I. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN MAH\u0130YET\u0130 \u0130LE MEVZUATIMIZDAK\u0130 YER\u0130<\/p>\n
A. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Mahiyeti ile Ki\u015fi Bak\u0131m\u0131ndan Kapsam\u0131<\/p>\n
1. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Mahiyeti Nedir ya da Hak M\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapmak, bir hakt\u0131r. Hatta yaln\u0131zca alelade ve s\u0131radan bir hak de\u011fil, Anayasal d\u00fczeyde kabul edilmi\u015f olan ve temel hak ve h\u00fcrriyetler kapsam\u0131nda yer alan \u00e7ok \u00f6nemli bir hakt\u0131r.<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n (AY) Temel Hak ve \u00d6devler ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n Ki\u015finin Haklar\u0131 ve \u00d6devleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan 34. madde ile d\u00fczenleme alan\u0131 bulmaktad\u0131r. Madde, Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta ve toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesinin do\u011frudan temel bir hak oldu\u011funu ifade etmektedir.<\/p>\n
2. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, Kimlere Tan\u0131nmakta ve Bu Hakk\u0131n Kapsam\u0131na Kimler Girmektedir?<\/p>\n
a. Kural<\/p>\n
Anayasal d\u00fczenleme incelendi\u011finde; madde metninin ilk olarak \u201cherkes\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ifade de, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme temel hak ve h\u00fcrriyetinin kapsam\u0131na herkesin girdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu ifadeden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesi, yaln\u0131zca vatanda\u015flara tan\u0131nan bir hak olmay\u0131p T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayan bir kimse de bu haktan faydalanabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayan T\u00fcrk soylu kimse veya di\u011fer yabanc\u0131 uyruklu kimse ya da vatans\u0131z kimse gibi..<\/p>\n
Ancak bu a\u00e7\u0131klama, yabanc\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan izin sistemine engel de\u011fildir. Zira 2911 say\u0131l\u0131 kanunla vatanda\u015f olmayanlar bu kimseler y\u00f6n\u00fcnden izin sisteminin kabul edilmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu kapsamda 2911 say\u0131l\u0131 kanunun 3. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131yla, yabanc\u0131lar\u0131n i\u015fbu kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemelerinin, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n iznine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve yabanc\u0131lar\u0131n yine bu kanuna g\u00f6re d\u00fczenlenen toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinde toplulu\u011fa hitap etmelerinin, afi\u015f, pankart, resim, flama, levha, ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n, toplant\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee idare amirli\u011fine toplant\u0131dan en az k\u0131rk sekiz saat \u00f6nce yap\u0131lacak bildirimle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
Daha a\u00e7\u0131k ve net bir ifadeyle \u015fu husus s\u00f6ylenebilmektedir ki; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 herkese tan\u0131nmakla, bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda vatanda\u015flarla di\u011fer ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan usul ve \u015fart y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131l\u0131k bulunmaktad\u0131r. Vatanda\u015flar i\u00e7in izne gerek yokken, yabanc\u0131lar\u0131n izin almas\u0131 zorunluluk arz etmektedir.<\/p>\n
b. \u0130stisna H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n
Siyasi partilerin, kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, sendikalar\u0131n, vak\u0131flar\u0131n, derneklerin, ticari ortakl\u0131klar\u0131n ve di\u011fer t\u00fczel ki\u015filerin \u00f6zel kanunlar\u0131na ve kendi t\u00fcz\u00fcklerine g\u00f6re yapacaklar\u0131 kapal\u0131 yer toplant\u0131lar\u0131; kanunlara uymak, kendi kural ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak \u015fart\u0131yla kanun veya gelenek ve g\u00f6reneklere g\u00f6re yap\u0131lacak toplant\u0131, t\u00f6ren, \u015fenlik, kar\u015f\u0131lama ve u\u011furlamalar; spor faaliyetleri ile bilimsel, ticari ve ekonomik ama\u00e7larla yap\u0131lan toplant\u0131lar; Cumhurba\u015fkan\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve bakanlar\u0131n Devlet i\u015fleri hakk\u0131ndaki toplant\u0131 ve konu\u015fmalar\u0131 ile T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin halk ile yapacaklar\u0131 sohbet niteli\u011findeki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019na tabi olmay\u0131p, say\u0131lan hususlar hakk\u0131nda engel hal olmad\u0131\u011f\u0131 ve niteli\u011fine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e, ilgililerin kendi \u00f6zel kanun h\u00fck\u00fcmleri ile ba\u015fta 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu olmak \u00fczere di\u011fer kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
B. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Hukuki Dayanaklar\u0131 Nelerdir?<\/p>\n
1. Anayasal D\u00fczenleme<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesi hakk\u0131, Anayasal dayana\u011fa sahip olup; 1982 Anayasan\u0131n 34. maddesinde d\u00fczenlenmekte ve maddenin son f\u0131kras\u0131 ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usullerin kanunda g\u00f6sterilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
2. Uluslararas\u0131 D\u00fczeyde D\u00fczenleme<\/p>\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS)\u2019nin 11. maddesiyle, toplant\u0131 ve dernek kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yer verildi\u011fi ve belirtilen haklar\u0131n d\u00fczenleme alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ilk f\u0131kras\u0131nda toplanma hakk\u0131 ile dernek kurma hakk\u0131, 2. f\u0131kras\u0131nda s\u0131n\u0131rlama sebepleri ile s\u0131n\u0131rlaman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirtilmektedir.\u00a0<\/p>\n
\u00dclkemiz taraf\u0131ndan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi onaylanm\u0131\u015f olup; A\u0130HS h\u00fck\u00fcmleri, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 90. maddesi uyar\u0131nca hukuk sistemimizin bir par\u00e7as\u0131 haline gelerek do\u011frudan uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r. Zira i\u00e7 hukuk sistemimiz uyar\u0131nca, usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 antla\u015fmalar, kanun h\u00fckm\u00fcnde olup; bunlar hakk\u0131nda Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131 ile Anayasa Mahkemesi\u2019ne ba\u015fvurulamamaktad\u0131r. Usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin milletleraras\u0131 antla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi nedeniyle \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klardaysa, milletleraras\u0131 antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Yasal Dayanak<\/p>\n
Anayasa m. 34\/son ile ifade edildi\u011fi \u00fczere; 06.10.1983 kabul ve 08.10.1983 Resmi Gazete yay\u0131m tarihli 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu kabul edilmi\u015f ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015ftur. 1. maddeyle, kanunun amac\u0131 ve kapsam\u0131 belirtilerek kanunun toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller ile ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin d\u00fczenleyecekleri toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin yerini, zaman\u0131n\u0131, usul ve \u015fartlar\u0131n\u0131, d\u00fczenleme kurulunun g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131, yetkili merciin yasaklama ve erteleme hallerini, g\u00fcvenlik kuvvetlerinin g\u00f6rev ve yetkileri ile yasaklar\u0131 ve ceza h\u00fck\u00fcmlerini d\u00fczenledi\u011finin belirtildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
4. Kanunun Uygulanmas\u0131 Amac\u0131yla Y\u00f6netmelik<\/p>\n
Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanununun Uygulanmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kanunlara uygun olarak kullan\u0131lmas\u0131 ile g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar ile bildirim verilmesi, yasaklama ve erteleme kararlar\u0131na ili\u015fkin esas ve usuller ve di\u011fer hususlar bak\u0131m\u0131ndan belirleyici olmas\u0131 amac\u0131yla 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019nun 10, 18 ve 37. uyar\u0131nca d\u00fczenlenerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015ftur. Y\u00f6netmeli\u011fin temel amac\u0131, 2911 say\u0131l\u0131 kanunun uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
C. Temel Kavramlar<\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 kanunun uygulanmas\u0131nda baz\u0131 kavramlar\u0131n anlamlar\u0131n\u0131n ve neyi ifade etti\u011finin kesin olarak bilinmesi gerekmekte ve bu husus b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Bu kavramlar s\u0131ras\u0131yla, toplant\u0131, toplant\u0131 yeri, g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri ve mahallin g\u00fcvenlik amirleridir.<\/p>\n
1. Toplant\u0131<\/p>\n
Toplant\u0131, belirli konular \u00fczerinde halk\u0131 ayd\u0131nlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek i\u00e7in ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan 2911 say\u0131l\u0131 kanun \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 yer toplant\u0131lar\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n
2. Toplant\u0131 Yeri<\/p>\n
Toplant\u0131 yeri; mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee \u00e2miri taraf\u0131ndan \u00f6nceden tespit ve il\u00e2n edilmi\u015f, kanuna uygun bildirimde belirtilmi\u015f, yetkililer taraf\u0131ndan yasaklanmam\u0131\u015f ve ertelenmemi\u015f kapal\u0131 ve a\u00e7\u0131k yer toplant\u0131s\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yap\u0131lan mahal ile g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yap\u0131lan g\u00fczergah anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
3. G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
G\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, belirli konular \u00fczerinde halk\u0131 ayd\u0131nlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek i\u00e7in ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan 2911 say\u0131l\u0131 kanun \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri belirtmektedir.<\/p>\n
4. Mahallin En B\u00fcy\u00fck M\u00fclki Amiri<\/p>\n
Mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri; illerde vali, il\u00e7elerde kaymakam olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
5. Mahallin G\u00fcvenlik Amirleri<\/p>\n
Mahallin g\u00fcvenlik amirleri; illerde, il emniyet m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve il jandarma komutan\u0131; il\u00e7elerde, il\u00e7e emniyet amiri veya komiseri ve il\u00e7e jandarma komutan\u0131; Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Sahil G\u00fcvenlik B\u00f6lge Komutan\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Grup Komutan\u0131 ve Sahil G\u00fcvenlik Karakol Komutan\u0131 ile Sahil G\u00fcvenlik Gemi\/Bot Komutan\u0131d\u0131r. Ancak bir ile ba\u011fl\u0131 il\u00e7elerin, o ilin belediye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki k\u0131s\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin olarak 2911 say\u0131l\u0131 kanunun uygulamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri, ilin valisi olmaktad\u0131r.<\/p>\n
II. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN USUL VE KA\u0130DELER\u0130 <\/p>\n
A. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Usul\u00fc<\/p>\n
Anayasan\u0131n 34. maddesi uyar\u0131nca; herkes, \u00f6nceden izin almadan, silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptir. Bu kapsamda anayasal d\u00fczeyde tan\u0131nan bu temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, \u00f6nceden izin al\u0131nmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bunun i\u00e7in yap\u0131lmak istenen toplant\u0131 ve\/veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z olmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
Silah ve sald\u0131r\u0131 kavram\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n 34. maddesi ve 2911 say\u0131l\u0131 kanun ve kanunun uygulanmas\u0131 maksad\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmleriyle ayr\u0131ca ve a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu sebeple 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun tan\u0131mlar ba\u015fl\u0131kl\u0131 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmde silah deyiminden; ate\u015fli silahlar, patlay\u0131c\u0131 maddeler, sald\u0131r\u0131 ve savunmada kullan\u0131lmak \u00fczere yap\u0131lm\u0131\u015f her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici veya bereleyici alet, sald\u0131r\u0131 ve savunma amac\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015f olmasa bile fiilen sald\u0131r\u0131 ve savunmada kullan\u0131lmaya elveri\u015fli di\u011fer \u015feyler, yak\u0131c\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131, yaralay\u0131c\u0131, bo\u011fucu, zehirleyici, s\u00fcrekli hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7\u0131c\u0131 n\u00fckleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddelerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmekte ve bu kanunda yer alan tan\u0131mlamalar\u0131n, 2911 say\u0131l\u0131 kanun y\u00f6n\u00fcnden de uygulama alan\u0131 bulmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin; havai fi\u015fek patlat\u0131lmas\u0131, patlay\u0131c\u0131 ya da yan\u0131c\u0131 madde at\u0131lmas\u0131, asit veya kezzap d\u00f6k\u00fclmesi, \u015fi\u015fe, sopa f\u0131rlat\u0131lmas\u0131, tornavida, pense veya balta ya da tahrayla sald\u0131r\u0131lmas\u0131, b\u0131\u00e7ak ve di\u011fer yasakl\u0131 aletlerin kullan\u0131lmas\u0131 gibi.. \u0130\u015fte t\u00fcm bu say\u0131lanlar, silah ve yasak kapsam\u0131na girmektedir. Yasakl\u0131l\u0131k kapsam\u0131nda ve bu \u015fekilde silahl\u0131 olarak yap\u0131lan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin hukuka uygunlu\u011fu bulunmamaktad\u0131r. Bu haller, tamamen yasak kapsam\u0131nda olup; ayr\u0131ca su\u00e7 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
Benzer nitelikteki d\u00fczenleme, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 11. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda da yer almakta olup; s\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcyle, herkesin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olarak toplanma ve dernek kurma hakk\u0131na sahip oldu\u011funun kabul edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm, Anayasal d\u00fczenleme ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 olup; hem ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan herkesi kapsam\u0131na almakta hem de toplanma hakk\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 konu edinmektedir. Bu sebeple toplanma hakk\u0131n\u0131n, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmayan yol ve y\u00f6ntemlerle uygulanmamas\u0131, silahl\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131, kavgac\u0131 hallere d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi, yaralama, \u00f6ld\u00fcrme, mala zarar verme ve sair su\u00e7 te\u015fkil eden eylemlerle yap\u0131lmamas\u0131 zorunluluk arz etmekte; aksi hal ise, gerek i\u00e7 hukuk sistemimizde gerekse uluslararas\u0131 d\u00fczeyde korunmamakta ve yapt\u0131r\u0131ma tabi tutulmaktad\u0131r. \u00a0<\/p>\n
\u0130\u00e7erik y\u00f6n\u00fcnden Anayasal d\u00fczenlemeyle e\u015f\/benzer nitelikte denilebilecek bir di\u011fer d\u00fczenleme de, 2911 say\u0131l\u0131 kanunun 3. maddesinde yer almakta olup; yasal d\u00fczenlemenin ilk f\u0131kras\u0131na g\u00f6re herkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n 2911 say\u0131l\u0131 kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z olarak kanunlar\u0131n su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 belirli ama\u00e7larla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; kanunda, silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z ifadesinin yan\u0131 s\u0131ra toplanma ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin su\u00e7 te\u015fkil etmeyecek hareket ve davran\u0131\u015flarla yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmektedir. Bu kapsamda polise asit at\u0131lmas\u0131, kamu kurumlar\u0131n\u0131n ya da belediyelerin camlar\u0131n\u0131n veya kap\u0131lar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6zel i\u015f yerlerinin duvarlar\u0131na ve \u00f6zel ki\u015filerin sokaklardaki ara\u00e7lar\u0131na zarar verilmesi, vatanda\u015f\u0131n darp edilmesi tamamen yasakl\u0131 haller kapsam\u0131nda olup, ayr\u0131ca su\u00e7 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
B. Bildirim Sistemi <\/p>\n
1. Bildirim Sistemine \u0130li\u015fkin A\u00e7\u0131klamalar<\/p>\n
Hukuk sistemimiz yabanc\u0131lar i\u00e7in izin sistemini kabul ederken, vatanda\u015flar i\u00e7in bildirim sistemini kabul etmektedir. Bu kapsamda 2911 say\u0131l\u0131 kanun uyar\u0131nca yap\u0131lacak toplant\u0131lar, fiil ehliyetine sahip ve on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, en az yedi ki\u015fiden olu\u015fan bir d\u00fczenleme kurulu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmektedir. Bu kurul, kendi aralar\u0131ndan birini ba\u015fkan olarak se\u00e7mekte ve diplomatik dokunulmazl\u0131klar\u0131 bulunan ki\u015filer, d\u00fczenleme kurulu ba\u015fkan veya \u00fcyesi olamamaktad\u0131r. T\u00fczel ki\u015filerin toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemeleri ise, yetkili organlar\u0131n\u0131n karar\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu bildirimde; toplant\u0131n\u0131n amac\u0131 ile yap\u0131laca\u011f\u0131 yer, g\u00fcn, ba\u015flay\u0131\u015f ve biti\u015f saatleri ile d\u00fczenleme kurulunun ba\u015fkan ile \u00fcyelerinin a\u00e7\u0131k kimlikleri, meslekleri, ikametgahlar\u0131 ve varsa \u00e7al\u0131\u015fma yerleri, belirtilmekle; bildirime y\u00f6netmelikte g\u00f6sterilen belgeler eklenmektedir. Bu bildirim kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcn ve saati g\u00f6steren al\u0131nd\u0131 belgesi verilmesi zorunlu olup; bildirimin, valilik veya kaymakaml\u0131k\u00e7a kabul edilmemesi veya kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nd\u0131 belgesi verilmemesi halinde, keyfiyet bir tutanakla tespit edilerek ihbar noter vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130hbar saati, bildirimin verilme saati say\u0131lmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; bildirim sisteminin izin sistemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine y\u00f6nelik k\u00f6t\u00fc niyetli veya yasaklay\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131, a\u00e7\u0131klanan temel hak ve h\u00fcrriyetin kullan\u0131m\u0131 noktas\u0131nda teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak nitelikte d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131 ve bildirimin, noter kanal\u0131yla ihbar \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n kabul edilmesi, son derece yerindedir. Zira aksi halde anayasal hakk\u0131n, keyfi \u015fekilde engellenmesi, geciktirilmesi veya yasaklanmas\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n
2. Anayasa Mahkemesi (AYM)\u2019nin Konu Hakk\u0131ndaki G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin izne ba\u011flanmas\u0131n\u0131n, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanarak; Anayasan\u0131n 13. maddesinde yer alan “Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fc”\u00a0 ifadesinin, Anayasa metnini yani lafz\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere yap\u0131lan m\u00fcdahalelerin Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne uygun olmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Anayasan\u0131n \u00e7e\u015fitli maddeleriyle getirilen ek g\u00fcvenceler s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6nem ta\u015f\u0131makta oldu\u011fu; Anayasan\u0131n, \u00e7o\u011fu durumda bir hak veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca tan\u0131makla yetinmeyerek onun kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na almak i\u00e7in baz\u0131 y\u00f6nlerini ayr\u0131ca vurgular veya baz\u0131 y\u00f6nlerine belli bir \u00f6nem atfederek koruma alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131; Anayasa koyucunun bir hakk\u0131 tan\u0131man\u0131n yan\u0131nda o hakk\u0131n norm alan\u0131na giren bir boyutunu ayr\u0131ca ve \u00f6zel olarak ifade etti\u011fi, buna ili\u015fkin ek bir g\u00fcvence getirmesinin de m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fi; bu ba\u011flamda Anayasan\u0131n \u00e7e\u015fitli maddelerinde d\u00fczenlenen hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin olarak Anayasan\u0131n 13. maddesinde belirtilenlere ek olarak getirilen g\u00fcvencelerle uyumlu olmayan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131; Anayasan\u0131n 34. maddesinde yer alan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n izin alma \u015fart\u0131na ba\u011flanamayaca\u011f\u0131 g\u00fcvencesinin, Anayasada \u00f6zel bi\u00e7imde korundu\u011fu; dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan hakk\u0131n izin almadan kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik pozitifle\u015fmi\u015f g\u00fcvenceyi ihlal edecek nitelikte yap\u0131lan bir s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n, Anayasada ilgili temel hakk\u0131 d\u00fczenleyen maddedeki s\u0131n\u0131rlama sebeplerine dayansa bile kural olarak Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131; Anayasa Mahkemesi, norm denetiminde, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yap\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce bildirim verilmesi \u015fart\u0131 getiren 2911 say\u0131l\u0131\u00a0Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019nun 10. maddesini Anayasaya uygun bulurken, bildirim sisteminde, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yap\u0131labilmesi i\u00e7in yetkili makama bildirimde bulunulmas\u0131n\u0131n yeterli oldu\u011fu ve yetkili makam\u0131n onay\u0131n\u0131n aranmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle bildirim sistemi \u00f6ng\u00f6ren d\u00fczenlemenin Anayasa ile getirilen izne ba\u011flanamama g\u00fcvencesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esine dayand\u0131\u011f\u0131; Anayasan\u0131n 13. maddesinde belirtilenlere ek olarak Anayasa\u2019n\u0131n 34. maddesinde hakk\u0131n izne ba\u011flanamamas\u0131 \u015feklindeki g\u00fcvencesiyle ayk\u0131r\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131n ifade edildi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
C. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Yerleri<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri, t\u00fcm il ve il\u00e7e s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde her yerde yap\u0131labilmektedir. Ancak\u00a0 bu husus, yer bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Zira il ve il\u00e7elerde toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131, kamu d\u00fczenini ve genel asayi\u015fi bozmayacak, vatanda\u015flar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ve katlan\u0131lmaz derecede zorla\u015ft\u0131rmayacak \u015fekilde ve yasakl\u0131 yerlere ili\u015fkin m. 22\/1\u2019de yer alan s\u0131n\u0131rlamalara uyulmas\u0131 kayd\u0131yla mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri taraf\u0131ndan belirlenmektedir. Ancak bu belirleme yap\u0131l\u0131rken, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde grubu bulunan siyasi partilerin il ve il\u00e7e temsilcileri ile g\u00fczerg\u00e2h\u0131n ge\u00e7ece\u011fi il\u00e7e ve il belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, en \u00e7ok \u00fcyeye sahip \u00fc\u00e7 sendikan\u0131n ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n il ve il\u00e7e temsilcilerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
\u0130l ve il\u00e7enin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, geli\u015fmi\u015fli\u011fi ve yerle\u015fim \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak birden fazla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131 belirlenebilmekte olup; belirlenen toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131, yerel gazeteler ve internet haber siteleri ile valilik ve kaymakaml\u0131k internet sitelerinden ilan edilerek halka duyurulmaktad\u0131r. Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131 hakk\u0131nda sonradan yap\u0131lacak de\u011fi\u015fiklikler de, ayn\u0131 y\u00f6ntemle yap\u0131lmakta ve bu de\u011fi\u015fiklikler, duyurudan on be\u015f g\u00fcn sonra ge\u00e7erli olmaktad\u0131r. Birden fazla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi il ve il\u00e7elerde d\u00fczenleme kurulu, belirlenen yer ve g\u00fczerg\u00e2hlardan kamu d\u00fczenini ve genel asayi\u015fi bozmayacak birisini tercih edebilme hakk\u0131na sahip bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
D. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Zaman\u0131<\/p>\n
Toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler ile bu ama\u00e7la toplanmalara g\u00fcne\u015f do\u011fmadan ba\u015flanamamaktad\u0131r. Yasal d\u00fczenleme emredici nitelikte olup; maddede belirtilen zamana uyulmamas\u0131, toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hukuka ayk\u0131r\u0131 k\u0131lmaktad\u0131r. Bu sebeple yasal s\u0131n\u0131rlamalara uygun davran\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
E. Karine <\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 kanunun 8. maddesiyle kabul edilen husus, karineyi i\u015faret etmekte olup; madde metninde toplant\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerin, toplant\u0131 s\u00fcresince umuma a\u00e7\u0131k yer say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir. H\u00fckm\u00fcn, emredici nitelikte olmas\u0131 sebebiyle karinenin, kesin ve ayn\u0131 zamanda kanuni karine oldu\u011fu de\u011ferlendirilmekte ve adi karineden farkl\u0131 olarak aksinin ispat\u0131na imkan bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
III. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN SINIRLANMASI VE \u00c7EK\u0130RDEK HAK KISMI<\/p>\n
A.\u00a0 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn S\u0131n\u0131rlanmas\u0131<\/p>\n
1. Anayasal D\u00fczenlemeler Uyar\u0131nca Kural ve \u0130stisna Mahiyetindeki H\u00fck\u00fcmlerle \u00c7ekirdek Hak Kavram\u0131<\/p>\n
a. Anayasan\u0131n 13. Maddesi ile 34\/2. F\u0131kras\u0131 Uyar\u0131nca Kabul Edilen Hususlar<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 denildi\u011finde; \u00f6ncelikli olarak Anayasan\u0131n 13. maddesinin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Zira Anayasan\u0131n Temel Haklar ve \u00d6devler ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n Genel H\u00fck\u00fcmler ba\u015fl\u0131kl\u0131 birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan 13. maddesi ile temel hak ve h\u00fcrriyetlerin, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi; bu s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmektedir. Bu kapsamda temel hak ve h\u00fcrriyetlerden biri olan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 da Anayasan\u0131n 13. maddesi h\u00fck\u00fcmlerine tabi olmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla s\u00f6z konusu anayasal hak bak\u0131m\u0131ndan da, genel h\u00fck\u00fcmlerde yer alan m. 13 h\u00fckm\u00fc uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olup; bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gerekleri ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Anayasan\u0131n 34. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131nda yer alan \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama sebepleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; AY m. 13 ile m. 34\u2019te yer alan anayasal h\u00fck\u00fcmlerin birlikte de\u011ferlendirilmesi sonucu; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131n\u0131n ancak,\u00a0mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla ve kanunla s\u0131n\u0131rlanabildi\u011fi; ancak m. 13\u2019te yer alan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ihlal edilmemesinin ve temel hak ve h\u00fcrriyetlerin \u00f6zlerine dokunulmamas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fte bu dokunulmamas\u0131 gereken k\u0131s\u0131m, \u00e7ekirdek hakk\u0131 ifade etmekte olup, \u00e7ekirdek hakk\u0131n s\u0131n\u0131rlanamamas\u0131 esast\u0131r. Ancak her hak gibi temel hak ve h\u00fcrriyetlerin de k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lamamas\u0131 gerekli ve ayn\u0131 zamanda zorunludur.\u00a0<\/p>\n
b. Anayasan\u0131n 15. Maddesi Uyar\u0131nca Kabul Edilen Hususlar <\/p>\n
Sava\u015f, seferberlik veya ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde, milletleraras\u0131 hukuktan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ihlal edilmemek kayd\u0131yla, durumun gerektirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131 k\u0131smen veya tamamen durdurulabilmekte veya bunlar i\u00e7in Anayasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131 tedbirler al\u0131nabilmekte; ancak bu hallerde dahi, sava\u015f hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen \u00f6l\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda, ki\u015finin ya\u015fama hakk\u0131na, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dokunulamamakta; kimse din, vicdan, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamamakta ve bunlardan dolay\u0131 su\u00e7lanamamakta; su\u00e7 ve cezalar ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fct\u00fclememekte; su\u00e7lulu\u011fu mahkeme karar\u0131 ile saptan\u0131ncaya kadar kimse su\u00e7lu say\u0131lamamaktad\u0131r. AY m. 15 ile, belirtilen ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 zaman ve durumlarda dahi, hi\u00e7bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rlanamayan temel ve hak h\u00fcrriyetler say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
c. Yabanc\u0131lar Hakk\u0131nda S\u0131n\u0131rlama<\/p>\n
Anayasan\u0131n 16. maddesi uyar\u0131nca; temel hak ve h\u00fcrriyetler, yabanc\u0131lar i\u00e7in, milletleraras\u0131 hukuka uygun olarak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilmektedir.<\/p>\n
2. Yasal D\u00fczenlemeler<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan iki farkl\u0131 s\u0131n\u0131rlama s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Bunlardan ilki, erteleme; di\u011feri de, yasaklama \u015feklinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
a. Ge\u00e7ici S\u00fcreyle Erteleme<\/p>\n
Bir il s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde ayn\u0131 g\u00fcnde birden \u00e7ok toplant\u0131 yap\u0131lmak istenmesi halinde valinin; emrindeki g\u00fcvenlik kuvvetlerinin ve gerekti\u011finde yararlanabilece\u011fi di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin bu toplant\u0131lar\u0131n g\u00fcvenlik i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na varmas\u0131 halinde, toplant\u0131lardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 on g\u00fcn\u00fc a\u015fmamak \u00fczere bir kez erteleyebilme yetkisi bulunmaktad\u0131r. Ancak bu ertelemede m\u00fcracaat \u00f6nceli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak zorunda olup; bu h\u00fck\u00fcm, emredici nitelikte bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir b\u00f6lge valili\u011fine ba\u011fl\u0131 illerden, birden \u00e7ok ilde ayn\u0131 g\u00fcnde toplant\u0131 yapmak i\u00e7in bildirim verilmesi \u00fczerine, toplant\u0131 g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak amac\u0131yla ilgili valilerce b\u00f6lge valili\u011finden takviye istenmesi ve b\u00f6lge valisinin bu isteklerin kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na varmas\u0131 halinde; b\u00f6lge valili\u011fince, takviye g\u00f6nderilemeyen illerdeki toplant\u0131lar, on g\u00fcn\u00fc a\u015fmamak \u00fczere bir kez ertelenebilmektedir.<\/p>\n
Ayn\u0131 g\u00fcnde birden \u00e7ok b\u00f6lge valili\u011fine ba\u011fl\u0131 illerde toplant\u0131 yapmak i\u00e7in bildirim verilmesi \u00fczerine, toplant\u0131 g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak amac\u0131yla ilgili b\u00f6lge valilerince \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan takviye istenmesi ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca bu isteklerin kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na var\u0131lmas\u0131 halinde; \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca, takviye g\u00f6nderilemeyen b\u00f6lge valili\u011fine ba\u011fl\u0131 illerdeki toplant\u0131lar, on g\u00fcn\u00fc a\u015fmamak \u00fczere bir kez ertelenebilmektedir. Ertelemede m\u00fcracaat \u00f6nceli\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Vali veya kaymakamlarca ertelenen veya yasaklanan toplant\u0131lara ili\u015fkin gerek\u00e7eli erteleme veya yasaklama kararlar\u0131, ilgililere tebli\u011f edilmekte olup; bu kararlar hakk\u0131nda, b\u00f6lge valili\u011fine ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na, b\u00f6lge valilerince ertelenen veya yasaklanan toplant\u0131lar i\u00e7inse \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bilgi verilmesi zorunlu olmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n
b. Ge\u00e7ici S\u00fcreyle Olmayan Erteleme veya Yasaklama<\/p>\n
B\u00f6lge valisi, vali veya kaymakam; mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla belirli bir toplant\u0131y\u0131, bir ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere erteleyebilme veya su\u00e7 i\u015flenece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcut olmas\u0131 h\u00e2linde, yasaklayabilme yetkisine sahiptir.<\/p>\n
B\u00f6lge valisi; mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla b\u00f6lgeye dahil illerin birinde veya birka\u00e7\u0131nda ya da bir ilin bir veya birka\u00e7 il\u00e7esinde b\u00fct\u00fcn toplant\u0131lar\u0131 bir ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere erteleyebilmektedir. Benzer \u015fekilde valiler de ayn\u0131 sebeplere dayal\u0131 olarak ve su\u00e7 i\u015flenece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcut olmas\u0131 h\u00e2linde; ile ba\u011fl\u0131 il\u00e7elerin birinde veya birka\u00e7\u0131nda b\u00fct\u00fcn toplant\u0131lar\u0131 bir ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere yasaklayabilme yetkisine haizdir. Yasaklama karar\u0131, gerek\u00e7eli olarak verilmek zorunda olup; karar\u0131n \u00f6zetinin, yasaklaman\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 yerlerde mutat vas\u0131talarla ilan edilmesi ve ayr\u0131ca \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bilgi verilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
IV. YASAKLAR VE CEZALAR<\/p>\n
A. Yasaklar<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin; yasakl\u0131 yerlerde (parklarda, mabetlerde, kamu hizmeti g\u00f6r\u00fclen bina ve tesislerde ve bunlar\u0131n eklentilerinde ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne bir kilometre uzakl\u0131ktaki alan i\u00e7inde) veya bildirimsiz ya da belirtilen g\u00fcn ve saat d\u0131\u015f\u0131nda; ba\u015fta ate\u015fli silahlar veya havai fi\u015fek, molotof ve benzeri el yap\u0131m\u0131 olanlar d\u00e2hil patlay\u0131c\u0131 maddeler veya her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici aletler veya ta\u015f, sopa, demir ve lastik \u00e7ubuklar, bo\u011fma teli veya zincir, demir bilye ve sapan gibi bereleyici ve bo\u011fucu ara\u00e7lar veya yak\u0131c\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131, yaralay\u0131c\u0131 eczalar veya di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc zehirler veya her t\u00fcrl\u00fc sis, gaz ve benzeri maddeler ile yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fct ve topluluklara ait amblem ve i\u015faret ta\u015f\u0131narak veya bu i\u015faret ve amblemleri \u00fczerinde bulunduran \u00fcniformay\u0131 and\u0131r\u0131r giysiler giyilerek veya kimliklerini gizlemek amac\u0131yla y\u00fczlerini tamamen veya k\u0131smen bez vesair unsurlarla \u00f6rterek, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine kat\u0131lmak \u015feklinde; kanunlar\u0131n su\u00e7 sayd\u0131\u011f\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yan afi\u015f, pankart, d\u00f6viz, resim, levha, ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ta\u015f\u0131narak veya bu nitelikte sloganlar s\u00f6ylenerek veya ses cihazlar\u0131 ile yay\u0131nlanmak olmak \u00fczere kanunda belirtilen di\u011fer esaslara ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde; kanun uyar\u0131nca al\u0131nan ertelenme ve yasaklanma karar ve hallerine muhalefet ile; propaganda ve \u00e7a\u011fr\u0131 alet ve ara\u00e7lar\u0131nda; halk\u0131 su\u00e7 i\u015flemeye \u00f6zendiren veya k\u0131\u015fk\u0131rtan yaz\u0131 veya resim bulundurulmas\u0131 suretiyle; toplant\u0131 veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yap\u0131laca\u011f\u0131 tarihten bir \u00f6nceki g\u00fcnden toplant\u0131 veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015flayaca\u011f\u0131 saate kadar, g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fundan bat\u0131\u015f\u0131na kadarki zaman i\u00e7inde olmak kayd\u0131yla ses y\u00fckselten veya ileten herhangi bir alet veya ara\u00e7 ile \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131labilmesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu s\u00fcre d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7a\u011fr\u0131 i\u00e7in s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en alet veya ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla; kapal\u0131 yer toplant\u0131lar\u0131nda, ses y\u00fckseltici alet veya ara\u00e7larla d\u0131\u015far\u0131ya yay\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla; halka kar\u015f\u0131, do\u011frudan do\u011fruya veya ses y\u00fckselten veya ileten herhangi bir alet veya ara\u00e7 ile s\u00f6z s\u00f6yleyerek veya seslenerek veya bas\u0131lm\u0131\u015f veya \u00e7o\u011falt\u0131lm\u0131\u015f veya elle yaz\u0131lm\u0131\u015f veya \u00e7izilmi\u015f ka\u011f\u0131tlar\u0131 duvarlara veya di\u011fer yerlere yap\u0131\u015ft\u0131rarak veya da\u011f\u0131tarak veya benzeri ara\u00e7 ve yollarla halk\u0131 kanuna ayk\u0131r\u0131 toplant\u0131 veya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00f6zendirilmek veya k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmak \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131 yasakt\u0131r.<\/p>\n
B. Cezalar<\/p>\n
1. \u00d6zel Kanun<\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 kanunun cezai nitelikteki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmleri ile; yasaklara ayk\u0131r\u0131 hareket edilmesi, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne veya devam\u0131na engel olunmas\u0131, huzur ve s\u00fckunu bozma fiillerinin i\u015flenmesi, kanuna ayk\u0131r\u0131 propaganda vas\u0131talar\u0131 ve su\u00e7 i\u015flemeye te\u015fvik etme halleri ile direnme (ihtara ve zor kullanmaya ra\u011fmen da\u011f\u0131lmamakta \u0131srar etme) fiillerinin sergilenmesi; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine, ate\u015fli silahlar veya havai fi\u015fek, molotof ve benzeri el yap\u0131m\u0131 olanlar d\u00e2hil patlay\u0131c\u0131 maddeler veya her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici aletler veya ta\u015f, sopa, demir ve lastik \u00e7ubuklar, bo\u011fma teli veya zincir, demir bilye ve sapan gibi bereleyici ve bo\u011fucu ara\u00e7lar veya yak\u0131c\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131, yaralay\u0131c\u0131 eczalar veya di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc zehirler veya her t\u00fcrl\u00fc sis, gaz ve benzeri maddeler ta\u015f\u0131yarak veya kimliklerini gizlemek amac\u0131yla y\u00fczlerini tamamen veya k\u0131smen bez vesair unsurlarla \u00f6rterek ya da yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fct ve topluluklara ait amblem ve i\u015faret ta\u015f\u0131yarak veya bu i\u015faret ve amblemleri \u00fczerinde bulunduran \u00fcniformay\u0131 and\u0131r\u0131r giysiler giyerek ya da kanunlar\u0131n su\u00e7 sayd\u0131\u011f\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yan afi\u015f, pankart, d\u00f6viz, resim, levha, ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ta\u015f\u0131yarak veya bu nitelikte sloganlar s\u00f6yleyerek veya ses cihazlar\u0131 ile yay\u0131nlayarak kat\u0131l\u0131m sa\u011flanmas\u0131 halinde,\u00a0 bu su\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yapt\u0131r\u0131m olarak h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte hapis cezalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
2. Genel Kanun<\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 yasada h\u00fck\u00fcm bulunmayan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a su\u00e7 te\u015fkil etmesine ra\u011fmen \u00f6zel kanun kapsam\u0131nda d\u00fczenlenmeyen eylemler bak\u0131m\u0131ndan 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Usul Kanunu <\/p>\n
Gerek 2911 say\u0131l\u0131 gerekse 5237 say\u0131l\u0131 kanunlar\u0131n kapsam\u0131na giren su\u00e7lar\u0131n i\u015flenmesi halinde, soru\u015fturma ve yarg\u0131lama usul\u00fc bak\u0131m\u0131ndan 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
V. ANAYASA MAHKEMES\u0130\u2019N\u0130N TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dc D\u00dcZENLEME HAKKINA DA\u0130R \u00d6NEML\u0130 G\u00d6R\u00dc\u015eLER\u0130 \u0130LE GEREK\u00c7ELER\u0130 <\/p>\n
A. H\u00fckm\u00fcn A\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n Geri B\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) Kararlar\u0131 Nedeniyle Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc D\u00fczenleme Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edilmesi \u00a0<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; HAGB karar\u0131 sonras\u0131nda ki\u015filerin daha sonra su\u00e7lu olma ve cezaland\u0131r\u0131lma ihtimallerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam etti\u011fi; ceza tehdidi alt\u0131nda bulunman\u0131n, ki\u015finin daha sonra d\u00fczenlenecek toplanma ve g\u00f6sterilere kat\u0131lma konusunda cayd\u0131r\u0131c\u0131 etki olu\u015fturabildi\u011fi; bu nedenle HAGB karar\u0131 verilmi\u015f olsa da hakka yap\u0131lan m\u00fcdahale sonucunda ki\u015finin ma\u011fduriyet stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn devam etti\u011fi; Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, HAGB karar\u0131yla sonu\u00e7lanan bir\u00e7ok ba\u015fvuruda derece mahkemesi kararlar\u0131n\u0131n ilgili ve yeterli gerek\u00e7e i\u00e7ermedi\u011fi gerek\u00e7esiyle ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya da toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ihlal edildi\u011fi, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n neredeyse t\u00fcm ilkelerinin sistemsel bi\u00e7imde yok say\u0131larak usul g\u00fcvencelerinin istismar edildi\u011fi kanaatine var\u0131ld\u0131\u011f\u0131; HAGB kurumunu olu\u015fturan mevzuat\u0131n ba\u015fta ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olmak \u00fczere temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u00fcrekli ihlallerine yol a\u00e7an yap\u0131sal sorunlar ihtiva etti\u011fi ve s\u00f6z konusu sorunlar\u0131n kanun koyucunun d\u00fczenlemesi d\u0131\u015f\u0131nda bir yolla -s\u00f6z gelimi yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan yorumlarla- ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131; mevcut durumda ilk derece mahkemelerinin ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n, ba\u015fvuruya konu t\u00fcm kararlarda uygulama alan\u0131 bulan HAGB kurumunun ba\u015fvurucular\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n 26. ve 34. maddeleri ile korunan anayasal haklar\u0131na y\u00f6nelik ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emedi\u011fi; Anayasa Mahkemesi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm de\u011ferlendirmeler sonucunda eldeki ba\u015fvurulara konu HAGB kurumunun uygulanmas\u0131ndan kaynaklanan m\u00fcdahalelerin kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 kanaatine ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131; Anayasa Mahkemesi\u2019nin, ilk derece mahkemelerinin anayasal g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde HAGB karar\u0131 vermeleri h\u00e2linde, bu ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n itiraz mercilerince de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilmedi\u011finin, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir.<\/p>\n
B. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Hakk\u0131n\u0131n Kullan\u0131lmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Cayd\u0131r\u0131c\u0131 Cezalar Verilmesi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan; toplant\u0131 hakk\u0131 \u00e7er\u00e7evesindeki “s\u0131n\u0131rlama” kavram\u0131n\u0131n, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu gibi sadece hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nceki baz\u0131 \u00f6nleyici tedbirleri de\u011fil, hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda veya kullan\u0131ld\u0131ktan sonra yap\u0131lan muameleleri de kapsad\u0131\u011f\u0131; g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin, \u00e7o\u011fu kez siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerin iletilmesi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131 kapsam\u0131nda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn unsurlar\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131; dolay\u0131s\u0131yla bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir g\u00f6steri s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lanlar veya g\u00f6steri sonras\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131lara y\u00f6nelik soru\u015fturma ve cezaland\u0131rmalar\u0131n da toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan davran\u0131\u015flar olarak kabul edilebildi\u011fi; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla bir araya gelmi\u015f kalabal\u0131klar\u0131n toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike olu\u015fturmayan ve \u015fiddet i\u00e7ermeyen davran\u0131\u015flar\u0131na devletin sab\u0131r ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6stermesinin \u00e7o\u011fulcu demokrasinin gere\u011fi oldu\u011fu; bu \u00e7er\u00e7evede i\u00e7erisinde baz\u0131 usuls\u00fczl\u00fckler ve hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar tespit edilen ancak bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l nitelikte olan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine i\u015ftirak edenlere uygulanan hapis cezas\u0131, HAGB veya hapis cezas\u0131n\u0131n ertelenmesi gibi m\u00fcdahalelerin, Anayasa\u2019da ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve toplanma ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131 h\u00e2lihaz\u0131rda kullanan ki\u015filerin ve toplumun di\u011fer mensuplar\u0131n\u0131n serbest\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klamaktan, toplant\u0131 ve g\u00f6sterilere kat\u0131lmaktan cayd\u0131rabildi\u011fi; bu do\u011frultuda keyf\u00ee uygulamalardan ve usuls\u00fcz s\u0131n\u0131rland\u0131rmalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 i\u00e7in derece mahkemelerince bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir toplant\u0131ya, tedbir almak veya al\u0131nan tedbirlere ayk\u0131r\u0131 davrananlara ceza vermek suretiyle yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik bir toplumda gerekli oldu\u011funun ilgili ve yeterli gerek\u00e7e ile ortaya konulmas\u0131, somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda bildirimde bulunulmadan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yap\u0131lmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak gerek\u00e7elerin olmas\u0131, kamu d\u00fczeni ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda adil bir denge kurulmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmektedir.<\/p>\n
C. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc S\u0131ras\u0131nda G\u00fc\u00e7 Kullan\u0131m\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz M\u00fcdahale <\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; Anayasa\u2019n\u0131n 34. maddesinin; fikirlerin silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z, ba\u015fka bir ifade ile bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ortaya konulabilmesi i\u00e7in toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131; dolay\u0131s\u0131yla toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n, \u015fiddete ba\u015fvurmayan ve fikirlerini bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ortaya koyan bireylerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 oldu\u011fu; demokratik bir toplumda mevcut d\u00fczene itiraz eden ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerle d\u00fczenin de\u011fi\u015ftirilmesini savunan ki\u015filere, siyasi fikirlerini toplant\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve di\u011fer yasal ara\u00e7larla ifade edebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131n sunulmas\u0131 gerekti\u011fi; \u015fiddet kullanma niyetinde olan ki\u015filerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya d\u00fczenledi\u011fi g\u00f6sterilerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplanma kavram\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu; toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n, \u015fiddete kar\u0131\u015fmayan ve fikirlerini bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ortaya koyan bireylerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 oldu\u011fu; dolay\u0131s\u0131yla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na yap\u0131lan bir m\u00fcdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131yorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamakla birlikte orant\u0131l\u0131 de\u011filse, bu m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun bir m\u00fcdahale olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi; kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan organlar\u0131n, kanunlar\u0131 -toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zorla\u015ft\u0131racak derecede- kat\u0131 yorumlayarak mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usullere tam olarak uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmelerinin, tek ba\u015f\u0131na toplant\u0131 veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l niteli\u011fini ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131; bu durumun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n toplanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmesini hakl\u0131 g\u00f6stermedi\u011fi; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla bir araya gelmi\u015f ki\u015filerin toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike olu\u015fturmayan ve \u015fiddet i\u00e7ermeyen davran\u0131\u015flar\u0131na devletin sab\u0131r ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6stermesinin \u00e7o\u011fulcu demokrasinin gere\u011fi oldu\u011fu; kolluk kuvvetlerince yap\u0131lan m\u00fcdahalelerin, k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n asgari e\u015fi\u011fine ula\u015fmamas\u0131 durumunda da toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmi\u015f olabilece\u011fi; m\u00fcdahalenin a\u011f\u0131rl\u0131k derecesi ve Anayasan\u0131n 17. maddesinin maddi boyutunun ihlal edilip edilmedi\u011finin, toplant\u0131 hakk\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lacak de\u011ferlendirmede dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken unsurlar oldu\u011fu; \u00f6te yandan Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n usul boyutunun ihlal edildi\u011fine karar verilmesinin, dosyadaki bilgi ve belgelerin toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir karara ula\u015fmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde an\u0131lan hak kapsam\u0131nda inceleme yap\u0131lmas\u0131na ve somut olaylar\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi h\u00e2llerde ihlal sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131na engel te\u015fkil etmemekte oldu\u011fu; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc s\u0131ras\u0131nda meydana gelen olaylara ili\u015fkin olarak adli makamlar\u0131n soru\u015fturmay\u0131 \u00f6zenle y\u00fcr\u00fctme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin bulundu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
D. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l Toplant\u0131 ve G\u00f6sterilere Haz\u0131rl\u0131klara M\u00fcdahalenin Zorunlu Toplumsal \u0130htiyaca Dayanmamas\u0131<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan; toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan kamu d\u00fczenine y\u00f6nelik tehditlerin ger\u00e7eklik de\u011feri ta\u015f\u0131mas\u0131 h\u00e2linde, yetkili makamlar\u0131n bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabildi\u011fi; al\u0131nan bu tedbirlere ayk\u0131r\u0131 toplant\u0131lar d\u00fczenlenmesi, bu t\u00fcr toplant\u0131lara i\u015ftirak edilmesi veya bu t\u00fcr toplant\u0131larda su\u00e7lar i\u015flenmesi h\u00e2linde de cezalar verilebildi\u011fi; toplant\u0131 hakk\u0131ndaki\u00a0s\u0131n\u0131rlama\u00a0kavram\u0131n\u0131n, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu gibi hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6ncesinde, kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda veya kullan\u0131ld\u0131ktan sonra yap\u0131lan muameleleri kapsad\u0131\u011f\u0131; yap\u0131lacak bir toplant\u0131ya y\u00f6nelik haz\u0131rl\u0131k hareketleri i\u00e7in de ba\u015fka hukuk normlar\u0131n\u0131n ihlal edilmemesi kayd\u0131yla yukar\u0131da an\u0131lan ve toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemeye ili\u015fkin ilkelerin uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi; toplant\u0131ya ili\u015fkin bildirilerin veya duyurular\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesine veya duyurular\u0131n as\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik i\u015flemlerin veya kararlar\u0131n, kamu otoritelerince ilgili ve yeterli gerek\u00e7e ile ortaya konulamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece toplant\u0131 ve g\u00f6steri d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n ihlaline yol a\u00e7aca\u011f\u0131; bu \u00e7er\u00e7evede Anayasa Mahkemesi\u2019nin, toplatma ve\u00a0el koyma\u00a0karar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucunun toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na etkisini, derece mahkemelerinin kararlar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esiyle birlikte ve yukar\u0131daki ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirdi\u011fi a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r.<\/p>\n
E. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l G\u00f6steri veya Bas\u0131n A\u00e7\u0131klamas\u0131na Kat\u0131lma Nedeniyle Kamu G\u00f6revlilerine Disiplin Cezas\u0131 Verilmesi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) kararlar\u0131nda, devletin kamu hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan memurlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6rmesinin, ayr\u0131ca onlara \u00f6dev ve sorumluluklar y\u00fcklemesinin, memurlar\u0131n stat\u00fcleri gere\u011fi me\u015fru bir durum oldu\u011funun ifade edildi\u011fi, ancak kamu g\u00f6revlilerinin de birey oldu\u011funun, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olma, \u00fclke sorunlar\u0131yla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal y\u00f6nlerinin bulundu\u011funun ve bu do\u011frultuda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (S\u00f6zle\u015fme) 10. ve 11. maddelerinden yararland\u0131klar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde vurguland\u0131\u011f\u0131; Anayasa Mahkemesi\u2019nin ise, kamu g\u00f6revlisi olman\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m ayr\u0131cal\u0131klar ve avantajlar\u0131n yan\u0131nda baz\u0131 k\u00fclfet ve sorumluluklara katlanmay\u0131, di\u011fer ki\u015filerin ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamalara tabi olmay\u0131 da gerektirdi\u011fini belirtti\u011fi; ki\u015finin kamu g\u00f6revine kendi iste\u011fi ile girmekle bu stat\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi ayr\u0131cal\u0131klardan yararlanmay\u0131 ve k\u00fclfetlere katlanmay\u0131 kabul etmi\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, kamu hizmetinin kendine has \u00f6zelliklerinin bu avantaj ve s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi; bu kapsamda kamu g\u00f6revlilerinin kendileri hakk\u0131nda disiplin cezas\u0131na h\u00fckmedilmesini gerektirecek davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131nma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda oldu\u011fu; kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda verilen disiplin cezalar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011funu denetleyen yarg\u0131 mercilerinin ise \u00f6ncelikle somut olayda kamu g\u00f6revlisine atfedilebilir bir kusur olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeleri gerekti\u011fi; yarg\u0131 mercilerinin daha sonra h\u00fckmedilen cezayla kamusal \u00f6nemi bulunan objektif amaca ula\u015f\u0131l\u0131p ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek ve b\u00f6ylece cezan\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygunlu\u011funu ortaya koyabilmek i\u00e7in kusurlu davran\u0131\u015f\u0131n kamu g\u00f6revini ne \u015fekilde etkiledi\u011fini, bu etkilenmeyle orant\u0131l\u0131 bir disiplin cezas\u0131na h\u00fckmedilip h\u00fckmedilmedi\u011fini ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7eyle ortaya koymas\u0131 gerekti\u011fi hususlar\u0131n\u0131 aktard\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
F. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Sonras\u0131ndaki \u0130dari \u0130\u015flemlerle \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz M\u00fcdahale \u00a0<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n, sadece kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda de\u011fil kullan\u0131lmas\u0131ndan sonraki i\u015flemlerin de hak \u00fczerinde “s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131” etkisinin bulundu\u011fu; bu sebeple ba\u015fvurucular\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne kolluk kuvvetlerince herhangi bir m\u00fcdahalede bulunulmam\u0131\u015f olsa bile daha sonra ba\u015fvurucular\u0131n idari para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131na y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale oldu\u011funun kabul edilmesi gerekti\u011fi; kamu otoritelerinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na Kabahatler Kanunu uyar\u0131nca verecekleri idari para cezalar\u0131n\u0131n toplanma hakk\u0131na y\u00f6nelik dolayl\u0131 bir m\u00fcdahale olu\u015fturma riskinin bulundu\u011fu; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir toplant\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi trafi\u011fi aksatmas\u0131 veya kamu d\u00fczenini belirli oranda bozmas\u0131n\u0131n katlan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yarg\u0131 kararlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak isteyen idari kamu otoritelerinin, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara y\u00f6nelik idari para cezalar\u0131 uygulayabilmekte oldu\u011fu; Anayasa Mahkemesi\u2019nin, verilen idari para cezas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan kabahatin d\u00fczenlendi\u011fi kanundaki unsurlar\u0131n\u0131n somut olayda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kamu otoritesi taraf\u0131ndan gerek\u00e7elendirilerek ortaya konulmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fi; \u00f6rne\u011fin emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f kabahatinin uygulanabilmesi i\u00e7in kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni veya genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131n\u0131n somut olayda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya konulmas\u0131 gerekti\u011fi; aksi takdirde hafif nitelikte olan bir idari para cezas\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 kullanan ki\u015filerde cayd\u0131r\u0131c\u0131 etki do\u011furmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
G. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Sonras\u0131nda Emre \u0130taatsizlik Nedeniyle Verilen \u0130dari Para Cezas\u0131n\u0131n Kanunilik \u00d6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc Ta\u015f\u0131mamas\u0131<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; 5326 say\u0131l\u0131 Kabahatler Kanunu\u2019nun 32. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f kabahatinin olu\u015fabilmesi i\u00e7in yetkili makamlar taraf\u0131ndan hukuka uygun bi\u00e7imde verilmi\u015f bir emrin bulunmas\u0131 gerekti\u011fi; ayr\u0131ca yetkili organlar taraf\u0131ndan verilen bu emrin, adli i\u015flemler, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ama\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle verilmesi ve emrin usul\u00fcne uygun olarak ilan edilmesi gerekti\u011fi; buna uygun olarak bir toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc esnas\u0131nda grubun da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan ihtarlara uymaman\u0131n kendi ba\u015f\u0131na 5326 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 32. maddesi anlam\u0131nda emre itaatsizlik kabahatini olu\u015fturmayabilece\u011fi; an\u0131lan kanun h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re idari yapt\u0131r\u0131m karar\u0131n\u0131n uygulanabilmesi i\u00e7in daha \u00f6nceden ilan edilmi\u015f bir emrin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu ki\u015filerin do\u011frudan emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015fla ili\u015fkilendirilmelerinin gerekti\u011fi; aksi takdirde emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015fa istinaden kesilen idari para cezalar\u0131n\u0131n\u00a0bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapma ya da toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapma\u00a0fiili bak\u0131m\u0131ndan kanunilik unsurunu ta\u015f\u0131mamas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fi ifade edilmektedir.<\/p>\n
\u200bI. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN MAH\u0130YET\u0130 \u0130LE MEVZUATIMIZDAK\u0130 YER\u0130<\/p>\n
A. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Mahiyeti ile Ki\u015fi Bak\u0131m\u0131ndan Kapsam\u0131<\/p>\n
1. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Mahiyeti Nedir ya da Hak M\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapmak, bir hakt\u0131r. Hatta yaln\u0131zca alelade ve s\u0131radan bir hak de\u011fil, Anayasal d\u00fczeyde kabul edilmi\u015f olan ve temel hak ve h\u00fcrriyetler kapsam\u0131nda yer alan \u00e7ok \u00f6nemli bir hakt\u0131r.<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n (AY) Temel Hak ve \u00d6devler ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n Ki\u015finin Haklar\u0131 ve \u00d6devleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan 34. madde ile d\u00fczenleme alan\u0131 bulmaktad\u0131r. Madde, Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta ve toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesinin do\u011frudan temel bir hak oldu\u011funu ifade etmektedir.<\/p>\n
2. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, Kimlere Tan\u0131nmakta ve Bu Hakk\u0131n Kapsam\u0131na Kimler Girmektedir?<\/p>\n
a. Kural<\/p>\n
Anayasal d\u00fczenleme incelendi\u011finde; madde metninin ilk olarak \u201cherkes\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ifade de, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme temel hak ve h\u00fcrriyetinin kapsam\u0131na herkesin girdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu ifadeden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesi, yaln\u0131zca vatanda\u015flara tan\u0131nan bir hak olmay\u0131p T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayan bir kimse de bu haktan faydalanabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayan T\u00fcrk soylu kimse veya di\u011fer yabanc\u0131 uyruklu kimse ya da vatans\u0131z kimse gibi..<\/p>\n
Ancak bu a\u00e7\u0131klama, yabanc\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan izin sistemine engel de\u011fildir. Zira 2911 say\u0131l\u0131 kanunla vatanda\u015f olmayanlar bu kimseler y\u00f6n\u00fcnden izin sisteminin kabul edilmi\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu kapsamda 2911 say\u0131l\u0131 kanunun 3. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131yla, yabanc\u0131lar\u0131n i\u015fbu kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemelerinin, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n iznine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve yabanc\u0131lar\u0131n yine bu kanuna g\u00f6re d\u00fczenlenen toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinde toplulu\u011fa hitap etmelerinin, afi\u015f, pankart, resim, flama, levha, ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n, toplant\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee idare amirli\u011fine toplant\u0131dan en az k\u0131rk sekiz saat \u00f6nce yap\u0131lacak bildirimle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
Daha a\u00e7\u0131k ve net bir ifadeyle \u015fu husus s\u00f6ylenebilmektedir ki; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 herkese tan\u0131nmakla, bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda vatanda\u015flarla di\u011fer ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan usul ve \u015fart y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131l\u0131k bulunmaktad\u0131r. Vatanda\u015flar i\u00e7in izne gerek yokken, yabanc\u0131lar\u0131n izin almas\u0131 zorunluluk arz etmektedir.<\/p>\n
b. \u0130stisna H\u00fck\u00fcmler<\/p>\n
Siyasi partilerin, kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, sendikalar\u0131n, vak\u0131flar\u0131n, derneklerin, ticari ortakl\u0131klar\u0131n ve di\u011fer t\u00fczel ki\u015filerin \u00f6zel kanunlar\u0131na ve kendi t\u00fcz\u00fcklerine g\u00f6re yapacaklar\u0131 kapal\u0131 yer toplant\u0131lar\u0131; kanunlara uymak, kendi kural ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalmak \u015fart\u0131yla kanun veya gelenek ve g\u00f6reneklere g\u00f6re yap\u0131lacak toplant\u0131, t\u00f6ren, \u015fenlik, kar\u015f\u0131lama ve u\u011furlamalar; spor faaliyetleri ile bilimsel, ticari ve ekonomik ama\u00e7larla yap\u0131lan toplant\u0131lar; Cumhurba\u015fkan\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve bakanlar\u0131n Devlet i\u015fleri hakk\u0131ndaki toplant\u0131 ve konu\u015fmalar\u0131 ile T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyelerinin halk ile yapacaklar\u0131 sohbet niteli\u011findeki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler, 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019na tabi olmay\u0131p, say\u0131lan hususlar hakk\u0131nda engel hal olmad\u0131\u011f\u0131 ve niteli\u011fine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc m\u00fcddet\u00e7e, ilgililerin kendi \u00f6zel kanun h\u00fck\u00fcmleri ile ba\u015fta 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu olmak \u00fczere di\u011fer kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
B. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Hukuki Dayanaklar\u0131 Nelerdir?<\/p>\n
1. Anayasal D\u00fczenleme<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesi hakk\u0131, Anayasal dayana\u011fa sahip olup; 1982 Anayasan\u0131n 34. maddesinde d\u00fczenlenmekte ve maddenin son f\u0131kras\u0131 ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usullerin kanunda g\u00f6sterilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
2. Uluslararas\u0131 D\u00fczeyde D\u00fczenleme<\/p>\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (A\u0130HS)\u2019nin 11. maddesiyle, toplant\u0131 ve dernek kurma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yer verildi\u011fi ve belirtilen haklar\u0131n d\u00fczenleme alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ilk f\u0131kras\u0131nda toplanma hakk\u0131 ile dernek kurma hakk\u0131, 2. f\u0131kras\u0131nda s\u0131n\u0131rlama sebepleri ile s\u0131n\u0131rlaman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirtilmektedir.\u00a0<\/p>\n
\u00dclkemiz taraf\u0131ndan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi onaylanm\u0131\u015f olup; A\u0130HS h\u00fck\u00fcmleri, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n 90. maddesi uyar\u0131nca hukuk sistemimizin bir par\u00e7as\u0131 haline gelerek do\u011frudan uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r. Zira i\u00e7 hukuk sistemimiz uyar\u0131nca, usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f milletleraras\u0131 antla\u015fmalar, kanun h\u00fckm\u00fcnde olup; bunlar hakk\u0131nda Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131 ile Anayasa Mahkemesi\u2019ne ba\u015fvurulamamaktad\u0131r. Usul\u00fcne g\u00f6re y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin milletleraras\u0131 antla\u015fmalarla kanunlar\u0131n ayn\u0131 konuda farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermesi nedeniyle \u00e7\u0131kabilecek uyu\u015fmazl\u0131klardaysa, milletleraras\u0131 antla\u015fma h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Yasal Dayanak<\/p>\n
Anayasa m. 34\/son ile ifade edildi\u011fi \u00fczere; 06.10.1983 kabul ve 08.10.1983 Resmi Gazete yay\u0131m tarihli 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu kabul edilmi\u015f ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015ftur. 1. maddeyle, kanunun amac\u0131 ve kapsam\u0131 belirtilerek kanunun toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller ile ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin d\u00fczenleyecekleri toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin yerini, zaman\u0131n\u0131, usul ve \u015fartlar\u0131n\u0131, d\u00fczenleme kurulunun g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131n\u0131, yetkili merciin yasaklama ve erteleme hallerini, g\u00fcvenlik kuvvetlerinin g\u00f6rev ve yetkileri ile yasaklar\u0131 ve ceza h\u00fck\u00fcmlerini d\u00fczenledi\u011finin belirtildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
4. Kanunun Uygulanmas\u0131 Amac\u0131yla Y\u00f6netmelik<\/p>\n
Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanununun Uygulanmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kanunlara uygun olarak kullan\u0131lmas\u0131 ile g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar ile bildirim verilmesi, yasaklama ve erteleme kararlar\u0131na ili\u015fkin esas ve usuller ve di\u011fer hususlar bak\u0131m\u0131ndan belirleyici olmas\u0131 amac\u0131yla 2911 say\u0131l\u0131 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019nun 10, 18 ve 37. uyar\u0131nca d\u00fczenlenerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulmu\u015ftur. Y\u00f6netmeli\u011fin temel amac\u0131, 2911 say\u0131l\u0131 kanunun uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
C. Temel Kavramlar<\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 kanunun uygulanmas\u0131nda baz\u0131 kavramlar\u0131n anlamlar\u0131n\u0131n ve neyi ifade etti\u011finin kesin olarak bilinmesi gerekmekte ve bu husus b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Bu kavramlar s\u0131ras\u0131yla, toplant\u0131, toplant\u0131 yeri, g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri ve mahallin g\u00fcvenlik amirleridir.<\/p>\n
1. Toplant\u0131<\/p>\n
Toplant\u0131, belirli konular \u00fczerinde halk\u0131 ayd\u0131nlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek i\u00e7in ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan 2911 say\u0131l\u0131 kanun \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 yer toplant\u0131lar\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n
2. Toplant\u0131 Yeri<\/p>\n
Toplant\u0131 yeri; mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee \u00e2miri taraf\u0131ndan \u00f6nceden tespit ve il\u00e2n edilmi\u015f, kanuna uygun bildirimde belirtilmi\u015f, yetkililer taraf\u0131ndan yasaklanmam\u0131\u015f ve ertelenmemi\u015f kapal\u0131 ve a\u00e7\u0131k yer toplant\u0131s\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yap\u0131lan mahal ile g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yap\u0131lan g\u00fczergah anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n
3. G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
G\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, belirli konular \u00fczerinde halk\u0131 ayd\u0131nlatmak ve bir kamuoyu yaratmak suretiyle o konuyu benimsetmek i\u00e7in ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan 2911 say\u0131l\u0131 kanun \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri belirtmektedir.<\/p>\n
4. Mahallin En B\u00fcy\u00fck M\u00fclki Amiri<\/p>\n
Mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri; illerde vali, il\u00e7elerde kaymakam olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
5. Mahallin G\u00fcvenlik Amirleri<\/p>\n
Mahallin g\u00fcvenlik amirleri; illerde, il emniyet m\u00fcd\u00fcr\u00fc ve il jandarma komutan\u0131; il\u00e7elerde, il\u00e7e emniyet amiri veya komiseri ve il\u00e7e jandarma komutan\u0131; Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Sahil G\u00fcvenlik B\u00f6lge Komutan\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Grup Komutan\u0131 ve Sahil G\u00fcvenlik Karakol Komutan\u0131 ile Sahil G\u00fcvenlik Gemi\/Bot Komutan\u0131d\u0131r. Ancak bir ile ba\u011fl\u0131 il\u00e7elerin, o ilin belediye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki k\u0131s\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin olarak 2911 say\u0131l\u0131 kanunun uygulamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri, ilin valisi olmaktad\u0131r.<\/p>\n
II. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN USUL VE KA\u0130DELER\u0130 <\/p>\n
A. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Usul\u00fc<\/p>\n
Anayasan\u0131n 34. maddesi uyar\u0131nca; herkes, \u00f6nceden izin almadan, silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptir. Bu kapsamda anayasal d\u00fczeyde tan\u0131nan bu temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn, \u00f6nceden izin al\u0131nmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bunun i\u00e7in yap\u0131lmak istenen toplant\u0131 ve\/veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z olmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
Silah ve sald\u0131r\u0131 kavram\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n 34. maddesi ve 2911 say\u0131l\u0131 kanun ve kanunun uygulanmas\u0131 maksad\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmleriyle ayr\u0131ca ve a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu sebeple 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun tan\u0131mlar ba\u015fl\u0131kl\u0131 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmde silah deyiminden; ate\u015fli silahlar, patlay\u0131c\u0131 maddeler, sald\u0131r\u0131 ve savunmada kullan\u0131lmak \u00fczere yap\u0131lm\u0131\u015f her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici veya bereleyici alet, sald\u0131r\u0131 ve savunma amac\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015f olmasa bile fiilen sald\u0131r\u0131 ve savunmada kullan\u0131lmaya elveri\u015fli di\u011fer \u015feyler, yak\u0131c\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131, yaralay\u0131c\u0131, bo\u011fucu, zehirleyici, s\u00fcrekli hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7\u0131c\u0131 n\u00fckleer, radyoaktif, kimyasal, biyolojik maddelerin anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmekte ve bu kanunda yer alan tan\u0131mlamalar\u0131n, 2911 say\u0131l\u0131 kanun y\u00f6n\u00fcnden de uygulama alan\u0131 bulmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin; havai fi\u015fek patlat\u0131lmas\u0131, patlay\u0131c\u0131 ya da yan\u0131c\u0131 madde at\u0131lmas\u0131, asit veya kezzap d\u00f6k\u00fclmesi, \u015fi\u015fe, sopa f\u0131rlat\u0131lmas\u0131, tornavida, pense veya balta ya da tahrayla sald\u0131r\u0131lmas\u0131, b\u0131\u00e7ak ve di\u011fer yasakl\u0131 aletlerin kullan\u0131lmas\u0131 gibi.. \u0130\u015fte t\u00fcm bu say\u0131lanlar, silah ve yasak kapsam\u0131na girmektedir. Yasakl\u0131l\u0131k kapsam\u0131nda ve bu \u015fekilde silahl\u0131 olarak yap\u0131lan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin hukuka uygunlu\u011fu bulunmamaktad\u0131r. Bu haller, tamamen yasak kapsam\u0131nda olup; ayr\u0131ca su\u00e7 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
Benzer nitelikteki d\u00fczenleme, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 11. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda da yer almakta olup; s\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcyle, herkesin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olarak toplanma ve dernek kurma hakk\u0131na sahip oldu\u011funun kabul edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm, Anayasal d\u00fczenleme ile do\u011fru orant\u0131l\u0131 olup; hem ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan herkesi kapsam\u0131na almakta hem de toplanma hakk\u0131n\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 konu edinmektedir. Bu sebeple toplanma hakk\u0131n\u0131n, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmayan yol ve y\u00f6ntemlerle uygulanmamas\u0131, silahl\u0131, \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131, kavgac\u0131 hallere d\u00f6n\u00fc\u015fmemesi, yaralama, \u00f6ld\u00fcrme, mala zarar verme ve sair su\u00e7 te\u015fkil eden eylemlerle yap\u0131lmamas\u0131 zorunluluk arz etmekte; aksi hal ise, gerek i\u00e7 hukuk sistemimizde gerekse uluslararas\u0131 d\u00fczeyde korunmamakta ve yapt\u0131r\u0131ma tabi tutulmaktad\u0131r. \u00a0<\/p>\n
\u0130\u00e7erik y\u00f6n\u00fcnden Anayasal d\u00fczenlemeyle e\u015f\/benzer nitelikte denilebilecek bir di\u011fer d\u00fczenleme de, 2911 say\u0131l\u0131 kanunun 3. maddesinde yer almakta olup; yasal d\u00fczenlemenin ilk f\u0131kras\u0131na g\u00f6re herkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n 2911 say\u0131l\u0131 kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z olarak kanunlar\u0131n su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 belirli ama\u00e7larla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na sahiptir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; kanunda, silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z ifadesinin yan\u0131 s\u0131ra toplanma ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin su\u00e7 te\u015fkil etmeyecek hareket ve davran\u0131\u015flarla yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmektedir. Bu kapsamda polise asit at\u0131lmas\u0131, kamu kurumlar\u0131n\u0131n ya da belediyelerin camlar\u0131n\u0131n veya kap\u0131lar\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6zel i\u015f yerlerinin duvarlar\u0131na ve \u00f6zel ki\u015filerin sokaklardaki ara\u00e7lar\u0131na zarar verilmesi, vatanda\u015f\u0131n darp edilmesi tamamen yasakl\u0131 haller kapsam\u0131nda olup, ayr\u0131ca su\u00e7 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
B. Bildirim Sistemi <\/p>\n
1. Bildirim Sistemine \u0130li\u015fkin A\u00e7\u0131klamalar<\/p>\n
Hukuk sistemimiz yabanc\u0131lar i\u00e7in izin sistemini kabul ederken, vatanda\u015flar i\u00e7in bildirim sistemini kabul etmektedir. Bu kapsamda 2911 say\u0131l\u0131 kanun uyar\u0131nca yap\u0131lacak toplant\u0131lar, fiil ehliyetine sahip ve on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f, en az yedi ki\u015fiden olu\u015fan bir d\u00fczenleme kurulu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmektedir. Bu kurul, kendi aralar\u0131ndan birini ba\u015fkan olarak se\u00e7mekte ve diplomatik dokunulmazl\u0131klar\u0131 bulunan ki\u015filer, d\u00fczenleme kurulu ba\u015fkan veya \u00fcyesi olamamaktad\u0131r. T\u00fczel ki\u015filerin toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemeleri ise, yetkili organlar\u0131n\u0131n karar\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu bildirimde; toplant\u0131n\u0131n amac\u0131 ile yap\u0131laca\u011f\u0131 yer, g\u00fcn, ba\u015flay\u0131\u015f ve biti\u015f saatleri ile d\u00fczenleme kurulunun ba\u015fkan ile \u00fcyelerinin a\u00e7\u0131k kimlikleri, meslekleri, ikametgahlar\u0131 ve varsa \u00e7al\u0131\u015fma yerleri, belirtilmekle; bildirime y\u00f6netmelikte g\u00f6sterilen belgeler eklenmektedir. Bu bildirim kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcn ve saati g\u00f6steren al\u0131nd\u0131 belgesi verilmesi zorunlu olup; bildirimin, valilik veya kaymakaml\u0131k\u00e7a kabul edilmemesi veya kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nd\u0131 belgesi verilmemesi halinde, keyfiyet bir tutanakla tespit edilerek ihbar noter vas\u0131tas\u0131yla yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130hbar saati, bildirimin verilme saati say\u0131lmaktad\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere; bildirim sisteminin izin sistemine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesine y\u00f6nelik k\u00f6t\u00fc niyetli veya yasaklay\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131, a\u00e7\u0131klanan temel hak ve h\u00fcrriyetin kullan\u0131m\u0131 noktas\u0131nda teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak nitelikte d\u00fczenlemenin yap\u0131lmas\u0131 ve bildirimin, noter kanal\u0131yla ihbar \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n kabul edilmesi, son derece yerindedir. Zira aksi halde anayasal hakk\u0131n, keyfi \u015fekilde engellenmesi, geciktirilmesi veya yasaklanmas\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n
2. Anayasa Mahkemesi (AYM)\u2019nin Konu Hakk\u0131ndaki G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin izne ba\u011flanmas\u0131n\u0131n, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanarak; Anayasan\u0131n 13. maddesinde yer alan “Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fc”\u00a0 ifadesinin, Anayasa metnini yani lafz\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi; temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere yap\u0131lan m\u00fcdahalelerin Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne uygun olmas\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n, \u00f6zellikle Anayasan\u0131n \u00e7e\u015fitli maddeleriyle getirilen ek g\u00fcvenceler s\u00f6z konusu oldu\u011funda \u00f6nem ta\u015f\u0131makta oldu\u011fu; Anayasan\u0131n, \u00e7o\u011fu durumda bir hak veya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yaln\u0131zca tan\u0131makla yetinmeyerek onun kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na almak i\u00e7in baz\u0131 y\u00f6nlerini ayr\u0131ca vurgular veya baz\u0131 y\u00f6nlerine belli bir \u00f6nem atfederek koruma alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131; Anayasa koyucunun bir hakk\u0131 tan\u0131man\u0131n yan\u0131nda o hakk\u0131n norm alan\u0131na giren bir boyutunu ayr\u0131ca ve \u00f6zel olarak ifade etti\u011fi, buna ili\u015fkin ek bir g\u00fcvence getirmesinin de m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fi; bu ba\u011flamda Anayasan\u0131n \u00e7e\u015fitli maddelerinde d\u00fczenlenen hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin olarak Anayasan\u0131n 13. maddesinde belirtilenlere ek olarak getirilen g\u00fcvencelerle uyumlu olmayan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131; Anayasan\u0131n 34. maddesinde yer alan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n izin alma \u015fart\u0131na ba\u011flanamayaca\u011f\u0131 g\u00fcvencesinin, Anayasada \u00f6zel bi\u00e7imde korundu\u011fu; dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan hakk\u0131n izin almadan kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik pozitifle\u015fmi\u015f g\u00fcvenceyi ihlal edecek nitelikte yap\u0131lan bir s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n, Anayasada ilgili temel hakk\u0131 d\u00fczenleyen maddedeki s\u0131n\u0131rlama sebeplerine dayansa bile kural olarak Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131; Anayasa Mahkemesi, norm denetiminde, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yap\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nce bildirim verilmesi \u015fart\u0131 getiren 2911 say\u0131l\u0131\u00a0Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri Kanunu\u2019nun 10. maddesini Anayasaya uygun bulurken, bildirim sisteminde, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yap\u0131labilmesi i\u00e7in yetkili makama bildirimde bulunulmas\u0131n\u0131n yeterli oldu\u011fu ve yetkili makam\u0131n onay\u0131n\u0131n aranmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle bildirim sistemi \u00f6ng\u00f6ren d\u00fczenlemenin Anayasa ile getirilen izne ba\u011flanamama g\u00fcvencesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esine dayand\u0131\u011f\u0131; Anayasan\u0131n 13. maddesinde belirtilenlere ek olarak Anayasa\u2019n\u0131n 34. maddesinde hakk\u0131n izne ba\u011flanamamas\u0131 \u015feklindeki g\u00fcvencesiyle ayk\u0131r\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131n ifade edildi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
C. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Yerleri<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri, t\u00fcm il ve il\u00e7e s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde her yerde yap\u0131labilmektedir. Ancak\u00a0 bu husus, yer bak\u0131m\u0131ndan hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmemektedir. Zira il ve il\u00e7elerde toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131, kamu d\u00fczenini ve genel asayi\u015fi bozmayacak, vatanda\u015flar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 ve katlan\u0131lmaz derecede zorla\u015ft\u0131rmayacak \u015fekilde ve yasakl\u0131 yerlere ili\u015fkin m. 22\/1\u2019de yer alan s\u0131n\u0131rlamalara uyulmas\u0131 kayd\u0131yla mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclki amiri taraf\u0131ndan belirlenmektedir. Ancak bu belirleme yap\u0131l\u0131rken, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde grubu bulunan siyasi partilerin il ve il\u00e7e temsilcileri ile g\u00fczerg\u00e2h\u0131n ge\u00e7ece\u011fi il\u00e7e ve il belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, en \u00e7ok \u00fcyeye sahip \u00fc\u00e7 sendikan\u0131n ve kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n il ve il\u00e7e temsilcilerinin g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
\u0130l ve il\u00e7enin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, geli\u015fmi\u015fli\u011fi ve yerle\u015fim \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak birden fazla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131 belirlenebilmekte olup; belirlenen toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131, yerel gazeteler ve internet haber siteleri ile valilik ve kaymakaml\u0131k internet sitelerinden ilan edilerek halka duyurulmaktad\u0131r. Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131 hakk\u0131nda sonradan yap\u0131lacak de\u011fi\u015fiklikler de, ayn\u0131 y\u00f6ntemle yap\u0131lmakta ve bu de\u011fi\u015fiklikler, duyurudan on be\u015f g\u00fcn sonra ge\u00e7erli olmaktad\u0131r. Birden fazla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yer ve g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131n belirlendi\u011fi il ve il\u00e7elerde d\u00fczenleme kurulu, belirlenen yer ve g\u00fczerg\u00e2hlardan kamu d\u00fczenini ve genel asayi\u015fi bozmayacak birisini tercih edebilme hakk\u0131na sahip bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
D. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Zaman\u0131<\/p>\n
Toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler ile bu ama\u00e7la toplanmalara g\u00fcne\u015f do\u011fmadan ba\u015flanamamaktad\u0131r. Yasal d\u00fczenleme emredici nitelikte olup; maddede belirtilen zamana uyulmamas\u0131, toplant\u0131 ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hukuka ayk\u0131r\u0131 k\u0131lmaktad\u0131r. Bu sebeple yasal s\u0131n\u0131rlamalara uygun davran\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
E. Karine <\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 kanunun 8. maddesiyle kabul edilen husus, karineyi i\u015faret etmekte olup; madde metninde toplant\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerin, toplant\u0131 s\u00fcresince umuma a\u00e7\u0131k yer say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade edilmektedir. H\u00fckm\u00fcn, emredici nitelikte olmas\u0131 sebebiyle karinenin, kesin ve ayn\u0131 zamanda kanuni karine oldu\u011fu de\u011ferlendirilmekte ve adi karineden farkl\u0131 olarak aksinin ispat\u0131na imkan bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
III. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN SINIRLANMASI VE \u00c7EK\u0130RDEK HAK KISMI<\/p>\n
A.\u00a0 Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn S\u0131n\u0131rlanmas\u0131<\/p>\n
1. Anayasal D\u00fczenlemeler Uyar\u0131nca Kural ve \u0130stisna Mahiyetindeki H\u00fck\u00fcmlerle \u00c7ekirdek Hak Kavram\u0131<\/p>\n
a. Anayasan\u0131n 13. Maddesi ile 34\/2. F\u0131kras\u0131 Uyar\u0131nca Kabul Edilen Hususlar<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 denildi\u011finde; \u00f6ncelikli olarak Anayasan\u0131n 13. maddesinin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Zira Anayasan\u0131n Temel Haklar ve \u00d6devler ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n Genel H\u00fck\u00fcmler ba\u015fl\u0131kl\u0131 birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan 13. maddesi ile temel hak ve h\u00fcrriyetlerin, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi; bu s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmektedir. Bu kapsamda temel hak ve h\u00fcrriyetlerden biri olan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 da Anayasan\u0131n 13. maddesi h\u00fck\u00fcmlerine tabi olmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla s\u00f6z konusu anayasal hak bak\u0131m\u0131ndan da, genel h\u00fck\u00fcmlerde yer alan m. 13 h\u00fckm\u00fc uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131n\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olup; bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gerekleri ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Anayasan\u0131n 34. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131nda yer alan \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama sebepleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; AY m. 13 ile m. 34\u2019te yer alan anayasal h\u00fck\u00fcmlerin birlikte de\u011ferlendirilmesi sonucu; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131n\u0131n ancak,\u00a0mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla ve kanunla s\u0131n\u0131rlanabildi\u011fi; ancak m. 13\u2019te yer alan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ihlal edilmemesinin ve temel hak ve h\u00fcrriyetlerin \u00f6zlerine dokunulmamas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fte bu dokunulmamas\u0131 gereken k\u0131s\u0131m, \u00e7ekirdek hakk\u0131 ifade etmekte olup, \u00e7ekirdek hakk\u0131n s\u0131n\u0131rlanamamas\u0131 esast\u0131r. Ancak her hak gibi temel hak ve h\u00fcrriyetlerin de k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lamamas\u0131 gerekli ve ayn\u0131 zamanda zorunludur.\u00a0<\/p>\n
b. Anayasan\u0131n 15. Maddesi Uyar\u0131nca Kabul Edilen Hususlar <\/p>\n
Sava\u015f, seferberlik veya ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde, milletleraras\u0131 hukuktan do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ihlal edilmemek kayd\u0131yla, durumun gerektirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde temel hak ve h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131 k\u0131smen veya tamamen durdurulabilmekte veya bunlar i\u00e7in Anayasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131 tedbirler al\u0131nabilmekte; ancak bu hallerde dahi, sava\u015f hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen \u00f6l\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda, ki\u015finin ya\u015fama hakk\u0131na, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dokunulamamakta; kimse din, vicdan, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini a\u00e7\u0131klamaya zorlanamamakta ve bunlardan dolay\u0131 su\u00e7lanamamakta; su\u00e7 ve cezalar ge\u00e7mi\u015fe y\u00fcr\u00fct\u00fclememekte; su\u00e7lulu\u011fu mahkeme karar\u0131 ile saptan\u0131ncaya kadar kimse su\u00e7lu say\u0131lamamaktad\u0131r. AY m. 15 ile, belirtilen ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 zaman ve durumlarda dahi, hi\u00e7bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rlanamayan temel ve hak h\u00fcrriyetler say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
c. Yabanc\u0131lar Hakk\u0131nda S\u0131n\u0131rlama<\/p>\n
Anayasan\u0131n 16. maddesi uyar\u0131nca; temel hak ve h\u00fcrriyetler, yabanc\u0131lar i\u00e7in, milletleraras\u0131 hukuka uygun olarak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilmektedir.<\/p>\n
2. Yasal D\u00fczenlemeler<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc bak\u0131m\u0131ndan iki farkl\u0131 s\u0131n\u0131rlama s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. Bunlardan ilki, erteleme; di\u011feri de, yasaklama \u015feklinde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
a. Ge\u00e7ici S\u00fcreyle Erteleme<\/p>\n
Bir il s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde ayn\u0131 g\u00fcnde birden \u00e7ok toplant\u0131 yap\u0131lmak istenmesi halinde valinin; emrindeki g\u00fcvenlik kuvvetlerinin ve gerekti\u011finde yararlanabilece\u011fi di\u011fer g\u00fc\u00e7lerin bu toplant\u0131lar\u0131n g\u00fcvenlik i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na varmas\u0131 halinde, toplant\u0131lardan bir k\u0131sm\u0131n\u0131 on g\u00fcn\u00fc a\u015fmamak \u00fczere bir kez erteleyebilme yetkisi bulunmaktad\u0131r. Ancak bu ertelemede m\u00fcracaat \u00f6nceli\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak zorunda olup; bu h\u00fck\u00fcm, emredici nitelikte bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir b\u00f6lge valili\u011fine ba\u011fl\u0131 illerden, birden \u00e7ok ilde ayn\u0131 g\u00fcnde toplant\u0131 yapmak i\u00e7in bildirim verilmesi \u00fczerine, toplant\u0131 g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak amac\u0131yla ilgili valilerce b\u00f6lge valili\u011finden takviye istenmesi ve b\u00f6lge valisinin bu isteklerin kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na varmas\u0131 halinde; b\u00f6lge valili\u011fince, takviye g\u00f6nderilemeyen illerdeki toplant\u0131lar, on g\u00fcn\u00fc a\u015fmamak \u00fczere bir kez ertelenebilmektedir.<\/p>\n
Ayn\u0131 g\u00fcnde birden \u00e7ok b\u00f6lge valili\u011fine ba\u011fl\u0131 illerde toplant\u0131 yapmak i\u00e7in bildirim verilmesi \u00fczerine, toplant\u0131 g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak amac\u0131yla ilgili b\u00f6lge valilerince \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan takviye istenmesi ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca bu isteklerin kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131na var\u0131lmas\u0131 halinde; \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nca, takviye g\u00f6nderilemeyen b\u00f6lge valili\u011fine ba\u011fl\u0131 illerdeki toplant\u0131lar, on g\u00fcn\u00fc a\u015fmamak \u00fczere bir kez ertelenebilmektedir. Ertelemede m\u00fcracaat \u00f6nceli\u011fi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Vali veya kaymakamlarca ertelenen veya yasaklanan toplant\u0131lara ili\u015fkin gerek\u00e7eli erteleme veya yasaklama kararlar\u0131, ilgililere tebli\u011f edilmekte olup; bu kararlar hakk\u0131nda, b\u00f6lge valili\u011fine ve \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na, b\u00f6lge valilerince ertelenen veya yasaklanan toplant\u0131lar i\u00e7inse \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bilgi verilmesi zorunlu olmaktad\u0131r.\u00a0<\/p>\n
b. Ge\u00e7ici S\u00fcreyle Olmayan Erteleme veya Yasaklama<\/p>\n
B\u00f6lge valisi, vali veya kaymakam; mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla belirli bir toplant\u0131y\u0131, bir ay\u0131 a\u015fmamak \u00fczere erteleyebilme veya su\u00e7 i\u015flenece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcut olmas\u0131 h\u00e2linde, yasaklayabilme yetkisine sahiptir.<\/p>\n
B\u00f6lge valisi; mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, su\u00e7 i\u015flenmesinin \u00f6nlenmesi, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n ve genel ahl\u00e2k\u0131n veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131 amac\u0131yla b\u00f6lgeye dahil illerin birinde veya birka\u00e7\u0131nda ya da bir ilin bir veya birka\u00e7 il\u00e7esinde b\u00fct\u00fcn toplant\u0131lar\u0131 bir ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere erteleyebilmektedir. Benzer \u015fekilde valiler de ayn\u0131 sebeplere dayal\u0131 olarak ve su\u00e7 i\u015flenece\u011fine dair a\u00e7\u0131k ve yak\u0131n tehlikenin mevcut olmas\u0131 h\u00e2linde; ile ba\u011fl\u0131 il\u00e7elerin birinde veya birka\u00e7\u0131nda b\u00fct\u00fcn toplant\u0131lar\u0131 bir ay\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere yasaklayabilme yetkisine haizdir. Yasaklama karar\u0131, gerek\u00e7eli olarak verilmek zorunda olup; karar\u0131n \u00f6zetinin, yasaklaman\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 yerlerde mutat vas\u0131talarla ilan edilmesi ve ayr\u0131ca \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bilgi verilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
IV. YASAKLAR VE CEZALAR<\/p>\n
A. Yasaklar<\/p>\n
Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin; yasakl\u0131 yerlerde (parklarda, mabetlerde, kamu hizmeti g\u00f6r\u00fclen bina ve tesislerde ve bunlar\u0131n eklentilerinde ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019ne bir kilometre uzakl\u0131ktaki alan i\u00e7inde) veya bildirimsiz ya da belirtilen g\u00fcn ve saat d\u0131\u015f\u0131nda; ba\u015fta ate\u015fli silahlar veya havai fi\u015fek, molotof ve benzeri el yap\u0131m\u0131 olanlar d\u00e2hil patlay\u0131c\u0131 maddeler veya her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici aletler veya ta\u015f, sopa, demir ve lastik \u00e7ubuklar, bo\u011fma teli veya zincir, demir bilye ve sapan gibi bereleyici ve bo\u011fucu ara\u00e7lar veya yak\u0131c\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131, yaralay\u0131c\u0131 eczalar veya di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc zehirler veya her t\u00fcrl\u00fc sis, gaz ve benzeri maddeler ile yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fct ve topluluklara ait amblem ve i\u015faret ta\u015f\u0131narak veya bu i\u015faret ve amblemleri \u00fczerinde bulunduran \u00fcniformay\u0131 and\u0131r\u0131r giysiler giyilerek veya kimliklerini gizlemek amac\u0131yla y\u00fczlerini tamamen veya k\u0131smen bez vesair unsurlarla \u00f6rterek, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine kat\u0131lmak \u015feklinde; kanunlar\u0131n su\u00e7 sayd\u0131\u011f\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yan afi\u015f, pankart, d\u00f6viz, resim, levha, ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ta\u015f\u0131narak veya bu nitelikte sloganlar s\u00f6ylenerek veya ses cihazlar\u0131 ile yay\u0131nlanmak olmak \u00fczere kanunda belirtilen di\u011fer esaslara ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde; kanun uyar\u0131nca al\u0131nan ertelenme ve yasaklanma karar ve hallerine muhalefet ile; propaganda ve \u00e7a\u011fr\u0131 alet ve ara\u00e7lar\u0131nda; halk\u0131 su\u00e7 i\u015flemeye \u00f6zendiren veya k\u0131\u015fk\u0131rtan yaz\u0131 veya resim bulundurulmas\u0131 suretiyle; toplant\u0131 veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yap\u0131laca\u011f\u0131 tarihten bir \u00f6nceki g\u00fcnden toplant\u0131 veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ba\u015flayaca\u011f\u0131 saate kadar, g\u00fcne\u015fin do\u011fu\u015fundan bat\u0131\u015f\u0131na kadarki zaman i\u00e7inde olmak kayd\u0131yla ses y\u00fckselten veya ileten herhangi bir alet veya ara\u00e7 ile \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131labilmesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu s\u00fcre d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7a\u011fr\u0131 i\u00e7in s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en alet veya ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131yla; kapal\u0131 yer toplant\u0131lar\u0131nda, ses y\u00fckseltici alet veya ara\u00e7larla d\u0131\u015far\u0131ya yay\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla; halka kar\u015f\u0131, do\u011frudan do\u011fruya veya ses y\u00fckselten veya ileten herhangi bir alet veya ara\u00e7 ile s\u00f6z s\u00f6yleyerek veya seslenerek veya bas\u0131lm\u0131\u015f veya \u00e7o\u011falt\u0131lm\u0131\u015f veya elle yaz\u0131lm\u0131\u015f veya \u00e7izilmi\u015f ka\u011f\u0131tlar\u0131 duvarlara veya di\u011fer yerlere yap\u0131\u015ft\u0131rarak veya da\u011f\u0131tarak veya benzeri ara\u00e7 ve yollarla halk\u0131 kanuna ayk\u0131r\u0131 toplant\u0131 veya y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00f6zendirilmek veya k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmak \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131 yasakt\u0131r.<\/p>\n
B. Cezalar<\/p>\n
1. \u00d6zel Kanun<\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 kanunun cezai nitelikteki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmleri ile; yasaklara ayk\u0131r\u0131 hareket edilmesi, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne veya devam\u0131na engel olunmas\u0131, huzur ve s\u00fckunu bozma fiillerinin i\u015flenmesi, kanuna ayk\u0131r\u0131 propaganda vas\u0131talar\u0131 ve su\u00e7 i\u015flemeye te\u015fvik etme halleri ile direnme (ihtara ve zor kullanmaya ra\u011fmen da\u011f\u0131lmamakta \u0131srar etme) fiillerinin sergilenmesi; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine, ate\u015fli silahlar veya havai fi\u015fek, molotof ve benzeri el yap\u0131m\u0131 olanlar d\u00e2hil patlay\u0131c\u0131 maddeler veya her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici aletler veya ta\u015f, sopa, demir ve lastik \u00e7ubuklar, bo\u011fma teli veya zincir, demir bilye ve sapan gibi bereleyici ve bo\u011fucu ara\u00e7lar veya yak\u0131c\u0131, a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131, yaralay\u0131c\u0131 eczalar veya di\u011fer her t\u00fcrl\u00fc zehirler veya her t\u00fcrl\u00fc sis, gaz ve benzeri maddeler ta\u015f\u0131yarak veya kimliklerini gizlemek amac\u0131yla y\u00fczlerini tamamen veya k\u0131smen bez vesair unsurlarla \u00f6rterek ya da yasa d\u0131\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fct ve topluluklara ait amblem ve i\u015faret ta\u015f\u0131yarak veya bu i\u015faret ve amblemleri \u00fczerinde bulunduran \u00fcniformay\u0131 and\u0131r\u0131r giysiler giyerek ya da kanunlar\u0131n su\u00e7 sayd\u0131\u011f\u0131 nitelik ta\u015f\u0131yan afi\u015f, pankart, d\u00f6viz, resim, levha, ara\u00e7 ve gere\u00e7ler ta\u015f\u0131yarak veya bu nitelikte sloganlar s\u00f6yleyerek veya ses cihazlar\u0131 ile yay\u0131nlayarak kat\u0131l\u0131m sa\u011flanmas\u0131 halinde,\u00a0 bu su\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yapt\u0131r\u0131m olarak h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte hapis cezalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
2. Genel Kanun<\/p>\n
2911 say\u0131l\u0131 yasada h\u00fck\u00fcm bulunmayan ve a\u00e7\u0131k\u00e7a su\u00e7 te\u015fkil etmesine ra\u011fmen \u00f6zel kanun kapsam\u0131nda d\u00fczenlenmeyen eylemler bak\u0131m\u0131ndan 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Usul Kanunu <\/p>\n
Gerek 2911 say\u0131l\u0131 gerekse 5237 say\u0131l\u0131 kanunlar\u0131n kapsam\u0131na giren su\u00e7lar\u0131n i\u015flenmesi halinde, soru\u015fturma ve yarg\u0131lama usul\u00fc bak\u0131m\u0131ndan 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu uygulama alan\u0131 bulmaktad\u0131r.<\/p>\n
V. ANAYASA MAHKEMES\u0130\u2019N\u0130N TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dc D\u00dcZENLEME HAKKINA DA\u0130R \u00d6NEML\u0130 G\u00d6R\u00dc\u015eLER\u0130 \u0130LE GEREK\u00c7ELER\u0130 <\/p>\n
A. H\u00fckm\u00fcn A\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n Geri B\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) Kararlar\u0131 Nedeniyle Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc D\u00fczenleme Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edilmesi \u00a0<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; HAGB karar\u0131 sonras\u0131nda ki\u015filerin daha sonra su\u00e7lu olma ve cezaland\u0131r\u0131lma ihtimallerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam etti\u011fi; ceza tehdidi alt\u0131nda bulunman\u0131n, ki\u015finin daha sonra d\u00fczenlenecek toplanma ve g\u00f6sterilere kat\u0131lma konusunda cayd\u0131r\u0131c\u0131 etki olu\u015fturabildi\u011fi; bu nedenle HAGB karar\u0131 verilmi\u015f olsa da hakka yap\u0131lan m\u00fcdahale sonucunda ki\u015finin ma\u011fduriyet stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn devam etti\u011fi; Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan, HAGB karar\u0131yla sonu\u00e7lanan bir\u00e7ok ba\u015fvuruda derece mahkemesi kararlar\u0131n\u0131n ilgili ve yeterli gerek\u00e7e i\u00e7ermedi\u011fi gerek\u00e7esiyle ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ya da toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 gibi \u00e7e\u015fitli temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ihlal edildi\u011fi, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n neredeyse t\u00fcm ilkelerinin sistemsel bi\u00e7imde yok say\u0131larak usul g\u00fcvencelerinin istismar edildi\u011fi kanaatine var\u0131ld\u0131\u011f\u0131; HAGB kurumunu olu\u015fturan mevzuat\u0131n ba\u015fta ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olmak \u00fczere temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u00fcrekli ihlallerine yol a\u00e7an yap\u0131sal sorunlar ihtiva etti\u011fi ve s\u00f6z konusu sorunlar\u0131n kanun koyucunun d\u00fczenlemesi d\u0131\u015f\u0131nda bir yolla -s\u00f6z gelimi yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan yorumlarla- ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131; mevcut durumda ilk derece mahkemelerinin ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n, ba\u015fvuruya konu t\u00fcm kararlarda uygulama alan\u0131 bulan HAGB kurumunun ba\u015fvurucular\u0131n\u0131n Anayasan\u0131n 26. ve 34. maddeleri ile korunan anayasal haklar\u0131na y\u00f6nelik ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emedi\u011fi; Anayasa Mahkemesi\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm de\u011ferlendirmeler sonucunda eldeki ba\u015fvurulara konu HAGB kurumunun uygulanmas\u0131ndan kaynaklanan m\u00fcdahalelerin kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 kanaatine ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131; Anayasa Mahkemesi\u2019nin, ilk derece mahkemelerinin anayasal g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde HAGB karar\u0131 vermeleri h\u00e2linde, bu ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n itiraz mercilerince de\u011ferlendirilip de\u011ferlendirilmedi\u011finin, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan son derece \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir.<\/p>\n
B. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Hakk\u0131n\u0131n Kullan\u0131lmas\u0131na Kar\u015f\u0131 Cayd\u0131r\u0131c\u0131 Cezalar Verilmesi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan; toplant\u0131 hakk\u0131 \u00e7er\u00e7evesindeki “s\u0131n\u0131rlama” kavram\u0131n\u0131n, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu gibi sadece hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131ndan \u00f6nceki baz\u0131 \u00f6nleyici tedbirleri de\u011fil, hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda veya kullan\u0131ld\u0131ktan sonra yap\u0131lan muameleleri de kapsad\u0131\u011f\u0131; g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin, \u00e7o\u011fu kez siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerin iletilmesi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131 kapsam\u0131nda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn unsurlar\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131; dolay\u0131s\u0131yla bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir g\u00f6steri s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lanlar veya g\u00f6steri sonras\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131lara y\u00f6nelik soru\u015fturma ve cezaland\u0131rmalar\u0131n da toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan davran\u0131\u015flar olarak kabul edilebildi\u011fi; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla bir araya gelmi\u015f kalabal\u0131klar\u0131n toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike olu\u015fturmayan ve \u015fiddet i\u00e7ermeyen davran\u0131\u015flar\u0131na devletin sab\u0131r ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6stermesinin \u00e7o\u011fulcu demokrasinin gere\u011fi oldu\u011fu; bu \u00e7er\u00e7evede i\u00e7erisinde baz\u0131 usuls\u00fczl\u00fckler ve hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar tespit edilen ancak bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l nitelikte olan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerine i\u015ftirak edenlere uygulanan hapis cezas\u0131, HAGB veya hapis cezas\u0131n\u0131n ertelenmesi gibi m\u00fcdahalelerin, Anayasa\u2019da ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve toplanma ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131 h\u00e2lihaz\u0131rda kullanan ki\u015filerin ve toplumun di\u011fer mensuplar\u0131n\u0131n serbest\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7\u0131klamaktan, toplant\u0131 ve g\u00f6sterilere kat\u0131lmaktan cayd\u0131rabildi\u011fi; bu do\u011frultuda keyf\u00ee uygulamalardan ve usuls\u00fcz s\u0131n\u0131rland\u0131rmalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 i\u00e7in derece mahkemelerince bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir toplant\u0131ya, tedbir almak veya al\u0131nan tedbirlere ayk\u0131r\u0131 davrananlara ceza vermek suretiyle yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik bir toplumda gerekli oldu\u011funun ilgili ve yeterli gerek\u00e7e ile ortaya konulmas\u0131, somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda bildirimde bulunulmadan toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yap\u0131lmas\u0131n\u0131 hakl\u0131 k\u0131lacak gerek\u00e7elerin olmas\u0131, kamu d\u00fczeni ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 aras\u0131nda adil bir denge kurulmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmektedir.<\/p>\n
C. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc S\u0131ras\u0131nda G\u00fc\u00e7 Kullan\u0131m\u0131 ve \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz M\u00fcdahale <\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; Anayasa\u2019n\u0131n 34. maddesinin; fikirlerin silahs\u0131z ve sald\u0131r\u0131s\u0131z, ba\u015fka bir ifade ile bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ortaya konulabilmesi i\u00e7in toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131; dolay\u0131s\u0131yla toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n, \u015fiddete ba\u015fvurmayan ve fikirlerini bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ortaya koyan bireylerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 oldu\u011fu; demokratik bir toplumda mevcut d\u00fczene itiraz eden ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l y\u00f6ntemlerle d\u00fczenin de\u011fi\u015ftirilmesini savunan ki\u015filere, siyasi fikirlerini toplant\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve di\u011fer yasal ara\u00e7larla ifade edebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131n sunulmas\u0131 gerekti\u011fi; \u015fiddet kullanma niyetinde olan ki\u015filerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 veya d\u00fczenledi\u011fi g\u00f6sterilerin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplanma kavram\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu; toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131n, \u015fiddete kar\u0131\u015fmayan ve fikirlerini bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir \u015fekilde ortaya koyan bireylerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 oldu\u011fu; dolay\u0131s\u0131yla toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na yap\u0131lan bir m\u00fcdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lam\u0131yorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamakla birlikte orant\u0131l\u0131 de\u011filse, bu m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun bir m\u00fcdahale olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi; kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan organlar\u0131n, kanunlar\u0131 -toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zorla\u015ft\u0131racak derecede- kat\u0131 yorumlayarak mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usullere tam olarak uyulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmelerinin, tek ba\u015f\u0131na toplant\u0131 veya g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l niteli\u011fini ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131; bu durumun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n toplanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmesini hakl\u0131 g\u00f6stermedi\u011fi; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla bir araya gelmi\u015f ki\u015filerin toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131 kullan\u0131rken kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehlike olu\u015fturmayan ve \u015fiddet i\u00e7ermeyen davran\u0131\u015flar\u0131na devletin sab\u0131r ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc g\u00f6stermesinin \u00e7o\u011fulcu demokrasinin gere\u011fi oldu\u011fu; kolluk kuvvetlerince yap\u0131lan m\u00fcdahalelerin, k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n asgari e\u015fi\u011fine ula\u015fmamas\u0131 durumunda da toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmi\u015f olabilece\u011fi; m\u00fcdahalenin a\u011f\u0131rl\u0131k derecesi ve Anayasan\u0131n 17. maddesinin maddi boyutunun ihlal edilip edilmedi\u011finin, toplant\u0131 hakk\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lacak de\u011ferlendirmede dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken unsurlar oldu\u011fu; \u00f6te yandan Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n usul boyutunun ihlal edildi\u011fine karar verilmesinin, dosyadaki bilgi ve belgelerin toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir karara ula\u015fmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde an\u0131lan hak kapsam\u0131nda inceleme yap\u0131lmas\u0131na ve somut olaylar\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi h\u00e2llerde ihlal sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131na engel te\u015fkil etmemekte oldu\u011fu; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc s\u0131ras\u0131nda meydana gelen olaylara ili\u015fkin olarak adli makamlar\u0131n soru\u015fturmay\u0131 \u00f6zenle y\u00fcr\u00fctme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin bulundu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
D. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l Toplant\u0131 ve G\u00f6sterilere Haz\u0131rl\u0131klara M\u00fcdahalenin Zorunlu Toplumsal \u0130htiyaca Dayanmamas\u0131<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan; toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan kamu d\u00fczenine y\u00f6nelik tehditlerin ger\u00e7eklik de\u011feri ta\u015f\u0131mas\u0131 h\u00e2linde, yetkili makamlar\u0131n bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabildi\u011fi; al\u0131nan bu tedbirlere ayk\u0131r\u0131 toplant\u0131lar d\u00fczenlenmesi, bu t\u00fcr toplant\u0131lara i\u015ftirak edilmesi veya bu t\u00fcr toplant\u0131larda su\u00e7lar i\u015flenmesi h\u00e2linde de cezalar verilebildi\u011fi; toplant\u0131 hakk\u0131ndaki\u00a0s\u0131n\u0131rlama\u00a0kavram\u0131n\u0131n, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu gibi hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6ncesinde, kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda veya kullan\u0131ld\u0131ktan sonra yap\u0131lan muameleleri kapsad\u0131\u011f\u0131; yap\u0131lacak bir toplant\u0131ya y\u00f6nelik haz\u0131rl\u0131k hareketleri i\u00e7in de ba\u015fka hukuk normlar\u0131n\u0131n ihlal edilmemesi kayd\u0131yla yukar\u0131da an\u0131lan ve toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlemeye ili\u015fkin ilkelerin uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi; toplant\u0131ya ili\u015fkin bildirilerin veya duyurular\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesine veya duyurular\u0131n as\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik i\u015flemlerin veya kararlar\u0131n, kamu otoritelerince ilgili ve yeterli gerek\u00e7e ile ortaya konulamad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece toplant\u0131 ve g\u00f6steri d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n ihlaline yol a\u00e7aca\u011f\u0131; bu \u00e7er\u00e7evede Anayasa Mahkemesi\u2019nin, toplatma ve\u00a0el koyma\u00a0karar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucunun toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131na etkisini, derece mahkemelerinin kararlar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esiyle birlikte ve yukar\u0131daki ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda de\u011ferlendirdi\u011fi a\u00e7\u0131klanmaktad\u0131r.<\/p>\n
E. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l G\u00f6steri veya Bas\u0131n A\u00e7\u0131klamas\u0131na Kat\u0131lma Nedeniyle Kamu G\u00f6revlilerine Disiplin Cezas\u0131 Verilmesi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin; Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) kararlar\u0131nda, devletin kamu hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan memurlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6rmesinin, ayr\u0131ca onlara \u00f6dev ve sorumluluklar y\u00fcklemesinin, memurlar\u0131n stat\u00fcleri gere\u011fi me\u015fru bir durum oldu\u011funun ifade edildi\u011fi, ancak kamu g\u00f6revlilerinin de birey oldu\u011funun, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olma, \u00fclke sorunlar\u0131yla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal y\u00f6nlerinin bulundu\u011funun ve bu do\u011frultuda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (S\u00f6zle\u015fme) 10. ve 11. maddelerinden yararland\u0131klar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde vurguland\u0131\u011f\u0131; Anayasa Mahkemesi\u2019nin ise, kamu g\u00f6revlisi olman\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m ayr\u0131cal\u0131klar ve avantajlar\u0131n yan\u0131nda baz\u0131 k\u00fclfet ve sorumluluklara katlanmay\u0131, di\u011fer ki\u015filerin ba\u011fl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamalara tabi olmay\u0131 da gerektirdi\u011fini belirtti\u011fi; ki\u015finin kamu g\u00f6revine kendi iste\u011fi ile girmekle bu stat\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi ayr\u0131cal\u0131klardan yararlanmay\u0131 ve k\u00fclfetlere katlanmay\u0131 kabul etmi\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, kamu hizmetinin kendine has \u00f6zelliklerinin bu avantaj ve s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti\u011fi; bu kapsamda kamu g\u00f6revlilerinin kendileri hakk\u0131nda disiplin cezas\u0131na h\u00fckmedilmesini gerektirecek davran\u0131\u015flardan ka\u00e7\u0131nma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda oldu\u011fu; kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda verilen disiplin cezalar\u0131n\u0131n hukuka uygunlu\u011funu denetleyen yarg\u0131 mercilerinin ise \u00f6ncelikle somut olayda kamu g\u00f6revlisine atfedilebilir bir kusur olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemeleri gerekti\u011fi; yarg\u0131 mercilerinin daha sonra h\u00fckmedilen cezayla kamusal \u00f6nemi bulunan objektif amaca ula\u015f\u0131l\u0131p ula\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek ve b\u00f6ylece cezan\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygunlu\u011funu ortaya koyabilmek i\u00e7in kusurlu davran\u0131\u015f\u0131n kamu g\u00f6revini ne \u015fekilde etkiledi\u011fini, bu etkilenmeyle orant\u0131l\u0131 bir disiplin cezas\u0131na h\u00fckmedilip h\u00fckmedilmedi\u011fini ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7eyle ortaya koymas\u0131 gerekti\u011fi hususlar\u0131n\u0131 aktard\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
F. Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Sonras\u0131ndaki \u0130dari \u0130\u015flemlerle \u00d6l\u00e7\u00fcs\u00fcz M\u00fcdahale \u00a0<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi taraf\u0131ndan; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n, sadece kullan\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda de\u011fil kullan\u0131lmas\u0131ndan sonraki i\u015flemlerin de hak \u00fczerinde “s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131” etkisinin bulundu\u011fu; bu sebeple ba\u015fvurucular\u0131n kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne kolluk kuvvetlerince herhangi bir m\u00fcdahalede bulunulmam\u0131\u015f olsa bile daha sonra ba\u015fvurucular\u0131n idari para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131na y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale oldu\u011funun kabul edilmesi gerekti\u011fi; kamu otoritelerinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na Kabahatler Kanunu uyar\u0131nca verecekleri idari para cezalar\u0131n\u0131n toplanma hakk\u0131na y\u00f6nelik dolayl\u0131 bir m\u00fcdahale olu\u015fturma riskinin bulundu\u011fu; bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir toplant\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi trafi\u011fi aksatmas\u0131 veya kamu d\u00fczenini belirli oranda bozmas\u0131n\u0131n katlan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yarg\u0131 kararlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nmak isteyen idari kamu otoritelerinin, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara y\u00f6nelik idari para cezalar\u0131 uygulayabilmekte oldu\u011fu; Anayasa Mahkemesi\u2019nin, verilen idari para cezas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 olan kabahatin d\u00fczenlendi\u011fi kanundaki unsurlar\u0131n\u0131n somut olayda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kamu otoritesi taraf\u0131ndan gerek\u00e7elendirilerek ortaya konulmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fi; \u00f6rne\u011fin emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f kabahatinin uygulanabilmesi i\u00e7in kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni veya genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131n\u0131n somut olayda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya konulmas\u0131 gerekti\u011fi; aksi takdirde hafif nitelikte olan bir idari para cezas\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 kullanan ki\u015filerde cayd\u0131r\u0131c\u0131 etki do\u011furmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
G. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc Sonras\u0131nda Emre \u0130taatsizlik Nedeniyle Verilen \u0130dari Para Cezas\u0131n\u0131n Kanunilik \u00d6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc Ta\u015f\u0131mamas\u0131<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nce; 5326 say\u0131l\u0131 Kabahatler Kanunu\u2019nun 32. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f kabahatinin olu\u015fabilmesi i\u00e7in yetkili makamlar taraf\u0131ndan hukuka uygun bi\u00e7imde verilmi\u015f bir emrin bulunmas\u0131 gerekti\u011fi; ayr\u0131ca yetkili organlar taraf\u0131ndan verilen bu emrin, adli i\u015flemler, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131 ama\u00e7lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle verilmesi ve emrin usul\u00fcne uygun olarak ilan edilmesi gerekti\u011fi; buna uygun olarak bir toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc esnas\u0131nda grubun da\u011f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan ihtarlara uymaman\u0131n kendi ba\u015f\u0131na 5326 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 32. maddesi anlam\u0131nda emre itaatsizlik kabahatini olu\u015fturmayabilece\u011fi; an\u0131lan kanun h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re idari yapt\u0131r\u0131m karar\u0131n\u0131n uygulanabilmesi i\u00e7in daha \u00f6nceden ilan edilmi\u015f bir emrin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu ki\u015filerin do\u011frudan emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015fla ili\u015fkilendirilmelerinin gerekti\u011fi; aksi takdirde emre ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015fa istinaden kesilen idari para cezalar\u0131n\u0131n\u00a0bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapma ya da toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapma\u00a0fiili bak\u0131m\u0131ndan kanunilik unsurunu ta\u015f\u0131mamas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kabildi\u011fi ifade edilmektedir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I. TOPLANTI VE G\u00d6STER\u0130 Y\u00dcR\u00dcY\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcN MAH\u0130YET\u0130 \u0130LE MEVZUATIMIZDAK\u0130 YER\u0130 A. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Mahiyeti ile Ki\u015fi Bak\u0131m\u0131ndan Kapsam\u0131 1. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn Mahiyeti Nedir ya da Hak M\u0131d\u0131r? Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc yapmak, bir hakt\u0131r. Hatta yaln\u0131zca alelade ve s\u0131radan bir hak de\u011fil, Anayasal d\u00fczeyde kabul edilmi\u015f olan ve temel hak ve h\u00fcrriyetler kapsam\u0131nda yer alan \u00e7ok \u00f6nemli bir hakt\u0131r. Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131, 1982 Anayasas\u0131n\u0131n (AY) Temel Hak ve \u00d6devler ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n Ki\u015finin Haklar\u0131 ve \u00d6devleri ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan 34. madde ile d\u00fczenleme alan\u0131 bulmaktad\u0131r. Madde, Toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131 ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmakta ve toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesinin do\u011frudan temel bir hak oldu\u011funu ifade etmektedir. 2. Toplant\u0131 ve G\u00f6steri Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc, Kimlere Tan\u0131nmakta ve Bu Hakk\u0131n Kapsam\u0131na Kimler Girmektedir? a. Kural Anayasal d\u00fczenleme incelendi\u011finde; madde metninin ilk olarak \u201cherkes\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ifade de, toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme temel hak ve h\u00fcrriyetinin kapsam\u0131na herkesin girdi\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu ifadeden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenlenmesi, yaln\u0131zca vatanda\u015flara tan\u0131nan bir hak olmay\u0131p T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayan bir kimse de bu haktan faydalanabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayan T\u00fcrk soylu kimse veya di\u011fer yabanc\u0131 uyruklu kimse ya da vatans\u0131z kimse gibi.. …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-37227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n