fczenlenmi\u015f ve yine bu \u015firkete tebli\u011f edilmi\u015ftir. Yine ba\u015fvurucular, Orpet \u015firketi ad\u0131na d\u00fczenlenen ceza karar\u0131n\u0131n Unifood \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131lan itiraz \u00fczerine kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerse de bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131nda bu y\u00f6nde bir belge bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
73. \u00d6te yandan, ba\u015fvurucu Orpet \u015firketi bir g\u00fcmr\u00fck m\u00fc\u015favirli\u011fi \u015firketi olup, bu \u015firketin transit beyannamesinde kendisini rejim hak sahibi – as\u0131l sorumlu olarak g\u00f6stermesinin ve kendi ad\u0131na d\u00fczenlenen ek tahakkuk karar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bilebilecek durumda oldu\u011fu g\u00f6zetilmelidir. Ba\u015fvurucu \u015firket, hakk\u0131nda d\u00fczenlenen ve tek sorumlu olarak kendisinin g\u00f6sterildi\u011fi ek tahakkuk karar\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcresinde itiraz etmemi\u015f, Vergi Mahkemesince itiraz\u0131n reddi karar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 dava bu nedenle reddedilmi\u015ftir. Bu kapsamda g\u00fcmr\u00fck idaresi ve yarg\u0131 makamlar\u0131nca yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilci ve kat\u0131 bir yorum oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
74. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. M\u00fclkiyet Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
a. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
75. Ba\u015fvurucu e\u015fyan\u0131n hen\u00fcz mill\u00eele\u015ftirilmedi\u011fini, serbest b\u00f6lgede oldu\u011funu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ek tahakkuk i\u015flemi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak reddedildi\u011fini belirterek m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
b. De\u011ferlendirme<\/p>\n
76. Bireysel ba\u015fvuru yolunun ikincil niteli\u011fi gere\u011fi Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuruda bulunabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle ola\u011fan kanun yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesi zorunludur. Ba\u015fvurucunun bireysel ba\u015fvuru konusu \u015fik\u00e2yetini \u00f6ncelikle yetkili idari ve yarg\u0131sal mercilere usul\u00fcne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu\u011fu bilgi ve delilleri zaman\u0131nda bu makamlara sunmas\u0131, bu s\u00fcre\u00e7te dava ve ba\u015fvurusunu takip etmek i\u00e7in gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermi\u015f olmas\u0131 gerekir (\u0130smail Bu\u011fra \u0130\u015flek [1. B.], B. No: 2013\/1177, 26\/3\/2013, \u00a7 17).<\/p>\n
77. Somut olayda ek tahakkuk karar\u0131na ili\u015fkin itiraz\u0131n reddi i\u015fleminin iptali istemiyle ba\u015flat\u0131lan yarg\u0131lama s\u00fcreci, zorunlu idari ba\u015fvurunun s\u00fcresi i\u00e7erisinde yap\u0131lmamas\u0131 gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine karar verilmesi ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015f ve ret karar\u0131 kesinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
78. Ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlaliyle ilgili iddialar\u0131n\u0131 usul\u00fcne uygun olarak zaman\u0131nda idari ba\u015fvuru yoluna konu etmedi\u011fi ve bunun bir sonucu olarak davan\u0131n esas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bir inceleme yap\u0131lmadan usul h\u00fck\u00fcmleri nedeniyle reddedildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durumda m\u00fclkiyet hakk\u0131na dair ihlal iddias\u0131 i\u00e7in ba\u015fvuru yolunun usul\u00fcne uygun olarak t\u00fcketildi\u011finden s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
79. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer kabul edilebilirlik ko\u015fullar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenmeksizin ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Ba\u015fvurunun Unifood G\u0131da End\u00fcstriyel Maddeler Sanayi ve Ticaret Limited \u015eirketi y\u00f6n\u00fcnden ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucu Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Limited \u015eirketi y\u00f6n\u00fcnden mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
3. Ba\u015fvurucu Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Limited \u015eirketi y\u00f6n\u00fcnden m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Ba\u015fvurucu Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Limited \u015eirketinin Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucular \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
D. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 29\/4\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 29\/4\/2025 tarihli ve 2020\/12486 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR ORPET G\u00dcMR\u00dcK M\u00dc\u015eAV\u0130RL\u0130\u011e\u0130 LTD. \u015eT\u0130. VE UN\u0130FOOD GIDA END\u00dcSTR\u0130YEL MADDELER SANAY\u0130 VE T\u0130CARET LTD. \u015eT\u0130. BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/12486) Karar Tarihi: 29\/4\/2025 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR Ba\u015fkan : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Recai AKYEL Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE\u015e Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L Raport\u00f6r : Cihan BAYDERE Ba\u015fvurucular : 1. Orpet G\u00fcmr\u00fck M\u00fc\u015favirli\u011fi Ltd. \u015eti. Vekili : 2. Unifood G\u0131da End\u00fcstriyel Maddeler Sanayi ve Ticaret Ltd. \u015eti. : Av. Faruk YAL\u00c7IN I. BA\u015eVURUNUN KONUSU 1. Ba\u015fvuru, transit refakat belgesi ile ta\u015f\u0131nan e\u015fyan\u0131n beyan edilenden eksik \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi \u00fczerine yap\u0131lan g\u00fcmr\u00fck vergisi ve katma de\u011fer vergisi ek tahakkukuna yap\u0131lan itiraz\u0131n s\u00fcresinde olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddi i\u015flemine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle m\u00fclkiyet ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 2. Ba\u015fvuru 16\/3\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur. 4. Komisyonca ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. 5. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. 6. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: 8. Ba\u015fvuruculardan …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-135829","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n