Olaylar<\/p>\n
\u00d6\u011fretmen olan ba\u015fvurucu 7\/6\/2015 tarihli Milletvekili Genel Se\u00e7imi’nin arifesinde sosyal medya sitesinde bir siyasi partiyi destekleyici nitelikte payla\u015f\u0131mda bulunarak o partiye oy verilmesini a\u00e7\u0131k\u00e7a talep etti\u011fi ve partinin propagandas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle disiplin cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, akabinde s\u00f6z konusu disiplin cezas\u0131n\u0131n iptali istemiyle idare mahkemesinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemenin davay\u0131 reddetmesi \u00fczerine ba\u015fvurucu, istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015f; istinaf talebi de b\u00f6lge idare mahkemesince reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ddialar<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131 dolay\u0131s\u0131yla disiplin cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Somut olayda ba\u015fvurucu, ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 aleniyet kazand\u0131rma niyetiyle yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya aleniyet kazanmas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 gereken \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koyamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla bahse konu payla\u015f\u0131m\u0131n kendili\u011finden bireyin siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olabilmesi hakk\u0131 kapsam\u0131nda oldu\u011funu ve anayasal korumadan yararlanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan payla\u015f\u0131m\u0131n niteli\u011fi gere\u011fi siyasi partiler lehine veya aleyhine ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ikna etme \u00e7abas\u0131 olarak kabul edilecek a\u00e7\u0131klamalardan oldu\u011fu ve propaganda d\u00fczeyine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6te yandan kamu g\u00f6revlilerinin \u00f6zel hayatlar\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n memuriyetlerini etkilemesi h\u00e2linde fiilleriyle orant\u0131l\u0131 bir disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131na maruz b\u0131rak\u0131labileceklerinin kabul\u00fc gerekir.\u00a0 Ancak bunun i\u00e7in kamu g\u00f6revlisinin fiilinin memuriyetini etkiledi\u011finin idari ve yarg\u0131sal makamlarca ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7eyle ortaya konulmas\u0131 gerekir. \u00d6\u011fretmenlik mesle\u011finin etki alan\u0131 ve sembolize etti\u011fi de\u011ferler g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda \u00f6\u011fretmenler taraf\u0131ndan toplumsal meselelere ili\u015fkin olarak yap\u0131lan ifade a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n herhangi bir vatanda\u015f veya kamu g\u00f6revlisine k\u0131yasla toplumda daha fazla kar\u015f\u0131l\u0131k bulabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, sosyal payla\u015f\u0131m sitesi \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131yla sahip oldu\u011fu siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kamuoyu taraf\u0131ndan bilinir h\u00e2le getirmi\u015f ve y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kamu g\u00f6revinin siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ile ili\u015fkilendirilebilmesine neden olmu\u015ftur. Bu durum ise idarenin kamusal hizmetlerin \u00fcretimi ve sunumunun tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 misyonuna ayk\u0131r\u0131 bir durum ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple ba\u015fvurucuya verilen kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu ve bu y\u00f6nden bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca ba\u015fvurucunun siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n haricinde \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 eylemi de disiplin soru\u015fturmas\u0131na konu edilmi\u015f ve bu eylemlere mahkeme karar\u0131nda da yer verilmi\u015ftir. \u0130dare ba\u015fvurucunun s\u00f6z\u00fc edilen eylemlerini ayr\u0131 ayr\u0131 cezaland\u0131rmak yerine ba\u015fvurucunun lehine olacak \u015fekilde tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6ntemini i\u015fleterek ba\u015fvurucuyu bu eylemler aras\u0131nda en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131 nedeniyle cezaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 ceza olarak uygulanan siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131 gibi eylemler i\u00e7in uygulanacak disiplin cezalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda fiilin niteli\u011fine g\u00f6re kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 veya devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karma cezalar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucuya se\u00e7imlerde belirli bir siyasi partinin lehine oy verilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunma nedeniyle devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karmaya k\u0131yasla daha alt kategoride yer alan ve ki\u015finin gelir anlam\u0131nda hayat\u0131n\u0131 idame ettirmesine engel te\u015fkil etmeyecek nitelikteki kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 verilmesi nedeniyle m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmedi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
—-<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
RAMAZAN KAVAK BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2017\/20729)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 5\/9\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 20\/1\/2025 – 32788<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Ali Erdem \u015eAH\u0130N<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Ramazan KAVAK<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Erkan \u015eENSES<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, kamu g\u00f6revlisinin sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle disiplin cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etti\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 10\/4\/2017 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
4. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
6. Birinci B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan 20\/10\/2021 tarihinde yap\u0131lan toplant\u0131da, niteli\u011fi itibar\u0131yla Genel Kurul taraf\u0131ndan karara ba\u011flanmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden ba\u015fvurunun Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc’n\u00fcn 28. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca Genel Kurula sevkine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR <\/p>\n
7. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
8. Ba\u015fvurucu, \u00f6\u011fretmen olup 17\/11\/2008 tarihinden 7\/2\/2017 tarihine kadar Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucu Hakk\u0131ndaki Disiplin Soru\u015fturmas\u0131 S\u00fcreci<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucunun ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi iddia edilen \u00e7ok say\u0131da eylem y\u00f6n\u00fcnden disiplin soru\u015fturmas\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olup bahse konu soru\u015fturma 31\/12\/2015 tarihli raporla sonu\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Raporda, ba\u015fvurucunun bir siyasi partiyi destekleyici nitelikte payla\u015f\u0131mda bulundu\u011fu iddias\u0131 y\u00f6n\u00fcnden 7\/6\/2015 tarihli Milletvekili Genel Se\u00e7imi’nin arifesinde Facebook isimli sosyal medya platformundaki hesab\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 10\/5\/2015 tarihli payla\u015f\u0131m\u0131nda “do\u011frudan bir parti ad\u0131n\u0131 (HDP) belirtmesi, a\u00e7\u0131k kimli\u011fi ile sosyal medyada konu ile ilgili payla\u015f\u0131mda bulunmas\u0131 ve bu partiye a\u00e7\u0131k\u00e7a oy verilmesini talep etmesi, bu talebi sosyal medya gibi etkili ve yayg\u0131n olarak takip edilebilen bir y\u00f6ntemle ba\u015fkalar\u0131na aktarmas\u0131, bu davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n sadece \u00fclkede yap\u0131lacak bir se\u00e7ime dikkat \u00e7ekmek amac\u0131ndan daha ileri bir anlam ifade etmesi, b\u00f6ylece bir partinin propagandas\u0131n\u0131 yapma davran\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bulunmas\u0131” gerek\u00e7esiyle 14\/7\/1965 tarihli ve 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu’nun 125. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (D) bendinin (o) alt bendine g\u00f6re kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir. \u0130lgili cezaya konu payla\u015f\u0131m \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Kenan evren cehennem yolculu\u011funa giderken zihniyetini d\u00fcnyada unuttu 7 haziranda evren zihniyetini cehenneme postalamak i\u00e7in oylar HDP’ye!”<\/p>\n
10. Di\u011fer iddialar y\u00f6n\u00fcnden ise ayr\u0131 ayr\u0131 olmak kayd\u0131yla yine ayn\u0131 maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (B) bendinin (d) alt bendine g\u00f6re k\u0131nama cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Ancak raporun sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130nsan Kaynaklar\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 26\/7\/2012 tarihli ve 2012\/28 say\u0131l\u0131 “disiplin i\u015flemleri ve tevhiden cezaland\u0131rma” konulu genelgesine at\u0131fta bulunularak t\u00fcm eylemler y\u00f6n\u00fcnden bir y\u0131l kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 tevhiden tek ceza olarak teklif edilmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Batman \u0130l Mill\u00ee E\u011fitim Disiplin Kurulunun 5\/2\/2016 tarihli karar\u0131 ile ba\u015fvurucu hakk\u0131nda teklif edilen cezan\u0131n uygulanmas\u0131na oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. Ba\u015fvurucunun Disiplin Cezas\u0131na \u0130li\u015fkin \u0130\u015fleme Kar\u015f\u0131 A\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u0130ptal Davas\u0131yla ilgili S\u00fcre\u00e7<\/p>\n
12. Ba\u015fvurucu, hakk\u0131nda tesis edilen disiplin cezas\u0131n\u0131n iptali istemiyle Batman \u0130dare Mahkemesinde (Mahkeme) dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme 13\/10\/2016 tarihinde davay\u0131 reddetmi\u015ftir. An\u0131lan karar\u0131n gerek\u00e7esi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…soru\u015fturma raporu incelendi\u011finde, davac\u0131n\u0131n,…,10\/5\/2016 tarihli payla\u015f\u0131m\u0131nda ‘Kenan evren cehennem yolculu\u011funa giderken zihniyetini d\u00fcnyada unuttu 7 haziranda evren zihniyetini cehenneme postalamak i\u00e7in oylar HDP’ye’ \u015feklinde, 26\/1\/2015 tarihli payla\u015f\u0131m\u0131nda ‘\u0130ro Destane Kobane ye Her biji YPJ\/YPG’ – ‘Kobanide destan g\u00fcn\u00fcd\u00fcr ya\u015fa YPJ\/YPG’ \u015feklinde, bir di\u011fer payla\u015f\u0131m\u0131nda ‘Kobani d\u00fc\u015ft\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcyor diyen Tayyip’e merak etme kobani d\u00fc\u015fmedi masken d\u00fc\u015ft\u00fc!!!’ \u015feklinde 27.06.2015 tarihli payla\u015f\u0131m\u0131nda ‘Biji berxwedana ypj u ypg!’ \u015feklinde payla\u015f\u0131mlarda bulundu\u011fu, yine eski bir siyasi parti olan BDP Sur \u0130l\u00e7e Te\u015fikilat\u0131n\u0131n pankart\u0131 olan ve i\u00e7eri\u011finde ‘1 Haziran ruhuyla halk sava\u015f\u0131n\u0131 geni\u015fletelim \u00f6nder apoyu \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirelim’ yaz\u0131s\u0131 yer alan pankart\u0131n \u00f6n\u00fcnde foto\u011fraf \u00e7ektirerek payla\u015f\u0131mda bulundu\u011fu, ‘katil devlet’ yaz\u0131l\u0131 d\u00f6vizler \u00f6n\u00fcnde foto\u011fraf \u00e7ektirdi\u011fi ayr\u0131ca davac\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir\u00e7ok payla\u015f\u0131mda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc PYD’yi \u00f6v\u00fcc\u00fc, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadeler yer ald\u0131\u011f\u0131 ve ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn s\u00f6zde bayra\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde foto\u011fraf \u00e7ekilerek payla\u015f\u0131mda bulundu\u011fu hususu soru\u015fturma raporunda yer alan bilgiler ve g\u00f6rsel veriler incelendi\u011finde sabit oldu\u011fu, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fcnyesinde s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretmeni olarak g\u00f6rev yapan davac\u0131n\u0131n e\u011fitimci s\u0131fat\u0131na ra\u011fmen kolay ula\u015f\u0131labilir sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 payla\u015f\u0131mlar\u0131n ilk\u00f6\u011fretim \u00e7a\u011f\u0131nda yer alan \u00f6\u011frenciler i\u00e7in olumsuz nitelikte \u00f6rnek te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131k olup, an\u0131lan fiillerin Devlet Memurlar\u0131 Kanunu’nun 125. maddesinin E bendinin g alt bendinde yer alan ‘Memurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketlerde bulunmak’ kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilerek davac\u0131n\u0131n Devlet Memurlu\u011fundan \u00c7\u0131karma cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmekte ise de davac\u0131n\u0131n aleyhine sonu\u00e7 do\u011furacak \u015fekilde yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda daha alt ceza olan ‘kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131’ cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131nda sonucu itibariyle hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.”<\/p>\n
13. Ba\u015fvurucunun istinaf talebi, mahkeme karar\u0131n\u0131n hukuka uygun oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle Gaziantep B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin 12\/1\/2017 tarihli karar\u0131yla reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
14. 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cDisiplin cezalar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 125. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Devlet memurlar\u0131na verilecek disiplin cezalar\u0131 ile her bir disiplin cezas\u0131n\u0131 gerektiren fiil ve haller \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
B – K\u0131nama : Memura, g\u00f6revinde ve davran\u0131\u015flar\u0131nda kusurlu oldu\u011funun yaz\u0131 ile bildirilmesidir.<\/p>\n
K\u0131nama cezas\u0131n\u0131 gerektiren fiil ve haller \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
…<\/p>\n
d) Hizmet d\u0131\u015f\u0131nda Devlet memurunun itibar ve g\u00fcven duygusunu sarsacak nitelikte davran\u0131\u015flarda bulunmak,<\/p>\n
D – Kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131: Fiilin a\u011f\u0131rl\u0131k derecesine g\u00f6re memurun, bulundu\u011fu kademede ilerlemesinin 1 – 3 y\u0131l durdurulmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131 gerektiren fiil ve haller \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
o) Herhangi bir siyasi parti yarar\u0131na veya zarar\u0131na fiilen faaliyette bulunmak.”.<\/p>\n
15. Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130nsan Kaynaklar\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn 26\/7\/2012 tarihli ve 2012\/28 say\u0131l\u0131 Disiplin \u0130\u015flemleri ve Tevhiden Cezaland\u0131rma konulu genelgesinin ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Dan\u0131\u015ftay Onikinci Dairesinin26\/12\/2006 tarihli ve E.2003\/3266, K.2006\/6688 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda belirtilen soru\u015fturmalar sonucunda d\u00fczenlenen raporlarda yer alan i\u015flenen fiillerin tamam\u0131n\u0131n birbirinden farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7eren 657 ve 1702 say\u0131l\u0131 Kanun’da say\u0131lan eylemlere uyarlanarak ‘tevhiden’ teklif getirilmesinde ve getirilen teklif do\u011frultusunda ceza verilmesinde hukuka uyarl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
4\/11\/2009, E.2009\/1099, K.2009\/5957 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda ise i\u015flenen fiillerin 657 say\u0131l\u0131 Kanun’da say\u0131lan eylemlere uyarlanarak ‘tevhiden’ teklif getirilmesinde ve getirilen teklif do\u011frultusunda ceza verilmesinde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi nedeniyle “tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6ntemini uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131,<\/p>\n
hususlar\u0131nda olu\u015fan teredd\u00fctlerin giderilmesi amac\u0131yla 657 say\u0131l\u0131 Kanun’un 126. maddesi, 4357 say\u0131l\u0131 Kanun’un 7. maddesi ve 1702 say\u0131l\u0131 Kanun’un 19, 32, 36, 38 ve 40. maddelerindeki h\u00fck\u00fcmlerin ve Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131n\u0131n incelenmesi sonucunda uygulamada birli\u011fi sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla a\u015fa\u011f\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
…<\/p>\n
6- Soru\u015fturmalar sonucu d\u00fczenlenen raporlarda i\u015flenen fiillerin yaln\u0131zca ayn\u0131 kanunda yer alan eylemlere uyarlanarak ‘tevhiden’ teklif getirilebilece\u011fi ve disiplin amirince de yaln\u0131zca ayn\u0131 kanunda yer alan fiiller nedeniyle ‘tevhiden cezaland\u0131rma’ y\u00f6nteminin uygulanabilece\u011fi, farkl\u0131 kanunlarda d\u00fczenlenen fiiller i\u00e7in bu yollara ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131,<\/p>\n
…”<\/p>\n
16. Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 personelinin i\u015fledi\u011fi birden fazla fiilin yaln\u0131zca ayn\u0131 kanunda (657 say\u0131l\u0131 Kanun) yer alan eylemlere uyarlanarak tevhiden cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131 \u015f\u00f6yledir (\u00e7ok say\u0131da karar aras\u0131ndan bkz. Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi, 14\/11\/2014, E.2010\/3594, K.2014\/7463):<\/p>\n
“657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanununda d\u00fczenlenmeyen ‘tevhiden cezaland\u0131rma’ y\u00f6ntemi, soru\u015fturma raporlar\u0131nda getirilen teklifler ve verilen cezalarla uygulama kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan soru\u015fturmalarda her bir eylem i\u00e7in hukuki nitelendirmenin ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekmekle birlikte, sonu\u00e7ta tek bir disiplin cezas\u0131 teklifinde bulunulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu gibi disiplin cezas\u0131 vermeye yetkili disiplin amir veya kurullar\u0131n\u0131n da fiilin s\u00fcbuta erdi\u011fine kanaat getirmeleri halinde tek bir ceza veya soru\u015fturmac\u0131 teklifine ba\u011fl\u0131 kalmaks\u0131z\u0131n ayr\u0131 ayr\u0131 ceza verebilmeleri de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Disiplin amir veya kurullar\u0131n\u0131n tevhiden cezaland\u0131rma yoluna ba\u015fvurarakverecekleri cezalar\u0131n idari yarg\u0131 yerlerince hukuka uygunluk de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131rken de her eylemin ayr\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilerek karar verilmesi gerekmekle birlikte, cezaland\u0131r\u0131lan ki\u015finin lehine idare taraf\u0131ndan yap\u0131lan uygulamay\u0131 (tevhiden cezaland\u0131rmay\u0131) ortadan kald\u0131racak \u015fekilde karar verilmesi hukuka uygun olmayacakt\u0131r. <\/p>\n
\u00a0Nitekim Anayasal bir hak olan ‘hak arama h\u00fcrriyeti’ gere\u011fi kanuni yollara ba\u015fvuran ki\u015filerin durumlar\u0131n\u0131 daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131racak \u015fekilde karar verilmesine hukuken olanak bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, ilgililere idare taraf\u0131ndan yaln\u0131zca bir ceza verilmesinin bu ki\u015filer lehine bir durum olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu disiplin cezas\u0131n\u0131n iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan davalarda tevhiden ceza verilemeyece\u011fi ve her fiil i\u00e7in ayr\u0131 ceza verilmesi gerekti\u011fi yolunda karar verilmesi, dava a\u00e7an ki\u015filer aleyhine sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131ndan s\u00f6z konusu Anayasal hakka ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r”.<\/p>\n
17. Di\u011fer ulusal hukuk i\u00e7in bkz. G\u00fclistan Atasoy ve di\u011ferleri, B. No: 2017\/15845, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 26-33; Yasin Agin ve di\u011ferleri, B. No: 2017\/32534, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 20-27.<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
18. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) devletin kamu hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan memurlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6rmesinin, ayr\u0131ca onlara \u00f6dev ve sorumluluklar y\u00fcklemesinin memurlar\u0131n stat\u00fcleri gere\u011fi me\u015fru bir durum oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Fakat kamu g\u00f6revlilerinin de birey oldu\u011funu, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olma, \u00fclke sorunlar\u0131yla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal y\u00f6nlerinin bulundu\u011funu ve bu do\u011frultuda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin 10. ve 11. maddelerinden yararland\u0131klar\u0131n\u0131n \u015f\u00fcpheden uzak oldu\u011funu da ifade etmi\u015ftir. Bununla birlikte memurun bulundu\u011fu konum ve g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 alanla ilgili olarak \u00f6dev ve sorumluluk derecesinin belirlenmesinde ulusal makamlar\u0131n bir takdir marj\u0131 oldu\u011funu da eklemi\u015ftir (\u0130smail Sezer\/T\u00fcrkiye, B. No: 36807\/07, 24\/3\/2015, \u00a7\u00a7 52-54; Vogt\/Almanya [BD], B. No: 17851\/91, 26\/9\/1995, \u00a7\u00a7 51-53; Ahmed ve di\u011ferleri\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 22954\/93, 2\/9\/1998, \u00a7\u00a7 53, 54; Otto\/Almanya (k.k.), B. No: 27574\/02, 24\/11\/2005).<\/p>\n
19. A\u0130HM, kamu g\u00f6revlilerine verilen disiplin cezalar\u0131yla g\u00fcd\u00fclen me\u015fru amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilip ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011fi y\u00f6n\u00fcnden yaln\u0131zca cezan\u0131n bir kuralla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131n\u0131 yeterli bulmamakta; somut bir de\u011ferlendirmenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 aramaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda kamu g\u00f6revlilerinin cezaland\u0131r\u0131lan eylemlerinin kamu hizmetlerinin s\u00fcreklili\u011fini ya da gere\u011fi gibi yerine getirilmesini etkilemek veya g\u00f6rev yap\u0131lan devlet kurumunun itibar\u0131n\u0131 zedelemek gibi cezay\u0131 gerekli k\u0131lan sonu\u00e7lara sebep oldu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fini belirtmektedir (Kula\/T\u00fcrkiye, B. No: 20233\/06, 19\/6\/2018, \u00a7\u00a7 48, 49).<\/p>\n
20. Bununla birlikte A\u0130HM, kamu g\u00f6revlilerinin devlete sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc hususunda s\u00f6z konusu devlete \u00f6zg\u00fc durumlar\u0131n dikkate al\u0131nabilece\u011fini kabul etti\u011fi gibi memurun g\u00f6revinin niteli\u011finin de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Kom\u00fcnist Partinin eylemlerine aktif olarak kat\u0131lan bir \u00f6\u011fretmenin ald\u0131\u011f\u0131 disiplin cezas\u0131na ili\u015fkin olarak yap\u0131lan ba\u015fvuruda verdi\u011fi Vogt\/Almanya karar\u0131nda, memurlar\u0131n devlete sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc konusunda Almanya’n\u0131n nasyonal sosyalizm ge\u00e7mi\u015finin ve bu do\u011frultuda Alman Anayasas\u0131’n\u0131n \u00fczerine kuruldu\u011fu ilkelerin dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015f; ayr\u0131ca \u00f6\u011fretmenlerin \u00f6\u011frencileri y\u00f6n\u00fcnden bir otoriteyi temsil ettikleri ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u015f ya\u015famlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda da belli bir dereceye kadar \u00f6dev ve sorumluluklar\u0131n\u0131n devam edece\u011fini kabul etmi\u015ftir (Vogt\/Almanya, \u00a7\u00a7 59, 60).<\/p>\n
21. Ayn\u0131 \u015fekilde A\u0130HM Mahi\/Bel\u00e7ika (B. No: 57462\/19, 3\/9\/2020) karar\u0131nda, \u00f6\u011fretmenin \u00f6\u011frencileri \u00fczerinde bir otorite fig\u00fcr\u00fc olmas\u0131ndan hareketle meslek hayat\u0131nda tabi oldu\u011fu \u00f6dev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirli bir dereceye kadar okul d\u0131\u015f\u0131nda devam ettirmesinin gerekli oldu\u011funu da de\u011ferlendirmi\u015ftir (Mahi\/Bel\u00e7ika, \u00a7 28). An\u0131lan kararda A\u0130HM, Charlie Hebdo sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra, \u00f6\u011fretmen olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 okulda \u00e7\u0131kan olaylardan sorumlu oldu\u011funa dair baz\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 haberlere yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir mektupla cevap veren ba\u015fvurucunun s\u00f6z konusu mektupta ayr\u0131mc\u0131 ve \u015fiddeti me\u015frula\u015ft\u0131ran nitelikte ifadeler kullanmas\u0131 nedeniyle g\u00f6rev yerinin de\u011fi\u015ftirilmesinin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal edip etmedi\u011fini incelemi\u015ftir. An\u0131lan kararda; ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n s\u00f6zel ileti\u015fime dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, spontane bir tepkinin sonucu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine geni\u015f \u00e7apta kamuya a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f ve bu nedenle herkesin eri\u015febilece\u011fi yaz\u0131l\u0131 iddialar oldu\u011funu, ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ba\u015fvurucuya y\u00fcklenen sa\u011fduyu\/ihtiyat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne zamanlama itibar\u0131yla ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclmesinin me\u015fru oldu\u011funu, ba\u015fvurucunun yorumlar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frencileri \u00fczerindeki potansiyel etkisini de g\u00f6z\u00f6n\u00fcne alarak ba\u015fvurucunun ba\u015fka bir kuruma atanmas\u0131n\u0131n orant\u0131s\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir (Mahi\/Bel\u00e7ika, \u00a7\u00a7 34, 36, 37).<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
22. Anayasa Mahkemesinin 5\/9\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
23. Ba\u015fvurucu; kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yasa d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steri temelinde teklif edilen disiplin cezas\u0131n\u0131n sendika faaliyetinden kaynaklanmas\u0131 nedeniyle toplant\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile sendika hakk\u0131n\u0131n, sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131 nedeniyle teklif edilen disiplin cezas\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 hukuk ve yarg\u0131 kararlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, Facebook adresinin idare taraf\u0131ndan incelenmesinin ise \u00f6zel hayat\u0131na sayg\u0131 kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ilkesinin ihlali edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
24. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde; konu devlet memurlar\u0131 oldu\u011funda g\u00f6r\u00fc\u015flerin dengeli ve siyaseten yans\u0131z olarak a\u00e7\u0131klan\u0131p a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve tarafs\u0131zl\u0131k hususunun ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u00f6nemli oldu\u011fu, bu anlamda ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan kullan\u0131lan ifadelerin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda korunamayaca\u011f\u0131, mahkeme gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere i\u015flenen fiilin devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karma cezas\u0131n\u0131 gerektirmesine ra\u011fmen ba\u015fvurucuya kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n verildi\u011fi ve an\u0131lan cezan\u0131n orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
25. Ba\u015fvurucu; Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanlar\u0131nda, kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda adli y\u00f6nden hapis cezas\u0131yla tecziye edildi\u011fini ve bu durumun m\u00fcdahaleyi orant\u0131s\u0131z k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari ve yarg\u0131sal s\u00fcre\u00e7te anayasal haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini, uygulanan yapt\u0131r\u0131m\u0131n memur a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
26. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012\/969, 18\/9\/2013, \u00a7 16).<\/p>\n
27. Ba\u015fvuru dosyas\u0131 ve eklerinin incelenmesinden ba\u015fvurucu hakk\u0131nda t\u00fcm eylemler y\u00f6n\u00fcnden inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve her bir eylem y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131 ayr\u0131 disiplin cezas\u0131 nitelendirmesi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 Genelgesi uyar\u0131nca nitelendirmesi yap\u0131lan cezalar aras\u0131nda en a\u011f\u0131r ceza olan bir siyasi partiyi destekleyici nitelikte payla\u015f\u0131mda bulunma fiilinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n tevhiden uyguland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
28. Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131nda tevhid m\u00fcessesesinin kanunla d\u00fczenlenmedi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmekle birlikte sadece en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren fiilden \u00f6t\u00fcr\u00fc tek idari i\u015flem tesis edilmesinin ki\u015filerin yarar\u0131na oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle hak arama h\u00fcrriyeti \u00e7er\u00e7evesinde idari uygulamayla disiplin i\u015flemlerine esas al\u0131nan bu m\u00fcessesenin hukuka ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Tevhiden cezaland\u0131rman\u0131n yarg\u0131sal denetiminde ise en a\u011f\u0131r cezaya dayanak te\u015fkil eden fiil veya varsa fiiller ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olacak \u015fekilde bir inceleme y\u00f6ntemi benimsenmi\u015ftir (bkz. \u00a7 16).<\/p>\n
29. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucunun iddialar\u0131ndan kendisinin sosyal payla\u015f\u0131m sitesi \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 bir siyasi partiyi destekleyici nitelikteki payla\u015f\u0131m \u00fczerine kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 disiplin cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahaleye ili\u015fkin k\u0131sm\u0131n\u0131n Anayasa’n\u0131n 26. maddesi kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan somut olayda idarenin takdir yetkisini kullanarak di\u011fer eylemler i\u00e7in ayr\u0131ca bir cezaland\u0131rmaya ba\u015fvurmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde bu k\u0131sm\u0131n ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7 cezan\u0131n orant\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu ele al\u0131n\u0131rken incelenmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
30. Anayasa\u2019n\u0131n iddian\u0131n de\u011ferlendirilmesinde dayanak al\u0131nacak \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyeti\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 26. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cHerkes, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini s\u00f6z, yaz\u0131, resim veya ba\u015fka yollarla tek ba\u015f\u0131na veya toplu olarak a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131na sahiptir. Bu h\u00fcrriyet resmi makamlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n haber veya fikir almak ya da vermek serbestli\u011fini de kapsar… .<\/p>\n
…<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunla d\u00fczenlenir.\u201d<\/p>\n
1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
31. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
a. M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
32. Ba\u015fvurucunun sosyal payla\u015f\u0131m sitesi \u00fczerinden bir siyasi partiyi destekleyici nitelikte payla\u015f\u0131mda bulunmas\u0131 nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale oldu\u011fu kabul edilmelidir.<\/p>\n
b. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
33. Yukar\u0131da an\u0131lan m\u00fcdahale, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde belirtilen ko\u015fullara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinin ihlalini te\u015fkil edecektir. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, … yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, … demokratik toplum d\u00fczeninin … gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d<\/p>\n
34. Bu sebeple m\u00fcdahalenin Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve somut ba\u015fvuruya uygun d\u00fc\u015fen, kanunlar taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, Anayasa\u2019n\u0131n ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygunluk ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
i. Kanunilik <\/p>\n
35. 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 125. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (D) bendinin (o) alt bendine g\u00f6re kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ii. Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
36. Somut olayda ceza uygulanmas\u0131n\u0131n amac\u0131 kamu hizmetlerinin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve nesnelli\u011finin sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7 da geni\u015f anlamda kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131 me\u015fru amac\u0131 kapsam\u0131nda yer al\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin karar\u0131n Anayasa’n\u0131n 26. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan sebeplerden kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nlemlerin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ve me\u015fru bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
iii. Demokratik Toplum D\u00fczeninin Gereklerine Uygunluk <\/p>\n
\u00a0(1) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
\u00a0(a) Demokratik Toplumda \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00d6nemi <\/p>\n
37. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ki\u015finin haber ve bilgilere, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fikirlerine serbest\u00e7e ula\u015fabilmesi, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerinden dolay\u0131 k\u0131nanmamas\u0131, bunlar\u0131 tek ba\u015f\u0131na veya ba\u015fkalar\u0131yla birlikte \u00e7e\u015fitli yollarla serbest\u00e7e ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba\u015fkalar\u0131na aktarabilmesi ve yayabilmesi anlam\u0131na gelir. Anayasa Mahkemesi ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn demokrasinin i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6nemde oldu\u011funu daha \u00f6nce pek \u00e7ok karar\u0131nda a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r (Bekir Co\u015fkun [GK], B. No: 2014\/12151, 4\/6\/2015, \u00a7\u00a7 33-35; Mehmet Ali Ayd\u0131n [GK], B. No: 2013\/9343, 4\/6\/2015, \u00a7\u00a7 42, 43; Tansel \u00c7\u00f6la\u015fan, B. No: 2014\/6128, 7\/7\/2015, \u00a7\u00a7 35-38).<\/p>\n
\u00a0(b) Demokratik Toplum D\u00fczeninin Gereklerine Uygunluk<\/p>\n
38. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik bir m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i\u00e7in zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 ve orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekir (Bekir Co\u015fkun, \u00a7\u00a7 53-55; Mehmet Ali Ayd\u0131n, \u00a7\u00a7 70-72; AYM, E.2007\/4, K.2007\/81, 18\/10\/2007). Derece mahkemeleri, bireylerin fikirlerini ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoluyla ifade etme haklar\u0131 ile Anayasa’n\u0131n 26. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda belirtilen me\u015fru ama\u00e7lar aras\u0131nda adil bir denge sa\u011flamal\u0131d\u0131r (Bekir Co\u015fkun, \u00a7\u00a7 44, 47, 48; Hakan Yi\u011fit, B. No: 2015\/3378, 5\/7\/2017, \u00a7\u00a7 58, 61, 66). Derece mahkemeleri s\u00f6z konusu dengelemeyi yaparken ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken belirli bir takdir yetkisine sahiptir (Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu, B. No: 2014\/1577, 25\/10\/2017, \u00a7 57).<\/p>\n
(c) Kamu G\u00f6revlisi Stat\u00fcs\u00fc<\/p>\n
39. Anayasa Mahkemesi, kamu g\u00f6revlisi olman\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 birtak\u0131m ayr\u0131cal\u0131klar ve avantajlar\u0131n yan\u0131nda baz\u0131 k\u00fclfet ve sorumluluklara katlanmay\u0131 ve di\u011fer ki\u015filerin tabi olmad\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamalara tabi olmay\u0131 da gerektirdi\u011fini belirtmi\u015ftir. Ki\u015finin kamu g\u00f6revine kendi iste\u011fi ile girmekle bu stat\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi ayr\u0131cal\u0131klardan yararlanmay\u0131 ve k\u00fclfetlere katlanmay\u0131 kabul etmi\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, kamu hizmetinin kendine has \u00f6zelliklerinin bu avantaj ve s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir (\u0130hsan Asutay, B. No: 2012\/606, 20\/2\/2014, \u00a7 38).<\/p>\n
\u00a0(d) Kamu G\u00f6revlilerinin \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc <\/p>\n
40. Devletin kamu hizmetinde \u00e7al\u0131\u015fan memurlar\u0131na bir ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6revi getirmesi, \u00f6dev ve sorumluluklar y\u00fcklemesi memurlar\u0131n stat\u00fcleri gere\u011fi me\u015fru kabul edilebilir bir durumdur. Fakat devlet memurlar\u0131n\u0131n da birer birey oldu\u011fu, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olma, \u00fclke sorunlar\u0131yla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal y\u00f6nlere sahip olma haklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u015f\u00fcpheden uzakt\u0131r (Hasan G\u00fcng\u00f6r, B. No: 2013\/6152, 24\/2\/2016, \u00a7 49).<\/p>\n
41. Bununla birlikte devlet memurlar\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011funda g\u00f6r\u00fc\u015flerin dengeli ve siyaseten yans\u0131z olarak a\u00e7\u0131klan\u0131p a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131, ki\u015fisel tav\u0131rlar sergilenip sergilenmedi\u011fi ve tarafs\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00fcvence alt\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc incelemesinde de\u011ferlendirmeye al\u0131n\u0131r. Bu ba\u011flamda memurun bulundu\u011fu konum, g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 alanla ilgili olarak \u00f6dev ve sorumluluk derecesini belirlemede ulusal makamlar\u0131n bir takdir marj\u0131 vard\u0131r (Hasan G\u00fcng\u00f6r, \u00a7 48).<\/p>\n
\u00a0(2) \u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
42. Somut olayda bir sosyal medya sitesinde yapt\u0131\u011f\u0131 payla\u015f\u0131mlar nedeniyle disiplin soru\u015fturmas\u0131 ge\u00e7iren ba\u015fvurucu hakk\u0131nda uygulanan disiplin cezas\u0131n\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Bu de\u011ferlendirme i\u00e7in ise \u00f6ncelikle disiplin cezas\u0131n\u0131n dayana\u011f\u0131 ifadelerin vatanda\u015f – kamu g\u00f6revlisi ikili\u011fi ba\u011flam\u0131nda irdelenerek ifadelerin hangi \u015fartlarda anayasal korumadan yararlanaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
43. 657 say\u0131l\u0131 Kanun’un 7. maddesi ile devlet memurlar\u0131n\u0131n herhangi bir siyasi parti, ki\u015fi veya z\u00fcmrenin yarar\u0131n\u0131 veya zarar\u0131n\u0131 hedef tutan bir davran\u0131\u015fta bulunamayacaklar\u0131, aksi takdirde ayn\u0131 Kanun’un 125. maddesi uyar\u0131nca disiplin cezas\u0131yla tecziye edilecekleri belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla ilgili d\u00fczenlemelerle siyasi faaliyetler noktas\u0131nda Anayasa’n\u0131n 26. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda kamu g\u00f6revlileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir s\u0131n\u0131rland\u0131rmaya gidildi\u011fi ve yine ayn\u0131 maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca ilgili s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunla d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu ba\u011flamda somut olayda tabi olunacak stat\u00fcn\u00fcn getirdi\u011fi \u00f6dev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin aleni ve ula\u015f\u0131labilir \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu kabul edilmelidir (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Levent Tun\u00e7el, B. No: 2017\/34185, 16\/3\/2022, \u00a7 37).<\/p>\n
44. \u00d6te yandan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131ndan hareketle bireyin baz\u0131 temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini kamu g\u00f6revlisi olma ad\u0131na pe\u015finen feda etmesi veya kamu g\u00f6revine kurban etmesi gerekti\u011fi sonucuna da var\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Birey, do\u011fas\u0131 gere\u011fi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme ihtiyac\u0131 hisseder ve s\u00f6z konusu ihtiyac\u0131 ba\u015fka ihtiya\u00e7lar\u0131na k\u0131yasla \u00f6nceler. Bununla birlikte bireyin potansiyeli d\u00e2hilinde gerek mesleki gerek sosyal olmak \u00fczere farkl\u0131 alanlarda kendini ger\u00e7ekle\u015ftirerek hayat\u0131 tam olarak ya\u015fama ve hayattan zevk alabilme imk\u00e2n\u0131na sahip oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur. Somut olayda ise ilgili alan, vatanda\u015f olman\u0131n bizatihi kendisi olup bireyin vatanda\u015f olarak kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi ad\u0131na ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ihtiya\u00e7 duymas\u0131 ile kendini g\u00f6stermektedir. Bu ba\u011flamda idarenin kamu g\u00f6revlilerinden hayat\u0131n her alan\u0131nda mutlak bir tarafs\u0131zl\u0131k beklemesi, bireyin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tamamen k\u0131s\u0131tlayaca\u011f\u0131ndan vatanda\u015f olarak kendini ger\u00e7ekle\u015ftirmesinin \u00f6n\u00fcnde engel te\u015fkil edecektir (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Levent Tun\u00e7el, \u00a7 38).<\/p>\n
45. Dolay\u0131s\u0131yla kanun koyucunun stat\u00fc hukuku kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile ama\u00e7sal olarak mutlak bir tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 hedeflemedi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Bunun yerine kanun koyucunun idarenin g\u00f6r\u00fcnen y\u00fcz\u00fc konumundaki kamu g\u00f6revlisinden meslek hayat\u0131nda siyasi d\u00fc\u015f\u00fcncesini maskeleyerek \u015fekl\u00ee anlamda da olsa apolitik bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm benimsemesini bekledi\u011fi kabul edilmelidir. Sonu\u00e7 olarak s\u00f6z konusu belirlemeler ile demokrasilerin k\u0131r\u0131lgan yap\u0131s\u0131 birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde kamu hizmetine kat\u0131lan g\u00f6revlilerin -siyasi kutupla\u015fmalarda yer almas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in- yasal d\u00fczenlemelerle yans\u0131z g\u00f6r\u00fcnmesinin sa\u011flanarak idareye tarafs\u0131z bir pozisyon kazand\u0131r\u0131lmak istendi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim Anayasa Mahkemesi de devlet memurlar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerinin siyaseten yans\u0131z olarak a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekti\u011fini kabul etmi\u015ftir (bkz. \u00a7 41; benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Levent Tun\u00e7el, \u00a7 44).<\/p>\n
46. Kamu g\u00f6revlilerinin de siyasi ve sosyal meseleler ba\u015fta olmak \u00fczere toplumu ilgilendiren konularda serbest\u00e7e d\u00fc\u015f\u00fcncesini ifade etme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip oldu\u011fu hususu gerek A\u0130HM kararlar\u0131 (bkz. \u00a7 18) gerekse Anayasa Mahkemesi karar\u0131yla (bkz. \u00a7 40) teyit edilmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan kamu g\u00f6revlisi s\u0131fat\u0131 olan kimseler taraf\u0131ndan yap\u0131lan ifade a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n -ayn\u0131 zamanda birer vatanda\u015f olduklar\u0131 da g\u00f6zetildi\u011finde siyasi ve sosyal meselelere temas etmesi ko\u015fuluyla- anayasal garanti alt\u0131nda oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Bununla birlikte kullan\u0131lan ifadelerin aleniyetten uzak ve \u00f6zel ili\u015fkiler alan\u0131nda dile getirildi\u011fi durumlarda anayasal koruman\u0131n kamu g\u00f6revlisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha uygulanabilir ve ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Levent Tun\u00e7el,\u00a7\u00a7 38, 40).<\/p>\n
47. Somut olayda ba\u015fvuru konusu payla\u015f\u0131m siyaseten yans\u0131z olman\u0131n da \u00f6tesinde do\u011frudan bir siyasi parti lehine oy vermeyi te\u015fvik etmektedir. Bu anlamda Anayasa Mahkemesinin \u00f6n\u00fcndeki mesele an\u0131lan ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n bireyin kendini ger\u00e7ekle\u015ftirme ihtiyac\u0131na paralel olarak siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olabilmesi hakk\u0131 kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesidir. Buna g\u00f6re an\u0131lan ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131 sanal ortamda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan payla\u015f\u0131m\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mecran\u0131n \u00f6zellikleri ile birlikte aleniyet ko\u015fullar\u0131n\u0131n incelenmesinde fayda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
48. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal payla\u015f\u0131m siteleri ve sosyal medya kavramlar\u0131n\u0131n hayat\u0131m\u0131za girmesiyle sosyal hayat ve mesleki hayat ayr\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 bir \u00e7e\u015fit a\u00e7maz h\u00e2line gelmi\u015ftir. Teknolojik geli\u015fmeler ile ileti\u015fim olanaklar\u0131 \u00e7a\u011f atlam\u0131\u015f ve bireyin sosyal hayat\u0131, aile ve arkada\u015f \u00e7evresiyle s\u0131n\u0131rl\u0131, \u00e7o\u011funlukla y\u00fcz y\u00fcze ve telefonla ileti\u015fime dayanan geleneksel sosyalle\u015fmeden i\u015fitsel ve g\u00f6rsel ileti\u015fim destekli sosyal payla\u015f\u0131m siteleri \u00fczerinde olu\u015fturulan web sayfas\u0131 veya profil yard\u0131m\u0131yla kay\u0131tl\u0131 kullan\u0131c\u0131lar aras\u0131nda etkile\u015fimin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 teknoloji tabanl\u0131 modern sosyalle\u015fmeye evrilmi\u015ftir.<\/p>\n
49. Modern sosyalle\u015fme, bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ileri haberle\u015fme \u00f6geleri sayesinde geleneksel sosyalle\u015fmeye k\u0131yasla etkile\u015fime girmeyi daha kolay ve h\u0131zl\u0131 h\u00e2le getirerek etkile\u015fimlerin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7arpan etkisini art\u0131rm\u0131\u015f ve meslek hayat\u0131 ile sosyal hayat aras\u0131nda gri alanlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece bireylerin d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n \u00e7ok daha kolay bi\u00e7imde aleniyet kazanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le gelmi\u015ftir. S\u00f6z konusu bireyler kamu g\u00f6revlisi oldu\u011funda ise devletin bu ki\u015filerin d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131na m\u00fcdahalelerinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bahse konu m\u00fcdahalelerin denetiminde aleniyet birincil \u00f6neme sahiptir. Bu nedenle ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n hangi ko\u015fullar alt\u0131nda aleniyet kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n somut olay ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla kamu g\u00f6revlisinin ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131na aleniyet kazand\u0131rma niyeti olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n aleniyet kazanmas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 ne derece \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fi ayd\u0131nl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
50. Sanal mecrada etkile\u015fimin ko\u015fullar\u0131 olduk\u00e7a farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir. Somut olaya konu payla\u015f\u0131m sitesi olan Facebook’ta istek ve kabule dayanan bir sistemle arkada\u015f listeleri olu\u015fturulmakta ve kullan\u0131c\u0131lara do\u011frudan mesajla\u015fma veya ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak bir araya gelebilme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r. An\u0131lan sitede yap\u0131lan payla\u015f\u0131mlar\u0131n alenili\u011fi ise kullan\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan sitenin gizlilik ayarlar\u0131 yard\u0131m\u0131yla y\u00f6netilmektedir. Kullan\u0131c\u0131, payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n gizlilik ayarlar\u0131n\u0131 yap\u0131land\u0131rarak payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n sadece Facebook arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmesini sa\u011flayabilmekte; ayr\u0131ca payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan be\u011fenilmesi h\u00e2linde bile g\u00f6nderisinin arkada\u015flar\u0131na ait profillerde yer almas\u0131n\u0131 engelleyebilmektedir. K\u0131sacas\u0131 bir payla\u015f\u0131m\u0131n aleni olmas\u0131 ve mahremiyetin sa\u011flanmas\u0131 yaln\u0131zca ilgili kullan\u0131c\u0131n\u0131n tekelindedir.<\/p>\n
51. Somut olayda ba\u015fvuruya konu payla\u015f\u0131m\u0131n niteli\u011fi gere\u011fi siyasi partiler lehine veya aleyhine ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ikna etme \u00e7abas\u0131 olarak kabul edilecek a\u00e7\u0131klamalardan oldu\u011fu ve propaganda d\u00fczeyine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir (siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde kullan\u0131lan ilkeler i\u00e7in bkz. Sinan Akbulut, B. No: 2019\/1396, 2\/11\/2022, \u00a7 34). \u00d6te yandan payla\u015f\u0131m\u0131n alenile\u015fti\u011fi hususunda herhangi bir teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r. Ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n aleniyet kazand\u0131rma niyetiyle yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 veya aleniyet kazanmas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 gereken \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00f6sterildi\u011fi de ortaya konulamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
52. Kamu g\u00f6revlilerinin \u00f6zel hayatlar\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n memuriyetlerini etkilemesi h\u00e2linde fiilleriyle orant\u0131l\u0131 bir disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131na maruz b\u0131rak\u0131labileceklerinin kabul\u00fc gerekir. Ancak bunun i\u00e7in kamu g\u00f6revlisinin fiilinin memuriyetini etkiledi\u011finin idari ve yarg\u0131sal makamlarca ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7eyle ortaya konulmas\u0131 gerekir (Yasin Agin ve di\u011ferleri, \u00a7 63). Bu \u00e7er\u00e7evede ba\u015fvuru konusu payla\u015f\u0131m\u0131n memuriyete etkilerinin ba\u015fvurucunun s\u0131n\u0131f \u00f6\u011fretmeni oldu\u011fu g\u00f6zetilerek irdelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
53. Ba\u015fvurucunun bir \u00f6\u011fretmen olarak y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc hizmetin y\u00f6neldi\u011fi kesim olan \u00e7ocuklar \u00fczerinde gerek geleceklerinin \u015fekillendirilmesi gerekse sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ki\u015filik edinmeleri noktas\u0131nda \u00f6nemli bir rol\u00fcn\u00fcn oldu\u011fu da ku\u015fkusuzdur. \u00dclkemizde \u00f6\u011fretmenlik mesle\u011fi toplum nezdinde di\u011fer kamu g\u00f6revlerinden farkl\u0131 bir konumdad\u0131r. Bu ba\u011flamda \u00f6\u011fretmen yaln\u0131zca okul i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan bir kamu g\u00f6revlisi olman\u0131n \u00f6tesinde toplumu iyiye ve do\u011fruya ula\u015ft\u0131rma yolunda eylem ve s\u00f6ylemleri ile emsal te\u015fkil eden ideal bireyi sembolize etmektedir. Bundan dolay\u0131 \u00f6\u011fretmenler taraf\u0131ndan toplumsal meselelere ili\u015fkin olarak yap\u0131lan ifade a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n herhangi bir vatanda\u015f veya kamu g\u00f6revlisine k\u0131yasla toplumda daha fazla kar\u015f\u0131l\u0131k buldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r (Elif G\u00fcneysu, B. No: 2017\/31733, 7\/10\/2021, \u00a7 54; Cem \u00d6zayd\u0131n, B. No: 2017\/26800, 13\/1\/2022, \u00a7 42). Bununla birlikte \u00f6\u011fretmenin tabi oldu\u011fu \u00f6dev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin okulla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6\u011fretmenin bir otorite fig\u00fcr\u00fc olmas\u0131ndan hareketle meslek hayat\u0131nda tabi oldu\u011fu \u00f6dev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirli bir dereceye kadar okul d\u0131\u015f\u0131nda da devam ettirmesinin gerekli oldu\u011fu de\u011ferlendirilmi\u015ftir (bkz. \u00a7 \u00a7 20, 21; Cem \u00d6zayd\u0131n, \u00a7 43). Bu anlamda \u00f6\u011fretmenlik mesle\u011finin etki alan\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finde \u00f6\u011frencilere uygunsuz fikirlerin a\u015f\u0131lanmas\u0131 tehlikesi ba\u015fta olmak \u00fczere beraberinde birtak\u0131m riskleri getirdi\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
54. Nihayetinde Anayasa Mahkemesinin kanaatine g\u00f6re ba\u015fvurucu, sosyal payla\u015f\u0131m sitesi \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131yla sahip oldu\u011fu siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kamuoyu taraf\u0131ndan bilinir h\u00e2le getirmi\u015f ve y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kamu g\u00f6revinin siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerinden tan\u0131mlanabilmesine neden olmu\u015ftur. Bu durum ise idarenin gerek kamusal hizmetlerin \u00fcretimi ve sunumunun tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 gerekse demokrasinin k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 teminat olu\u015fturma misyonuna ayk\u0131r\u0131 bir durum ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple ba\u015fvurucuya verilen kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu ve bu y\u00f6nden bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Levent Tun\u00e7el, \u00a7 45; Cem \u00d6zayd\u0131n, \u00a7 44).<\/p>\n
55. Somut olayda ba\u015fvurucunun yukar\u0131da detayl\u0131 olarak irdelenen siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n haricinde \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 eyleminin de disiplin soru\u015fturmas\u0131na konu edildi\u011fi ve an\u0131lan eylemlere mahkeme karar\u0131nda da yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (bkz. \u00a7 12). S\u00f6z konusu eylemlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucunun genel olarak ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc YPG\/YPJ lehine \u00e7ok say\u0131da payla\u015f\u0131mda bulundu\u011fu ve 27\/6\/2015 tarihli payla\u015f\u0131m\u0131n Ahmet Aslan (B. No: 2021\/23949, 6\/10\/2022, \u00a7 50) karar\u0131nda belirlenen ve YPG’nin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc olarak bilinir h\u00e2le geldi\u011finin kabul edildi\u011fi 21\/5\/2015 tarihinden sonra yapt\u0131\u011f\u0131, payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir foto\u011frafta yer alan pankartta ise halk sava\u015f\u0131n\u0131n geni\u015fletilerek b\u00f6l\u00fcc\u00fc ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc liderine \u00f6zg\u00fcrl\u00fck istendi\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda an\u0131lan eylemlerin Anayasa Mahkemesinin Mehmet Alan\u00e7 ve di\u011ferleri ([GK], B. No: 2017\/15462, 29\/9\/2021) karar\u0131nda ele ald\u0131\u011f\u0131 kamu g\u00f6revlilerinin ter\u00f6r propagandas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine uygun oldu\u011funu kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
56. \u00d6te yandan idare ba\u015fvurucunun s\u00f6z\u00fc edilen eylemlerini ayr\u0131 ayr\u0131 cezaland\u0131rmak yerine ba\u015fvurucunun lehine olacak \u015fekilde tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6ntemini i\u015fleterek ba\u015fvurucuyu bu eylemler aras\u0131nda en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131 nedeniyle cezaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Somut olayda bu cezaland\u0131rma usul\u00fcn\u00fcn i\u015fletilmi\u015f olmas\u0131 ba\u015fvurucunun \u00f6zellikle ter\u00f6r ve \u015fiddete dair di\u011fer eylemlerinin g\u00f6rmezden gelindi\u011fi anlam\u0131na gelmemekte, sadece sonu\u00e7 cezada ba\u015fvurucu lehine bir tercih kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n
57. Sonu\u00e7 ceza olarak uygulanan siyasi temelli ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131 gibi eylemler i\u00e7in uygulanacak disiplin cezalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise fiilin niteli\u011fine g\u00f6re kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 veya devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karma cezalar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucuya se\u00e7imlerde belirli bir siyasi partinin lehine oy verilmesi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunma nedeniyle devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karmaya k\u0131yasla daha alt kategoride yer alan ve ki\u015finin gelir anlam\u0131nda hayat\u0131n\u0131 idame ettirmesine engel te\u015fkil etmeyecek nitelikteki kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 verilmesi nedeniyle m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
58. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
B. Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE Selahaddin MENTE\u015e’in kar\u015f\u0131 oyu ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
C. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
D. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 5\/9\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi 1.B\u00f6l\u00fcm 2017\/20729 Esas say\u0131l\u0131 dosyada say\u0131n \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan ba\u015fvurucunun ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmedi\u011fine karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fim gerek\u00e7elerle say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
2. Olay ve olgular mahkemenin gerek\u00e7eli karar\u0131nda \u00f6zetlenmi\u015ftir.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru dosyas\u0131 ve ekleri incelendi\u011finde ba\u015fvurucu hakk\u0131nda alt\u0131 ayr\u0131 fiil y\u00f6n\u00fcnden inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve her bir fiil y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131 ayr\u0131 disiplin cezas\u0131 nitelendirilmesi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ancak Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 genelgesi uyar\u0131nca nitelendirilmesi yap\u0131lan cezalar aras\u0131nda en a\u011f\u0131r ceza olan \u201cbir siyasi parti destekleyici nitelikte payla\u015f\u0131mda bulunmak\u201d fiilinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131n tevhiden uyguland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle dosya Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesi kapsam\u0131nda incelenmelidir.<\/p>\n
4. Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyeti ile ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir. \u201cHerkes d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini s\u00f6z, yaz\u0131, resim veya ba\u015fka yollarla tek ba\u015f\u0131na veya toplu olarak a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetine sahiptir. Bu h\u00fcrriyeti resmi makamlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n haber veya fikir almak ya da vermek serbestli\u011fini de kapsar\u2026\u201d \u201cD\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetini kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunla d\u00fczenlenir.\u201d<\/p>\n
5. Ba\u015fvurucunun yapt\u0131\u011f\u0131 sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ba\u015fvurucunun d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetine y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale oldu\u011fu kabul edilmelidir.<\/p>\n
6. Anayasa Mahkemesinin oturmu\u015f yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131na g\u00f6re m\u00fcdahalenin varl\u0131\u011f\u0131 halinde m\u00fcdahalenin \u015fartlar\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde belirtilen \u015fartlara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde ifadesini bulan d\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
7. Anayasan\u0131n 13. Maddesi \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler,\u2026 yaln\u0131zcaAnayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, \u2026 demokratik toplum d\u00fczeninin\u2026 gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkelerine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d Bu sebeplerle m\u00fcdahalenin Anayasan\u0131n 13. maddesinde belirtilen somut ba\u015fvuruya uygun d\u00fc\u015fen kanunlar taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, Anayasan\u0131n ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum d\u00fczenin gereklerine uygunluk \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
8. Anayasa Mahkemesi daha \u00f6nce pek \u00e7ok kez temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn ilk olarak \u015fekl\u00ee bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. (Tu\u011fba Arslan, \u00a7 96; Fikriye Aytin ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/6154, 11\/12\/2014, \u00a7 34). Anayasa’n\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale eden \u015fekli anlamda bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmas\u0131n\u0131n sebebi bunu bi\u00e7imsel anlamda hukuk devletinin hem arac\u0131 hem de \u00f6nc\u00fcl\u00fc olarak g\u00f6rmesi nedeniyledir. Ger\u00e7ekten de bir yasama i\u015flemi olarak kanun TBMM iradesinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve TBMM taraf\u0131ndan Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kanun yapma usullerine uyularak yap\u0131lan i\u015flemlerdir. Bu anlay\u0131\u015f temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler alan\u0131nda \u00f6nemli bir g\u00fcvence sa\u011flar (E\u011fitim ve Bilim Emek\u00e7ileri Sendikas\u0131 ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2014\/920, 25\/5\/2017, \u00a7 54; Halk Radyo ve Televizyon Yay\u0131nc\u0131l\u0131k A.\u015e., \u00a7 36). Bu sayede y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n yasaman\u0131n \u00e7izdi\u011fi ilke ve s\u0131n\u0131rlara ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131, hukuk d\u00fczeninde Anayasa’n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc usule uygun olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar\u0131n alt kademelerinde yer alan d\u00fczenlemelerle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kolayl\u0131kla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa Mahkemesi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u015fekl\u00ee anlamda bir kanunun yoklu\u011funu Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imi olarak kabul etmektedir (Tu\u011fba Arslan, \u00a7 98; Ersin Bas\u0131n ve Yay\u0131nc\u0131l\u0131k San. ve Tic. Ltd. \u015eti. ve di\u011ferleri, \u00a7 51).<\/p>\n
9. \u00d6te yandan temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin kanunlar\u0131n \u015feklen var olmas\u0131 yeterli g\u00f6r\u00fclemez, ayn\u0131 zamanda kanunlar\u0131n niteli\u011fine de bak\u0131lmal\u0131d\u0131r (Tu\u011fba Arslan, \u00a7 89). Bu anlam\u0131yla kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc, s\u0131n\u0131rlamaya ili\u015fkin kural\u0131n eri\u015filebilirli\u011fi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi ile kesinli\u011fini ifade eden belirlili\u011fini garanti alt\u0131na al\u0131r (Metin Bayyar ve Halk\u0131n Kurtulu\u015f Partisi [GK], B. No: 2014\/15220, 4\/6\/2015, \u00a7 56; E\u011fitim ve Bilim Emek\u00e7ileri Sendikas\u0131 ve di\u011ferleri, \u00a7 55; Halk Radyo ve Televizyon Yay\u0131nc\u0131l\u0131k A.\u015e., \u00a7 37; Ersin Bas\u0131n ve Yay\u0131nc\u0131l\u0131k San. ve Tic. Ltd. \u015eti. ve di\u011ferleri, \u00a7 54).<\/p>\n
10. Belirlilik, bir kural\u0131n keyfili\u011fe yol a\u00e7mayacak bir i\u00e7erikte olmas\u0131n\u0131 ifade eder. Temel haklar\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin kanuni d\u00fczenlemenin i\u00e7erik, ama\u00e7 ve kapsam bak\u0131m\u0131ndan belirli ve muhataplar\u0131n\u0131n hukuksal durumlar\u0131n\u0131 alg\u0131layabilecekleri a\u00e7\u0131kl\u0131kta olmas\u0131 gerekir. Bu ilkeye g\u00f6re yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulanabilir olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu birtak\u0131m g\u00fcvenceler i\u00e7ermesi gereklidir. Bir kanuni d\u00fczenlemede hangi davran\u0131\u015f veya olgulara hangi hukuksal sonu\u00e7lar\u0131n ba\u011flanaca\u011f\u0131 ve bu ba\u011flamda kamusal makamlar i\u00e7in nas\u0131l bir m\u00fcdahale yetkisinin do\u011faca\u011f\u0131 belirli bir kesinlik \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde ortaya konmal\u0131d\u0131r. Bu durumda bireylerin hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u00f6ng\u00f6rerek davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 bu do\u011frultuda tanzim etmeleri olanakl\u0131 h\u00e2le gelebilir. B\u00f6ylece hukuk g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanarak kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan organlar\u0131n keyf\u00ee davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmi\u015f olur (Hayriye \u00d6zdemir, \u00a7\u00a7 56, 57; E\u011fitim ve Bilim Emek\u00e7ileri Sendikas\u0131 ve di\u011ferleri, \u00a7 56; Halk Radyo ve Televizyon Yay\u0131nc\u0131l\u0131k A.\u015e., \u00a7 38; Ersin Bas\u0131n ve Yay\u0131nc\u0131l\u0131k San. ve Tic. Ltd. \u015eti. ve di\u011ferleri, \u00a7 55) norm denetimine ili\u015fkin kararlarda belirlili\u011fe ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7in \u00e7ok say\u0131da karar aras\u0131nda ikisi i\u00e7in bkz. AYM, E.2009\/51, K.2010\/73, 20\/5\/2010; AYM, E.2011\/18, K.2012\/53, 11\/4\/2012).<\/p>\n
11. Bireylerin kendilerine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6rme ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlama imk\u00e2n\u0131n\u0131 vermeyen normlar hukuk g\u00fcvenli\u011fi ilkesini zedeler ve bu da bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini engeller. Hukuksal durumlar\u0131n takdirindeki belirsizlik, temel haklar alan\u0131nda getirilen g\u00fcvencelerin i\u015flevsiz h\u00e2le gelmesine neden olur (Sara Akg\u00fcl [GK], B. No: 2015\/269, 22\/11\/2018, \u00a7 108). Bununla birlikte bir kural\u0131n karma\u015f\u0131k olmas\u0131 ya da belirli \u00f6l\u00e7\u00fclerde soyutluk i\u00e7ermesi, bu nedenle hukuki yard\u0131m ile tam olarak anla\u015f\u0131labilir h\u00e2le gelmesi veya kullan\u0131lan kavramlar\u0131n anlamlar\u0131n\u0131n hukuksal de\u011ferlendirme sonucunda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na hukuken \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclemez. Ayr\u0131ca ilgili kanuni d\u00fczenleme temel haklara ne oranda m\u00fcdahale ediyorsa s\u00f6z konusu d\u00fczenlemede aranacak belirlilik oran\u0131 da ayn\u0131 do\u011frultuda y\u00fckselecektir (Sara Akg\u00fcl, \u00a7 109; Hayriye \u00d6zdemir, \u00a7 58; Ersin Bas\u0131n ve Yay\u0131nc\u0131l\u0131k San. ve Tic. Ltd. \u015eti. ve di\u011ferleri, \u00a7 56).<\/p>\n
12. Somut olay yukar\u0131da belirtilen ilkeler ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde tevhiden cezaland\u0131r\u0131lma y\u00f6ntemi Anayasa Mahkemesi\u2019nin ilkeleri do\u011frultusunda ele al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
13. Tevhiden Cezaland\u0131rma Y\u00f6nteminin \u015eekli Anlamda Kanuni Bir Dayana\u011f\u0131n\u0131n Bulunup Bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n De\u011ferlendirilmesi<\/p>\n
14. Somut olayda, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda alt\u0131 ayr\u0131 fiil y\u00f6n\u00fcnden disiplin soru\u015fturmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f ve her bir eylem i\u00e7in disiplin y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131 ayr\u0131 hukuki nitelendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Raporda, ba\u015fvurucunun eylemlerinden bir tanesinin kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131n\u0131, kalanlar\u0131n ise ayr\u0131 ayr\u0131 k\u0131nama cezas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Ancak raporun sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda her bir eylemin ayr\u0131 ayr\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 yerine tevhiden cezaland\u0131rmaya ili\u015fkin genelge uyar\u0131nca bu cezalar aras\u0131ndan en a\u011f\u0131r ceza olan kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 teklif edilmi\u015f ve idare bu \u015fekilde i\u015flem tesis etmi\u015ftir. Buna g\u00f6re somut olaya konu m\u00fcdahalenin 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 125. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (D) bendinin (o) alt bendine g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle ilk bak\u0131\u015fta kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilirse de gerek ba\u015fvurucunun eylemlerinin tamam\u0131n\u0131n hukuki nitelendirmesi yap\u0131ld\u0131ktan sonra tevhiden cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekse benimsenen tevhid y\u00f6nteminin idari i\u015flemin esas\u0131n\u0131 do\u011frudan etkilemesi kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcdahalenin sonucu itibar\u0131yla bir kanun maddesi \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamayaca\u011f\u0131 kabul edilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu h\u00e2lde ba\u015fvuru konusu i\u015flemin esasl\u0131 unsuru olan tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6nteminin de kanunilik bak\u0131m\u0131ndan incelenmesi gerekir.<\/p>\n
15. Ba\u015fvurucu, bir \u00f6\u011fretmen olarak kamuda g\u00f6rev yapmaktad\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda “Memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin nitelikleri, atanmalar\u0131, g\u00f6rev ve yetkileri, haklar\u0131 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri ve di\u011fer \u00f6zl\u00fck i\u015fleri kanunla d\u00fczenlenir” h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. Bu itibarla disiplin cezalar\u0131n\u0131n Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 personeline tevhiden uygulanabilmesine imkan tan\u0131yan somut olaya konu y\u00f6ntemin de do\u011frudan kamu g\u00f6revlilerinin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ili\u015fkin olmas\u0131 nedeniyle kanunla d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bunun yan\u0131nda baz\u0131 durumlarda kanun koyucunun ihdas etmek istedi\u011fi m\u00fcessesenin \u00e7er\u00e7evesini ve temel de\u011fi\u015fkenlerini kanunla belirledikten sonra uygulamaya ili\u015fkin bir tak\u0131m hususlar\u0131n d\u00fczenlenmesini idareye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmekte ise de somut olayda bu duruma izin veren bir kanun h\u00fckm\u00fc de bulunmamaktad\u0131r (\u0130darece yap\u0131lan d\u00fczenlemelere ili\u015fkin olarak bkz. AYM, E.2015\/41, K2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7 71; H\u00fcsn\u00fc \u015eim\u015fek, B. No: 2015\/9734, 11\/10\/2018, \u00a7 41).<\/p>\n
16. \u00d6te yandan Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6nteme ili\u015fkin olarak Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir genelge yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r (bkz. \u00a7 16). Ancak Genelgede tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6nteminin “yaln\u0131zca ayn\u0131 kanunda yer alan eylemlere uygulanabilece\u011fi ve farkl\u0131 kanunlarda d\u00fczenlenen eylemler y\u00f6n\u00fcnden ise bu yola ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi” haricinde y\u00f6ntemin tan\u0131m\u0131, hangi \u015fartlarda ve ne \u015fekilde uygulanaca\u011f\u0131 gibi hususlarda herhangi bir a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r (genelgeye konu edilen Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131 i\u00e7in bkz. \u00a7\u00a7 17, 21)<\/p>\n
17. Genelge t\u0131pk\u0131 y\u00f6nerge, tebli\u011f veya talimat gibi kanun alt\u0131 d\u00fczenleyici idari i\u015flemlerden biridir. T\u00fcrk Dil Kurumu genelgeyi, “Yasa ve y\u00f6netmeliklerin uygulanmas\u0131nda yol g\u00f6stermek, herhangi bir konuda ayd\u0131nlatmak, dikkat \u00e7ekmek \u00fczere ilgililere g\u00f6nderilen yaz\u0131; tamim, sirk\u00fcler” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda genelgenin ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 ve yol g\u00f6sterici nitelikte bir idari metin olman\u0131n \u00f6tesinde kurucu bir fonksiyona sahip oldu\u011funu ya da bir ba\u015fka ifadeyle somut olaydaki gibi bir meseleyi ilk elden d\u00fczenleyebilece\u011fini s\u00f6ylemek ilkesel olarak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
18. Bununla birlikte genelgelerin hukukun bir kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu ancak tevhiden cezaland\u0131rma konulu genelgenin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri etkileme kapasitesi g\u00f6zetildi\u011finde tamamen bi\u00e7imsel kanunilik ilkesi temelinde \u00f6rg\u00fctlenen bu alanda hi\u00e7bir zaman \u201ckanun\u201d niteli\u011finde kural \u00f6zelli\u011fi kazanamayaca\u011f\u0131n\u0131 da vurgulamak gerekir. Bunun yan\u0131nda genelgenin y\u00fcksek yarg\u0131 kararlar\u0131 g\u00f6zetilerek haz\u0131rlanmas\u0131 nedeniyle bir anlamda hukukun farkl\u0131 bir kayna\u011f\u0131 olan i\u00e7tihat hukukundan beslendi\u011fi s\u00f6ylenebilirse de s\u00f6z konusu niteli\u011fin de genelgeye kanun \u00f6zelli\u011fi kazand\u0131rmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r (hakimin yaratt\u0131\u011f\u0131 hukukun yasal niteli\u011fi i\u00e7in bkz. Tu\u011fba Arslan, \u00a7 96).<\/p>\n
19. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu halde tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6nteminin \u015fekli anlamda kanuni bir dayana\u011fa sahip oldu\u011fundan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (\u015fekli anlamda kanunilik ihlali verilen kararlar i\u00e7in bkz. Elegance Hotel Turizm \u0130\u015fletmeleri A.\u015e. [GK], B. No: 2015\/19953, 26\/6\/2019; \u0130skenderun Demir ve \u00c7elik A.\u015e. [GK], B. No: 2015\/941, 25\/10\/2018; Turkcell \u0130leti\u015fim Hizmetleri A.\u015e. (4) [GK], B. No: 2017\/36186, 28\/12\/2022).<\/p>\n
20. Tevhiden Cezaland\u0131rma Y\u00f6nteminin Belirlilik Y\u00f6n\u00fcnden De\u011ferlendirilmesi<\/p>\n
21. \u00d6te yandan tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6ntemi kullan\u0131larak verilen disiplin cezalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirildi\u011fi Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131nda yukar\u0131da var\u0131lan sonu\u00e7 do\u011frultusunda bu y\u00f6ntemin yasal bir temeli bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesine ra\u011fmen uygulaman\u0131n cezaland\u0131r\u0131lan ki\u015filerin lehine oldu\u011fu ve mahkemelerin yasal olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu uygulamay\u0131 ortadan kald\u0131racak \u015fekilde karar vermesinin hukuka uygun olmayaca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bkz. \u00a7 17). Dan\u0131\u015ftay ayn\u0131 y\u00f6ndeki ba\u015fka bir karar\u0131nda ise bu sonuca ek olarak a\u00e7\u0131lan iptal davalar\u0131nda tevhiden ceza verilemeyece\u011fi ve her fiil i\u00e7in ayr\u0131 ceza verilmesi gerekti\u011fi yolunda karar verilmesinin davac\u0131lar\u0131 aleyhine sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131ndan hak arama h\u00fcrriyetine ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 da vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (bkz. \u00a7 18). Bu itibarla an\u0131lan y\u00f6ntemin somut olaydaki uygulamas\u0131n\u0131n belirli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n irdelenmesi gerekir.<\/p>\n
22. Tevhiden cezaland\u0131rma, Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygulamalar\u0131yla \u015fekillenmi\u015f bir disiplin cezas\u0131 takdir y\u00f6ntemidir. \u0130dare an\u0131lan y\u00f6ntem ile disiplin cezas\u0131na konu edilebilecek nitelikte birden fazla eylemde bulunan personelin her bir eylemini ayr\u0131 ayr\u0131 cezaland\u0131rmak yerine bu eylemler i\u00e7in mevzuat\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc cezalar aras\u0131ndan en a\u011f\u0131r olan cezay\u0131 tek disiplin cezas\u0131 olarak takdir edebilmektedir. Ba\u015fka bir ifadeyle disiplin soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde b\u00fct\u00fcn eylemlerin hukuki nitelendirmesi yap\u0131lmakla birlikte bu nitelendirmeler sonucunda eylemler \u00f6zelinde ayr\u0131 ayr\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalardan en a\u011f\u0131r olan\u0131 t\u00fcm eylemleri kapsayacak \u015fekilde verilmemekte bunun yerine bu eylemler aras\u0131ndan en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylemden dolay\u0131 tek ceza verilmektedir. Nitekim Dan\u0131\u015ftay\u0131n tevhiden cezaland\u0131rma sonucu verilen disiplin cezas\u0131n\u0131n nas\u0131l incelenmesi gerekti\u011fine ili\u015fkin kararlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da bu y\u00f6ntem kapsam\u0131nda hukuki nitelendirmesi yap\u0131lan t\u00fcm eylemlerden yaln\u0131zca en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylem veya eylemlerin incelendi\u011fi bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve daha alt cezalar\u0131 gerektiren eylemlerin ise yarg\u0131lamaya konu edilmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir (bkz. \u00a7\u00a7 19, 20).<\/p>\n
23. Buna g\u00f6re uygulamada tevhid edilen cezaya ula\u015fmak i\u00e7in en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylem veya eylemlerin tek ba\u015f\u0131na yeterli oldu\u011fu ve bu ba\u011flamda daha alt cezalar\u0131 gerektiren di\u011fer eylemlerin yoklu\u011funda dahi sonu\u00e7 cezaya ula\u015f\u0131labildi\u011fi; Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131nda ise eylemlerden yaln\u0131zca en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylem veya eylemlerin incelendi\u011fi (bkz. \u00a7 49) g\u00f6zetildi\u011finde di\u011fer eylemler y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan hukuki nitelendirmelerin bilgilendirme maksad\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sonu\u00e7 cezaya ula\u015fmaya herhangi bir katk\u0131 sunmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu halde y\u00f6ntemin tevhid olarak adland\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeniyle uygulamada b\u00fct\u00fcn eylemlerin de\u011ferlendirilip i\u00e7tima edilerek tek bir ceza verildi\u011finden s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
24. Aksi y\u00f6nde yap\u0131lacak bir de\u011ferlendirme ise tevhiden cezaland\u0131rma neticesinde en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylem veya eylemler y\u00f6n\u00fcnden tesis edilen yaln\u0131zca bir idari i\u015flem olmas\u0131na ra\u011fmen idarece herhangi bir idari i\u015fleme ba\u011flanmayan ve bu ba\u011flamda kesin ve y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir \u00f6zellikte olmayan eylemlerin de yarg\u0131sal denetime tabi tutulmas\u0131 anlam\u0131na gelecektir. Ancak 6\/1\/1982 tarihli ve 2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu’nun 2. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda; idari yarg\u0131 yetkisinin, idari eylem ve i\u015flemlerin hukuka uygunlu\u011funun denetimi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funun, idari mahkemelerinin ise yerindelik denetimi yapamayacaklar\u0131n\u0131n, idari i\u015flem niteli\u011finde veya idarenin takdir yetkisini kald\u0131racak bi\u00e7imde yarg\u0131 karar\u0131 veremeyeceklerinin belirtilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda yarg\u0131sal makamlar\u0131n idari i\u015fleme ba\u011flanmayan di\u011fer eylemleri nihai ceza \u00fczerinden denetleyebileceklerini kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
25. \u00d6te yandan somut olayda idare mahkemesi, yukar\u0131da detayl\u0131 olarak yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar\u0131n aksine en a\u011f\u0131r cezaya sebep olan eylemin d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer eylemleri de yarg\u0131lamaya konu ederek idari i\u015flemi denetlemi\u015ftir (bkz. \u00a7 13). H\u00e2lbuki tevhiden cezaland\u0131rma uygulamas\u0131nda \u00f6\u011fretmenin birden fazla eylemi varsa en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylemden \u00f6t\u00fcr\u00fc ceza uygulanmakta ve bu sebeple sadece s\u00f6z konusu eylem ile uygulanan ceza denetlenebilmektedir (bkz. \u00a7 \u00a7 19, 20). Bu itibarla yasal dayana\u011f\u0131 olmamas\u0131na ra\u011fmen ki\u015finin lehine oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle uygulanmas\u0131na cevaz verilen tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6nteminin somut olaydaki uygulamas\u0131 ba\u015fvurucunun aleyhine bir sonu\u00e7 do\u011furmu\u015ftur.<\/p>\n
26. Bunun yan\u0131nda idare mahkemesinin benimsedi\u011fi bu inceleme y\u00f6nteminde t\u00fcm eylemlerin denetlenmesi s\u00f6z konusu oldu\u011fundan en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylem veya eylemlerin bu cezay\u0131 gerektirecek nitelikte olmamas\u0131 nedeniyle hukuka ayk\u0131r\u0131, di\u011fer eylemlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ise hukuka uygun oldu\u011fu gibi bir sonuca ula\u015f\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn hale gelmektedir. Bu durum ise idarenin herhangi bir idari i\u015fleme ba\u011flamad\u0131\u011f\u0131 eylemler y\u00f6n\u00fcnden de mahkemelerin h\u00fck\u00fcm kurmas\u0131na, ba\u015fka bir ifadeyle idarenin tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde kulland\u0131\u011f\u0131 takdir hakk\u0131n\u0131n mahkemelerce ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na sebep olaca\u011f\u0131ndan idari mahkemelerinin yerindelik denetimi yapamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin kanun h\u00fckm\u00fcne de ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r (bkz. \u00a7 45). Di\u011fer yandan mahkemelerin en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren eylem veya eylemlerin bu cezay\u0131 gerektirdi\u011fi sonucuna ula\u015fmas\u0131 halinde ise i\u015flemin hukuka uygunlu\u011fu konusunda yeterli gerek\u00e7e sa\u011flanaca\u011f\u0131ndan di\u011fer eylemlerin denetlenmesi usul ekonomisi ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
27. Bu itibarla mevcut genelgenin tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6nteminin tan\u0131m\u0131n\u0131, hangi \u015fartlarda ve ne \u015fekilde uygulanaca\u011f\u0131 gibi hususlar\u0131 a\u00e7\u0131klamad\u0131\u011f\u0131 (bkz. \u00a7 16); Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131n\u0131n ise istikrarl\u0131 bir \u015fekilde devam etmesine ra\u011fmen somut olayda oldu\u011fu gibi y\u00f6ntemin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin farkl\u0131l\u0131klar\u0131 gideremedi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan mevcut genelge ve Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131n\u0131n tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6ntemine ili\u015fkin yeterli belirlili\u011fi sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
28. Sonu\u00e7 olarak somut olaya konu cezaland\u0131rma y\u00f6nteminin kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan organlar\u0131n keyfi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7en ve ki\u015filerin hukuku bilmelerine yard\u0131mc\u0131 olacak, eri\u015filebilir, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve kesin nitelikte bir kanun h\u00fckm\u00fcne dayanmad\u0131\u011f\u0131 ve mevcut genelge ile Dan\u0131\u015ftay i\u00e7tihad\u0131n\u0131n da y\u00f6ntemin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin yeterli belirlili\u011fi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015fu h\u00e2lde tevhiden cezaland\u0131rma y\u00f6ntemi \u00fczerinden yap\u0131lan ba\u015fvuru konusu m\u00fcdahalenin kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 kanaatine ula\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
29. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurucunun Anayasa’n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi Genel Kurulu 5\/9\/2024 tarihinde, Ramazan Kavak (B. No: 2017\/20729) ba\u015fvurusunda Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmedi\u011fine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Olaylar \u00d6\u011fretmen olan ba\u015fvurucu 7\/6\/2015 tarihli Milletvekili Genel Se\u00e7imi’nin arifesinde sosyal medya sitesinde bir siyasi partiyi destekleyici nitelikte payla\u015f\u0131mda bulunarak o partiye oy verilmesini a\u00e7\u0131k\u00e7a talep etti\u011fi ve partinin propagandas\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle disiplin cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, akabinde s\u00f6z konusu disiplin cezas\u0131n\u0131n iptali istemiyle idare mahkemesinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Mahkemenin davay\u0131 reddetmesi \u00fczerine ba\u015fvurucu, istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015f; istinaf talebi de b\u00f6lge idare mahkemesince reddedilmi\u015ftir. \u0130ddialar Ba\u015fvurucu, sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131 dolay\u0131s\u0131yla disiplin cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Somut olayda ba\u015fvurucu, ifade a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 aleniyet kazand\u0131rma niyetiyle yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya aleniyet kazanmas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 gereken \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterdi\u011fini ortaya koyamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla bahse konu payla\u015f\u0131m\u0131n kendili\u011finden bireyin siyasi g\u00f6r\u00fc\u015f sahibi olabilmesi hakk\u0131 kapsam\u0131nda oldu\u011funu ve anayasal korumadan yararlanmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan payla\u015f\u0131m\u0131n niteli\u011fi gere\u011fi siyasi partiler lehine veya aleyhine ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ikna etme \u00e7abas\u0131 olarak kabul edilecek a\u00e7\u0131klamalardan oldu\u011fu ve propaganda d\u00fczeyine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir. \u00d6te yandan kamu g\u00f6revlilerinin \u00f6zel hayatlar\u0131ndaki davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n memuriyetlerini etkilemesi h\u00e2linde fiilleriyle orant\u0131l\u0131 bir disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131na maruz b\u0131rak\u0131labileceklerinin kabul\u00fc gerekir.\u00a0 Ancak bunun i\u00e7in kamu g\u00f6revlisinin fiilinin memuriyetini etkiledi\u011finin idari ve yarg\u0131sal makamlarca ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7eyle ortaya konulmas\u0131 gerekir. \u00d6\u011fretmenlik mesle\u011finin etki alan\u0131 ve sembolize etti\u011fi de\u011ferler g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda \u00f6\u011fretmenler taraf\u0131ndan toplumsal meselelere …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-26300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n