Olaylar<\/p>\n
Sulh hukuk mahkemesinde a\u00e7\u0131lan davada sahte bilirki\u015fi raporu d\u00fczenlendi\u011fi i\u00e7in davan\u0131n kaybedildi\u011fi iddias\u0131yla h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan maddi ve manevi tazminat davas\u0131n\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay dairesi, temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere davan\u0131n reddine h\u00fckmetmi\u015ftir. Bu karar\u0131n temyizi \u00fczerine Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu (HGK) dava de\u011feri temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n miktar itibar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle temyiz talebinin reddine kesin olarak karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ddialar<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu gerek\u00e7esine dayan\u0131larak devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n reddine ili\u015fkin karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz ba\u015fvurusunun kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Somut olayda ba\u015fvurucunun h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131 ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f, bu karara kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 temyiz ba\u015fvurusu HGK taraf\u0131ndan dava de\u011ferinin kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi, HGK’n\u0131n h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa ili\u015fkin davalarda temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131 sistematik yorumun ilgililer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011funu de\u011ferlendirmi\u015f, temyiz talebinin 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi esas al\u0131narak reddedildi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcdahalenin kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca yarg\u0131lamalar\u0131n daha k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 hususu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda s\u00f6z konusu m\u00fcdahalenin me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Somut olayda ba\u015fvurucunun temyiz talebinin dava de\u011ferinin temyiz incelemesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmesi suretiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin temyiz merciinin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn hafifletilmesi amac\u0131na ula\u015fma bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015flilik ve gereklilik unsurlar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
H\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 sorumluluk sebeplerinin d\u00fczenlenmesinin ve bu sebeplere dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n ise y\u00fcksek mahkemede (Yarg\u0131tay\u0131n ilgili hukuk dairesinde) g\u00f6r\u00fclmesinin ilgililer a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na g\u00fcvence te\u015fkil etti\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f; temyiz kanun yoluna ba\u015fvurmak i\u00e7in bir s\u0131n\u0131r belirlenmi\u015fse de baz\u0131 dengeleyici tedbirlerin\/imk\u00e2nlar\u0131n da devreye sokuldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda bireysel ba\u015fvuruya konu davan\u0131n de\u011feri de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak ba\u015fvurucunun temyiz talebinin reddedilmesi suretiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin elde edilmek istenen kamu yarar\u0131 amac\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucuya a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemedi\u011fi ve orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
—-<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
A.\u00d6. BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2019\/15444)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 5\/9\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 17\/3\/2025 – 32844<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
G\u0130ZL\u0130L\u0130K TALEB\u0130 KABUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
\u015eahap KAYMAK<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
A.\u00d6.<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Burcu HASKARAMAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu gerek\u00e7esine dayan\u0131larak devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n reddine ili\u015fkin karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz ba\u015fvurusunun kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 13\/5\/2019 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. Birinci B\u00f6l\u00fcm, ba\u015fvurunun Genel Kurul taraf\u0131ndan incelenmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR <\/p>\n
5. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
6. Ba\u015fvurucunun murisi, Kalecik Sulh Hukuk Mahkemesinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 suya m\u00fcdahalenin \u00f6nlenmesi davas\u0131nda sahte bilirki\u015fi raporu d\u00fczenlendi\u011fi i\u00e7in davay\u0131 kaybetti\u011fi iddias\u0131yla h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak Ankara 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde (Mahkeme) 12.000 TL tutar\u0131nda maddi ve manevi tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
7. Ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lama devam ederken ba\u015fvurucunun murisi vefat etmi\u015f; miras\u00e7\u0131lardan sadece ba\u015fvurucu, davay\u0131 takip edece\u011fini Mahkemeye bildirmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Mahkeme g\u00f6revsizlik karar\u0131 vermi\u015f; bu karar\u0131n taraflarca temyizi \u00fczerine (kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 14. Hukuk Dairesi (Daire) davaya ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla bakmak \u00fczere dosya esas\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131na, yeni esas kayd\u0131 yap\u0131larak dosyan\u0131n Daire esas\u0131na kaydedilmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
9. Daire 17\/4\/2018 tarihinde temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere davan\u0131n reddine h\u00fckmetmi\u015ftir. \u0130lk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi karar\u0131n gerek\u00e7esinde hatal\u0131 bilirki\u015fi raporu d\u00fczenlenmesinin yan\u0131lg\u0131ya dayal\u0131 oldu\u011fu, bilirki\u015filerin hukuki sorumluluk nedenlerinin 12\/1\/2011 tarihli ve 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda tahdidi olarak say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve talep edilen tazminat konusunun an\u0131lan Kanun’da belirtilen s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki sorumluluk gerektiren sebeplerden olmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
10. S\u00f6z konusu karar\u0131n temyizi \u00fczerine Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu (HGK) dava de\u011feri 2018 y\u0131l\u0131 temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olan 47.530 TL’nin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n miktar itibar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle temyiz talebinin reddine kesin olarak karar vermi\u015ftir. Karar\u0131n gerek\u00e7esinde 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 341. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince manevi tazminat davalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istinaf kanun yoluna ba\u015fvurulabilmesine ra\u011fmen temyiz kanun yoluna ili\u015fkin olarak mezk\u00fbr Kanun’da bir istisna yer almad\u0131\u011f\u0131ndan manevi tazminat a\u00e7\u0131s\u0131ndan temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak temyizin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Bir mahkeme karar\u0131n\u0131n temyiz edilip edilemeyece\u011fi belirlenirken karar\u0131n verildi\u011fi tarihteki hukuksal durumun esas al\u0131naca\u011f\u0131 hususuna dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. B\u00f6lge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla veya istinaf incelemesi sonucunda verdi\u011fi kararlar i\u00e7in ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 uygulan\u0131rken Yarg\u0131tay hukuk dairelerince ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verilen kararlar\u0131n temyizi i\u00e7in de bu parasal s\u0131n\u0131r\u0131n esas al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve bu s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7en kararlara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funun kabul edilmesi gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Aksi takdirde kanun koyucunun b\u00f6lge adliye mahkemesi i\u00e7in ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla veya istinaf incelemesi yapan mahkeme olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 parasal s\u0131n\u0131r d\u00e2hilinde kesin karar verme yetkisini Yarg\u0131tay hukuk dairelerine tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 sonucunun ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu, nihai h\u00fckm\u00fc 13\/4\/2019 tarihinde \u00f6\u011frendikten sonra 13\/5\/2019 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
12. 4\/2\/1983 tarihli ve 2797 say\u0131l\u0131 Yarg\u0131tay Kanunu’nun “Hukuk ve Ceza Genel Kurullar\u0131n\u0131n g\u00f6revleri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 15. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Hukuk ve Ceza Genel Kurullar\u0131n\u0131n g\u00f6revleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
…<\/p>\n
\u00a0(3)(De\u011fi\u015fik: 2\/1\/2017-KHK-680\/4 md.; Aynen kabul: 1\/2\/2018-7072\/3 md.) \u0130lk derece mahkemesi olarak ilgili dairelerce verilen h\u00fck\u00fcmlerin temyiz yoluyla incelemesini yapmak”<\/p>\n
13. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Devletin sorumlulu\u011fu ve r\u00fccu” ba\u015fl\u0131kl\u0131 46. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1)H\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki sebeplere dayan\u0131larak Devlet aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilir:”<\/p>\n
14. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Davalar\u0131n a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131 mahkeme” ba\u015fl\u0131kl\u0131 47. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1)(De\u011fi\u015fik: 1\/4\/2015-6644\/3 md.) Devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131, ilk derece ve b\u00f6lge adliye mahkemesi h\u00e2kimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131, Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde; Yarg\u0131tay Ba\u015fkan ve \u00fcyeleri ile kanunen onlarla ayn\u0131 konumda olanlar\u0131n fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 Yarg\u0131tay D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesinde ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Dava, bu dairenin Ba\u015fkan ve \u00fcyelerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 ise yarg\u0131lama Yarg\u0131tay \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Hukuk Dairesinde yap\u0131l\u0131r. Verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r. Temyiz incelemesine, karar\u0131 veren ba\u015fkan ile \u00fcyeler kat\u0131lamaz.”<\/p>\n
15. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Temyiz edilemeyen kararlar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1)B\u00f6lge adliye mahkemelerinin a\u015fa\u011f\u0131daki kararlar\u0131 hakk\u0131nda temyiz yoluna ba\u015fvurulamaz:<\/p>\n
a) Miktar veya de\u011feri k\u0131rk bin T\u00fcrk Liras\u0131n\u0131 (bu tutar d\u00e2hil) ge\u00e7meyen davalara ili\u015fkin kararlar.”<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131<\/p>\n
16. HGK’n\u0131n 20\/12\/2023 tarihli ve E.2023\/3-459, K.2023\/1298 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Dava, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun (6100 say\u0131l\u0131 Kanun) 46 nc\u0131 maddesine dayal\u0131 tazminat istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n
…<\/p>\n
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 341\/2 nci maddesi gere\u011fince manevi tazminat davalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istinaf yoluna ba\u015fvurulabilmesine ra\u011fmen temyize ili\u015fkin olarak bu \u015fekilde bir istisna yer almad\u0131\u011f\u0131ndan manevi tazminat a\u00e7\u0131s\u0131ndan temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak temyizin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
Bir mahkeme karar\u0131n\u0131n temyiz edilip edilemeyece\u011fi belirlenirken, temyiz hakk\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu (karar\u0131n verildi\u011fi) tarihteki hukuksal durum esas al\u0131nmal\u0131; karar tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanun h\u00fckm\u00fc temyiz s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden hangi d\u00fczenlemeyi i\u00e7eriyor ise ona ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
…<\/p>\n
\u00d6te yandan b\u00f6lge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla veya istinaf incelemesi sonucu verdi\u011fi kararlar i\u00e7in dahi ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 362 nci maddesinde belirtilen k\u0131rk bin T\u00fcrk Liral\u0131k temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131ndan Yarg\u0131tay hukuk dairelerince ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verilen kararlar\u0131n temyizi i\u00e7in de bu parasal s\u0131n\u0131r\u0131n esas al\u0131nmas\u0131 ve bu miktar\u0131 ge\u00e7en kararlara kar\u015f\u0131 temyiz yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funun kabul edilmesi gerekir. Aksinin kabul\u00fc h\u00e2linde Kanun’un b\u00f6lge adliye mahkemesi i\u00e7in ilk derece mahkemesi veya istinaf incelemesi yapan mahkeme olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 k\u0131rk bin T\u00fcrk Liral\u0131k parasal s\u0131n\u0131r d\u00e2hilinde kesin karar verme yetkisini Yarg\u0131tay hukuk dairelerine tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 gibi bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar ki kanun koyucunun bunu ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilemez.<\/p>\n
…<\/p>\n
T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klama ve yasal d\u00fczenlemeler birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; […] dava de\u011feri 2022 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olan 107.090 TL’nin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla, an\u0131lan karara kar\u015f\u0131 temyiz yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 miktar itibar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, davac\u0131 vekilinin temyiz ba\u015fvurusunun miktardan reddine karar vermek gerekmi\u015ftir.”<\/p>\n
17. HGK’n\u0131n 21\/12\/2023 tarihli ve E.2023\/10-318, K.2023\/1395 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Dava, 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 say\u0131l\u0131 Kanun) 46 nc\u0131 maddesine dayal\u0131 tazminat istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n
…<\/p>\n
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 341 inci maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 gere\u011fince manevi tazminat davalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istinaf yoluna ba\u015fvurulabilmesine ra\u011fmen temyize ili\u015fkin olarak bu \u015fekilde bir istisna yer almad\u0131\u011f\u0131ndan manevi tazminat a\u00e7\u0131s\u0131ndan temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak temyizin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
Bir mahkeme karar\u0131n\u0131n temyiz edilip edilemeyece\u011fi belirlenirken temyiz hakk\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu (karar\u0131n verildi\u011fi) tarihteki hukuksal durum esas al\u0131nmal\u0131, karar tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanun h\u00fckm\u00fc temyiz s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden hangi d\u00fczenlemeyi i\u00e7eriyor ise ona ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
…<\/p>\n
\u00d6te yandan b\u00f6lge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla veya istinaf incelemesi sonucu verdi\u011fi kararlar i\u00e7in dahi ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 362 nci maddesinde belirtilen k\u0131rk bin T\u00fcrk Liral\u0131k temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131ndan Yarg\u0131tay hukuk dairelerince ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verilen kararlar\u0131n temyizi i\u00e7in de bu parasal s\u0131n\u0131r\u0131n esas al\u0131nmas\u0131 ve bu miktar\u0131 ge\u00e7en kararlara kar\u015f\u0131 temyiz yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funun kabul edilmesi gerekir. Aksinin kabul\u00fc h\u00e2linde Kanun’un b\u00f6lge adliye mahkemesi i\u00e7in ilk derece mahkemesi veya istinaf incelemesi yapan mahkeme olarak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 k\u0131rk bin T\u00fcrk Liral\u0131k parasal s\u0131n\u0131r d\u00e2hilinde kesin karar verme yetkisini Yarg\u0131tay hukuk dairelerine tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 gibi bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kar ki kanun koyucunun bunu ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131ndan bahsedilemez.<\/p>\n
…<\/p>\n
T\u00fcm bu a\u00e7\u0131klama ve yasal d\u00fczenlemeler birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; […] dava de\u011ferinin 2022 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olan 107.090 TL’nin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla an\u0131lan karara kar\u015f\u0131 temyiz yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 miktar itibar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan davac\u0131lar vekilinin temyiz ba\u015fvurusunun miktardan reddine karar vermek gerekmi\u015ftir.”<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
18. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (S\u00f6zle\u015fme) 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes davas\u0131n\u0131n, medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile ilgili uyu\u015fmazl\u0131klar[\u0131n] … esas\u0131 konusunda karar verecek olan, …bir mahkeme taraf\u0131ndan kamuya a\u00e7\u0131k olarak ve makul bir s\u00fcre i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclmesini isteme hakk\u0131na sahiptir…”<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
19. Anayasa Mahkemesinin 5\/9\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
20. Ba\u015fvurucu; HGK yorumu ile temyiz kanun yoluna ba\u015fvuramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131k olan karar\u0131n incelenmedi\u011fini, kanundaki bo\u015flu\u011fun aleyhine de\u011ferlendirildi\u011fini, devlet aleyhine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda yanl\u0131\u015f kural\u0131n h\u00fckme esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ve e\u015fitlik ilkesinin ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
21. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, ba\u015fvurucunun temel hak ve h\u00fcrriyetlerinin ihlal edilip edilmedi\u011fi konusunda inceleme yap\u0131l\u0131rken Anayasa ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri ile somut olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc \u015fartlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ilgili kurumlardan temin edilen g\u00f6r\u00fc\u015f ve belgelerin ba\u015fvurucunun iddialar\u0131na y\u00f6nelik olarak yap\u0131lacak incelemede de\u011ferlendirilmek \u00fczere g\u00f6nderildi\u011fi bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
22. Anayasa’n\u0131n “Hak arama h\u00fcrriyeti” ba\u015fl\u0131kl\u0131 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes, me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.”<\/p>\n
23. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucunun \u015fik\u00e2yetlerinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn temyiz kanun yoluna ba\u015fvurmas\u0131n\u0131n engellendi\u011fi hususuna ili\u015fkin oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u015fvuru mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
24. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
a. Hakk\u0131n Kapsam\u0131 ve M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131 <\/p>\n
25. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddiada bulunma ve savunma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir unsurudur. Di\u011fer yandan Anayasa’n\u0131n 36. maddesine “adil yarg\u0131lanma” ibaresinin eklenmesine ili\u015fkin gerek\u00e7ede, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerce de g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n madde metnine d\u00e2hil edildi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zle\u015fme’yi yorumlayan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) S\u00f6zle\u015fme’nin 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini belirtmi\u015ftir (\u00d6zbak\u0131m \u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Hiz. \u0130n\u015f. Tur. San. ve Tic. Ltd. \u015eti., B. No: 2014\/13156, 20\/4\/2017, \u00a7 34).<\/p>\n
26. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yabilmek ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n etkili bir \u015fekilde karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 isteyebilmek anlam\u0131na gelmektedir (\u00d6zkan \u015een, B. No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7 52). Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015finin mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 engelleyen veya mahkeme karar\u0131n\u0131 anlams\u0131z h\u00e2le getiren ya da onu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkisizle\u015ftiren m\u00fcdahaleler mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilir.<\/p>\n
27. Ba\u015fvuruya konu HGK karar\u0131nda, b\u00f6lge adliye mahkemelerinin miktar veya de\u011feri belli bir tutar\u0131 ge\u00e7meyen davalara ili\u015fkin kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131na dair kural\u0131n Yarg\u0131tay\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 davalarda da k\u0131yas yoluyla uygulanarak ba\u015fvurucunun maddi ve manevi tazminat davas\u0131n\u0131n temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden reddine karar verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
28. Yarg\u0131tay\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda verilen karara y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan temyiz ba\u015fvurusunun dava de\u011feri itibar\u0131yla kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden reddedilmesinin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
b. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
29. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinden biri olan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, mutlak bir hak olmay\u0131p bu hakk\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na m\u00fcdahalede bulunulurken Anayasa’n\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen 13. maddesinin g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
30. Anayasa’n\u0131n 13. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.”<\/p>\n
31. An\u0131lan hakka y\u00f6nelik m\u00fcdahale Anayasa’n\u0131n 13. maddesinde belirtilen \u015fartlara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde Anayasa’n\u0131n 36. maddesinin ihlalini te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
32. Bu itibarla yukar\u0131da belirtilen m\u00fcdahalenin Anayasa’n\u0131n 13. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve somut ba\u015fvuruya uygun d\u00fc\u015fen, kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, hakl\u0131 bir sebebe dayanma (me\u015fru ama\u00e7) ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmama \u00f6l\u00e7\u00fctlerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
i. Kanunilik <\/p>\n
33. Hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, bunlara yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerin ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi bu haklara ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere keyf\u00ee m\u00fcdahaleyi engelleyen, hukuk g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayan demokratik hukuk devletinin en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biridir (Tahsin Erdo\u011fan, B. No: 2012\/1246, 6\/2\/2014, \u00a7 60).<\/p>\n
34. M\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131 \u00f6ncelikle \u015fekl\u00ee manada bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan \u015fekl\u00ee anlamda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulunmamas\u0131 hakka yap\u0131lan m\u00fcdahaleyi anayasal temelden yoksun b\u0131rak\u0131r (Ali H\u0131d\u0131r Akyol ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2015\/17510, 18\/10\/2017, \u00a7 56). Kanunun varl\u0131\u011f\u0131 kadar kanun metninin ve uygulamas\u0131n\u0131n da bireylerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonucunu \u00f6ng\u00f6rebilece\u011fi kadar hukuki belirlilik ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Bir di\u011fer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik ko\u015fulunun sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinde \u00f6nem arz etmektedir (Necmiye \u00c7ift\u00e7i ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/1301, 30\/12\/2014, \u00a7 55). M\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131, i\u00e7 hukukta m\u00fcdahaleye ili\u015fkin yeterince ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kurallar\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 gerektirir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e. [GK], B. No: 2014\/6192, 12\/11\/2014, \u00a7 44).<\/p>\n
35. Kanunilik unsuru y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131rken derece mahkemelerince m\u00fcdahaleye imk\u00e2n tan\u0131yan kanun h\u00fck\u00fcmlerinin yorumu ve bu h\u00fck\u00fcmlerin olaya uygulanmas\u0131 bariz takdir hatas\u0131 ya da a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik i\u00e7ermedi\u011fi s\u00fcrece bu alanda bir inceleme yap\u0131lmas\u0131 bireysel ba\u015fvurunun amac\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz. Ancak derece mahkemelerinin m\u00fcdahaleye imk\u00e2n tan\u0131yan kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde hatal\u0131 yorumlad\u0131klar\u0131n\u0131n ve uygulad\u0131klar\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde m\u00fcdahalenin kanunilik temelinden yoksun oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131labilir (Ramazan Atay, B. No: 2017\/26048, 29\/1\/2020, \u00a7 29).<\/p>\n
36. 9\/2\/2011 tarihli ve 6110 say\u0131l\u0131 Kanun ile 24\/2\/1983 tarihli ve 2802 say\u0131l\u0131 Hakimler ve Savc\u0131lar Kanunu’na eklenen 93\/A maddesinde “h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n bir soru\u015fturma, kovu\u015fturma veya davayla ilgili olarak yapt\u0131klar\u0131 i\u015flem, y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri faaliyet veya verdikleri her t\u00fcrl\u00fc kararlar nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131 sonucunda verilen kararlar\u0131n kanun yolu incelemesinde miktar veya dava de\u011feri y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n uygulanamayaca\u011f\u0131” belirtilmi\u015ftir. Bu d\u00fczenleme 21\/2\/2014 tarihli ve 6526 say\u0131l\u0131 Kanun ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lma gerek\u00e7esinde uygulamada herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olmayaca\u011f\u0131, kanuni bir bo\u015fluk ihtimalinin ise 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 46. maddesi ile doldurulaca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
37. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan tazminat davalar\u0131na dair yeterli g\u00fcvenceleri kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kanun koyucu taraf\u0131ndan kabul edilmi\u015ftir. Kanun koyucu h\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 sorumluluk sebeplerini ve bu sebeplere dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda s\u0131rf g\u00f6revli mahkemeyi \u00f6zel olarak belirlemi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un genel sistemati\u011fi i\u00e7inde yer alan bir dava t\u00fcr\u00fc olarak d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
38. Somut olayda ba\u015fvurucunun h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131 ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f, bu karara kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 temyiz ba\u015fvurusu HGK taraf\u0131ndan dava de\u011ferinin kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
39. Ba\u015fvuru konusu olayda b\u00f6lge adliye mahkemelerinin miktar veya dava de\u011feri itibar\u0131yla temyiz kanun yolu kapal\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kesin olan kararlar\u0131na ili\u015fkin 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi uyar\u0131nca ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan bir m\u00fcdahalenin mevcut oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan bu m\u00fcdahalenin ise yukar\u0131da da de\u011finildi\u011fi \u00fczere \u00f6ncelikle belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir kanuni temelinin bulunmas\u0131 gerekmektedir. Di\u011fer bir deyi\u015fle somut ba\u015fvuru bak\u0131m\u0131ndan Anayasa Mahkemesi \u00f6ncelikle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil eden ve h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda verilen karara y\u00f6nelik temyiz ba\u015fvurusunun dava de\u011feri y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmesinin kanuni bir dayana\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek durumundad\u0131r.<\/p>\n
40. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’la ilk derece, istinaf ve temyiz olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 dereceli bir yarg\u0131lama sistemi kurulmu\u015f, bu sisteme g\u00f6re ilk derece mahkemesince verilen kararlar\u0131n belirli bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurulabilmesi, belirli bir k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131 ise istinaf yolunun kapal\u0131 olmas\u0131, istinaf kanun yoluna ba\u015fvurulabilen kararlar\u0131n da yine belirli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n temyiz edilebilmesi, di\u011fer bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ise temyiz edilememesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kanun’un temyiz kanun yolunu d\u00fczenleyen kurallar\u0131nda hangi kararlar\u0131n temyiz edilebilip edilemeyece\u011fi belirtilirken b\u00f6lge adliye mahkemesi kararlar\u0131ndan s\u00f6z edilmesi ola\u011fan olmakla birlikte bu duruma \u00f6zel \u00f6nem atfedilmemesi gerekir. Zira Kanun’un temyiz kanun yolunu d\u00fczenleyen 361 ila 373. maddeleri genel h\u00fck\u00fcm niteli\u011finde oldu\u011fundan herhangi bir dava t\u00fcr\u00fc y\u00f6n\u00fcnden \u00f6zel d\u00fczenleme getirilmedik\u00e7e bu h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmas\u0131 beklenir.<\/p>\n
41. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 47. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan ve h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa ili\u015fkin davalara y\u00f6nelik olan “… Verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesi Hukuk Genel Kurulunca yap\u0131l\u0131r. Temyiz incelemesine, karar\u0131 veren ba\u015fkan ile \u00fcyeler kat\u0131lamaz.” \u015feklindeki kural sadece temyiz merci y\u00f6n\u00fcnden \u00f6zel bir d\u00fczenleme getirmi\u015f, temyiz incelemesini yapacak merci d\u0131\u015f\u0131ndaki hususlara yer vermemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla temyize ili\u015fkin di\u011fer usul kurallar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden genel h\u00fck\u00fcmlerin uygulanmas\u0131 ola\u011fan bir durumdur. Bu kapsamda 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinin asl\u0131nda genel temyiz \u015fartlar\u0131ndan birini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
42. Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015fvurucunun temyiz talebine konu edilen karar\u0131n, karar tarihi olan 2018 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi uyar\u0131nca temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. HGK’n\u0131n h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa ili\u015fkin davalarda temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131 sistematik yorumun ilgililer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu ve 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un uygulanmas\u0131nda belirsizlik ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temyiz talebinin belirtilen kural esas al\u0131narak reddedildi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcdahalenin kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ii. Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
43. Belirli bir miktar\u0131n alt\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klara ili\u015fkin ilk derece mahkemesi kararlar\u0131n\u0131n kesin olmas\u0131, kanun yolu incelemesi yapan \u00fcst mahkemelerin gereksiz yere me\u015fgul edilmemesi ve b\u00f6ylece \u00f6nem ta\u015f\u0131yan nitelikli ba\u015fvurular \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmay\u0131 temin etmeye y\u00f6neliktir. \u0130lk derece mahkemelerinin her t\u00fcrl\u00fc karar\u0131na kar\u015f\u0131 kanun yoluna gidilememesi genel ifadesiyle hukuk devleti ilkesinin bir gere\u011fi olan adaletin iyi y\u00f6netimi ve yarg\u0131lamalar\u0131n makul s\u00fcre i\u00e7inde tamamlanmas\u0131n\u0131 hedeflemekte olup anayasal a\u00e7\u0131dan me\u015fru bir amaca dayal\u0131d\u0131r (Y\u0131ld\u0131ranlar G\u0131da Nakliyat San. ve Tic. Ltd. \u015eti., B. No: 2017\/37791, 29\/1\/2020, \u00a7 52).<\/p>\n
44. Kanun koyucu genel olarak temyiz mercinin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn hafifletilmesi amac\u0131yla temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f, miktar veya dava de\u011ferini temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirmeye tabi tutulmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda h\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 sorumluluk sebeplerine dayan\u0131larak a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden temyize tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek HGK’daki yarg\u0131lamalar\u0131n daha k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 ve HGK’n\u0131n ger\u00e7ek anlamda i\u00e7tihat mercii h\u00e2line getirilmesi amac\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda s\u00f6z konusu m\u00fcdahalenin me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
iii. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/p>\n
45. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik \u00f6ng\u00f6r\u00fclen m\u00fcdahalenin ula\u015f\u0131lmak istenen amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdahalenin zorunlu olmas\u0131n\u0131 yani ayn\u0131 amaca daha hafif bir m\u00fcdahale ile ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131 ifade etmektedir (AYM, E.2011\/111, K.2012\/56, 11\/4\/2012; E.2016\/16, K.2016\/37, 5\/5\/2016; Mehmet Akdo\u011fan ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/817, 19\/12\/2013, \u00a7 38).<\/p>\n
46. Orant\u0131l\u0131l\u0131k ise ama\u00e7 ile ara\u00e7 aras\u0131nda adil bir denge kurulmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Buna g\u00f6re mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlamayla ula\u015f\u0131lmak istenen me\u015fru ama\u00e7 ve ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131ndan yararlanmas\u0131ndaki bireysel yarar aras\u0131nda makul bir orant\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r. Hedeflenen amaca ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda elde edilecek kamusal yararla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda s\u0131n\u0131rlama ile ki\u015fiye y\u00fcklenen k\u00fclfetin a\u015f\u0131r\u0131 ve orant\u0131s\u0131z olmamas\u0131 gerekir (Mustafa Berbero\u011flu, B. No: 2015\/3324, 26\/2\/2020, \u00a7 49).<\/p>\n
47. Bu nedenle mahkemeler, ilgili ki\u015filerin kanun yoluna ba\u015fvuruya ili\u015fkin usul kurallar\u0131n\u0131 uygularken ki\u015filerin mahkemeye eri\u015fimlerini engelleyecek veya a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131racak \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilcilikten ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yarg\u0131sal ba\u015fvurular\u0131n birtak\u0131m usul kurallar\u0131na tabi k\u0131l\u0131nmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 zedelemez (H\u00fcseyin Volkan Kurt [GK], B. No: 2019\/42687, 8\/3\/2023, \u00a7 49). Bununla birlikte yarg\u0131sal ba\u015fvuru usullerinin belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekir. \u00d6te yandan mahkemeler kanun yollar\u0131na ba\u015fvuru i\u00e7in getirilen ko\u015fullar\u0131 uygularken ki\u015filerin mahkemeye eri\u015fimlerini engelleyecek veya a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131racak \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fekilcilikten ka\u00e7\u0131nmal\u0131d\u0131r (Y\u0131ld\u0131ranlar G\u0131da Nakliyat San. ve Tic. Ltd. \u015eti., \u00a7 56).<\/p>\n
48. Eldeki ba\u015fvuruya konu temyiz incelemesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 2018 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n 47.530 TL olarak uyguland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fvurucunun talep etti\u011fi tazminat miktar\u0131 ise 12.000 TL’dir. HGK, bu miktar\u0131n temyiz incelemesi y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek temyiz talebini reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
49. Miktar veya de\u011fer itibar\u0131yla baz\u0131 uyu\u015fmazl\u0131klara ili\u015fkin olarak Yarg\u0131tay\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla verdi\u011fi kararlara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yolunun kapat\u0131lmas\u0131 yarg\u0131 mercilerinin k\u0131s\u0131tl\u0131 kaynak ve insan g\u00fcc\u00fcn\u00fc \u00f6nemli uyu\u015fmazl\u0131klara y\u00f6neltebilmesine imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r. Ba\u015fvurucunun temyiz talebinin de dava de\u011ferinin temyiz incelemesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmesi suretiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin, g\u00f6zetilen s\u00f6z konusu amaca ula\u015fma bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015flilik ve gereklilik unsurlar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 hususunda bir duraksama bulunmamaktad\u0131r. Somut olaydaki m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de\u011ferlendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan as\u0131l \u00f6nem ta\u015f\u0131yan \u00f6l\u00e7\u00fct ise orant\u0131l\u0131l\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
50. H\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 sorumluluk sebeplerinin d\u00fczenlenmesi ve bu sebeplere dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n ise y\u00fcksek mahkemede (Yarg\u0131tay\u0131n ilgili hukuk dairesinde) g\u00f6r\u00fclmesi ilgililer a\u00e7\u0131s\u0131ndan ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na g\u00fcvence te\u015fkil etmektedir. Di\u011fer bir ifadeyle temyiz kanun yoluna ba\u015fvurmak i\u00e7in bir s\u0131n\u0131r belirlenmi\u015fse de baz\u0131 dengeleyici tedbirler\/imk\u00e2nlar devreye sokulmu\u015ftur. Bireysel ba\u015fvuruya konu davan\u0131n de\u011feri de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak ba\u015fvurucunun temyiz talebinin reddedilmesi suretiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin elde edilmek istenen kamu yarar\u0131 amac\u0131 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucuya a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemedi\u011fi i\u00e7in orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
51. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. Kamuya a\u00e7\u0131k belgelerde ba\u015fvurucunun kimli\u011finin gizli tutulmas\u0131 talebinin KABUL\u00dcNE,<\/p>\n
B. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
C. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR’\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
D. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
E. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 5\/9\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu gerek\u00e7esine dayan\u0131larak devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n reddine ili\u015fkin karara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna yap\u0131lan ba\u015fvurunun kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucunun murisi, Kalecik Sulh Hukuk Mahkemesinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 suya m\u00fcdahalenin \u00f6nlenmesi davas\u0131nda sahte bilirki\u015fi raporu d\u00fczenlendi\u011finden bahisle davay\u0131 kaybetti\u011fi iddias\u0131yla h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan davay\u0131 Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 14. Hukuk Dairesi ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla karara ba\u011flam\u0131\u015f ve temyiz yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere davan\u0131n reddine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
3. S\u00f6z konusu karar\u0131n temyizi \u00fczerine Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu (HGK) dava de\u011feri 2018 y\u0131l\u0131 temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 olan 47.530 TL’nin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle temyiz talebinin reddine kesin olarak karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, bunun \u00fczerine s\u00fcresinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
4. Mahkememiz ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine oybirli\u011fi ile, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine oy \u00e7oklu\u011fu ile karar vermi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtilen sebeplerle Mahkeme \u00e7o\u011funlu\u011funun karar\u0131na i\u015ftirak edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
5. Somut olayda ba\u015fvurucunun, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131 ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f, bu karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz ba\u015fvurusu HGK taraf\u0131ndan, dava de\u011ferinin kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle incelenmemi\u015ftir. (Bkz.: \u00a7\u00a7 40)<\/p>\n
6. Ba\u015fvuru konusu olayda mahkeme \u00e7o\u011funlu\u011fu ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan bir m\u00fcdahalenin mevcut oldu\u011funu kabul etmekle birlikte s\u00f6z konusu m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
7. 2802 say\u0131l\u0131 Kanun’a eklenen 93\/A maddesinde \u201ch\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n bir soru\u015fturma, kovu\u015fturma veya davayla ilgili olarak yapt\u0131klar\u0131 i\u015flem, y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri faaliyet veya verdikleri her t\u00fcrl\u00fc kararlar nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131 sonucunda verilen kararlar\u0131n kanun yolu incelemesinde miktar veya dava de\u011feri y\u00f6n\u00fcnden kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n uygulanamayaca\u011f\u0131\u201d belirtilmi\u015ftir. Bu d\u00fczenleme 21\/2\/2014 tarihli ve 6526 say\u0131l\u0131 Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu \u0130le Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lma gerek\u00e7esinde uygulamada herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olmayaca\u011f\u0131, kanuni bir bo\u015fluk ihtimalinin ise 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 46. maddesi ile doldurulaca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Buna g\u00f6re 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 46. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda h\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyeti nedeniyle sorumlu tutularak devlet aleyhine tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131labilecek h\u00e2ller s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lm\u0131\u015f, ilk derece ve b\u00f6lge adliye mahkemesi h\u00e2kimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay ilgili hukuk dairesinde g\u00f6r\u00fclece\u011fi belirtilerek bu davalar sonucunda verilecek kararlar\u0131n temyiz incelemesinin HGK taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 kurala ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
9. Nitekim 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 47. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde, h\u00e2kimin kusurlu davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat ve r\u00fccu davas\u0131nda g\u00f6revli ve yetkili mahkemenin d\u00fczenlendi\u011fi, h\u00e2kimlerin sorumlulu\u011fu nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n s\u0131radan bir tazminat davas\u0131 gibi de\u011ferlendirilmemesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015f; bu nedenle devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda h\u00e2kimler i\u00e7in ayr\u0131ca bir teminat olu\u015fturmak amac\u0131yla \u00f6zel bir kural\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne i\u015faret edilmi\u015ftir. An\u0131lan davalar i\u00e7in Yarg\u0131tay\u0131n g\u00f6revli olmas\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fi, buna g\u00f6re ilk derece ve b\u00f6lge adliye mahkemesi h\u00e2kimlerinin fiil ve kararlar\u0131ndan dolay\u0131 devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n dava konusuna g\u00f6re karar temyiz edilse idi, temyiz incelemesi Yarg\u0131tay\u0131n hangi hukuk dairesinde yap\u0131lacak idiyse o hukuk dairesinde a\u00e7\u0131laca\u011f\u0131, ayr\u0131ca dava sonunda verilen kararlara ili\u015fkin temyiz incelemesinin Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunda yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Devam\u0131nda kanun koyucu ayn\u0131 f\u0131kran\u0131n gerek\u00e7esinde, bu d\u00fczenlemenin yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile do\u011frudan do\u011fruya ilgili oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015f, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131 istisnai bir usule ve yetkiye ba\u011fl\u0131 tutmu\u015ftur. Bu durum esas\u0131nda h\u00e2kimlerin yarg\u0131 g\u00f6revlerini icra ederken Anayasan\u0131n 138. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine g\u00f6re karar verebilmelerini de temin etmeye y\u00f6neliktir.<\/p>\n
11. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere kanun koyucu h\u00e2kimlerin yarg\u0131lama faaliyetinden dolay\u0131 sorumluluk sebeplerini ve bu sebeplere dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda g\u00f6revli mahkemeyi \u00f6zel olarak belirlemi\u015f, dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un genel sistemati\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131 dava t\u00fcrleri olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. Kanun koyucunun s\u00f6z konusu davalara y\u00f6nelik farkl\u0131 bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6rmesi, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa ve an\u0131lan sorumluluk nedeniyle devlet aleyhine h\u00fckmedilecek tazminat miktar\u0131n\u0131n sorumlu h\u00e2kime r\u00fccu edilmesine ayr\u0131ca \u00f6nem atfetti\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi gibi Anayasan\u0131n 139. maddesinde d\u00fczenlenen h\u00e2kimlik teminat\u0131n\u0131n da bir gere\u011fidir.<\/p>\n
12. Di\u011fer taraftan 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6zel olarak d\u00fczenlenen tazminat davalar\u0131na ili\u015fkin olarak temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. E\u011fer kanun koyucunun murad\u0131 tazminat davalar\u0131n\u0131n temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden temyize tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek olsa idi bu t\u00fcr davalar\u0131n temyizi kabil olmad\u0131\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme yapmas\u0131 beklenirdi. Zira kanunlardaki istisnalar\u0131n dar yorumlanaca\u011f\u0131na dair ilke uyar\u0131nca as\u0131l olan tazminat davalar\u0131n\u0131n temyize tabi olmas\u0131d\u0131r. Bu durum Dairenin de kabul etti\u011fi \u00fczere h\u00e2kimlerin sorumlulu\u011funa istinaden devlet aleyhine a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n temyize tabi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’da a\u00e7\u0131k bir kural\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, talep edilen tazminat miktar\u0131n\u0131n temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirmeye tabi tutulmas\u0131na ili\u015fkin herhangi bir istisnai d\u00fczenlemenin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
13. Anayasan\u0131n 142. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda mahkemelerin kurulu\u015fu, g\u00f6rev ve yetkileri, i\u015fleyi\u015fi ve yarg\u0131lama usullerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fi kurala ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun yollar\u0131 da yarg\u0131lama usulleri aras\u0131nda yer al\u0131r. Yarg\u0131 yerlerince yap\u0131lacak incelemeler sonunda verilecek kararlardan hangisinin kesin oldu\u011funun belli edilmesi dahi, an\u0131lan kural ile Anayasa’daki temel ilkelere ve g\u00fcvence kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmamak \u00fczere kanun koyucunun takdirine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E.1985\/23, K.1986\/2, 20\/1\/1986). Kanun koyucu da 2802 say\u0131l\u0131 Kanun’un 93\/A maddesi ile h\u00e2kimin sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat davalar\u0131nda verilen kararlara kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak kanun yolu ba\u015fvurular\u0131n\u0131 miktar veya dava de\u011feri y\u00f6n\u00fcnden s\u0131n\u0131rland\u0131rmam\u0131\u015f, bu iradesini a\u00e7\u0131k\u00e7a 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 46., 47., 48. ve 49. maddelerinde de devam ettirmi\u015ftir.<\/p>\n
14. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un temyize ili\u015fkin genel h\u00fck\u00fcmlerinin tamam\u0131n\u0131n k\u0131yas yoluyla h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda uygulanabilirli\u011finden de s\u00f6z edilemez. \u00d6rne\u011fin, 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un temyiz incelemesinde duru\u015fma s\u0131n\u0131r\u0131na ili\u015fkin 369. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda an\u0131lan Kanun’un 362. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n k\u0131yas yoluyla uygulanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 Yarg\u0131tay\u0131n temyiz incelemesini duru\u015fmal\u0131 yap\u0131p yapmayaca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde bir \u00f6n ko\u015ful olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Oysa kanun koyucu ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 ba\u015fvuru konusu olayla ilgili tazminat davalar\u0131n\u0131n HGK taraf\u0131ndan yap\u0131lacak temyiz incelemesi i\u00e7in benimsememi\u015f, miktar veya dava de\u011ferinin temyize tabilik y\u00f6n\u00fcnden k\u0131yasen uygulanabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n
15. HGK’n\u0131n 22\/6\/2022 tarihli ve E.2022\/(23)6-517, K.2022\/1013 say\u0131l\u0131 onama karar\u0131nda da benzer yakla\u015f\u0131m\u0131n sergilendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. HGK taraf\u0131ndan onanan h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan bir tazminat davas\u0131nda Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 23. Hukuk Dairesi, yarg\u0131 yetkisinin \u00f6zelliklerinin h\u00e2kimlerin ki\u015fisel sorumlulu\u011funda \u00f6zel bir sorumluluk d\u00fczeninin uygulanmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve geli\u015fig\u00fczel bir sorumluluk sisteminin benimsenmesinin h\u00e2kimin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fini belirtmi\u015ftir. Buradan hareketle 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funun tespitini \u00f6zel bir usule tabi tuttu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fundan kaynaklanan davalarda dava sebepleri, g\u00f6revli merciler ve yarg\u0131lama usul\u00fcne dair 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 46., 47., 48. ve 49. maddelerinin istisnai ve s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alan\u0131 d\u00fczenledi\u011finden dolay\u0131 k\u0131yas yolu ile uygulama alan\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca h\u00e2kimlerin hukuki sorumlulu\u011fundan kaynaklanan tazminat davas\u0131n\u0131n g\u00f6revli yarg\u0131 merci y\u00f6n\u00fcnden de \u00f6zel yasal d\u00fczenlemelere konu oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
16. M\u00fcdahaleye dayanak olu\u015fturan 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda b\u00f6lge adliye mahkemelerinin temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulabilecek kararlar\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n (a) bendi b\u00f6lge adliye mahkemesi kararlar\u0131n\u0131n temyize tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinde talep miktar\u0131na veya dava de\u011ferine g\u00f6re de\u011ferlendirme yap\u0131larak karar verilmesini d\u00fczenlemektedir. \u00dcstelik maddenin gerek\u00e7esinde, dava konusu olay\u0131n iki dereceli yarg\u0131lamadan ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak b\u00f6lge adliye mahkemesinin baz\u0131 kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna gidilemeyece\u011finin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve b\u00f6ylece Yarg\u0131tay\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn hafifletilmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda miktar s\u0131n\u0131rlamas\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
17. \u0130stinaf kanun yoluna ba\u015fvurulabilen ilk derece mahkemesi kararlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 341. maddesi ile aleyhine temyiz kanun yoluna ba\u015fvuruda bulunulamayan b\u00f6lge adliye mahkemesi kararlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 362. maddesi \u00fc\u00e7 dereceli yarg\u0131lama sisteminin birer par\u00e7as\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7 dereceli bir sistem i\u00e7in getirilen parasal s\u0131n\u0131rlar\u0131 iki dereceli yarg\u0131lamaya tabi tutulan h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda aynen uygulamak kanun koyucunun iradesiyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n istinaf kanun yolundan ge\u00e7en kararlar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirme Hukuk Genel Kurulu da, 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 341. ve 362. maddelerinde yer alan d\u00fczenlemelerden bahsedilen kanun yolundan maksad\u0131n “istinaf” oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (E.2013\/1, K.2014\/1, 21\/2\/2014).<\/p>\n
18. Hak arama, ki\u015finin maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirme hakk\u0131 ve insan onuru kavram\u0131yla yak\u0131ndan ilgilidir. Bu nedenle demokratik hukuk d\u00fczeninde haklar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 ve hak ihlallerinin giderilmesini temin edebilecek hukuki yollar \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Nitekim Anayasa Mahkemesi de kararlar\u0131nda hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hukuk devletinin ba\u015fl\u0131ca \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc ve demokrasinin vazge\u00e7ilmez ko\u015fullar\u0131ndan biri oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir (AYM, E.1991\/2, K.1991\/30, 19\/9\/1991; E.2014\/86, K.2015\/109, 25\/11\/2015, \u00a7 91; E.2020\/21, K.2020\/53, 1\/10\/2020, \u00a7 11).<\/p>\n
19. Hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131n\u0131n belirlenmesinde adalet ve hukuk devleti gibi temel anayasal ilkelerin de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekir. Bu do\u011frultuda hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn amac\u0131n\u0131n hak ihlalinin \u00f6nlenerek ki\u015fiye hakk\u0131n\u0131n teslimi ve adaletin tesis edilmesi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, kanunun a\u00e7\u0131k\u00e7a hatal\u0131 veya keyf\u00ee uygulanmas\u0131na ili\u015fkin istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda yarg\u0131lama sonucunda verilen h\u00fckm\u00fcn adil olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya hukuki a\u00e7\u0131dan isabetli olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131n\u0131 i\u00e7ermemektedir. Bu itibarla adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n davan\u0131n taraflar\u0131na sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm usul g\u00fcvencelerine uyulmu\u015f olsa bile yarg\u0131lama sonucunda verilen h\u00fckm\u00fcn hatal\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer bir ifadeyle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerine riayet edilmi\u015f olsa da h\u00e2kimin gerek maddi vak\u0131alar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde gerekse hukuk kurallar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131nda yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015fmesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak hukuka ayk\u0131r\u0131 h\u00fck\u00fcm vermesi s\u00f6z konusu olabilmektedir. B\u00f6yle kararlara ilgililerin veya toplumun katlanmas\u0131n\u0131 istemek adalete olan g\u00fcveni sarsar ve hukuk devletini zedeler. Bu nedenle hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yararlan\u0131labilmesi bak\u0131m\u0131ndan adil ve isabetli olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bir h\u00fckm\u00fcn ba\u015fka bir yarg\u0131 mercii taraf\u0131ndan denetlenmesi bir gereklilik olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu gereklilik, \u00f6zel olarak d\u00fczenlenen hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131 ve mahiyetinden kaynaklanmaktad\u0131r (AYM, E.2018\/71, K.2018\/118, 27\/12\/2018, \u00a7 8).<\/p>\n
20. Anayasa’n\u0131n 154. ve 155. maddelerinin de mahkeme kararlar\u0131n\u0131n kural olarak denetlenmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle d\u00fczenlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Anayasa’n\u0131n 154. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ilk c\u00fcmlesinde “Yarg\u0131tay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun ba\u015fka bir adli yarg\u0131 merciine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir.” kural\u0131na yer verilmi\u015ftir. Ayn\u0131 \u015fekilde Anayasa’n\u0131n 155. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ilk c\u00fcmlesinde de “Dan\u0131\u015ftay, idare mahkemelerince verilen ve kanunun ba\u015fka bir idari yarg\u0131 merciine b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131 karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme merciidir.” denilmektedir. Anayasa koyucunun bu kurallarla Yarg\u0131tay ve Dan\u0131\u015ftay\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 anayasal g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131, an\u0131lan Y\u00fcksek Mahkemeleri kural olarak ilk derece adli ve idari yarg\u0131 mercilerince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin son inceleme mercii olarak g\u00f6revlendirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu maddelerde adli ve idari yarg\u0131 mahkemelerince verilen h\u00fck\u00fcmlerin denetlenmesi g\u00f6revinin an\u0131lan Y\u00fcksek Mahkemelere verilmemesi h\u00e2linde de bu g\u00f6revin ba\u015fka yarg\u0131 mercilerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gereken bir sistemin kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesiyle Anayasa koyucunun hak arama h\u00fcrriyetinin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in ilk derece mahkemesince verilen karar ve h\u00fck\u00fcmlerin kural olarak bir ba\u015fka yarg\u0131 mercii taraf\u0131ndan denetlenmesi gereklili\u011fini kabul etti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r (AYM, E.2018\/71, K.2018\/118, 27\/12\/2018, \u00a7 9).<\/p>\n
21. Anayasa’n\u0131n 36., 154. ve 155. maddeleri birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde Anayasa’n\u0131n mahkemelerce verilen h\u00fckm\u00fcn bir ba\u015fka yarg\u0131 mercii taraf\u0131ndan denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131 yarg\u0131laman\u0131n konusuna g\u00f6re herhangi bir k\u0131s\u0131tlamaya tabi olmaks\u0131z\u0131n Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde d\u00fczenlenen hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda g\u00fcvenceye kavu\u015fturdu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131, konusu bir su\u00e7 isnad\u0131na dayanan ya da medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin olan t\u00fcm yarg\u0131lamalar i\u00e7in ge\u00e7erlidir (AYM, E.2022\/135, K.2023\/30, 16\/2\/2023, \u00a7 15).<\/p>\n
22. Eldeki ba\u015fvuruda istinaf kanun yoluna y\u00f6nelik kesinle\u015fme s\u0131n\u0131r\u0131 esas al\u0131narak Yarg\u0131tay\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla bakt\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda verilen karara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yolunun kapal\u0131 olmas\u0131 h\u00fckm\u00fcn bir \u00fcst yarg\u0131 merci taraf\u0131ndan denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r. Kanun koyucu h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda HGK taraf\u0131ndan yap\u0131lacak temyiz incelemesinde miktar veya dava de\u011feri olarak bir s\u0131n\u0131r \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi h\u00e2lde temyiz kanun yoluna ba\u015fvurunun k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 tek dereceli bir yarg\u0131lamaya sebebiyet vermekte ve Yarg\u0131tay\u0131n ilgili hukuk dairesi karar\u0131na nihai karar olma h\u00fcviyeti kazand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
23. Bu durum fiilen h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat davalar\u0131nda miktar veya dava de\u011ferine ba\u011fl\u0131 temyiz sistemi olarak tan\u0131mlanan belli bir parasal s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n HGK taraf\u0131ndan temyiz yoluyla incelenmesine neden olmakta, a\u015famayan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n ise kesin oldu\u011fu bir sistemi olu\u015fturmaktad\u0131r. Oysa ba\u015fvuru konusu olayda 6100 say\u0131l\u0131 Kanun kabule ba\u011fl\u0131 temyiz sistemini \u00f6ng\u00f6rerek miktar veya dava de\u011ferine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n temyiz kanun yolunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
24. Di\u011fer yandan yarg\u0131 yetkisini kullanan ve Anayasal teminat \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6revini ifa eden h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa ili\u015fkin tazminat davas\u0131n\u0131n alelade bir dava olarak de\u011ferlendirilerek temyiz s\u0131n\u0131r\u0131na tabi tutulmas\u0131 2024 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla miktar veya dava de\u011feri 378.290 TL’nin alt\u0131nda kalan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n Yarg\u0131tay\u0131n ilgili hukuk dairesi karar\u0131yla kesinle\u015fmesine sebep olacakt\u0131r. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un Ek 1. maddesi gere\u011fince bu parasal s\u0131n\u0131r\u0131n her takvim y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7erli olmak \u00fczere yeniden de\u011ferleme oran\u0131nda art\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle uygulanaca\u011f\u0131 ve paran\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda s\u00f6z konusu tazminat davalar\u0131n\u0131n \u00f6nemi daha net ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
25. Yukar\u0131da yap\u0131lan tespitler \u00e7er\u00e7evesinde h\u00e2kimin sorumlulu\u011fu sebebiyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131n\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tayda g\u00f6r\u00fclece\u011fi ve bu davalar sonucunda verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesinin HGK’da yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen ba\u015fvuru konusu davada Dairenin verdi\u011fi ret karar\u0131n\u0131n HGK taraf\u0131ndan s\u00f6z konusu bent kapsam\u0131nda temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 esas al\u0131narak incelenmemesi suretiyle an\u0131lan kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bu \u015fekilde de\u011ferlendirilmesine y\u00f6nelik yorumun \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez nitelikte oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
26. Kald\u0131 ki Daire taraf\u0131ndan h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat davas\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan davan\u0131n reddedilmesine ili\u015fkin kararda dahi HGK’ya temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ancak HGK temyize tabi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k kanun h\u00fckm\u00fc bulunmas\u0131na ra\u011fmen tazminat davas\u0131 sonucunda verilen karar\u0131 dava de\u011ferinin 2018 y\u0131l\u0131ndaki temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle temyiz talebinin esas\u0131n\u0131 incelememi\u015ftir.<\/p>\n
27. Buna g\u00f6re kanun koyucunun b\u00f6lge adliye mahkemelerinin kararlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n, h\u00e2kimin sorumlulu\u011fu nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda verilen kararlar\u0131n temyiz incelemesinde k\u0131yas yoluyla uygulanmas\u0131 suretiyle an\u0131lan kanun h\u00fckm\u00fc bu y\u00f6ndeki uygulamaya kanuni dayanak te\u015fkil etmemektedir. Bu h\u00e2liyle tazminat davas\u0131na y\u00f6nelik olarak verilen karara kar\u015f\u0131 ba\u015fvurucunun temyiz talebinin dava de\u011feri itibar\u0131yla reddedilmesinin kanuni bir dayana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
28. Dolay\u0131s\u0131yla h\u00e2kimin sorumlulu\u011fu nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda verilen kararlara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 \u00fczerine HGK’ca temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirme yap\u0131larak temyiz taleplerinin reddedilmesi \u015feklindeki \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez yorum yoluyla mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin kanunilik unsurunu ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
29. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle ba\u015fvurucunun Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi kanaatine vard\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan, \u00e7o\u011funlu\u011fun aksi y\u00f6ndeki karar\u0131na kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi Genel Kurulu 5\/9\/2024 tarihinde, A.\u00d6. (B. No: 2019\/15444) ba\u015fvurusunda Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Olaylar Sulh hukuk mahkemesinde a\u00e7\u0131lan davada sahte bilirki\u015fi raporu d\u00fczenlendi\u011fi i\u00e7in davan\u0131n kaybedildi\u011fi iddias\u0131yla h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa dayal\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan maddi ve manevi tazminat davas\u0131n\u0131 inceleyen Yarg\u0131tay dairesi, temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere davan\u0131n reddine h\u00fckmetmi\u015ftir. Bu karar\u0131n temyizi \u00fczerine Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu (HGK) dava de\u011feri temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131ndan temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131n miktar itibar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle temyiz talebinin reddine kesin olarak karar vermi\u015ftir. \u0130ddialar Ba\u015fvurucu, h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu gerek\u00e7esine dayan\u0131larak devlet aleyhine a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131n\u0131n reddine ili\u015fkin karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz ba\u015fvurusunun kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Somut olayda ba\u015fvurucunun h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011fu nedeniyle devlet aleyhine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131 ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f, bu karara kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 temyiz ba\u015fvurusu HGK taraf\u0131ndan dava de\u011ferinin kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle incelenmemi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi, HGK’n\u0131n h\u00e2kimin hukuki sorumlulu\u011funa ili\u015fkin davalarda temyiz kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 y\u00f6n\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131 sistematik yorumun ilgililer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011funu de\u011ferlendirmi\u015f, temyiz talebinin 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 362. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi esas al\u0131narak reddedildi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcdahalenin kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca yarg\u0131lamalar\u0131n daha k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 hususu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda s\u00f6z konusu m\u00fcdahalenin me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Somut …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-36061","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n