Sahtecilik su\u00e7lar\u0131, kamu g\u00fcvenine kar\u015f\u0131 su\u00e7lar aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Para ve belirli ekonomik de\u011ferlerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda rol\u00fc \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu nedenle tedav\u00fcl\u00fc, yani piyasada dola\u015f\u0131m\u0131 da bir o kadar kolay olmal\u0131d\u0131r. Bu kolayl\u0131k, paran\u0131n sahte \u00fcretilerek haks\u0131z kazan\u00e7 edilmesi ve toplum d\u00fczenini bozmas\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle, tedav\u00fcl\u00fc kolay olan para ve de\u011ferlerin sahte olarak \u00fcretilmesi veya kullan\u0131m\u0131, cezaya de\u011fer g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Su\u00e7un maddi unsuru; memlekette veya yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paray\u0131, sahte olarak \u00fcretmek, \u00fclkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek veya tedav\u00fcle koymakt\u0131r. T\u0131pk\u0131 uyu\u015fturucu madde ticaretinde oldu\u011fu gibi burada da \u201cveya\u201d ba\u011flac\u0131 kullan\u0131lmasa dahi mant\u0131k gere\u011fi su\u00e7un, se\u00e7imlik hareketli olarak d\u00fczenlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Su\u00e7un konusu, memlekette veya yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paran\u0131n sahte halidir. Tedav\u00fcl, dolan\u0131m[1] anlam\u0131na gelmekte olup paran\u0131n piyasaya s\u00fcr\u00fclmesi, ekonomik a\u00e7\u0131dan kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.\u00a0 Memlekette yasal olarak tedav\u00fclde bulunan para birimi, T\u00fcrk Liras\u0131d\u0131r. T\u00fcrk Liras\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6deme arac\u0131 olarak kullan\u0131labilecek ve yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paralar da su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilir. D\u00fcnyada en \u00e7ok kullan\u0131lan para birimleri; Amerikan Dolar\u0131, Avro, Japon Yeni, \u0130ngiliz Sterlini, \u00c7in Yuan\u0131, \u0130svi\u00e7re Frang\u0131 gibi para birimleridir[2].<\/p>\n
Madde gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi gibi paran\u0131n yasal olarak tedav\u00fclde bulunmamas\u0131 halinde bu su\u00e7 olu\u015fmaz. Verilen \u00f6rne\u011fe g\u00f6re, tedav\u00fclden kalkm\u0131\u015f antika paran\u0131n sahte olarak \u00fcretilmesi, ko\u015fullar\u0131 varsa doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k su\u00e7unu olu\u015fturabilir.<\/p>\n
Belirtelim ki paran\u0131n miktar\u0131 veya k\u00e2\u011f\u0131t ya da madeni para olmas\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir. Herhangi bir miktar su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilir. Bu husus, temel cezan\u0131n belirlenmesinde g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Madde gerek\u00e7esinde, paran\u0131n sahte oldu\u011funun be\u015f duyu organ\u0131yla anla\u015f\u0131labilir olmamas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Burada kastedilen, paran\u0131n aldatma kabiliyetidir.<\/p>\n
Yasan\u0131n 198. maddesinde, paraya e\u015fit say\u0131lan de\u011ferler d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, yasa koyucu a\u015fa\u011f\u0131daki \u015feyleri para h\u00fckm\u00fcnde kabul etmi\u015f ve su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir:<\/p>\n
– Devlet taraf\u0131ndan ihra\u00e7 edilip de hamiline yaz\u0131l\u0131 bonolar.<\/p>\n
– Hisse senetleri.<\/p>\n
– Tahviller ve kuponlar.<\/p>\n
– Yetkili kurumlar taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olup da kanunen tedav\u00fcl eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet alt\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
Bunlar\u0131n ortak noktas\u0131, para kadar olmasa da ekonomik d\u00fczende dolan\u0131m\u0131n\u0131n kolay olmas\u0131d\u0131r. Gerek\u00e7ede de bu husus belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yine gerek\u00e7ede alt\u0131n\u0131n da para say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu nedenle ayr\u0131ca maddede d\u00fczenlenmedi\u011fi, ancak ziynet alt\u0131nlar\u0131n\u0131n normalde para olmamas\u0131na ra\u011fmen \u00fclkemizde tedav\u00fcl\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 nedeniyle buna ayr\u0131ca yer verildi\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu say\u0131lanlar\u0131n sahte olmas\u0131, su\u00e7un konusunu olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Sahte; bir \u015feyin asl\u0131na benzetilerek yap\u0131lan, \u00e7akma demektir[3]. Su\u00e7un konusunu olu\u015fturan bu de\u011ferlerin \u00fcretimi ve tedav\u00fcl\u00fc yasal d\u00fczenlemelere ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u00fclkemizde, 1211 say\u0131l\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131 Yasas\u0131n\u0131n 1. maddesi uyar\u0131nca T\u00fcrk Liras\u0131\u2019n\u0131 ancak Merkez Bankas\u0131 basabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda paran\u0131n \u00fcretimi, sahte olarak \u00fcretilmi\u015f parad\u0131r. \u00dcretilen bu paran\u0131n, Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n bast\u0131\u011f\u0131 paraya \u00e7ok benzemesi ve hatta ayn\u0131 olmas\u0131, sahteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmez. Madeni paralarda ise yetkili yer Darphane M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Su\u00e7un konusu \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131daki se\u00e7imlik hareketlerden birinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir:<\/p>\n
– \u00dcretmek: Para basmak veya di\u011fer de\u011ferleri olu\u015fturmak, yaratmakt\u0131r.<\/p>\n
– \u00dclkeye sokmak: Su\u00e7un konusunun \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisine sokulmas\u0131, ithal edilmesidir.<\/p>\n
– Nakletmek: Su\u00e7un konusunun, bir yerden bir yere g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
– Muhafaza Etmek: Su\u00e7un konusunu saklamak, depolamak, bulundurmakt\u0131r.<\/p>\n
– Tedav\u00fcle koymak: Su\u00e7un konusunun piyasaya s\u00fcr\u00fclmesi, ekonomik anlamda kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Buna g\u00f6re bir ki\u015fi, paray\u0131 sahte olarak \u00fcretir veya bunu \u00fczerinde bulundurur ya da piyasaya s\u00fcrer, yani harcar veya kullan\u0131rsa, se\u00e7imlik hareketi icra etmi\u015f olur. Paran\u0131n \u00fcretilmesinden kullan\u0131l\u0131p elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na kadar her a\u015fama, cezaland\u0131r\u0131labilir bir hareket olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[4]. Paran\u0131n sahte oldu\u011funu bilerek bunu \u00fcreten, ta\u015f\u0131yan, bulunduran veya kullanan ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda sahte paray\u0131 bilerek kabul eden ki\u015finin eylemi de cezaya de\u011fer g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kabul etmek, kendisine verilmesine raz\u0131 olmakt\u0131r. Yasa metninde \u201cbilerek\u201d ifadesi vurguland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, gerek\u00e7ede de belirtildi\u011fi \u00fczere, su\u00e7 ancak do\u011frudan kas\u0131tla i\u015flenebilir.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada ise sahte oldu\u011funu bilmeden paray\u0131 kabul eden kimsenin bu niteli\u011fini \u00f6\u011frenmesinden sonra bu paray\u0131 kullanmas\u0131 cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Su\u00e7un manevi unsuru, genel kas\u0131tt\u0131r. Fail, su\u00e7un konusu olan paran\u0131n sahte oldu\u011fu bilgisine sahip olmal\u0131 ve bu bilgisine ra\u011fmen maddede yer alan se\u00e7imlik hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir.<\/p>\n
Su\u00e7un herhangi bir nitelikli hali \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
201\/1. maddede su\u00e7a \u00f6zel etkin pi\u015fmanl\u0131k haline yer verilmi\u015ftir. Madde kapsam\u0131nda etkin pi\u015fmanl\u0131k h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesinin ko\u015fullar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
– Su\u00e7un konusu olan para veya de\u011fer, hen\u00fcz tedav\u00fcle koyulmam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Resmi makamlar\u0131n su\u00e7u hen\u00fcz haber almam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
– Fail, di\u011fer su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131 ve su\u00e7un konusunun \u00fcretildi\u011fi veya sakland\u0131\u011f\u0131 yeri yetkili mercilere haber vermelidir.<\/p>\n
– Verilen bu bilgi, su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n yakalanmas\u0131n\u0131 ve su\u00e7un konusunun ele ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Su\u00e7un cezas\u0131, 2 y\u0131ldan 12 y\u0131la kadar hapis ve 10.000 g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131d\u0131r. \u0130kinci f\u0131kradaki su\u00e7un cezas\u0131 1 y\u0131ldan 3 y\u0131la kadar hapis ve adli para cezas\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki su\u00e7un cezas\u0131 ise 3 aydan 1 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk f\u0131kradaki su\u00e7ta g\u00f6revli mahkeme a\u011f\u0131r ceza mahkemesi olup dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 15 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 22 y\u0131l 6 ay). \u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralarda ise g\u00f6revli mahkeme asliye ceza mahkemesi olup dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 8 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 12).<\/p>\n
\u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki su\u00e7lar seri muhakeme usul\u00fcne tabidir (CMK m. 250). Su\u00e7un takibi resen yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Ceza yarg\u0131lama yasam\u0131zda bu su\u00e7a ili\u015fkin \u00f6zel bir h\u00fck\u00fcm \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yasan\u0131n \u201csahte para ve de\u011ferler \u00fczerinde yap\u0131lacak incelemeler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 73. maddesine g\u00f6re; \u201cpara ve devlet taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan tahvil ve hazine bonosu gibi de\u011ferler \u00fczerinde i\u015flenen sahtecilik su\u00e7lar\u0131nda, el konulan para ve de\u011ferlerin hepsi, bunlar\u0131n as\u0131llar\u0131n\u0131 tedav\u00fcle \u00e7\u0131karan kurumlar\u0131n merkez veya ta\u015fra birimlerine incelettirilir. Yabanc\u0131 devletlerin paralar\u0131 ve de\u011ferleri hakk\u0131nda da, yetkili T\u00fcrk makamlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nmas\u0131na karar verilir.\u201d<\/p>\n
G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi emredici bir h\u00fck\u00fcmle zorunlu bilirki\u015filik incelemesi yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daha \u00f6nce bahsedildi\u011fi gibi yetkili kurum T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131\u2019d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ele ge\u00e7irilen para veya de\u011ferler hakk\u0131nda Merkez Bankas\u0131 inceleme yapacak ve para veya de\u011ferin sahteli\u011fini de\u011ferlendirecektir. Madeni paralarda ise yetki Darphane M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcndedir.<\/p>\n
———–<\/p>\n
[1] https:\/\/sozluk.gov.tr\/.<\/p>\n
[2] https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Template:Most_traded_currencies.<\/p>\n
[3] https:\/\/sozluk.gov.tr\/.<\/p>\n
[4] Ruh\u015fen T\u00fcz\u00fcn Y\u00fclek, Belgede Sahtecilik Su\u00e7lar\u0131, 3. Bask\u0131, Ankara, T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, 2024, s. 217.<\/p>\n
\u200bSahtecilik su\u00e7lar\u0131, kamu g\u00fcvenine kar\u015f\u0131 su\u00e7lar aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Para ve belirli ekonomik de\u011ferlerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda rol\u00fc \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu nedenle tedav\u00fcl\u00fc, yani piyasada dola\u015f\u0131m\u0131 da bir o kadar kolay olmal\u0131d\u0131r. Bu kolayl\u0131k, paran\u0131n sahte \u00fcretilerek haks\u0131z kazan\u00e7 edilmesi ve toplum d\u00fczenini bozmas\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle, tedav\u00fcl\u00fc kolay olan para ve de\u011ferlerin sahte olarak \u00fcretilmesi veya kullan\u0131m\u0131, cezaya de\u011fer g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Su\u00e7un maddi unsuru; memlekette veya yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paray\u0131, sahte olarak \u00fcretmek, \u00fclkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek veya tedav\u00fcle koymakt\u0131r. T\u0131pk\u0131 uyu\u015fturucu madde ticaretinde oldu\u011fu gibi burada da \u201cveya\u201d ba\u011flac\u0131 kullan\u0131lmasa dahi mant\u0131k gere\u011fi su\u00e7un, se\u00e7imlik hareketli olarak d\u00fczenlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Su\u00e7un konusu, memlekette veya yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paran\u0131n sahte halidir. Tedav\u00fcl, dolan\u0131m[1] anlam\u0131na gelmekte olup paran\u0131n piyasaya s\u00fcr\u00fclmesi, ekonomik a\u00e7\u0131dan kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.\u00a0 Memlekette yasal olarak tedav\u00fclde bulunan para birimi, T\u00fcrk Liras\u0131d\u0131r. T\u00fcrk Liras\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6deme arac\u0131 olarak kullan\u0131labilecek ve yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paralar da su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilir. D\u00fcnyada en \u00e7ok kullan\u0131lan para birimleri; Amerikan Dolar\u0131, Avro, Japon Yeni, \u0130ngiliz Sterlini, \u00c7in Yuan\u0131, \u0130svi\u00e7re Frang\u0131 gibi para birimleridir[2].<\/p>\n
Madde gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi gibi paran\u0131n yasal olarak tedav\u00fclde bulunmamas\u0131 halinde bu su\u00e7 olu\u015fmaz. Verilen \u00f6rne\u011fe g\u00f6re, tedav\u00fclden kalkm\u0131\u015f antika paran\u0131n sahte olarak \u00fcretilmesi, ko\u015fullar\u0131 varsa doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k su\u00e7unu olu\u015fturabilir.<\/p>\n
Belirtelim ki paran\u0131n miktar\u0131 veya k\u00e2\u011f\u0131t ya da madeni para olmas\u0131 \u00f6nemli de\u011fildir. Herhangi bir miktar su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilir. Bu husus, temel cezan\u0131n belirlenmesinde g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Madde gerek\u00e7esinde, paran\u0131n sahte oldu\u011funun be\u015f duyu organ\u0131yla anla\u015f\u0131labilir olmamas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Burada kastedilen, paran\u0131n aldatma kabiliyetidir.<\/p>\n
Yasan\u0131n 198. maddesinde, paraya e\u015fit say\u0131lan de\u011ferler d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, yasa koyucu a\u015fa\u011f\u0131daki \u015feyleri para h\u00fckm\u00fcnde kabul etmi\u015f ve su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir:<\/p>\n
– Devlet taraf\u0131ndan ihra\u00e7 edilip de hamiline yaz\u0131l\u0131 bonolar.<\/p>\n
– Hisse senetleri.<\/p>\n
– Tahviller ve kuponlar.<\/p>\n
– Yetkili kurumlar taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olup da kanunen tedav\u00fcl eden senetler, tahviller ve evrak ile milli ziynet alt\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
Bunlar\u0131n ortak noktas\u0131, para kadar olmasa da ekonomik d\u00fczende dolan\u0131m\u0131n\u0131n kolay olmas\u0131d\u0131r. Gerek\u00e7ede de bu husus belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yine gerek\u00e7ede alt\u0131n\u0131n da para say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu nedenle ayr\u0131ca maddede d\u00fczenlenmedi\u011fi, ancak ziynet alt\u0131nlar\u0131n\u0131n normalde para olmamas\u0131na ra\u011fmen \u00fclkemizde tedav\u00fcl\u00fcn\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131 nedeniyle buna ayr\u0131ca yer verildi\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu say\u0131lanlar\u0131n sahte olmas\u0131, su\u00e7un konusunu olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Sahte; bir \u015feyin asl\u0131na benzetilerek yap\u0131lan, \u00e7akma demektir[3]. Su\u00e7un konusunu olu\u015fturan bu de\u011ferlerin \u00fcretimi ve tedav\u00fcl\u00fc yasal d\u00fczenlemelere ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u00fclkemizde, 1211 say\u0131l\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131 Yasas\u0131n\u0131n 1. maddesi uyar\u0131nca T\u00fcrk Liras\u0131\u2019n\u0131 ancak Merkez Bankas\u0131 basabilir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda paran\u0131n \u00fcretimi, sahte olarak \u00fcretilmi\u015f parad\u0131r. \u00dcretilen bu paran\u0131n, Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n bast\u0131\u011f\u0131 paraya \u00e7ok benzemesi ve hatta ayn\u0131 olmas\u0131, sahteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmez. Madeni paralarda ise yetkili yer Darphane M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Su\u00e7un konusu \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131daki se\u00e7imlik hareketlerden birinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir:<\/p>\n
– \u00dcretmek: Para basmak veya di\u011fer de\u011ferleri olu\u015fturmak, yaratmakt\u0131r.<\/p>\n
– \u00dclkeye sokmak: Su\u00e7un konusunun \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisine sokulmas\u0131, ithal edilmesidir.<\/p>\n
– Nakletmek: Su\u00e7un konusunun, bir yerden bir yere g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi, ta\u015f\u0131nmas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
– Muhafaza Etmek: Su\u00e7un konusunu saklamak, depolamak, bulundurmakt\u0131r.<\/p>\n
– Tedav\u00fcle koymak: Su\u00e7un konusunun piyasaya s\u00fcr\u00fclmesi, ekonomik anlamda kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Buna g\u00f6re bir ki\u015fi, paray\u0131 sahte olarak \u00fcretir veya bunu \u00fczerinde bulundurur ya da piyasaya s\u00fcrer, yani harcar veya kullan\u0131rsa, se\u00e7imlik hareketi icra etmi\u015f olur. Paran\u0131n \u00fcretilmesinden kullan\u0131l\u0131p elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na kadar her a\u015fama, cezaland\u0131r\u0131labilir bir hareket olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[4]. Paran\u0131n sahte oldu\u011funu bilerek bunu \u00fcreten, ta\u015f\u0131yan, bulunduran veya kullanan ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda sahte paray\u0131 bilerek kabul eden ki\u015finin eylemi de cezaya de\u011fer g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kabul etmek, kendisine verilmesine raz\u0131 olmakt\u0131r. Yasa metninde \u201cbilerek\u201d ifadesi vurguland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, gerek\u00e7ede de belirtildi\u011fi \u00fczere, su\u00e7 ancak do\u011frudan kas\u0131tla i\u015flenebilir.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada ise sahte oldu\u011funu bilmeden paray\u0131 kabul eden kimsenin bu niteli\u011fini \u00f6\u011frenmesinden sonra bu paray\u0131 kullanmas\u0131 cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Su\u00e7un manevi unsuru, genel kas\u0131tt\u0131r. Fail, su\u00e7un konusu olan paran\u0131n sahte oldu\u011fu bilgisine sahip olmal\u0131 ve bu bilgisine ra\u011fmen maddede yer alan se\u00e7imlik hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirmelidir.<\/p>\n
Su\u00e7un herhangi bir nitelikli hali \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
201\/1. maddede su\u00e7a \u00f6zel etkin pi\u015fmanl\u0131k haline yer verilmi\u015ftir. Madde kapsam\u0131nda etkin pi\u015fmanl\u0131k h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesinin ko\u015fullar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n
– Su\u00e7un konusu olan para veya de\u011fer, hen\u00fcz tedav\u00fcle koyulmam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Resmi makamlar\u0131n su\u00e7u hen\u00fcz haber almam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
– Fail, di\u011fer su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131 ve su\u00e7un konusunun \u00fcretildi\u011fi veya sakland\u0131\u011f\u0131 yeri yetkili mercilere haber vermelidir.<\/p>\n
– Verilen bu bilgi, su\u00e7 ortaklar\u0131n\u0131n yakalanmas\u0131n\u0131 ve su\u00e7un konusunun ele ge\u00e7irilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Su\u00e7un cezas\u0131, 2 y\u0131ldan 12 y\u0131la kadar hapis ve 10.000 g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131d\u0131r. \u0130kinci f\u0131kradaki su\u00e7un cezas\u0131 1 y\u0131ldan 3 y\u0131la kadar hapis ve adli para cezas\u0131; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki su\u00e7un cezas\u0131 ise 3 aydan 1 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk f\u0131kradaki su\u00e7ta g\u00f6revli mahkeme a\u011f\u0131r ceza mahkemesi olup dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 15 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 22 y\u0131l 6 ay). \u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralarda ise g\u00f6revli mahkeme asliye ceza mahkemesi olup dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 8 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 12).<\/p>\n
\u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki su\u00e7lar seri muhakeme usul\u00fcne tabidir (CMK m. 250). Su\u00e7un takibi resen yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Ceza yarg\u0131lama yasam\u0131zda bu su\u00e7a ili\u015fkin \u00f6zel bir h\u00fck\u00fcm \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yasan\u0131n \u201csahte para ve de\u011ferler \u00fczerinde yap\u0131lacak incelemeler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 73. maddesine g\u00f6re; \u201cpara ve devlet taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan tahvil ve hazine bonosu gibi de\u011ferler \u00fczerinde i\u015flenen sahtecilik su\u00e7lar\u0131nda, el konulan para ve de\u011ferlerin hepsi, bunlar\u0131n as\u0131llar\u0131n\u0131 tedav\u00fcle \u00e7\u0131karan kurumlar\u0131n merkez veya ta\u015fra birimlerine incelettirilir. Yabanc\u0131 devletlerin paralar\u0131 ve de\u011ferleri hakk\u0131nda da, yetkili T\u00fcrk makamlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nmas\u0131na karar verilir.\u201d<\/p>\n
G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi emredici bir h\u00fck\u00fcmle zorunlu bilirki\u015filik incelemesi yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daha \u00f6nce bahsedildi\u011fi gibi yetkili kurum T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131\u2019d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ele ge\u00e7irilen para veya de\u011ferler hakk\u0131nda Merkez Bankas\u0131 inceleme yapacak ve para veya de\u011ferin sahteli\u011fini de\u011ferlendirecektir. Madeni paralarda ise yetki Darphane M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcndedir.<\/p>\n
———–<\/p>\n
[1] https:\/\/sozluk.gov.tr\/.<\/p>\n
[2] https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Template:Most_traded_currencies.<\/p>\n
[3] https:\/\/sozluk.gov.tr\/.<\/p>\n
[4] Ruh\u015fen T\u00fcz\u00fcn Y\u00fclek, Belgede Sahtecilik Su\u00e7lar\u0131, 3. Bask\u0131, Ankara, T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, 2024, s. 217.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sahtecilik su\u00e7lar\u0131, kamu g\u00fcvenine kar\u015f\u0131 su\u00e7lar aras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Para ve belirli ekonomik de\u011ferlerin g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda rol\u00fc \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Bu nedenle tedav\u00fcl\u00fc, yani piyasada dola\u015f\u0131m\u0131 da bir o kadar kolay olmal\u0131d\u0131r. Bu kolayl\u0131k, paran\u0131n sahte \u00fcretilerek haks\u0131z kazan\u00e7 edilmesi ve toplum d\u00fczenini bozmas\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle, tedav\u00fcl\u00fc kolay olan para ve de\u011ferlerin sahte olarak \u00fcretilmesi veya kullan\u0131m\u0131, cezaya de\u011fer g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Su\u00e7un maddi unsuru; memlekette veya yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paray\u0131, sahte olarak \u00fcretmek, \u00fclkeye sokmak, nakletmek, muhafaza etmek veya tedav\u00fcle koymakt\u0131r. T\u0131pk\u0131 uyu\u015fturucu madde ticaretinde oldu\u011fu gibi burada da \u201cveya\u201d ba\u011flac\u0131 kullan\u0131lmasa dahi mant\u0131k gere\u011fi su\u00e7un, se\u00e7imlik hareketli olarak d\u00fczenlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Su\u00e7un konusu, memlekette veya yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paran\u0131n sahte halidir. Tedav\u00fcl, dolan\u0131m[1] anlam\u0131na gelmekte olup paran\u0131n piyasaya s\u00fcr\u00fclmesi, ekonomik a\u00e7\u0131dan kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r.\u00a0 Memlekette yasal olarak tedav\u00fclde bulunan para birimi, T\u00fcrk Liras\u0131d\u0131r. T\u00fcrk Liras\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6deme arac\u0131 olarak kullan\u0131labilecek ve yabanc\u0131 \u00fclkelerde yasal olarak tedav\u00fclde bulunan paralar da su\u00e7un konusunu olu\u015fturabilir. D\u00fcnyada en \u00e7ok kullan\u0131lan para birimleri; Amerikan Dolar\u0131, Avro, Japon Yeni, \u0130ngiliz Sterlini, \u00c7in Yuan\u0131, \u0130svi\u00e7re Frang\u0131 gibi para birimleridir[2]. Madde gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi gibi paran\u0131n yasal olarak tedav\u00fclde bulunmamas\u0131 halinde bu su\u00e7 olu\u015fmaz. Verilen \u00f6rne\u011fe g\u00f6re, tedav\u00fclden kalkm\u0131\u015f antika paran\u0131n sahte olarak \u00fcretilmesi, ko\u015fullar\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-61842","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n