Trafik kazas\u0131 sonucu ara\u00e7larda meydana gelen hasar\u0131n ve de\u011fer kayb\u0131n\u0131n tazminin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bilinmektedir. Maddi hasarl\u0131 trafik kazalar\u0131nda her arac\u0131n i\u015fleteni, s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve ZMMS sigortac\u0131s\u0131 arac\u0131n kusuru oran\u0131nda de\u011fer kayb\u0131 ve hasar onar\u0131m bedelinden m\u00fc\u015ftereken ve m\u00fcteselsilen sorumludur. Peki kazaya kar\u0131\u015fan ve tazminat talebinde bulunan ara\u00e7 ticari faaliyetlerde kullan\u0131lan ve \u00fczerinden gelir elde edilen bir ara\u00e7sa; arac\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131ndan kaynakl\u0131 kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131 talep edebilir mi? Evet, ticari ara\u00e7lar\u0131n maddi yahut yaralamal\u0131 trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 durumunda; ara\u00e7ta meydana gelen hasarlar sebebiyle onar\u0131m g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre zarf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015famamas\u0131ndan kaynaklanan gelir kayb\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. \u0130\u015fbu gelir kayb\u0131n\u0131n tazminini talep etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yine ticari ara\u00e7 kar\u015f\u0131 taraftan kusuru oran\u0131nda kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunabilecektir.<\/p>\n
1- Kimler kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunabilir?<\/p>\n
Elbette bir kazan\u00e7 kayb\u0131ndan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle kazaya kar\u0131\u015fan ve hasara u\u011frayan arac\u0131n gelir getiriyor olmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7o\u011funlukla yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan otob\u00fcs, ticari taksiler, \u00e7e\u015fitli i\u015flerde kullan\u0131lan r\u00f6mork, kep\u00e7e ve benzeri ara\u00e7lar ve de kuryelerin kulland\u0131\u011f\u0131 motorlar bu t\u00fcr ara\u00e7lara \u00f6rnek olarak verilebilir. Burada \u00f6nemli olan husus arac\u0131n ticari ve gelir elde etmek amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 ve trafik kazas\u0131 sebebiyle onar\u0131m s\u00fcrecinde ara\u00e7 sahibinde gelir kayb\u0131na sebebiyet vermesidir.<\/p>\n
Son zamanlarda s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artan esnaf kuryeler i\u00e7in de ayn\u0131 durum s\u00f6z konusudur. Zira esnaf kuryeler; kendi vergi levhalar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmakta ve genellikle \u00e7e\u015fitli market ve yiyecek markalar\u0131n\u0131n kuryeli\u011fini yapmakta; kendi motorlar\u0131n\u0131n bak\u0131m ve \u00e7e\u015fitli giderlerini kendileri sa\u011flamakta, ba\u011fkur bor\u00e7lar\u0131 ve vergi \u00f6demelerini de kendileri yat\u0131rmaktad\u0131r. \u0130\u015fbu sebeple moto kuryelik vas\u0131tas\u0131yla gelir elde etmekte ve ticari faaliyette bulunmaktad\u0131rlar. \u0130\u015fbu sebeplerle; esnaf kuryelerin kar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kaza neticesinde motorlar\u0131nda meydana gelen hasarlar\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince meydana gelen gelir kayb\u0131n\u0131n tazmini m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
2- Kazan\u00e7 kayb\u0131 talebi kimlere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir?<\/p>\n
Ticari kazan\u00e7 kayb\u0131 kazaya kar\u0131\u015fan kar\u015f\u0131 taraf arac\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve i\u015fleteninden kusuru oran\u0131nda talep edilebilecektir. Kazan\u00e7 kayb\u0131 ZMMS poli\u00e7esi kapsam\u0131nda teminat alt\u0131na al\u0131nmamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay ve BAM i\u00e7tihatlar\u0131na g\u00f6re de kazan\u00e7 kayb\u0131 trafik kazas\u0131ndan kaynaklanan dolayl\u0131 zararlardan say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ZMMS poli\u00e7esi genel \u015fartlar\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re sigorta \u015firketi sorumlu tutulamaz.<\/p>\n
Ayr\u0131ca ZMMS Genel \u015eartlar\u0131n\u0131n A.6.K maddesinde de \u201cGelir kayb\u0131, k\u00e2r kayb\u0131, i\u015f durmas\u0131 ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan yans\u0131ma veya dolayl\u0131 zararlar nedeniyle y\u00f6neltilecek tazminat talepleri\u201d say\u0131lmak suretiyle teminat d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n IMM poli\u00e7esi kapsam\u0131na da al\u0131namayaca\u011f\u0131 Sigorta Tahkim Komisyonu ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ile sabittir.<\/p>\n
Sigorta Tahkim Komisyonunun; 03\/08\/2018 Tarihli K-2018\/66630 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cKanun yap\u0131c\u0131, ZMM Genel \u015eartlar\u0131nda teminat d\u0131\u015f\u0131 olarak say\u0131lan \u201c manevi tazminat talepleri\u201d i\u00e7in b\u00f6yle bir imkan sa\u011flarken, ZMM Genel \u015eartlar\u0131, teminat haricinde say\u0131lan \u201cGelir kayb\u0131, k\u00e2r kayb\u0131, i\u015f durmas\u0131 ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan yans\u0131ma veya dolayl\u0131 zararlar nedeniyle y\u00f6neltilecek tazminat talepleri) i\u00e7in b\u00f6yle bir imkan sunmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle olsa idi, Kanun koyucu, ticari kazan\u00e7 kayb\u0131 i\u00e7in de b\u00f6yle bir imk\u00e2n sunacakt\u0131. Kald\u0131 ki a\u015fa\u011f\u0131ya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yarg\u0131tay\u2019\u0131n say\u0131s\u0131z emsal kararlar\u0131 ile kanun koyucunun \u201cticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131\u201d \u0130MM teminat\u0131 kapsam\u0131na – ek s\u00f6zle\u015fme konusu dahi yapmayarak- bilerek almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kolayl\u0131kla anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u201d [1]denilmek suretiyle ticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n ZMMS Genel \u015eartlar\u0131nda teminat d\u0131\u015f\u0131 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u0130MM teminat\u0131 kapsam\u0131na da ayr\u0131ca al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131; b\u00f6ylelikle teminat kapsam\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile ticari kazan\u00e7 kayb\u0131 talebini reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130zmir B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin; 2021\/637 E, 2023\/1934 K say\u0131l\u0131 ilam\u0131; \u201cTrafik kazas\u0131nda zarar g\u00f6ren arac\u0131n hasar\u0131 onar\u0131lsa dahi onar\u0131mdan sonra arac\u0131n piyasa rayi\u00e7 sat\u0131\u015f fiyat\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck olu\u015faca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda, kaza nedeniyle ara\u00e7ta meydana gelen de\u011fer kayb\u0131 ger\u00e7ek zarar i\u00e7inde de\u011ferlendirilir ve bu zarardan hem zarar veren i\u015fletenler hem de ZMSS \u015firketi sorumludur. Ancak, ZMMS genel \u015fartlar\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re daval\u0131 sigorta \u015firketi ger\u00e7ek zarar kapsam\u0131nda olmayan dolayl\u0131 zararlardan say\u0131lan ikame ara\u00e7 bedelinden sorumlu de\u011fildir. Davac\u0131ya ait arac\u0131n tamir s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131 nedeniyle talep edilen mahrum kal\u0131nan kazan\u00e7 bedeli zorunlu mali sorumluluk sigortas\u0131 teminat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan, daval\u0131 sigorta \u015firketi mahrumiyet bedeline ili\u015fkin zarardan sorumlu tutulamaz. Bu zarardan, i\u015fleten s\u0131fat\u0131na haiz ara\u00e7 maliki ile ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc m\u00fc\u015fterek ve m\u00fcteselsilen sorumludur. (Yarg\u0131tay 17. HD’nin 04.12.2019 tarih ve 2016\/3933 E. – 2019\/796 K. Say\u0131l\u0131 ilam\u0131)\u201d [2]<\/p>\n
3- Ticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesindeki kriterler nelerdir?<\/p>\n
Gelir elde etme amac\u0131yla kullan\u0131lan bir arac\u0131n trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 neticesinde ara\u00e7ta meydana gelecek de\u011fer kayb\u0131n\u0131n ve \u00e7e\u015fitli zararlar\u0131n yan\u0131nda; arac\u0131n onar\u0131m s\u00fcresince kullan\u0131lmamas\u0131 sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kan bir gelir kayb\u0131 da s\u00f6z konusudur. Bu gelir kayb\u0131; hasara u\u011frayan ara\u00e7 ile elde edilen g\u00fcnl\u00fck net kazan\u00e7tan ve ilgili kooperatif ve esnaf odalar\u0131ndan s\u00f6z konusu ara\u00e7lar ile yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen ayl\u0131k net kazanca y\u00f6nelik al\u0131nacak bilgi ve belgeler neticesinde; bilirki\u015fi marifetiyle yap\u0131lacak hesaplama ile belirlenmektedir. Tabii yine burada \u00f6nemle belirtmek gerekir ki; hesaplama makul tamir s\u00fcresinden yola \u00e7\u0131k\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Gelir kayb\u0131 talebinde bulunulan ara\u00e7 ile elde edilen net kazanc\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemli bir kriter elbette vergi kay\u0131tlar\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda; ticari defterler, belge ve faturalar \u00fczerinde de inceleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131lama esnas\u0131nda ilgili esnaf ve odalardan emsal \u00fccret ara\u015ft\u0131rmas\u0131 da genellikle yap\u0131lmakta ve bu veriler de hesaplamada dikkate al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ancak \u00f6nemle belirtmek gerekir ki i\u015fbu belirlenen miktardan arac\u0131n bak\u0131m\u0131, kullan\u0131lan yak\u0131t ve sair giderler \u00e7\u0131kar\u0131lmak suretiyle elde edilecek tutar ile g\u00fcnl\u00fck net kazan\u00e7 belirlenecektir. G\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n belirlenmesinin akabinde arac\u0131n onar\u0131m\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcreye g\u00f6re de\u011fil makul onar\u0131m s\u00fcresine g\u00f6re hesaplama yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesinin; 2016\/13822 E. 2017\/10397 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131; \u201cDavac\u0131 arac\u0131n\u0131n hasarland\u0131\u011f\u0131 ve tamir g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre zarf\u0131nda davac\u0131 yanca kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 sabittir. Bu durumda arac\u0131n tamir s\u00fcresi i\u00e7inde olu\u015facak gelir kayb\u0131 de\u011fil, makina m\u00fchendisi bilirki\u015fice, davaya konu kaza sebebiyle ara\u00e7taki hasar\u0131n giderilmesi i\u00e7in gereken makul onar\u0131m s\u00fcresinin belirlenerek kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekirken serviste kald\u0131\u011f\u0131 70 g\u00fcn \u00fczerinden kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesi do\u011fru olmam\u0131\u015ft\u0131r. Davac\u0131n\u0131n gelir kayb\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden, g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n\u0131n tespiti hususunda se\u00e7ilecek uzman bilirki\u015fi marifetiyle davac\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fle ilgili ticari defter, belge, faturalar ile vergi kay\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde inceleme yapt\u0131r\u0131larak davac\u0131n\u0131n yapmak zorunda oldu\u011fu zorunlu giderler d\u0131\u015f\u0131nda arac\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan kaynakl\u0131 amortisman, yak\u0131t vb. giderler de d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n\u0131n ne kadar olaca\u011f\u0131 hususunda t\u00fcm dosya kapsam\u0131 birlikte de\u011ferlendirilerek gerek\u00e7eli, ayr\u0131nt\u0131l\u0131, denetime elveri\u015fli bir rapor al\u0131narak sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bi\u00e7imde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d [3]<\/p>\n
Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesinin 2022\/15682 E., 2023\/1865 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131; \u201cDavac\u0131n\u0131n gelir kayb\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ise, davac\u0131n\u0131n ticari defterlerinin, vergi kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ve hasarlanan otob\u00fcs\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Firma kay\u0131tlar\u0131n\u0131n getirtilmesi ve otob\u00fcs\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan kaynakl\u0131 amortisman, yak\u0131t vb.giderler de d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra otob\u00fcs\u00fcn ortalama g\u00fcnl\u00fck net gelirinin tespit edilmesi gerekirken yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 da do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d [4]<\/p>\n
Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesinin 2014\/18437 E., 2014\/16122 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131;\u201cDavac\u0131 tarafa ait ticari ara\u00e7taki kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesi y\u00f6n\u00fcnden, gerekli ara\u015ft\u0131rma ve inceleme yap\u0131lmadan yetersiz ve eksik bilirki\u015fi raporuna g\u00f6re h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur. Mahkemece, davac\u0131 taraf\u0131n ticari defter ve kay\u0131tlar\u0131n\u0131n getirtilmesi ve t\u00fcm dosya kapsam\u0131 birlikte de\u011ferlendirilmek \u00fczere dosyan\u0131n hesap uzman\u0131n\u0131n da (mali m\u00fc\u015favir gibi) i\u00e7lerinde bulundu\u011fu yeni bir bilirki\u015fi kuruluna tevdii ile davac\u0131 taraf\u0131n kaza tarihindeki g\u00fcnl\u00fck ve ayl\u0131k ortalama net kazanc\u0131n\u0131n Euro cinsinden olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve miktar\u0131n\u0131n, ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle \u201ckazan\u00e7 kayb\u0131ndan kaynaklanan ger\u00e7ek zarar\u0131n\u0131n” belirlenmesi i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 gerek\u00e7eli ve denetime elveri\u015fli rapor al\u0131narak sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d[5]<\/p>\n
Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesinin 2014\/23949 E. 2015\/326 K say\u0131l\u0131 karar\u0131; \u201cKazan\u00e7 kayb\u0131 tespitinde davac\u0131n\u0131n kendi arac\u0131na yapaca\u011f\u0131 yak\u0131t gideri, bak\u0131m masraf\u0131, amortisman indiriminde g\u00f6zetilmesi gerekir. Eksik inceleme ile h\u00fck\u00fcm kurulamaz. Bu durumda mahkemece, \u00f6ncelikle davac\u0131 tarafa ait arac\u0131n bu olaydan \u00f6nce kazaya kar\u0131\u015f\u0131p kar\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 hususunun mercileri nezdinde ara\u015ft\u0131r\u0131larak varsa bununla ilgili belge ve bilgilerin getirilmesi, davac\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ilgili vergi dairesinden kazanc\u0131na dair belgelerin istenilmesi, daha sonra … veya …fen hayetinden se\u00e7ilecek ara\u00e7 hasar\u0131 ve kusur konular\u0131nda uzman bilirki\u015fi ya da bilirki\u015fi kurulundan s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin kazan\u0131n meydana gelmesindeki kusur oranlar\u0131 ile ara\u00e7ta meydana gelen de\u011fer kayb\u0131 zarar\u0131, arac\u0131n makul tamir s\u00fcresi ve … Odas\u0131 taraf\u0131ndan verilen cevapta dikkate al\u0131narak, tamir s\u00fcresince davac\u0131n\u0131n net kazan\u00e7 kayb\u0131 zarar\u0131n\u0131n tespiti hususlar\u0131nda t\u00fcm dosya kapsam\u0131na g\u00f6re ayr\u0131nt\u0131l\u0131, gerek\u00e7eli, denetime elveri\u015fli, \u00f6nceki raporunda irdelendi\u011fi bir rapor al\u0131narak sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bi\u00e7imde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d[6]<\/p>\n
Sonu\u00e7 ve de\u011ferlendirme; ticari ama\u00e7la kullan\u0131lan ve gelir getiren ara\u00e7lar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 trafik kazalar\u0131 neticesinde ara\u00e7ta olu\u015fan hasarlar\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131ndan kaynaklanan gelir kayb\u0131n\u0131 ara\u00e7 maliki ve s\u00fcr\u00fcc\u00fcden kusur oran\u0131nda talep etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. ZMMS Genel \u015eartlar\u0131 A.6.k ile a\u00e7\u0131k\u00e7a say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ZMMS poli\u00e7esi kapsam\u0131nda gelir kayb\u0131 talep edilemeyece\u011fi gibi \u0130MM teminat\u0131 kapsam\u0131nda da istenemeyece\u011fi Sigorta Tahkim Komisyonu ve Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131yla sabittir. Ticari ara\u00e7taki gelir kayb\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda; ticari defterler, fatura ve belgeler ile vergi kay\u0131tlar\u0131 \u00f6nem te\u015fkil etmekle birlikte; genellikle emsal ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in ilgili esnaf ve odalara m\u00fczekkere yaz\u0131larak ilgili ara\u00e7 ile kazan\u0131lan net \u00fccret ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunulan arac\u0131n bu veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda hesaplanan kazan\u00e7 miktar\u0131ndan; arac\u0131n bak\u0131m\u0131 ve yak\u0131t giderlerinin de d\u00fc\u015f\u00fclmesi suretiyle bulunacak rakam ile birlikte g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131 hesaplanmaktad\u0131r. Ara\u00e7 ile elde edilen net kazanc\u0131n bu \u015fekilde bulunulmas\u0131n\u0131n akabinde onar\u0131m s\u00fcresince olu\u015fan toplam net kazan\u00e7 kayb\u0131 ise makul onar\u0131m s\u00fcresine g\u00f6re hesaplanacakt\u0131r. \u0130\u015fbu makul s\u00fcre de talepte bulunan arac\u0131n g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda oldu\u011fu gibi alan\u0131nda uzman bilirki\u015filerce tespit edilecektir. Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki; kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunan a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan; kazaya kar\u0131\u015fan ara\u00e7 ile kazan\u0131lan g\u00fcnl\u00fck net \u00fccretin ispatlanmas\u0131d\u0131r. Zira uygulamada; en s\u0131k sorun ya\u015fanan husus; emsal \u00fccret ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu ara\u00e7 ile kazan\u0131lan net \u00fccretin ger\u00e7ek de\u011ferin \u00e7ok alt\u0131nda hesaplanabilmesidir.<\/p>\n
—————-<\/p>\n
[1] 03\/08\/2018 Tarihli K-2018\/66630 Say\u0131l\u0131 Hakem Karar\u0131; Hakem Karar Dergisi, 2018 Ekim- Aral\u0131k Say\u0131:36<\/p>\n
[2] \u0130zmir B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 28\/12\/2023 T, 2021\/637 E, 2023\/1934 K<\/p>\n
[3] Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesi, 13.11.2017 T. 2016\/13822 E. 2017\/10397 K<\/p>\n
[4] Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi, 15\/02\/2023 T, 2022\/15682 E, 2023\/1865 K <\/p>\n
[5] Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesi, 18\/11\/2014 T, 2014\/18437 E, 2014\/16122 K <\/p>\n
[6] Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesi 15.01.2015 T. 2014\/23949 E. 2015\/326 K<\/p>\n
\u200bTrafik kazas\u0131 sonucu ara\u00e7larda meydana gelen hasar\u0131n ve de\u011fer kayb\u0131n\u0131n tazminin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bilinmektedir. Maddi hasarl\u0131 trafik kazalar\u0131nda her arac\u0131n i\u015fleteni, s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve ZMMS sigortac\u0131s\u0131 arac\u0131n kusuru oran\u0131nda de\u011fer kayb\u0131 ve hasar onar\u0131m bedelinden m\u00fc\u015ftereken ve m\u00fcteselsilen sorumludur. Peki kazaya kar\u0131\u015fan ve tazminat talebinde bulunan ara\u00e7 ticari faaliyetlerde kullan\u0131lan ve \u00fczerinden gelir elde edilen bir ara\u00e7sa; arac\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131ndan kaynakl\u0131 kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131 talep edebilir mi? Evet, ticari ara\u00e7lar\u0131n maddi yahut yaralamal\u0131 trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 durumunda; ara\u00e7ta meydana gelen hasarlar sebebiyle onar\u0131m g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre zarf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015famamas\u0131ndan kaynaklanan gelir kayb\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. \u0130\u015fbu gelir kayb\u0131n\u0131n tazminini talep etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yine ticari ara\u00e7 kar\u015f\u0131 taraftan kusuru oran\u0131nda kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunabilecektir.<\/p>\n
1- Kimler kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunabilir?<\/p>\n
Elbette bir kazan\u00e7 kayb\u0131ndan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle kazaya kar\u0131\u015fan ve hasara u\u011frayan arac\u0131n gelir getiriyor olmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7o\u011funlukla yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan otob\u00fcs, ticari taksiler, \u00e7e\u015fitli i\u015flerde kullan\u0131lan r\u00f6mork, kep\u00e7e ve benzeri ara\u00e7lar ve de kuryelerin kulland\u0131\u011f\u0131 motorlar bu t\u00fcr ara\u00e7lara \u00f6rnek olarak verilebilir. Burada \u00f6nemli olan husus arac\u0131n ticari ve gelir elde etmek amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 ve trafik kazas\u0131 sebebiyle onar\u0131m s\u00fcrecinde ara\u00e7 sahibinde gelir kayb\u0131na sebebiyet vermesidir.<\/p>\n
Son zamanlarda s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artan esnaf kuryeler i\u00e7in de ayn\u0131 durum s\u00f6z konusudur. Zira esnaf kuryeler; kendi vergi levhalar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmakta ve genellikle \u00e7e\u015fitli market ve yiyecek markalar\u0131n\u0131n kuryeli\u011fini yapmakta; kendi motorlar\u0131n\u0131n bak\u0131m ve \u00e7e\u015fitli giderlerini kendileri sa\u011flamakta, ba\u011fkur bor\u00e7lar\u0131 ve vergi \u00f6demelerini de kendileri yat\u0131rmaktad\u0131r. \u0130\u015fbu sebeple moto kuryelik vas\u0131tas\u0131yla gelir elde etmekte ve ticari faaliyette bulunmaktad\u0131rlar. \u0130\u015fbu sebeplerle; esnaf kuryelerin kar\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 kaza neticesinde motorlar\u0131nda meydana gelen hasarlar\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince meydana gelen gelir kayb\u0131n\u0131n tazmini m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
2- Kazan\u00e7 kayb\u0131 talebi kimlere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir?<\/p>\n
Ticari kazan\u00e7 kayb\u0131 kazaya kar\u0131\u015fan kar\u015f\u0131 taraf arac\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve i\u015fleteninden kusuru oran\u0131nda talep edilebilecektir. Kazan\u00e7 kayb\u0131 ZMMS poli\u00e7esi kapsam\u0131nda teminat alt\u0131na al\u0131nmamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay ve BAM i\u00e7tihatlar\u0131na g\u00f6re de kazan\u00e7 kayb\u0131 trafik kazas\u0131ndan kaynaklanan dolayl\u0131 zararlardan say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ZMMS poli\u00e7esi genel \u015fartlar\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re sigorta \u015firketi sorumlu tutulamaz.<\/p>\n
Ayr\u0131ca ZMMS Genel \u015eartlar\u0131n\u0131n A.6.K maddesinde de \u201cGelir kayb\u0131, k\u00e2r kayb\u0131, i\u015f durmas\u0131 ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan yans\u0131ma veya dolayl\u0131 zararlar nedeniyle y\u00f6neltilecek tazminat talepleri\u201d say\u0131lmak suretiyle teminat d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n IMM poli\u00e7esi kapsam\u0131na da al\u0131namayaca\u011f\u0131 Sigorta Tahkim Komisyonu ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ile sabittir.<\/p>\n
Sigorta Tahkim Komisyonunun; 03\/08\/2018 Tarihli K-2018\/66630 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cKanun yap\u0131c\u0131, ZMM Genel \u015eartlar\u0131nda teminat d\u0131\u015f\u0131 olarak say\u0131lan \u201c manevi tazminat talepleri\u201d i\u00e7in b\u00f6yle bir imkan sa\u011flarken, ZMM Genel \u015eartlar\u0131, teminat haricinde say\u0131lan \u201cGelir kayb\u0131, k\u00e2r kayb\u0131, i\u015f durmas\u0131 ve kira mahrumiyeti gibi zarar verici olguya ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan yans\u0131ma veya dolayl\u0131 zararlar nedeniyle y\u00f6neltilecek tazminat talepleri) i\u00e7in b\u00f6yle bir imkan sunmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6yle olsa idi, Kanun koyucu, ticari kazan\u00e7 kayb\u0131 i\u00e7in de b\u00f6yle bir imk\u00e2n sunacakt\u0131. Kald\u0131 ki a\u015fa\u011f\u0131ya bir k\u0131sm\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Yarg\u0131tay\u2019\u0131n say\u0131s\u0131z emsal kararlar\u0131 ile kanun koyucunun \u201cticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131\u201d \u0130MM teminat\u0131 kapsam\u0131na – ek s\u00f6zle\u015fme konusu dahi yapmayarak- bilerek almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kolayl\u0131kla anlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u201d [1]denilmek suretiyle ticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n ZMMS Genel \u015eartlar\u0131nda teminat d\u0131\u015f\u0131 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve \u0130MM teminat\u0131 kapsam\u0131na da ayr\u0131ca al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131; b\u00f6ylelikle teminat kapsam\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile ticari kazan\u00e7 kayb\u0131 talebini reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130zmir B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin; 2021\/637 E, 2023\/1934 K say\u0131l\u0131 ilam\u0131; \u201cTrafik kazas\u0131nda zarar g\u00f6ren arac\u0131n hasar\u0131 onar\u0131lsa dahi onar\u0131mdan sonra arac\u0131n piyasa rayi\u00e7 sat\u0131\u015f fiyat\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck olu\u015faca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda, kaza nedeniyle ara\u00e7ta meydana gelen de\u011fer kayb\u0131 ger\u00e7ek zarar i\u00e7inde de\u011ferlendirilir ve bu zarardan hem zarar veren i\u015fletenler hem de ZMSS \u015firketi sorumludur. Ancak, ZMMS genel \u015fartlar\u0131 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re daval\u0131 sigorta \u015firketi ger\u00e7ek zarar kapsam\u0131nda olmayan dolayl\u0131 zararlardan say\u0131lan ikame ara\u00e7 bedelinden sorumlu de\u011fildir. Davac\u0131ya ait arac\u0131n tamir s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131 nedeniyle talep edilen mahrum kal\u0131nan kazan\u00e7 bedeli zorunlu mali sorumluluk sigortas\u0131 teminat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan, daval\u0131 sigorta \u015firketi mahrumiyet bedeline ili\u015fkin zarardan sorumlu tutulamaz. Bu zarardan, i\u015fleten s\u0131fat\u0131na haiz ara\u00e7 maliki ile ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc m\u00fc\u015fterek ve m\u00fcteselsilen sorumludur. (Yarg\u0131tay 17. HD’nin 04.12.2019 tarih ve 2016\/3933 E. – 2019\/796 K. Say\u0131l\u0131 ilam\u0131)\u201d [2]<\/p>\n
3- Ticari kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesindeki kriterler nelerdir?<\/p>\n
Gelir elde etme amac\u0131yla kullan\u0131lan bir arac\u0131n trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 neticesinde ara\u00e7ta meydana gelecek de\u011fer kayb\u0131n\u0131n ve \u00e7e\u015fitli zararlar\u0131n yan\u0131nda; arac\u0131n onar\u0131m s\u00fcresince kullan\u0131lmamas\u0131 sebebiyle ortaya \u00e7\u0131kan bir gelir kayb\u0131 da s\u00f6z konusudur. Bu gelir kayb\u0131; hasara u\u011frayan ara\u00e7 ile elde edilen g\u00fcnl\u00fck net kazan\u00e7tan ve ilgili kooperatif ve esnaf odalar\u0131ndan s\u00f6z konusu ara\u00e7lar ile yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen ayl\u0131k net kazanca y\u00f6nelik al\u0131nacak bilgi ve belgeler neticesinde; bilirki\u015fi marifetiyle yap\u0131lacak hesaplama ile belirlenmektedir. Tabii yine burada \u00f6nemle belirtmek gerekir ki; hesaplama makul tamir s\u00fcresinden yola \u00e7\u0131k\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Gelir kayb\u0131 talebinde bulunulan ara\u00e7 ile elde edilen net kazanc\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemli bir kriter elbette vergi kay\u0131tlar\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda; ticari defterler, belge ve faturalar \u00fczerinde de inceleme yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131lama esnas\u0131nda ilgili esnaf ve odalardan emsal \u00fccret ara\u015ft\u0131rmas\u0131 da genellikle yap\u0131lmakta ve bu veriler de hesaplamada dikkate al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ancak \u00f6nemle belirtmek gerekir ki i\u015fbu belirlenen miktardan arac\u0131n bak\u0131m\u0131, kullan\u0131lan yak\u0131t ve sair giderler \u00e7\u0131kar\u0131lmak suretiyle elde edilecek tutar ile g\u00fcnl\u00fck net kazan\u00e7 belirlenecektir. G\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n belirlenmesinin akabinde arac\u0131n onar\u0131m\u0131nda ge\u00e7en s\u00fcreye g\u00f6re de\u011fil makul onar\u0131m s\u00fcresine g\u00f6re hesaplama yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesinin; 2016\/13822 E. 2017\/10397 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131; \u201cDavac\u0131 arac\u0131n\u0131n hasarland\u0131\u011f\u0131 ve tamir g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre zarf\u0131nda davac\u0131 yanca kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 sabittir. Bu durumda arac\u0131n tamir s\u00fcresi i\u00e7inde olu\u015facak gelir kayb\u0131 de\u011fil, makina m\u00fchendisi bilirki\u015fice, davaya konu kaza sebebiyle ara\u00e7taki hasar\u0131n giderilmesi i\u00e7in gereken makul onar\u0131m s\u00fcresinin belirlenerek kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekirken serviste kald\u0131\u011f\u0131 70 g\u00fcn \u00fczerinden kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesi do\u011fru olmam\u0131\u015ft\u0131r. Davac\u0131n\u0131n gelir kayb\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden, g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n\u0131n tespiti hususunda se\u00e7ilecek uzman bilirki\u015fi marifetiyle davac\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fle ilgili ticari defter, belge, faturalar ile vergi kay\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde inceleme yapt\u0131r\u0131larak davac\u0131n\u0131n yapmak zorunda oldu\u011fu zorunlu giderler d\u0131\u015f\u0131nda arac\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan kaynakl\u0131 amortisman, yak\u0131t vb. giderler de d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n\u0131n ne kadar olaca\u011f\u0131 hususunda t\u00fcm dosya kapsam\u0131 birlikte de\u011ferlendirilerek gerek\u00e7eli, ayr\u0131nt\u0131l\u0131, denetime elveri\u015fli bir rapor al\u0131narak sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bi\u00e7imde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d [3]<\/p>\n
Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesinin 2022\/15682 E., 2023\/1865 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131; \u201cDavac\u0131n\u0131n gelir kayb\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ise, davac\u0131n\u0131n ticari defterlerinin, vergi kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ve hasarlanan otob\u00fcs\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Firma kay\u0131tlar\u0131n\u0131n getirtilmesi ve otob\u00fcs\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan kaynakl\u0131 amortisman, yak\u0131t vb.giderler de d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra otob\u00fcs\u00fcn ortalama g\u00fcnl\u00fck net gelirinin tespit edilmesi gerekirken yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 da do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d [4]<\/p>\n
Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesinin 2014\/18437 E., 2014\/16122 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131;\u201cDavac\u0131 tarafa ait ticari ara\u00e7taki kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131n belirlenmesi y\u00f6n\u00fcnden, gerekli ara\u015ft\u0131rma ve inceleme yap\u0131lmadan yetersiz ve eksik bilirki\u015fi raporuna g\u00f6re h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur. Mahkemece, davac\u0131 taraf\u0131n ticari defter ve kay\u0131tlar\u0131n\u0131n getirtilmesi ve t\u00fcm dosya kapsam\u0131 birlikte de\u011ferlendirilmek \u00fczere dosyan\u0131n hesap uzman\u0131n\u0131n da (mali m\u00fc\u015favir gibi) i\u00e7lerinde bulundu\u011fu yeni bir bilirki\u015fi kuruluna tevdii ile davac\u0131 taraf\u0131n kaza tarihindeki g\u00fcnl\u00fck ve ayl\u0131k ortalama net kazanc\u0131n\u0131n Euro cinsinden olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve miktar\u0131n\u0131n, ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle \u201ckazan\u00e7 kayb\u0131ndan kaynaklanan ger\u00e7ek zarar\u0131n\u0131n” belirlenmesi i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 gerek\u00e7eli ve denetime elveri\u015fli rapor al\u0131narak sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d[5]<\/p>\n
Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesinin 2014\/23949 E. 2015\/326 K say\u0131l\u0131 karar\u0131; \u201cKazan\u00e7 kayb\u0131 tespitinde davac\u0131n\u0131n kendi arac\u0131na yapaca\u011f\u0131 yak\u0131t gideri, bak\u0131m masraf\u0131, amortisman indiriminde g\u00f6zetilmesi gerekir. Eksik inceleme ile h\u00fck\u00fcm kurulamaz. Bu durumda mahkemece, \u00f6ncelikle davac\u0131 tarafa ait arac\u0131n bu olaydan \u00f6nce kazaya kar\u0131\u015f\u0131p kar\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 hususunun mercileri nezdinde ara\u015ft\u0131r\u0131larak varsa bununla ilgili belge ve bilgilerin getirilmesi, davac\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ilgili vergi dairesinden kazanc\u0131na dair belgelerin istenilmesi, daha sonra … veya …fen hayetinden se\u00e7ilecek ara\u00e7 hasar\u0131 ve kusur konular\u0131nda uzman bilirki\u015fi ya da bilirki\u015fi kurulundan s\u00fcr\u00fcc\u00fclerin kazan\u0131n meydana gelmesindeki kusur oranlar\u0131 ile ara\u00e7ta meydana gelen de\u011fer kayb\u0131 zarar\u0131, arac\u0131n makul tamir s\u00fcresi ve … Odas\u0131 taraf\u0131ndan verilen cevapta dikkate al\u0131narak, tamir s\u00fcresince davac\u0131n\u0131n net kazan\u00e7 kayb\u0131 zarar\u0131n\u0131n tespiti hususlar\u0131nda t\u00fcm dosya kapsam\u0131na g\u00f6re ayr\u0131nt\u0131l\u0131, gerek\u00e7eli, denetime elveri\u015fli, \u00f6nceki raporunda irdelendi\u011fi bir rapor al\u0131narak sonucuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bi\u00e7imde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 do\u011fru g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.\u201d[6]<\/p>\n
Sonu\u00e7 ve de\u011ferlendirme; ticari ama\u00e7la kullan\u0131lan ve gelir getiren ara\u00e7lar\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 trafik kazalar\u0131 neticesinde ara\u00e7ta olu\u015fan hasarlar\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131ndan kaynaklanan gelir kayb\u0131n\u0131 ara\u00e7 maliki ve s\u00fcr\u00fcc\u00fcden kusur oran\u0131nda talep etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. ZMMS Genel \u015eartlar\u0131 A.6.k ile a\u00e7\u0131k\u00e7a say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ZMMS poli\u00e7esi kapsam\u0131nda gelir kayb\u0131 talep edilemeyece\u011fi gibi \u0130MM teminat\u0131 kapsam\u0131nda da istenemeyece\u011fi Sigorta Tahkim Komisyonu ve Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131yla sabittir. Ticari ara\u00e7taki gelir kayb\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda; ticari defterler, fatura ve belgeler ile vergi kay\u0131tlar\u0131 \u00f6nem te\u015fkil etmekle birlikte; genellikle emsal ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in ilgili esnaf ve odalara m\u00fczekkere yaz\u0131larak ilgili ara\u00e7 ile kazan\u0131lan net \u00fccret ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunulan arac\u0131n bu veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda hesaplanan kazan\u00e7 miktar\u0131ndan; arac\u0131n bak\u0131m\u0131 ve yak\u0131t giderlerinin de d\u00fc\u015f\u00fclmesi suretiyle bulunacak rakam ile birlikte g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131 hesaplanmaktad\u0131r. Ara\u00e7 ile elde edilen net kazanc\u0131n bu \u015fekilde bulunulmas\u0131n\u0131n akabinde onar\u0131m s\u00fcresince olu\u015fan toplam net kazan\u00e7 kayb\u0131 ise makul onar\u0131m s\u00fcresine g\u00f6re hesaplanacakt\u0131r. \u0130\u015fbu makul s\u00fcre de talepte bulunan arac\u0131n g\u00fcnl\u00fck net kazanc\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131nda oldu\u011fu gibi alan\u0131nda uzman bilirki\u015filerce tespit edilecektir. Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki; kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunan a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan; kazaya kar\u0131\u015fan ara\u00e7 ile kazan\u0131lan g\u00fcnl\u00fck net \u00fccretin ispatlanmas\u0131d\u0131r. Zira uygulamada; en s\u0131k sorun ya\u015fanan husus; emsal \u00fccret ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu ara\u00e7 ile kazan\u0131lan net \u00fccretin ger\u00e7ek de\u011ferin \u00e7ok alt\u0131nda hesaplanabilmesidir.<\/p>\n
—————-<\/p>\n
[1] 03\/08\/2018 Tarihli K-2018\/66630 Say\u0131l\u0131 Hakem Karar\u0131; Hakem Karar Dergisi, 2018 Ekim- Aral\u0131k Say\u0131:36<\/p>\n
[2] \u0130zmir B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 28\/12\/2023 T, 2021\/637 E, 2023\/1934 K<\/p>\n
[3] Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesi, 13.11.2017 T. 2016\/13822 E. 2017\/10397 K<\/p>\n
[4] Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi, 15\/02\/2023 T, 2022\/15682 E, 2023\/1865 K <\/p>\n
[5] Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesi, 18\/11\/2014 T, 2014\/18437 E, 2014\/16122 K <\/p>\n
[6] Yarg\u0131tay 17. Hukuk Dairesi 15.01.2015 T. 2014\/23949 E. 2015\/326 K\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Trafik kazas\u0131 sonucu ara\u00e7larda meydana gelen hasar\u0131n ve de\u011fer kayb\u0131n\u0131n tazminin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu bilinmektedir. Maddi hasarl\u0131 trafik kazalar\u0131nda her arac\u0131n i\u015fleteni, s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ve ZMMS sigortac\u0131s\u0131 arac\u0131n kusuru oran\u0131nda de\u011fer kayb\u0131 ve hasar onar\u0131m bedelinden m\u00fc\u015ftereken ve m\u00fcteselsilen sorumludur. Peki kazaya kar\u0131\u015fan ve tazminat talebinde bulunan ara\u00e7 ticari faaliyetlerde kullan\u0131lan ve \u00fczerinden gelir elde edilen bir ara\u00e7sa; arac\u0131n onar\u0131m\u0131 s\u00fcresince kullan\u0131lamamas\u0131ndan kaynakl\u0131 kazan\u00e7 kayb\u0131n\u0131 talep edebilir mi? Evet, ticari ara\u00e7lar\u0131n maddi yahut yaralamal\u0131 trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 durumunda; ara\u00e7ta meydana gelen hasarlar sebebiyle onar\u0131m g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u00fcre zarf\u0131nda \u00e7al\u0131\u015famamas\u0131ndan kaynaklanan gelir kayb\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. \u0130\u015fbu gelir kayb\u0131n\u0131n tazminini talep etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yine ticari ara\u00e7 kar\u015f\u0131 taraftan kusuru oran\u0131nda kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunabilecektir. 1- Kimler kazan\u00e7 kayb\u0131 talebinde bulunabilir? Elbette bir kazan\u00e7 kayb\u0131ndan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle kazaya kar\u0131\u015fan ve hasara u\u011frayan arac\u0131n gelir getiriyor olmas\u0131 gerekmektedir. \u00c7o\u011funlukla yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kullan\u0131lan otob\u00fcs, ticari taksiler, \u00e7e\u015fitli i\u015flerde kullan\u0131lan r\u00f6mork, kep\u00e7e ve benzeri ara\u00e7lar ve de kuryelerin kulland\u0131\u011f\u0131 motorlar bu t\u00fcr ara\u00e7lara \u00f6rnek olarak verilebilir. Burada \u00f6nemli olan husus arac\u0131n ticari ve gelir elde etmek amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 ve trafik kazas\u0131 sebebiyle onar\u0131m s\u00fcrecinde ara\u00e7 sahibinde gelir kayb\u0131na sebebiyet vermesidir. Son zamanlarda s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artan esnaf kuryeler i\u00e7in de ayn\u0131 durum s\u00f6z konusudur. Zira esnaf kuryeler; kendi …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-113443","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n