Nitekim do\u011fada bulunan her canl\u0131n\u0131n bir biyolojik saati ve 24 saatlik d\u00f6ng\u00fcs\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, bedenimizi do\u011fan\u0131n d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle uyumlu k\u0131lman\u0131n \u00f6nemini daha iyi anlayabiliriz.\u00a0\u00a0<\/p>\n
Beynimizin i\u00e7inde, geceleri uykumuzu getiren ya da g\u00fcn ortas\u0131nda ac\u0131kmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir biyolojik saat oldu\u011funu biliyoruz. Ancak son y\u0131llarda yap\u0131lan genetik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, v\u00fccudumuzda asl\u0131nda yaln\u0131z bir de\u011fil binlerce biyolojik saat oldu\u011funu ve bunlar\u0131n her birinin kalp, pankreas, deri ya da akci\u011fer gibi farkl\u0131 organlarda \u00e7e\u015fitli g\u00f6revleri y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koymu\u015f durumda. \u0130lgin\u00e7 olansa, bu saatleri g\u00fcnl\u00fck rutinler sayesinde beynin biyolojik saatiyle senkronize tuttu\u011fumuz takdirde bize \u00e7ok\u00e7a faydas\u0131n\u0131n oldu\u011funu ke\u015ffederiz.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
24 saatlik d\u00f6ng\u00fcler<\/p>\n
\u0130nsan bedeni, kendisini do\u011fan\u0131n ritmiyle senkronize eden bir biyolojik saate sahiptir. Bu saat, bizi d\u00fcnyan\u0131n kendi etraf\u0131nda d\u00f6nmesi sayesinde olu\u015fan gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn 24 saatlik d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle uyumlu k\u0131lar. Bu sayede karanl\u0131k oldu\u011funda uyur ve hava ayd\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda da uyan\u0131r\u0131z. Buna 24 saatlik d\u00f6ng\u00fc denir ve bu d\u00f6ng\u00fcler sadece uyku ritmimize de\u011fil, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fczenlenmesine, hormon \u00fcretimimize ve sindirim sistemimizin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imine de karar verir. V\u00fccudun biyolojik saati, bunlar\u0131 beyinde bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck bir yap\u0131ya bor\u00e7ludur. Hipotalamusta yer alan bu yap\u0131, g\u00f6z bebeklerinin i\u00e7inden giren \u0131\u015f\u0131klar\u0131 dikkate alarak g\u00fcnd\u00fcz ve geceyi tan\u0131r ve bu sayede kan bas\u0131nc\u0131, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, beden aktivitesindeki de\u011fi\u015fimleri kontrol eder. Geceleri uykumuzun gelmesi ya da sabah oldu\u011funda uyanmam\u0131z\u0131n nedeni de budur.<\/p>\n
Rutinlerin avantaj\u0131<\/p>\n
V\u00fccudun biyolojik saatlerini d\u00fczenli bir ayarda tutmak i\u00e7in beslenme, dinlenme ve fiziksel aktiviteye dair g\u00fcnl\u00fck rutinlere sahip olmak en ideal y\u00f6ntemdir. Rutinlere sahip d\u00fczenli bir ya\u015fam bi\u00e7imi, bedenin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesine de yard\u0131mc\u0131 olur. Bu sayede kilo kontrol\u00fc daha rahat sa\u011flan\u0131r ve baz\u0131 tedaviler de daha h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7 verir. Bu durum \u00f6zellikle kanser tedavisinde ge\u00e7erlidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc d\u00fczensiz ve aritmik olan kanser h\u00fccreleriyle, v\u00fccudun biyolojik saatine uygun \u015fekilde verilen beslenme, dinlenme ve uyku tedavisiyle daha etkin m\u00fccadele edilebilir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Herkesin biyolojik saati ayn\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Her insan\u0131n biyolojik saati baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebilir. Ancak herkeste ayn\u0131 olan baz\u0131 zaman dilimleri vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin; \u00f6\u011fleden sonra saat 15:00-16:00 sular\u0131ndaki kan \u015fekeri d\u00fc\u015fmesine ba\u011fl\u0131 ac\u0131kma, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 herkeste ayn\u0131d\u0131r. Ya da gece 02:00-04:00 aras\u0131ndaki uyku, herkes i\u00e7in en derin uyku zaman\u0131d\u0131r. Fakat bu yine de bireysel tercihlere g\u00f6re farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebilir. Gece \u00e7al\u0131\u015fan birinin derin uykuya dalma zaman\u0131 elbette farkl\u0131 olabilir.<\/p>\n
Biyolojik saat bozulur mu?<\/p>\n
Bu sorunun yan\u0131t\u0131 evet. Bunun en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen nedeni ise seyahat etmek. \u00d6zellikle saat dilimleri ile gece ve g\u00fcnd\u00fcz s\u00fcrelerinin de\u011fi\u015fmesi, v\u00fccudun biyolojik saatinde dalgalanmalara neden olabilir. Bunun en \u015fiddetli \u00f6rne\u011fi ise jetlag\u2019dir. \u00d6te yandan biyolojik saatinin raydan \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in seyahat d\u0131\u015f\u0131nda nedenleri de var; d\u00fczensiz uyku ve uyumadan \u00f6nce telefon, tablet, bilgisayar gibi yapay \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131na maruz kalmak da v\u00fccudunun 24 saatlik d\u00f6ng\u00fclerine zarar verir.\u00a0<\/p>\n
Biyolojik saati dengede tutmak i\u00e7in\u2026<\/p>\n
Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle, yukar\u0131da da bahsetti\u011fimiz gibi, kendine ait ve 24 saatlik d\u00f6ng\u00fclerinizle uyumlu rutinler olu\u015fturmal\u0131s\u0131n. Her g\u00fcn ayn\u0131 saatte uyuyup ayn\u0131 saatte uyanmak bunun i\u00e7in bir \u00f6n ko\u015ful. Yine ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6\u011f\u00fcnlerini ayn\u0131 saatlerde yiyerek de biyolojik saatine yard\u0131mc\u0131 olabilirsin.\u00a0<\/p>\n
Biyolojik saati hangi hormon d\u00fczenler?<\/p>\n
\u00a0Beynin orta b\u00f6lgesinde yer alan ve her iki yar\u0131 k\u00fcre aras\u0131nda bulunan pineal bez ya da di\u011fer ad\u0131yla epifiz bezi taraf\u0131ndan salg\u0131lanan\u00a0melatonin, uyku d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc ve sirkadiyen ritim olarak tan\u0131mlanan v\u00fccudun biyolojik saatini d\u00fczenleyen bir hormondur.<\/p>\n
Biyolojik saatin bozulmas\u0131<\/p>\n
Uykusuzluk, kahve ve nikotin gibi uyar\u0131c\u0131lar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131, stres, gece mesaisi,\u00a0\u00a0 jet-lag, ge\u00e7 yemek yeme gibi durumlar\u0131n v\u00fccudun biyolojik saati olarak bilinen sirkadiyen ritmi k\u00f6t\u00fc y\u00f6nde etkiledi\u011fini i\u015faret eden Do\u00e7. Dr. Yasemin Kemal, \u201cBiyolojik saatin bozulmas\u0131 DNA tamirinde aksakl\u0131klara yol a\u00e7ar.\u201d<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130nsan bedeni \u00fc\u00e7\u2019e ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n
Ak\u0131l Bedeni (Nefsi)<\/p>\n
Ruh Bedeni (Manevi)<\/p>\n
Biyolojik Bedeni<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Biyolojik saat; insan v\u00fccudundaki hormonlar\u0131n ne zaman ve hangi \u015fartlarda salg\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 (sentezlenece\u011fini) otonom olarak koordine eder.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130nsan ya\u015fam\u0131nda 24 saatlik dilimde otonom olarak i\u015flev g\u00f6ren organlar ve hormonlar\u0131n sarmal sinerjisi;<\/p>\n
1-\u00a0\u00a0\u00a0 Sabah saat 06\u2019da (g\u00fcn a\u011farmas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 an\u0131) biyolojik beden uyan\u0131r ve enerji kayna\u011f\u0131 olan ADRENAL\u0130N hormonunu (b\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezi) salg\u0131lar.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Adrenalin hormonu \u00f6\u011fle saat 12\u2019 ye\u00a0 (g\u00fcne\u015fin tam tepe noktas\u0131na geldi\u011fi an) kadar salg\u0131lanmaya devam eder. Adrenalin hormonu aktifli\u011fin ve yarat\u0131c\u0131 akl\u0131n enerji kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n
Biyolojik beden;<\/p>\n
Sabah saat 06.00\u2019dan \u00f6\u011fle saat 12.00\u2019ye kadar yene yiyeceklerden enerji elde eder. T\u00fcm organlar\u0131n enerji ihtiyac\u0131 sabah yenen yiyeceklerden elde edilir.<\/p>\n
–\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6\u011fleden sonra ve \u00f6zellikle ak\u015fam saatlerinden sonra yenen yiyeceklerden biyolojik beden enerji elde etmek (yakmak) yerine v\u00fccut bu besinlerden ya\u011f elde ederek stok (kilo) yapar.<\/p>\n
2- \u00d6\u011fle saatlerinde noradrenalin hormonu (b\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezi) salg\u0131lanmaya ba\u015flar. Noradrenalin sabah faaliyetlerini m\u00fcsbet ve menfi karara ba\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olan bir hormondur.<\/p>\n
3- Ak\u015fam saat 18.00\u2019de noradrenalin hormonu y\u0131k\u0131ma u\u011frar, b\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezi KORT\u0130ZON hormonunu sentezler. Kortizon hormonu, biyolojik bedenin ve ak\u0131l bedeninin olumsuz olaylardan ald\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131 (olumsuzluklar\u0131) ak\u0131l bedenini ve biyolojik bedeni ar\u0131nd\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
4- Ak\u015fam g\u00fcn bat\u0131m\u0131 olan 18.00\u2019de ak\u0131l bedeninin faaliyetlerine dur deme (an\u0131d\u0131r) saatidir.<\/p>\n
5- Ak\u0131l bedenini durdurabildi\u011fimizde; beyin \u00f6nce OKS\u0130TOS\u0130N hormonu sentezler. Oksitosin hormonu; sosyalle\u015fmenin, sevginin, ko\u015fulsuz sevginin, hayat\u0131n\u0131zda olanlara sevday\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n
6- Ak\u0131l bedeni faaliyetleri durunca, oksitosinden \u00f6nce, dopamin, seratonin ve endorfin sarmal\u0131 sentezlenir.<\/p>\n
Dopamin, seratonin ve endorfinden de TR\u0130PTOFAN olu\u015fur.<\/p>\n
Triptofan hormonu; d\u00fczenli mutluluk, d\u00fczenli i\u00e7 huzur ve uyku \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n
7- Ak\u0131l beden saat 18.00\u2019de durdurulamad\u0131\u011f\u0131nda, biyolojik bedenin g\u00fcnd\u00fcz boyunca maruz kald\u0131\u011f\u0131 negatif olaylar ve negatif enerjilerin k\u00f6t\u00fc etkile\u015fiminden, temizlenemeyiz (ar\u0131namay\u0131z).<\/p>\n
Biyolojik beden, adrenalin sentezlemeye devam eder ve ba\u015fta uykusuzluk olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc ruhsal ve biyolojik hastal\u0131klara maruz kal\u0131n\u0131r..<\/p>\n
8- Biyolojik bedenin sentezledi\u011fi oksitosin, dopamin, endorfin ve seratonin hormonlar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu sinerjiden triptofan a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ise; epifiz bezi bu \u00fc\u00e7lemeden gece yar\u0131s\u0131 saat 11-12.00 saatleri aras\u0131nda, uyku hormonu olan Melatonini (uyku hormonu) sentezler.<\/p>\n
9- Melatonin hormonu t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ortak hormonu olup, t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n uyku d\u00fczenini sa\u011flar. Melatonin hormonunun kalitesi \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 uyku sarmal\u0131n\u0131 d\u00fczenler.<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 a ) NREM = uyan\u0131kl\u0131ktan uykuya ge\u00e7i\u015f a\u015famas\u0131,<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 b ) REM = tam uyku hali,<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 c ) DELTA UYKU = Tam derin uyku halidir.<\/p>\n
10- NREM ve REM uykular\u0131nda; r\u00fcya g\u00f6rme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olan ve yar\u0131 dinlenmeyi sa\u011flayan uyku s\u00fcrecidir.<\/p>\n
DELTA UYKU da ise, tam dinlenme, r\u00fcyas\u0131z bir s\u00fcre\u00e7tir. Delta uyku an\u0131nda epifiz bezi GREWTH (b\u00fcy\u00fcme yenileme) hormonu sentezler.<\/p>\n
GROWTH hormonu derin uyku halinde, biyolojik bedenin ald\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm olumsuzluklar ve tahribatlar\u0131 gece boyunca temizler. Temizlenen h\u00fccrelere, yeni sa\u011fl\u0131kl\u0131 h\u00fccreler (ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 molek\u00fcller vas\u0131tas\u0131yla) ta\u015f\u0131yarak, biyolojik bedenin tekrar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
11- Biyolojik beden, Rem ve Delta Uyku a\u015famas\u0131nda; D\u0130MET\u0130LTR\u0130PTAM\u0130N (epifiz bezi taraf\u0131ndan) hormonu sentezlenir.<\/p>\n
D\u0130MET\u0130LTR\u0130PTAM\u0130N hormonu ruh bedeninin enerji kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan bir hormondur.<\/p>\n
D\u0130MET\u0130LTR\u0130PTAM\u0130N sentezlendi\u011finde, g\u00fcn boyu a\u011f\u0131r hasar alan ruh beden ve manevi d\u00fc\u015f\u00fcnceler onar\u0131larak daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ruh bedene ve manevi huzura ermemizi sa\u011flar.<\/p>\n
Ak\u0131l bedende bloke edilmi\u015f olur. Sezgilerimiz g\u00fc\u00e7lenir. A\u015f\u0131r\u0131 istek ve ba\u015f edilemeyen materyal d\u00fc\u015f\u00fcncelerden ar\u0131nm\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n
Ke\u015fkelerden (pi\u015fmanl\u0131klardan), kin ve nefret gibi \u00f6fkesel davran\u0131\u015flardan kurtulursunuz. \u00d6zellikle de affetme gibi y\u00fcce davran\u0131\u015f meziyetleri kazan\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
\u200bBiyolojik saatin ve v\u00fccudun 24 saatlik d\u00f6ng\u00fclerinin hem ak\u0131l bedensel, hem biyoloji bedensel, hem de ruhsal bedensel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131za etkisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck. Bu bak\u0131mdan, g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131zda belli rutinler olu\u015fturarak hem sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 koruyabilir, hem de g\u00fcn i\u00e7indeki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda veriminizi artt\u0131rabilirsiniz.\u00a0<\/p>\n
\u200bHaberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.iskenderun.org<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nitekim do\u011fada bulunan her canl\u0131n\u0131n bir biyolojik saati ve 24 saatlik d\u00f6ng\u00fcs\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, bedenimizi do\u011fan\u0131n d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle uyumlu k\u0131lman\u0131n \u00f6nemini daha iyi anlayabiliriz.\u00a0\u00a0 Beynimizin i\u00e7inde, geceleri uykumuzu getiren ya da g\u00fcn ortas\u0131nda ac\u0131kmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir biyolojik saat oldu\u011funu biliyoruz. Ancak son y\u0131llarda yap\u0131lan genetik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, v\u00fccudumuzda asl\u0131nda yaln\u0131z bir de\u011fil binlerce biyolojik saat oldu\u011funu ve bunlar\u0131n her birinin kalp, pankreas, deri ya da akci\u011fer gibi farkl\u0131 organlarda \u00e7e\u015fitli g\u00f6revleri y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koymu\u015f durumda. \u0130lgin\u00e7 olansa, bu saatleri g\u00fcnl\u00fck rutinler sayesinde beynin biyolojik saatiyle senkronize tuttu\u011fumuz takdirde bize \u00e7ok\u00e7a faydas\u0131n\u0131n oldu\u011funu ke\u015ffederiz. \u00a0 24 saatlik d\u00f6ng\u00fcler \u0130nsan bedeni, kendisini do\u011fan\u0131n ritmiyle senkronize eden bir biyolojik saate sahiptir. Bu saat, bizi d\u00fcnyan\u0131n kendi etraf\u0131nda d\u00f6nmesi sayesinde olu\u015fan gece ile g\u00fcnd\u00fcz\u00fcn 24 saatlik d\u00f6ng\u00fcs\u00fcyle uyumlu k\u0131lar. Bu sayede karanl\u0131k oldu\u011funda uyur ve hava ayd\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda da uyan\u0131r\u0131z. Buna 24 saatlik d\u00f6ng\u00fc denir ve bu d\u00f6ng\u00fcler sadece uyku ritmimize de\u011fil, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fczenlenmesine, hormon \u00fcretimimize ve sindirim sistemimizin \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imine de karar verir. V\u00fccudun biyolojik saati, bunlar\u0131 beyinde bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck bir yap\u0131ya bor\u00e7ludur. Hipotalamusta yer alan bu yap\u0131, g\u00f6z bebeklerinin i\u00e7inden giren \u0131\u015f\u0131klar\u0131 dikkate alarak g\u00fcnd\u00fcz ve geceyi tan\u0131r ve bu sayede kan bas\u0131nc\u0131, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131, beden aktivitesindeki de\u011fi\u015fimleri kontrol eder. Geceleri uykumuzun gelmesi ya …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[24,535],"tags":[],"class_list":["post-11046","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-uncategorized-tr"],"acf":[],"yoast_head":"\n