TCK\u2019n\u0131n 327, 328, 329, 330 ve 331. maddeleri maddi\u00a0anlamada devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilgilerin temin edilmesi, a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve bu fiillerin siyasal veya askeri casusluk maksad\u0131yla yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 su\u00e7\u00a0tipleri olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. TCK\u2019n\u0131n 327. maddesi, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gereken, bu gizlilik karakteri de bizatihi niteli\u011finden kaynaklanan bilgilerin temin edilmesi eylemini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemektedir. TCK\u2019n\u0131n 327. maddesi, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gereken, bu gizlilik karakteri de bizatihi niteli\u011finden kaynaklanan bilgilerin temin edilmesi eylemini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemektedir[1].<\/p>\n
5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinde d\u00fczenlenen siyasal veya asker\u00ee casusluk su\u00e7u \u015f\u00f6yle d\u00fczenlenmektedir; \u201c(1) Devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, niteli\u011fi itibar\u0131yla, gizli kalmas\u0131 gereken bilgileri, siyasal veya asker\u00ee casusluk maksad\u0131yla temin eden kimseye on be\u015f y\u0131ldan yirmi y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilir. (2) Fiil; a) T\u00fcrkiye ile sava\u015f halinde bulunan bir devletin yarar\u0131na i\u015flenmi\u015fse, b) Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda i\u015flenmi\u015f veya Devletin sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 veya sava\u015f etkinli\u011fini veya asker\u00ee hareketlerini tehlikeye sokmu\u015fsa, fail, a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n
Yasa koyucu bu d\u00fczenleme ile devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 gere\u011fi, niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gerekli bilgilerin temin edilmesi cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Maddenin korudu\u011fu yarar, mill\u00ee savunmad\u0131r. Maddenin uygulanmas\u0131nda dikkat edilmesi gerekli husus temin edilen bilgilerin Devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 gere\u011fi gizli kalmas\u0131n\u0131n zorunlu olmas\u0131d\u0131r. Demek oluyor ki, bilgi s\u0131r niteli\u011finde olacakt\u0131r. E\u011fer bilgi, temin olundu\u011fu s\u0131rada s\u0131r olma vasf\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f ise, s\u00f6z gelimi temin edilmeden \u00f6nce a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f veya herkes taraf\u0131ndan bilinen bir husus h\u00e2line gelmi\u015f ise, art\u0131k s\u0131r olmaktan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131ndan, bunun temininden dolay\u0131 faile ceza verilemeyecektir. S\u0131rdan maksat, yetkili bulunmayan ki\u015filerin hakk\u0131nda bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde \u201cDevletin g\u00fcvenli\u011finin, mill\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Anayasal d\u00fczeninin veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131n\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgiler\u201ddir. Ancak, vurgulamak gerekir ki, su\u00e7\u00a0olgusuna ili\u015fkin bilgi ve belgeler, bir hukuk toplumunda hi\u00e7bir surette devlet s\u0131rr\u0131 olarak koruma alt\u0131na al\u0131namaz. Maddede ge\u00e7en \u201ctemin\u201d kelimesi gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerin \u00f6\u011frenilmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermek, bu hususta vas\u0131talara ba\u015fvurma gere\u011fini ifade etmektedir. Bilgilerin b\u00f6ylece temini yani \u00f6\u011frenilmesiyle su\u00e7 olu\u015fur; bu su\u00e7un olu\u015fabilmesi i\u00e7in bunlar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131na gerek yoktur. Elde edilen bilgilerin, ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re Devletin g\u00fcvenli\u011fi yahut i\u00e7 ve d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131n\u0131n gizli kalmas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi bir bilgi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir[2].<\/p>\n
TCK\u2019da casusluk su\u00e7lar\u0131 olarak siyasal ve asker\u00ee casusluk su\u00e7lar\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olup sanayi casuslu\u011fu, teknoloji casuslu\u011fu veyahut ekonomik casusluk ise kapsam d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019daki casusluk su\u00e7lar\u0131, devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7larda oldu\u011fu gibi, soyut tehlike su\u00e7u ve ani su\u00e7\u00a0olarak form\u00fcle edilmi\u015f yine bu su\u00e7lar\u0131n sava\u015f zaman\u0131nda, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda i\u015flenmi\u015f olmas\u0131, sava\u015f etkinli\u011fini ve asker\u00ee hareketleri tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ise nitelikli hal olarak belirlenmi\u015ftir. Bu su\u00e7lar\u0131n taksirli hali TCK md. 338\u2019de ihdas olunmu\u015ftur[3]. Siyasal casusluk veya askeri casusluk su\u00e7lar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 su\u00e7lar olup unsurlar\u0131 birbirinden farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ayn\u0131 maddede ayr\u0131 ayr\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f su\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n
Siyasal veya asker\u00ee casusluk, insanl\u0131k var oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e egemenlik sava\u015flar\u0131 kapsam\u0131nda devam edecektir. Geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen d\u00fcnyada devletleraras\u0131 rekabet alanlar\u0131 askeri s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f, devletler ekonomi, bili\u015fim, strateji, bilim veya teknik gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 alanlarda birbirleriyle a\u00e7\u0131k ya da \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak rekabet eder hale gelmi\u015flerdir. Faaliyet sahas\u0131 belirli s\u0131n\u0131rlara hapsedilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan uluslararas\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri, \u00e7ok uluslu \u015firketler, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 gibi akt\u00f6rler de bu rekabetin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olarak konumlanm\u0131\u015flard\u0131r. Siyasal veya asker\u00ee s\u0131rlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi de buna paralel olarak her ge\u00e7en g\u00fcn artmakta ve \u00e7e\u015fitlenmekte olup, devlet s\u0131rlar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik yeni tedbirler geli\u015ftirilmesi zorunlu hale gelmektedir[4].<\/p>\n
Devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilginin netle\u015ftirilmesi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, ne tarz bilginin devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011fu, hangi t\u00fcr bilginin asla devlet s\u0131rr\u0131 olarak kabul edilemeyece\u011finin ceza hukuku ilkeleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak saptanabilmesi i\u00e7in devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131n\u0131n ceza kanununun tan\u0131mlar k\u0131sm\u0131nda normatif olarak a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir. \u00d6te yandan devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilginin gizlili\u011finin korunmas\u0131ndaki ama\u00e7; bireylerin, demokratik bir toplumda, g\u00fcven ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fama haklar\u0131n\u0131 korunmas\u0131 olarak belirlenince, temel haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilginin gizlili\u011finin korunmas\u0131 aras\u0131ndaki hukuki dengenin evrensel hukuk normlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda belirlenmesi gerekir[5].<\/p>\n
Devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131, tart\u0131\u015fmal\u0131 ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir konudur. Devlet de bir t\u00fczel ki\u015filik olarak hukuki olmak kayd\u0131yla baz\u0131 s\u0131rlara sahip olabilir. Devletlerdeki g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131, s\u0131r olgusunu en y\u00fcksek de\u011fere ta\u015f\u0131r. Bir bilginin, nas\u0131l ve hangi hukuki dayanaklarla devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011fu kim taraf\u0131ndan belirlenecektir. S\u0131rr\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ile s\u0131rr\u0131n saklanmas\u0131 aras\u0131ndaki kamu yarar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n tespiti, belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkeleri \u00fczerinden hukuk g\u00fcvenli\u011fine uygun bir de\u011ferlendirme ile saptanmal\u0131d\u0131r[6].<\/p>\n
Devlet s\u0131rlar\u0131, devletin g\u00fcvenli\u011fini ve bekas\u0131n\u0131 ilgilendirdi\u011finden, hukuk sistemi bu s\u0131rlar\u0131n muhafazas\u0131 hususunda b\u00fcy\u00fck bir hassasiyet g\u00f6stermekte, ihlaline veya buna te\u015febb\u00fcs\u00a0edenlere a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6rmektedir. 5237 say\u0131l\u0131 Ceza Kanununda, devlet g\u00fcvenli\u011fi ve bekas\u0131 i\u00e7in devletin gizli bilgilerinin korunmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler mevcuttur. Bunlar, \u201cDevlet S\u0131rlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar ve Casusluk\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, ikinci kitap, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc k\u0131s\u0131m, yedinci b\u00f6l\u00fcmde 326. ile 339. maddeler aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u0131r, s\u00f6zl\u00fckteki kelime anlam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan; \u201cvarl\u0131\u011f\u0131 veya baz\u0131 y\u00f6nleri a\u00e7\u0131\u011fa vurulmak istenmeyen\u201d, \u201cgizli kalan, gizli tutulan \u015fey\u201d, \u201cakl\u0131n eri\u015fmedi\u011fi, a\u00e7\u0131klanamayan veya \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen \u015fey\u201d, \u201cgiz, gizem\u201d, \u201cbir amaca ula\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lan, ba\u015fvurulan \u00f6zel ve gizli y\u00f6ntem\u201c olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Ceza kanunu d\u0131\u015f\u0131ndaki yasalar ile uluslararas\u0131 hukukta da devlet s\u0131rr\u0131na ili\u015fkin tan\u0131mlara ve d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir[7].<\/p>\n
S\u0131r\u2019dan maksat, yetkili bulunmayan ki\u015filerin hakk\u0131nda bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde \u201cDevletin g\u00fcvenli\u011finin, milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Anayasal d\u00fczeninin veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131n\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgiler\u201ddir. (TCK. m. 326 madde-gerek\u00e7esi) Devlet S\u0131rr\u0131; a\u00e7\u0131klanmas\u0131 veya \u00f6\u011frenilmesi devletin milli savunmas\u0131na ve milli g\u00fcvenli\u011fine zarar verebilecek anayasal d\u00fczenine d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde tehlike yaratabilecek ve bu nedenlerle gizli kalmas\u0131 gereken bilgi ve belgelerdir. (Devlet S\u0131rr\u0131 Kanunu Tasar\u0131s\u0131 m. 3). Devlet s\u0131rlar\u0131 olgusu kamu otoritesini g\u00fc\u00e7l\u00fc ve denetimsiz hale getirmek, demokratik hukuk devletini t\u00f6rp\u00fclemek b\u00f6ylece bireylerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine keyfi olarak m\u00fcdahale etmek amac\u0131yla kullan\u0131lacak bir hukuk kavram\u0131 olarak form\u00fcle edilemezler. Bilakis TCK 326 ila 339 maddeleri aras\u0131nda devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7lar ve casusluk su\u00e7lar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda ama\u00e7, bireylerin hukuksal \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve belirlili\u011fin oldu\u011fu bir sistem \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda hukuk g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r[8]. \u00d6zetle devlet s\u0131rr\u0131, bilgi veya \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla temin edilmesi halinde devletin g\u00fcvenli\u011fine, i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal menfaatlerine zarar verebilecek her t\u00fcrl\u00fc bilgi veya belge \u015feklinde ifade edilebilir[9].<\/p>\n
Devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131 ve gizlenmesi gerekli bilgi kavramlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ba\u015fka yasal d\u00fczenleme, 4982 say\u0131l\u0131 Bilgi Edinme Hakk\u0131 Kanunu\u2019nun 16\u2019nc\u0131 ve 18\u2019inci maddeleridir. Bu d\u00fczenlemelere g\u00f6re devlet s\u0131rr\u0131; \u201ca\u00e7\u0131klanmas\u0131 h\u00e2linde devletin emniyetine, d\u0131\u015f ili\u015fkilerine, milli savunmas\u0131na ve mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fine a\u00e7\u0131k\u00e7a zarar verecek ve niteli\u011fi itibar\u0131yla devlet s\u0131rr\u0131 olan gizlilik dereceli bilgi veya belgelerdir. Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin g\u00f6rev ve faaliyetlerine ili\u015fkin bilgi veya belgeler, istihbarata ili\u015fkin bilgi veya belgelerdir.\u201d Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 47. maddesinde \u201cA\u00e7\u0131klanmas\u0131, Devletin d\u0131\u015f ili\u015fkilerine, milli savunmas\u0131na ve milli g\u00fcvenli\u011fine zarar verebilecek; anayasal d\u00fczeni ve d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde tehlike yaratabilecek nitelikteki bilgiler, Devlet s\u0131rr\u0131 say\u0131l\u0131r\u201d ifadelerinde k\u0131sa bir tan\u0131m g\u00f6rmekteyiz. Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerce bilinmesi sak\u0131ncal\u0131 olan ve devletin d\u0131\u015f ili\u015fkilerine zarar verici nitelikte olan, savunmaya, g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin bilgiler devlet s\u0131rr\u0131 kapsam\u0131ndad\u0131r[10].<\/p>\n
G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re; gizlilik dereceleri a\u015fa\u011f\u0131da belirtildi\u011fi \u015fekilde d\u00f6rt s\u0131n\u0131fa ayr\u0131l\u0131r. a) \u00c7ok gizli: Bilmesi gerekenlerin d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer ki\u015filerin bilmelerinin istenmedi\u011fi ve izinsiz a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde devletin g\u00fcvenli\u011fine, ulusal varl\u0131k ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerimize hayati bak\u0131mdan son derece b\u00fcy\u00fck zararlar verecek, yabanc\u0131 bir devlete faydalar sa\u011flayacak ve g\u00fcvenlik bak\u0131m\u0131ndan ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nemi haiz mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. b) Gizli: Bilmesi gerekenlerin d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer ki\u015filerin bilmelerinin istenmedi\u011fi ve izinsiz a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde devletin g\u00fcvenli\u011fine, ulusal varl\u0131k ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerimize ciddi \u015fekilde zarar verecek, yabanc\u0131 bir devlete faydalar sa\u011flayacak nitelikte olan mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. c) \u00d6zel: \u0130zinsiz a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde, devletin menfaat ve prestijini haleldar edecek veya yabanc\u0131 bir devlete faydalar sa\u011flayacak nitelikte olan mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. d) Hizmete \u00f6zel: Kapsad\u0131\u011f\u0131 bilgi itibar\u0131yla \u00e7ok gizli, gizli veya \u00f6zel gizlilik dereceleri ile korunmas\u0131 gerekmeyen fakat bilmesi gerekenlerden ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan bilinmesi istenmeyen mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6z\u00fcnde devlet s\u0131rr\u0131 olan bilgi ve belgelerin, siyasal veya askeri casusluk amac\u0131 ile temin edilmesi halinde casusluk su\u00e7u, b\u00f6yle bir ama\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n temin edilmesi halinde ise TCK\u2019n\u0131n 327\u2019nci maddedeki tan\u0131mlanan su\u00e7\u00a0olu\u015facakt\u0131r[11].<\/p>\n
Casusluk T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019na g\u00f6re, \u201cCasus olma durumu, \u00e7a\u015f\u0131tl\u0131k, ajanl\u0131k, espiyonaj\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca casusluk; bir devletin hem t\u00fczel ki\u015fili\u011fine hem de kurum ve kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nelik zarar verici ve gizli \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetlerdir. Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireler Kurulu\u2019nun 02.10.1997 g\u00fcn ve 1997\/98-114 esas say\u0131l\u0131 karar\u0131nda casusluk \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanmaktad\u0131r: \u201cCasusluk, s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla; g\u00f6zetlemek amac\u0131yla d\u00fc\u015fman i\u00e7ine s\u0131zmak, yabanc\u0131 bir devletle ilgili s\u0131rlar\u0131 \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Hukuki kavram olarak casusluk; bir devlet menfaatine bir ba\u015fka devletin asker\u00ee, siyasi ve iktisadi durumuna ili\u015fkin gizli bilgilerin veya belgelerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sa\u011flanmas\u0131 ve yabanc\u0131 devlete ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n
5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinde d\u00fczenlenen siyasal veya asker\u00ee casusluk su\u00e7lar\u0131 ve 5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 330. maddesinde d\u00fczenlenen \u201cGizli kalmas\u0131 gereken bilgileri a\u00e7\u0131klama\u201d su\u00e7lar\u0131 \u015fekli bir su\u00e7\u00a0olup, su\u00e7lar\u0131n tamamlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir zarar\u0131n meydan gelmesine gerek yoktur ve bu su\u00e7lar\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in devlet s\u0131rlar\u0131n\u0131n askeri veya siyasi casusluk maksad\u0131yla temin edilmesi yeterlidir. Niteli\u011fi gere\u011fi devlet s\u0131rr\u0131 olan bilgi ve belgelerin, \u00f6rg\u00fctsel saik ile ve i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde temin edildi\u011fi ve a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanamad\u0131\u011f\u0131ndan; bu su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan verilen beraat kararlar\u0131 yerindedir[12].<\/p>\n
Kat\u0131lan TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla temin etme, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla a\u00e7\u0131klama su\u00e7lar\u0131ndan; Kat\u0131lan T.C. Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla temin etme, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla a\u00e7\u0131klama, su\u00e7lar\u0131ndan; Bu su\u00e7lar\u0131n niteli\u011fi itibariyle do\u011frudan do\u011fruya zarar g\u00f6rmedikleri, bu nedenle bu su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden davaya kat\u0131lma haklar\u0131 ve kurulan h\u00fck\u00fcmleri temyiz\u00a0yetkileri bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, kat\u0131lanlar vekillerinin bu su\u00e7lara y\u00f6nelik temyiz istemlerinin, CMK\u2019n\u0131n 298\/1. maddesi gere\u011fince reddine karar verilmi\u015ftir[13].<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik uygulamas\u0131na g\u00f6re kamu g\u00f6revlilerinin herhangi bir su\u00e7\u00a0\u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye veya y\u00f6netici olmalar\u0131 ve bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011flant\u0131l\u0131 devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal ve askeri casusluk amac\u0131yla temin etme su\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015flemesi ki\u015fisel su\u00e7 olarak de\u011ferlendirilmektedir[14].<\/p>\n
Devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7lar ve casusluk su\u00e7lar\u0131n\u0131n konusu olan devletin g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerin yaz\u0131l\u0131 veya g\u00f6rsel medyada haber olarak yer almas\u0131, Anayasal bir hak olan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc veya gazetecilik faaliyeti kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 bireysel ve toplumsal geli\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Anayasan\u0131n 26\/2. maddesinde, \u201cDevlet s\u0131rr\u0131 olarak usul\u00fcnce belirtilmi\u015f bilgilerin a\u00e7\u0131klanmamas\u0131\u2026\u201d, A\u0130HS\u2019nin 10\/2. maddesinde \u201c\u2026gizli bilgilerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi\u201d 5187 say\u0131l\u0131 Bas\u0131n Kanunu\u2019nun 3\/2 maddesinde, \u201cDevlet s\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmamas\u0131\u2026\u201d \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, bu olgular s\u0131n\u0131rlama i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen me\u015fru sebepler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM\u2019ye g\u00f6re devletlerin gizlilik i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri istihbarat faaliyetlerindeki usuls\u00fczl\u00fckleri, kanund\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya di\u011fer yanl\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan halk\u0131n haber alma hakk\u0131 kapsam\u0131nda bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ihtiya\u00e7 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilginin devlet s\u0131rr\u0131 kapsam\u0131na girip girmedi\u011fi y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 taraf\u0131ndan belirlenemez. Bu durum demokratik bir hukuk devletinin temel ilkeleri olan, \u015feffafl\u0131k ve hesap verilebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7e\u015fitli sak\u0131ncalara sebebiyet verebilmektedir. Devletler, siyasi iktidarlar veya idari kurumlar kendi k\u0131lcal damarlar\u0131 i\u00e7erisine hapsettikleri bilgileri, kendi menfaatleri do\u011frultusunda kullanmak ve iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere her zaman bir s\u0131r stat\u00fcs\u00fcne y\u00fckseltecek tekeli ellerine ald\u0131klar\u0131nda, bu ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n denetim d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki tercihleri ile kendi demokrasi ve hukuk devleti alg\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131rlar[15].<\/p>\n
Bilgilerin siyasal veya askeri casusluk kapsam\u0131nda devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011funun tespiti ceza hukukuna egemen ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kanunilik ve hukuki belirlilik ilkelerine g\u00f6re yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Adil yarg\u0131lama ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve h\u00e2kimlerce devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131n\u0131n tayin edilmesi hukuk devleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir zorunluluktur. <\/p>\n
H\u00e2kim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 kural olarak bir bilgi veya belgenin devlet s\u0131rr\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemez. Siyasal veya askeri alandaki gizlili\u011fin tespitinin teknik bilgi gerektirdi\u011fi hallerde uzman bir bilirki\u015fiden rapor al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Siyasal veya askeri casusluk kapsam\u0131nda devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011fu iddia edilen bilginin if\u015fas\u0131 gizli kalmas\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck yararlara hizmet ediyorsa bu s\u0131r olarak kabul edilmemelidir. Devletin bekas\u0131 hukuk devleti olmaktan ge\u00e7er. Olaydan \u00f6nce aleniyet kazanm\u0131\u015f kamuoyu taraf\u0131ndan bilinen art\u0131k \u00f6nemini ve g\u00fcncelli\u011fini yitirmi\u015f olan belirsiz ve etkisiz bilgi veya belgelerin devlet s\u0131rr\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmemesi gerekir.<\/p>\n
TCK\u2019da casusluk su\u00e7lar\u0131 olarak d\u00fczenlenen siyasal ve asker\u00ee casusluk su\u00e7lar\u0131 \u00a0Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan re\u2019sen soru\u015fturulur. Takibi \u015fik\u00e2yete ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 \u015fik\u00e2yet, ihbar veya ba\u015fka bir suretle su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren bir hali \u00f6\u011frendi\u011fi anda gerekli ara\u015ft\u0131rma ve delil toplama s\u00fcrecini tamamlayarak kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir yeterlilikte delil elde ederse iddianame d\u00fczenler. \u00d6n \u00f6deme, seri muhakeme, uzla\u015ft\u0131rma veya basit yarg\u0131lama kapsam\u0131nda bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Cengiz APAYDIN
\nCumhuriyet Savc\u0131s\u0131<\/p>\n
Cenk Ayhan APAYDIN
\nAvukat-Yazar<\/p>\n
—————<\/p>\n
[1] Oral, Mehmet, Temel Haklar Ba\u011flam\u0131nda T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nda D\u00fczenlenen Devlet S\u0131rlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar ve Casusluk Su\u00e7lar\u0131, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Doktora Tezi. \u0130stanbul, 2021, 236.<\/p>\n
[2] TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinin gerek\u00e7esi.<\/p>\n
[3] Arslan, 7-8.<\/p>\n
[4] Polat, Melik\u015fah, Siyasal veya Askeri Casusluk Su\u00e7unun Unsurlar\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan \u201cBa\u015fka Devletle Anla\u015fm\u0131\u015f Olma\u201d \u015eart\u0131 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler, Dergi Park, Y:2023, S:70, 502.<\/p>\n
[5] Oral, vi.<\/p>\n
[6] Kia, Rukiye Akkaya, \u201cDevlet S\u0131rr\u0131. Kimin S\u0131rr\u0131\u201d, Prof. Dr. Nur Centel\u2019e Arma\u011fan, Marmara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Hukuk Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, C:19, S:2, Y:2013, 751.<\/p>\n
[7] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 28.03.2022 tarihli, 2021\/4375 esas ve 2022\/1552 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[8] Arslan, \u00a0U\u011fur, \u201cDevlet S\u0131rlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar ve Casusluk Su\u00e7lar\u0131\u201d, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Doktora Tezi, Hacettepe \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Ankara, 2021, 8.<\/p>\n
[9] Bay\u0131nd\u0131r Sinan, \u201cDevletin G\u00fcvenli\u011fine ve Siyasal Yararlar\u0131na \u0130li\u015fkin Bilgileri Casusluk Maksad\u0131yla Temin Etme Su\u00e7u (TCK m. 328)\u201d, Legal Hukuk Dergisi, C: 12, S: 138, 2014, 68-69.<\/p>\n
[10] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 12.06.2023 tarihli, 2021\/19525 esas ve 2023\/4166 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[11] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 12.06.2023 tarihli, 2021\/19525 esas ve 2023\/4166 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[12] YCGK\u2019nun 29.06.2022 tarihli, 2020\/16-299 esas ve 2022\/484 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[13] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 9.06.2022 tarihli, 2021\/15259 esas ve 2022\/3429 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[14] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 12.06.2023 tarihli, 2021\/16944 esas ve 2023\/4167 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[15] Kia, 755.<\/p>\n
\u200bTCK\u2019n\u0131n 327, 328, 329, 330 ve 331. maddeleri maddi\u00a0anlamada devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilgilerin temin edilmesi, a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve bu fiillerin siyasal veya askeri casusluk maksad\u0131yla yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 su\u00e7\u00a0tipleri olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. TCK\u2019n\u0131n 327. maddesi, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gereken, bu gizlilik karakteri de bizatihi niteli\u011finden kaynaklanan bilgilerin temin edilmesi eylemini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemektedir. TCK\u2019n\u0131n 327. maddesi, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gereken, bu gizlilik karakteri de bizatihi niteli\u011finden kaynaklanan bilgilerin temin edilmesi eylemini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemektedir[1].<\/p>\n
5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinde d\u00fczenlenen siyasal veya asker\u00ee casusluk su\u00e7u \u015f\u00f6yle d\u00fczenlenmektedir; \u201c(1) Devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, niteli\u011fi itibar\u0131yla, gizli kalmas\u0131 gereken bilgileri, siyasal veya asker\u00ee casusluk maksad\u0131yla temin eden kimseye on be\u015f y\u0131ldan yirmi y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilir. (2) Fiil; a) T\u00fcrkiye ile sava\u015f halinde bulunan bir devletin yarar\u0131na i\u015flenmi\u015fse, b) Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda i\u015flenmi\u015f veya Devletin sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 veya sava\u015f etkinli\u011fini veya asker\u00ee hareketlerini tehlikeye sokmu\u015fsa, fail, a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n
Yasa koyucu bu d\u00fczenleme ile devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 gere\u011fi, niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gerekli bilgilerin temin edilmesi cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Maddenin korudu\u011fu yarar, mill\u00ee savunmad\u0131r. Maddenin uygulanmas\u0131nda dikkat edilmesi gerekli husus temin edilen bilgilerin Devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 gere\u011fi gizli kalmas\u0131n\u0131n zorunlu olmas\u0131d\u0131r. Demek oluyor ki, bilgi s\u0131r niteli\u011finde olacakt\u0131r. E\u011fer bilgi, temin olundu\u011fu s\u0131rada s\u0131r olma vasf\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f ise, s\u00f6z gelimi temin edilmeden \u00f6nce a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f veya herkes taraf\u0131ndan bilinen bir husus h\u00e2line gelmi\u015f ise, art\u0131k s\u0131r olmaktan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131ndan, bunun temininden dolay\u0131 faile ceza verilemeyecektir. S\u0131rdan maksat, yetkili bulunmayan ki\u015filerin hakk\u0131nda bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde \u201cDevletin g\u00fcvenli\u011finin, mill\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Anayasal d\u00fczeninin veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131n\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgiler\u201ddir. Ancak, vurgulamak gerekir ki, su\u00e7\u00a0olgusuna ili\u015fkin bilgi ve belgeler, bir hukuk toplumunda hi\u00e7bir surette devlet s\u0131rr\u0131 olarak koruma alt\u0131na al\u0131namaz. Maddede ge\u00e7en \u201ctemin\u201d kelimesi gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerin \u00f6\u011frenilmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermek, bu hususta vas\u0131talara ba\u015fvurma gere\u011fini ifade etmektedir. Bilgilerin b\u00f6ylece temini yani \u00f6\u011frenilmesiyle su\u00e7 olu\u015fur; bu su\u00e7un olu\u015fabilmesi i\u00e7in bunlar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131na gerek yoktur. Elde edilen bilgilerin, ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re Devletin g\u00fcvenli\u011fi yahut i\u00e7 ve d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131n\u0131n gizli kalmas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi bir bilgi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir[2].<\/p>\n
TCK\u2019da casusluk su\u00e7lar\u0131 olarak siyasal ve asker\u00ee casusluk su\u00e7lar\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olup sanayi casuslu\u011fu, teknoloji casuslu\u011fu veyahut ekonomik casusluk ise kapsam d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019daki casusluk su\u00e7lar\u0131, devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7larda oldu\u011fu gibi, soyut tehlike su\u00e7u ve ani su\u00e7\u00a0olarak form\u00fcle edilmi\u015f yine bu su\u00e7lar\u0131n sava\u015f zaman\u0131nda, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda i\u015flenmi\u015f olmas\u0131, sava\u015f etkinli\u011fini ve asker\u00ee hareketleri tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ise nitelikli hal olarak belirlenmi\u015ftir. Bu su\u00e7lar\u0131n taksirli hali TCK md. 338\u2019de ihdas olunmu\u015ftur[3]. Siyasal casusluk veya askeri casusluk su\u00e7lar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 su\u00e7lar olup unsurlar\u0131 birbirinden farkl\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen ayn\u0131 maddede ayr\u0131 ayr\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f su\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n
Siyasal veya asker\u00ee casusluk, insanl\u0131k var oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e egemenlik sava\u015flar\u0131 kapsam\u0131nda devam edecektir. Geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen d\u00fcnyada devletleraras\u0131 rekabet alanlar\u0131 askeri s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f, devletler ekonomi, bili\u015fim, strateji, bilim veya teknik gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 alanlarda birbirleriyle a\u00e7\u0131k ya da \u00f6rt\u00fcl\u00fc olarak rekabet eder hale gelmi\u015flerdir. Faaliyet sahas\u0131 belirli s\u0131n\u0131rlara hapsedilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan uluslararas\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri, \u00e7ok uluslu \u015firketler, sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 gibi akt\u00f6rler de bu rekabetin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olarak konumlanm\u0131\u015flard\u0131r. Siyasal veya asker\u00ee s\u0131rlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi de buna paralel olarak her ge\u00e7en g\u00fcn artmakta ve \u00e7e\u015fitlenmekte olup, devlet s\u0131rlar\u0131n\u0131 korumaya y\u00f6nelik yeni tedbirler geli\u015ftirilmesi zorunlu hale gelmektedir[4].<\/p>\n
Devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilginin netle\u015ftirilmesi ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi, ne tarz bilginin devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011fu, hangi t\u00fcr bilginin asla devlet s\u0131rr\u0131 olarak kabul edilemeyece\u011finin ceza hukuku ilkeleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak saptanabilmesi i\u00e7in devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131n\u0131n ceza kanununun tan\u0131mlar k\u0131sm\u0131nda normatif olarak a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir. \u00d6te yandan devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilginin gizlili\u011finin korunmas\u0131ndaki ama\u00e7; bireylerin, demokratik bir toplumda, g\u00fcven ve bar\u0131\u015f i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrce ya\u015fama haklar\u0131n\u0131 korunmas\u0131 olarak belirlenince, temel haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilginin gizlili\u011finin korunmas\u0131 aras\u0131ndaki hukuki dengenin evrensel hukuk normlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda belirlenmesi gerekir[5].<\/p>\n
Devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131, tart\u0131\u015fmal\u0131 ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir konudur. Devlet de bir t\u00fczel ki\u015filik olarak hukuki olmak kayd\u0131yla baz\u0131 s\u0131rlara sahip olabilir. Devletlerdeki g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131, s\u0131r olgusunu en y\u00fcksek de\u011fere ta\u015f\u0131r. Bir bilginin, nas\u0131l ve hangi hukuki dayanaklarla devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011fu kim taraf\u0131ndan belirlenecektir. S\u0131rr\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ile s\u0131rr\u0131n saklanmas\u0131 aras\u0131ndaki kamu yarar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n tespiti, belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkeleri \u00fczerinden hukuk g\u00fcvenli\u011fine uygun bir de\u011ferlendirme ile saptanmal\u0131d\u0131r[6].<\/p>\n
Devlet s\u0131rlar\u0131, devletin g\u00fcvenli\u011fini ve bekas\u0131n\u0131 ilgilendirdi\u011finden, hukuk sistemi bu s\u0131rlar\u0131n muhafazas\u0131 hususunda b\u00fcy\u00fck bir hassasiyet g\u00f6stermekte, ihlaline veya buna te\u015febb\u00fcs\u00a0edenlere a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6rmektedir. 5237 say\u0131l\u0131 Ceza Kanununda, devlet g\u00fcvenli\u011fi ve bekas\u0131 i\u00e7in devletin gizli bilgilerinin korunmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler mevcuttur. Bunlar, \u201cDevlet S\u0131rlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar ve Casusluk\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda, ikinci kitap, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc k\u0131s\u0131m, yedinci b\u00f6l\u00fcmde 326. ile 339. maddeler aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u0131r, s\u00f6zl\u00fckteki kelime anlam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan; \u201cvarl\u0131\u011f\u0131 veya baz\u0131 y\u00f6nleri a\u00e7\u0131\u011fa vurulmak istenmeyen\u201d, \u201cgizli kalan, gizli tutulan \u015fey\u201d, \u201cakl\u0131n eri\u015fmedi\u011fi, a\u00e7\u0131klanamayan veya \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen \u015fey\u201d, \u201cgiz, gizem\u201d, \u201cbir amaca ula\u015fmak i\u00e7in kullan\u0131lan, ba\u015fvurulan \u00f6zel ve gizli y\u00f6ntem\u201c olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Ceza kanunu d\u0131\u015f\u0131ndaki yasalar ile uluslararas\u0131 hukukta da devlet s\u0131rr\u0131na ili\u015fkin tan\u0131mlara ve d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir[7].<\/p>\n
S\u0131r\u2019dan maksat, yetkili bulunmayan ki\u015filerin hakk\u0131nda bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde \u201cDevletin g\u00fcvenli\u011finin, milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Anayasal d\u00fczeninin veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131n\u0131n tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgiler\u201ddir. (TCK. m. 326 madde-gerek\u00e7esi) Devlet S\u0131rr\u0131; a\u00e7\u0131klanmas\u0131 veya \u00f6\u011frenilmesi devletin milli savunmas\u0131na ve milli g\u00fcvenli\u011fine zarar verebilecek anayasal d\u00fczenine d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde tehlike yaratabilecek ve bu nedenlerle gizli kalmas\u0131 gereken bilgi ve belgelerdir. (Devlet S\u0131rr\u0131 Kanunu Tasar\u0131s\u0131 m. 3). Devlet s\u0131rlar\u0131 olgusu kamu otoritesini g\u00fc\u00e7l\u00fc ve denetimsiz hale getirmek, demokratik hukuk devletini t\u00f6rp\u00fclemek b\u00f6ylece bireylerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine keyfi olarak m\u00fcdahale etmek amac\u0131yla kullan\u0131lacak bir hukuk kavram\u0131 olarak form\u00fcle edilemezler. Bilakis TCK 326 ila 339 maddeleri aras\u0131nda devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7lar ve casusluk su\u00e7lar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131nda ama\u00e7, bireylerin hukuksal \u00f6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve belirlili\u011fin oldu\u011fu bir sistem \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda hukuk g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 bir devletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r[8]. \u00d6zetle devlet s\u0131rr\u0131, bilgi veya \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla temin edilmesi halinde devletin g\u00fcvenli\u011fine, i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal menfaatlerine zarar verebilecek her t\u00fcrl\u00fc bilgi veya belge \u015feklinde ifade edilebilir[9].<\/p>\n
Devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131 ve gizlenmesi gerekli bilgi kavramlar\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ba\u015fka yasal d\u00fczenleme, 4982 say\u0131l\u0131 Bilgi Edinme Hakk\u0131 Kanunu\u2019nun 16\u2019nc\u0131 ve 18\u2019inci maddeleridir. Bu d\u00fczenlemelere g\u00f6re devlet s\u0131rr\u0131; \u201ca\u00e7\u0131klanmas\u0131 h\u00e2linde devletin emniyetine, d\u0131\u015f ili\u015fkilerine, milli savunmas\u0131na ve mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fine a\u00e7\u0131k\u00e7a zarar verecek ve niteli\u011fi itibar\u0131yla devlet s\u0131rr\u0131 olan gizlilik dereceli bilgi veya belgelerdir. Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin g\u00f6rev ve faaliyetlerine ili\u015fkin bilgi veya belgeler, istihbarata ili\u015fkin bilgi veya belgelerdir.\u201d Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 47. maddesinde \u201cA\u00e7\u0131klanmas\u0131, Devletin d\u0131\u015f ili\u015fkilerine, milli savunmas\u0131na ve milli g\u00fcvenli\u011fine zarar verebilecek; anayasal d\u00fczeni ve d\u0131\u015f ili\u015fkilerinde tehlike yaratabilecek nitelikteki bilgiler, Devlet s\u0131rr\u0131 say\u0131l\u0131r\u201d ifadelerinde k\u0131sa bir tan\u0131m g\u00f6rmekteyiz. Uluslararas\u0131 ili\u015fkiler bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerce bilinmesi sak\u0131ncal\u0131 olan ve devletin d\u0131\u015f ili\u015fkilerine zarar verici nitelikte olan, savunmaya, g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin bilgiler devlet s\u0131rr\u0131 kapsam\u0131ndad\u0131r[10].<\/p>\n
G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re; gizlilik dereceleri a\u015fa\u011f\u0131da belirtildi\u011fi \u015fekilde d\u00f6rt s\u0131n\u0131fa ayr\u0131l\u0131r. a) \u00c7ok gizli: Bilmesi gerekenlerin d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer ki\u015filerin bilmelerinin istenmedi\u011fi ve izinsiz a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde devletin g\u00fcvenli\u011fine, ulusal varl\u0131k ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerimize hayati bak\u0131mdan son derece b\u00fcy\u00fck zararlar verecek, yabanc\u0131 bir devlete faydalar sa\u011flayacak ve g\u00fcvenlik bak\u0131m\u0131ndan ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6nemi haiz mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. b) Gizli: Bilmesi gerekenlerin d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer ki\u015filerin bilmelerinin istenmedi\u011fi ve izinsiz a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde devletin g\u00fcvenli\u011fine, ulusal varl\u0131k ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerimize ciddi \u015fekilde zarar verecek, yabanc\u0131 bir devlete faydalar sa\u011flayacak nitelikte olan mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. c) \u00d6zel: \u0130zinsiz a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 takdirde, devletin menfaat ve prestijini haleldar edecek veya yabanc\u0131 bir devlete faydalar sa\u011flayacak nitelikte olan mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. d) Hizmete \u00f6zel: Kapsad\u0131\u011f\u0131 bilgi itibar\u0131yla \u00e7ok gizli, gizli veya \u00f6zel gizlilik dereceleri ile korunmas\u0131 gerekmeyen fakat bilmesi gerekenlerden ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan bilinmesi istenmeyen mesaj, rapor, dok\u00fcman, ara\u00e7, gere\u00e7, tesis ve yerler i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6z\u00fcnde devlet s\u0131rr\u0131 olan bilgi ve belgelerin, siyasal veya askeri casusluk amac\u0131 ile temin edilmesi halinde casusluk su\u00e7u, b\u00f6yle bir ama\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n temin edilmesi halinde ise TCK\u2019n\u0131n 327\u2019nci maddedeki tan\u0131mlanan su\u00e7\u00a0olu\u015facakt\u0131r[11].<\/p>\n
Casusluk T\u00fcrk Dil Kurumu\u2019na g\u00f6re, \u201cCasus olma durumu, \u00e7a\u015f\u0131tl\u0131k, ajanl\u0131k, espiyonaj\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca casusluk; bir devletin hem t\u00fczel ki\u015fili\u011fine hem de kurum ve kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nelik zarar verici ve gizli \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetlerdir. Asker\u00ee Yarg\u0131tay Daireler Kurulu\u2019nun 02.10.1997 g\u00fcn ve 1997\/98-114 esas say\u0131l\u0131 karar\u0131nda casusluk \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanmaktad\u0131r: \u201cCasusluk, s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131yla; g\u00f6zetlemek amac\u0131yla d\u00fc\u015fman i\u00e7ine s\u0131zmak, yabanc\u0131 bir devletle ilgili s\u0131rlar\u0131 \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Hukuki kavram olarak casusluk; bir devlet menfaatine bir ba\u015fka devletin asker\u00ee, siyasi ve iktisadi durumuna ili\u015fkin gizli bilgilerin veya belgelerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sa\u011flanmas\u0131 ve yabanc\u0131 devlete ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n
5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinde d\u00fczenlenen siyasal veya asker\u00ee casusluk su\u00e7lar\u0131 ve 5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 330. maddesinde d\u00fczenlenen \u201cGizli kalmas\u0131 gereken bilgileri a\u00e7\u0131klama\u201d su\u00e7lar\u0131 \u015fekli bir su\u00e7\u00a0olup, su\u00e7lar\u0131n tamamlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir zarar\u0131n meydan gelmesine gerek yoktur ve bu su\u00e7lar\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in devlet s\u0131rlar\u0131n\u0131n askeri veya siyasi casusluk maksad\u0131yla temin edilmesi yeterlidir. Niteli\u011fi gere\u011fi devlet s\u0131rr\u0131 olan bilgi ve belgelerin, \u00f6rg\u00fctsel saik ile ve i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde temin edildi\u011fi ve a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanamad\u0131\u011f\u0131ndan; bu su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan verilen beraat kararlar\u0131 yerindedir[12].<\/p>\n
Kat\u0131lan TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla temin etme, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla a\u00e7\u0131klama su\u00e7lar\u0131ndan; Kat\u0131lan T.C. Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla temin etme, Devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal casusluk amac\u0131yla a\u00e7\u0131klama, su\u00e7lar\u0131ndan; Bu su\u00e7lar\u0131n niteli\u011fi itibariyle do\u011frudan do\u011fruya zarar g\u00f6rmedikleri, bu nedenle bu su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden davaya kat\u0131lma haklar\u0131 ve kurulan h\u00fck\u00fcmleri temyiz\u00a0yetkileri bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, kat\u0131lanlar vekillerinin bu su\u00e7lara y\u00f6nelik temyiz istemlerinin, CMK\u2019n\u0131n 298\/1. maddesi gere\u011fince reddine karar verilmi\u015ftir[13].<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik uygulamas\u0131na g\u00f6re kamu g\u00f6revlilerinin herhangi bir su\u00e7\u00a0\u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye veya y\u00f6netici olmalar\u0131 ve bu \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde ba\u011flant\u0131l\u0131 devletin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerini siyasal ve askeri casusluk amac\u0131yla temin etme su\u00e7lar\u0131n\u0131 i\u015flemesi ki\u015fisel su\u00e7 olarak de\u011ferlendirilmektedir[14].<\/p>\n
Devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7lar ve casusluk su\u00e7lar\u0131n\u0131n konusu olan devletin g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin gizli kalmas\u0131 gereken bilgilerin yaz\u0131l\u0131 veya g\u00f6rsel medyada haber olarak yer almas\u0131, Anayasal bir hak olan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc veya gazetecilik faaliyeti kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 bireysel ve toplumsal geli\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Anayasan\u0131n 26\/2. maddesinde, \u201cDevlet s\u0131rr\u0131 olarak usul\u00fcnce belirtilmi\u015f bilgilerin a\u00e7\u0131klanmamas\u0131\u2026\u201d, A\u0130HS\u2019nin 10\/2. maddesinde \u201c\u2026gizli bilgilerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi\u201d 5187 say\u0131l\u0131 Bas\u0131n Kanunu\u2019nun 3\/2 maddesinde, \u201cDevlet s\u0131rlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmamas\u0131\u2026\u201d \u00f6zel olarak koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, bu olgular s\u0131n\u0131rlama i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen me\u015fru sebepler aras\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM\u2019ye g\u00f6re devletlerin gizlilik i\u00e7inde y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri istihbarat faaliyetlerindeki usuls\u00fczl\u00fckleri, kanund\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya di\u011fer yanl\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan halk\u0131n haber alma hakk\u0131 kapsam\u0131nda bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ihtiya\u00e7 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilginin devlet s\u0131rr\u0131 kapsam\u0131na girip girmedi\u011fi y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 taraf\u0131ndan belirlenemez. Bu durum demokratik bir hukuk devletinin temel ilkeleri olan, \u015feffafl\u0131k ve hesap verilebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7e\u015fitli sak\u0131ncalara sebebiyet verebilmektedir. Devletler, siyasi iktidarlar veya idari kurumlar kendi k\u0131lcal damarlar\u0131 i\u00e7erisine hapsettikleri bilgileri, kendi menfaatleri do\u011frultusunda kullanmak ve iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek \u00fczere her zaman bir s\u0131r stat\u00fcs\u00fcne y\u00fckseltecek tekeli ellerine ald\u0131klar\u0131nda, bu ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n denetim d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki tercihleri ile kendi demokrasi ve hukuk devleti alg\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131rlar[15].<\/p>\n
Bilgilerin siyasal veya askeri casusluk kapsam\u0131nda devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011funun tespiti ceza hukukuna egemen ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda kanunilik ve hukuki belirlilik ilkelerine g\u00f6re yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Adil yarg\u0131lama ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve h\u00e2kimlerce devlet s\u0131rr\u0131 kavram\u0131n\u0131n tayin edilmesi hukuk devleti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir zorunluluktur. <\/p>\n
H\u00e2kim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 kural olarak bir bilgi veya belgenin devlet s\u0131rr\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemez. Siyasal veya askeri alandaki gizlili\u011fin tespitinin teknik bilgi gerektirdi\u011fi hallerde uzman bir bilirki\u015fiden rapor al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Siyasal veya askeri casusluk kapsam\u0131nda devlet s\u0131rr\u0131 oldu\u011fu iddia edilen bilginin if\u015fas\u0131 gizli kalmas\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck yararlara hizmet ediyorsa bu s\u0131r olarak kabul edilmemelidir. Devletin bekas\u0131 hukuk devleti olmaktan ge\u00e7er. Olaydan \u00f6nce aleniyet kazanm\u0131\u015f kamuoyu taraf\u0131ndan bilinen art\u0131k \u00f6nemini ve g\u00fcncelli\u011fini yitirmi\u015f olan belirsiz ve etkisiz bilgi veya belgelerin devlet s\u0131rr\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmemesi gerekir.<\/p>\n
TCK\u2019da casusluk su\u00e7lar\u0131 olarak d\u00fczenlenen siyasal ve asker\u00ee casusluk su\u00e7lar\u0131 \u00a0Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan re\u2019sen soru\u015fturulur. Takibi \u015fik\u00e2yete ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 \u015fik\u00e2yet, ihbar veya ba\u015fka bir suretle su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren bir hali \u00f6\u011frendi\u011fi anda gerekli ara\u015ft\u0131rma ve delil toplama s\u00fcrecini tamamlayarak kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirir yeterlilikte delil elde ederse iddianame d\u00fczenler. \u00d6n \u00f6deme, seri muhakeme, uzla\u015ft\u0131rma veya basit yarg\u0131lama kapsam\u0131nda bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Cengiz APAYDIN
\nCumhuriyet Savc\u0131s\u0131<\/p>\n
Cenk Ayhan APAYDIN
\nAvukat-Yazar<\/p>\n
—————<\/p>\n
[1] Oral, Mehmet, Temel Haklar Ba\u011flam\u0131nda T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nda D\u00fczenlenen Devlet S\u0131rlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar ve Casusluk Su\u00e7lar\u0131, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Doktora Tezi. \u0130stanbul, 2021, 236.<\/p>\n
[2] TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinin gerek\u00e7esi.<\/p>\n
[3] Arslan, 7-8.<\/p>\n
[4] Polat, Melik\u015fah, Siyasal veya Askeri Casusluk Su\u00e7unun Unsurlar\u0131 Bak\u0131m\u0131ndan \u201cBa\u015fka Devletle Anla\u015fm\u0131\u015f Olma\u201d \u015eart\u0131 \u00dczerine D\u00fc\u015f\u00fcnceler, Dergi Park, Y:2023, S:70, 502.<\/p>\n
[5] Oral, vi.<\/p>\n
[6] Kia, Rukiye Akkaya, \u201cDevlet S\u0131rr\u0131. Kimin S\u0131rr\u0131\u201d, Prof. Dr. Nur Centel\u2019e Arma\u011fan, Marmara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Hukuk Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Dergisi, C:19, S:2, Y:2013, 751.<\/p>\n
[7] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 28.03.2022 tarihli, 2021\/4375 esas ve 2022\/1552 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[8] Arslan, \u00a0U\u011fur, \u201cDevlet S\u0131rlar\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar ve Casusluk Su\u00e7lar\u0131\u201d, Yay\u0131nlanmam\u0131\u015f Doktora Tezi, Hacettepe \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, Ankara, 2021, 8.<\/p>\n
[9] Bay\u0131nd\u0131r Sinan, \u201cDevletin G\u00fcvenli\u011fine ve Siyasal Yararlar\u0131na \u0130li\u015fkin Bilgileri Casusluk Maksad\u0131yla Temin Etme Su\u00e7u (TCK m. 328)\u201d, Legal Hukuk Dergisi, C: 12, S: 138, 2014, 68-69.<\/p>\n
[10] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 12.06.2023 tarihli, 2021\/19525 esas ve 2023\/4166 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[11] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 12.06.2023 tarihli, 2021\/19525 esas ve 2023\/4166 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[12] YCGK\u2019nun 29.06.2022 tarihli, 2020\/16-299 esas ve 2022\/484 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[13] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 9.06.2022 tarihli, 2021\/15259 esas ve 2022\/3429 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[14] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi\u2019nin 12.06.2023 tarihli, 2021\/16944 esas ve 2023\/4167 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (UYAP isimli Yarg\u0131tay kararlar\u0131na \u00f6zel eri\u015fim sa\u011flayan sistemden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r).<\/p>\n
[15] Kia, 755.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
TCK\u2019n\u0131n 327, 328, 329, 330 ve 331. maddeleri maddi\u00a0anlamada devlet s\u0131rr\u0131 niteli\u011findeki bilgilerin temin edilmesi, a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve bu fiillerin siyasal veya askeri casusluk maksad\u0131yla yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 su\u00e7\u00a0tipleri olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. TCK\u2019n\u0131n 327. maddesi, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gereken, bu gizlilik karakteri de bizatihi niteli\u011finden kaynaklanan bilgilerin temin edilmesi eylemini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemektedir. TCK\u2019n\u0131n 327. maddesi, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gereken, bu gizlilik karakteri de bizatihi niteli\u011finden kaynaklanan bilgilerin temin edilmesi eylemini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemektedir[1]. 5237 Say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 328. maddesinde d\u00fczenlenen siyasal veya asker\u00ee casusluk su\u00e7u \u015f\u00f6yle d\u00fczenlenmektedir; \u201c(1) Devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, niteli\u011fi itibar\u0131yla, gizli kalmas\u0131 gereken bilgileri, siyasal veya asker\u00ee casusluk maksad\u0131yla temin eden kimseye on be\u015f y\u0131ldan yirmi y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilir. (2) Fiil; a) T\u00fcrkiye ile sava\u015f halinde bulunan bir devletin yarar\u0131na i\u015flenmi\u015fse, b) Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda i\u015flenmi\u015f veya Devletin sava\u015f haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 veya sava\u015f etkinli\u011fini veya asker\u00ee hareketlerini tehlikeye sokmu\u015fsa, fail, a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r\u201d. Yasa koyucu bu d\u00fczenleme ile devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 gere\u011fi, niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan gizli kalmas\u0131 gerekli bilgilerin temin edilmesi cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Maddenin korudu\u011fu yarar, mill\u00ee savunmad\u0131r. Maddenin uygulanmas\u0131nda dikkat …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-68591","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n