\u00d6zet olarak; CMK\u2019n\u0131n ismen say\u0131lan su\u00e7lar i\u00e7inde olmas\u0131 nedeniyle kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan verilen ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde kalan adli para cezas\u0131na dair mahkumiyet veya h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) karar\u0131n\u0131n kanun yoluna tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya hangi kanun yoluna tabi oldu\u011fu hususu tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Temyize tabi oldu\u011fu belirtilen CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ismen say\u0131lan katalog su\u00e7lardan, hakaret (madde 125, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra, kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret) su\u00e7unun di\u011fer katalog su\u00e7lardan ayran \u015f\u00f6yle bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Bu su\u00e7tan dolay\u0131 hapis cezas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u201cveya adl\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresiyle se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131 da verilebilir. Katalog i\u00e7indeki bu su\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer su\u00e7larda ise se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131n\u0131 verme imkan\u0131 yoktur. Kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revi nedeniyle hakaret su\u00e7undan ise ilk derece mahkemesi se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde do\u011frudan adli para cezas\u0131 verebilir. Hatta istinaf incelemesi s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lge adliye mahkemesi de ilk defa se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131 verilebilir. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir uygulamada, yani temyize tabi tutulan bir su\u00e7 nedeniyle kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde verilen bir cezaya dair h\u00fckm\u00fcn kanun yolunun ne olabilece\u011fi, ba\u015fka bir deyi\u015fle duruma g\u00f6re istinaf veya temyize tabi olup olmayaca\u011f\u0131 hususunda ilgili maddelerde, \u00f6zellikle 286. maddesinde teredd\u00fct veya yorumlar\u0131 giderici tam bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktur.<\/p>\n
Bu y\u00f6ndeki kararlar, daha \u00e7ok 01.06.2024 tarihi itibariyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren (TCK\u2019n\u0131n 52. maddesindeki) adli para cezalar\u0131n\u0131n alt-\u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 (20.00 TL – 100,00 TL\u2019den 100.00 TL – 500.00 TL\u2019ye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131) ile ilk derece mahkemesinin (CMK\u2019n\u0131n 272. maddesindeki) istinaf incelemesi d\u0131\u015f\u0131nda ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 (15.000.00 TL) kapsam\u0131nda kalmas\u0131 nedeniyle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilmektedir. Belirtilen tarih \u00f6ncesinde verilen do\u011frudan adli para cezas\u0131, alt s\u0131n\u0131r olarak 20,00 TL\u2019den tercih edilseydi dahi 3.000,00 TL\u2019yi ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in istisnai bur vaziyet olmad\u0131k\u00e7a istinafa tabi idi. Dolay\u0131s\u0131yla pek tart\u0131\u015fmal\u0131 olmazd\u0131. Bunun yan\u0131nda bu tarihten sonra verilen ve alt s\u0131n\u0131r olarak 100.00 TL\u2019den tercih edilse bile 15.000,000 TL\u2019yi ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in yine sorun olmadan istinafa tabi olacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 01.06.2024 tarihi \u00f6ncesindeki su\u00e7 nedeniyle daha lehe oldu\u011fu i\u00e7in o tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan alt s\u0131n\u0131r olarak 20,00 TL se\u00e7ildi\u011finde ve hatta yakla\u015f\u0131k olarak 50.00 TL\u2019ye kadarl\u0131k k\u0131sm\u0131, 15.000,00 TL\u2019nin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda kalabilmektedir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan 01.06.2024 tarihi veya sonras\u0131nda ilk derece mahkemesince verilen 15.000,00 TL alt\u0131ndaki do\u011frudan adli para cezas\u0131 ya da buna dair HAGB karar\u0131, istinaf incelemesine ve bunun sonucunda temyize tabi midir? CMK\u2019n\u0131n 272. maddesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu maddenin 3. f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki bu karar, kesin oldu\u011fundan istinaf yoluna ba\u015fvurulamaz. Buna kar\u015f\u0131, 286. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda genel kural olarak b\u00f6lge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma d\u0131\u015f\u0131nda kalan h\u00fck\u00fcmleri temyiz edilebilece\u011fi, maddenin 2. f\u0131kras\u0131nda istisnai olarak istinaf\u0131n temyiz edilemeyen kararlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddenin (286) 3. f\u0131kras\u0131nda ise 2. f\u0131krada belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsam\u0131nda olsa bile ismen say\u0131lan su\u00e7lar nedeniyle verilen b\u00f6lge adliye mahkemesi ceza daireleri kararlar\u0131n\u0131n temyiz edilebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.[1] Burada \u201ckarar\u201d tabiri tercih edilmi\u015ftir. Bu nedenle i\u00e7inde beraat, mahkumiyet, d\u00fc\u015fme gibi karar t\u00fcrlerinin oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki karar\u0131n istinafa tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden BAM (istinaflar) aras\u0131nda farkl\u0131 kararlar olmakla birlikte \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f, bu y\u00f6ndeki ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n kesin oldu\u011fu ve istinafa tabi olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.[2] \u0130stinafa tabi olmayan bir karar, CMK\u2019daki iki istisna d\u0131\u015f\u0131nda, haliyle temyize de tabi de\u011fildir. Bu durumda yasa koyucunun \u00f6zel d\u00fczenleme (286\/3. Maddesi) ile temyiz incelemesinden ge\u00e7mesini istedi\u011fi bir su\u00e7a dair karar\u0131n, daha genel madde (272\/3. Maddesi) uyar\u0131nca istinafa bile tabi olmamas\u0131n\u0131n uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, CMK\u2019n\u0131n 272\/3. madde kapsam\u0131nda olan bir h\u00fck\u00fcm, ilk derece mahkemesince verilmi\u015fse istinafa veya b\u00f6lge adliye mahkemesince verilmi\u015fse temyize tabi olmay\u0131p kesindir.[3] \u00d6rnekteki ilk derece mahkemesince verilen do\u011frudan adli para cezas\u0131na ili\u015fkin karar, 272\/3. maddesi kapsam\u0131nda kesindir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda yer alan ve temyize tabi olaca\u011f\u0131 belirtilen karar, ayn\u0131 maddenin 2. f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131na girmiyor. Yani istinaf karar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in temyize tabi de\u011fildir. Temyize tabi olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle istinafa tabi olmas\u0131 gerekir. Bu nedenle kesin karar oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna g\u00f6re e\u011fer kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan ilk derece mahkemesince kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde do\u011frudan adli para cezas\u0131 verilmi\u015f ise bu karar istinaf edilemez. S\u00f6z konusu kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131ndaki karar\u0131 istinaf ceza dairesi vermi\u015fse temyize de tabi de\u011fildir. Zira karar, 272\/3. maddesi kapsam\u0131nda olup, 286. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda istinaf\u0131n verdi\u011fi bir karar de\u011fildir.<\/p>\n
Kanaatimizce, 286. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131ndaki bir su\u00e7 nedeniyle verilen karar\u0131n t\u00fcr (ceza-beraat-d\u00fc\u015fme) veya ceza miktar\u0131na (kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131na) bak\u0131lmadan ilk derece mahkemesi karar\u0131 ise istinafa ve b\u00f6lge adliye mahkemesi karar\u0131 ise a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7eler nedeniyle temyize tabi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n
1- \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra, daha sonraki bir \u00f6zel d\u00fczenleme olarak maddeye ilave edilmi\u015ftir. Maddenin 1. f\u0131kras\u0131 temyiz edebilme kapsam\u0131nda genel h\u00fckm\u00fc i\u00e7erirken 2. f\u0131kras\u0131 istisna olarak temyize tabi olmayan, 3. f\u0131kra da yine istisna olarak temyize tabi olan halleri sayma y\u00f6ntemiyle belirtmi\u015ftir. Genel kural – \u00f6zel kural ilkesi uyar\u0131nca ve \u00fcstelik sonradan yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle (ilaveyle) getirilen \u00f6zel yasal h\u00fck\u00fcm, genel kural olan h\u00fckm\u00fc bertaraf eder. Buna g\u00f6re \u00f6zel h\u00fck\u00fcm uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2- Kanun koyucu, cezan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 veya niteli\u011fi itibariyle de\u011fil, ismen say\u0131lan su\u00e7 t\u00fcrlerine verdi\u011fi \u00f6neme atfen, kamuoyundaki tart\u0131\u015fmalar sonucunda ve uygulama birli\u011fini sa\u011flamak \u00fczere b\u00f6yle bir d\u00fczenlemeye gitmi\u015ftir. Bu su\u00e7lar kapsam\u0131nda verilen kararlar\u0131n Yarg\u0131tay denetiminden ge\u00e7mesini istemi\u015ftir. Bu yasal d\u00fczenlemeyle kast edilenin, ismen say\u0131lan su\u00e7lar nedeniyle (beraat veya mahkumiyet oldu\u011funa bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n) verilen b\u00f6lge adliye mahkemesi ceza daireleri kararlar\u0131n\u0131n temyize tabi tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. \u00c7o\u011fun i\u00e7inde az oldu\u011funa, ba\u015fka bir deyi\u015fle istinaf, bu su\u00e7lara ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla bakmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu kararlar ilk derece mahkemesinden istinafa gelmi\u015ftir. Yani temyize tabi bir karar, atlamal\u0131 istinaf d\u00fczenlemesi olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, ayn\u0131 zamanda ilk derece mahkemesinden gelip istinaf incelemesinden ge\u00e7mi\u015f bir karar demektir. Dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7 t\u00fcr\u00fc itibariyle temyize tabi bir ilk derece mahkemesi karar\u0131, adeta otomatik olarak istinafa tabidir. Bu karara kar\u015f\u0131 istinaf yolunu kapatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunun sonucu olarak temyiz yolunu da kapatm\u0131\u015f oluruz. Bu nedenle katalog olarak temyize tabi tutulan bir su\u00e7ta, kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda olsa bile ilk derece mahkemesince verilen karar istinafa tabidir. \u0130stinaf incelemesi sonucunda verilen karar da temyize tabidir.<\/p>\n
3- Kanun koyucu e\u011fer istisna getirmek isteseydi \u201c\u2026hari\u00e7 olmak \u00fczere\u201d gibi ibarelerle bunu belirtirdi. T\u0131pk\u0131 286. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde oldu\u011fu gibi \u201c272\/3. madde kapsam\u0131ndaki kararlar\u0131 hari\u00e7 tutarak\u201d temyize tabi olmayan hali de belirtirdi. Yine benzer bir istisna da HAGB ile ilgili maddede getirilmi\u015ftir. Buna dair 231. maddesinin 12. f\u0131kras\u0131na (De\u011fi\u015fik: 2\/3\/2024-7499\/15 md.) g\u00f6re 272 nci maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere, h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurulabilir. Dolay\u0131s\u0131yla kanun koyucu e\u011fer, 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda da kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 dikkate almak isteseydi, yani kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 temyiz d\u0131\u015f\u0131 tutmak isteseydi t\u0131pk\u0131 yukar\u0131daki (d) bendi ile 12. f\u0131kradaki gibi \u201c272. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131 hari\u00e7 veya sakl\u0131 kalmak \u00fczere\u201d gibi ibarelerle bu y\u00f6ndeki kararlar\u0131 kesin say\u0131p istinafa – temyize tabi tutmazd\u0131. B\u00f6yle bir tercih yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re s\u00f6z konusu kararlar kanun yolu olarak kesin olmay\u0131p a\u015famas\u0131na g\u00f6re istinafa veya temyiz incelemesine tabidir. Aksi halde yasa koyucunun \u00f6zel d\u00fczenlemeyle Yarg\u0131tay incelemesinden ge\u00e7mesini istedi\u011fi bir karar, daha genel madde uyar\u0131nca istinaf incelemesinden bile ge\u00e7memi\u015f olur ki bu sonucun yasaya uygun olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu arada, HAGB y\u00f6n\u00fcnden bu kararlar\u0131n kesin oldu\u011funu s\u00f6ylemek daha m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle yasal gerek\u00e7esi olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 231. maddenin 12. f\u0131kras\u0131nda \u201c272. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere,\u201d ibaresi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural olarak HAGB karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ise de 272\/3. madde kapsam\u0131ndaki kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki HAGB karar\u0131n\u0131n kesin oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ancak bu halde de 286\/3. maddedeki \u00f6zel d\u00fczenlemenin dikkate al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4- CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinde yap\u0131lan sonraki (Ek:17\/10\/2019-7188\/29 md) de\u011fi\u015fikli\u011fin madde gerek\u00e7esinde tam a\u00e7\u0131kl\u0131k yok ise de gerek\u00e7e b\u00fct\u00fcn\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu y\u00f6ndeki karar\u0131n temyize tabi olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilebilir. Gerek\u00e7ede, belirtilen su\u00e7larla ilgili olarak temyiz edilemeyen kararlara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131larak farkl\u0131 uygulamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ve \u00fclke genelinde yeknesak bir uygulamaya ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi, temyize a\u00e7\u0131lan bu t\u00fcr su\u00e7lar se\u00e7ilirken, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile do\u011frudan etkili olan su\u00e7lar\u0131n esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, d\u00fczenlemeyle hak ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gerek\u00e7e ilgili kararlar\u0131n temyize tabi iradesini \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Gerek\u00e7ede kar\u015f\u0131 arg\u00fcman olarak \u201cikinci f\u0131kradaki kesinlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalsa bile temyiz edilebilecektir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra h\u00fckm\u00fc, ikinci f\u0131krada belirtilen kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n istisnas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r\u201d ibareleri olabilir. Burada ikinci f\u0131kraya a\u00e7\u0131k\u00e7a at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kesin olarak verilen kararlar\u0131n dayana\u011f\u0131, 286. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 de\u011fil, 272. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kararlar\u0131n kesinli\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n
5- Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu ve farkl\u0131 daire kararlar\u0131nda belirtildi\u011fi \u00fczere ceza muhakemesine egemen olan \u00f6nemli ilkelerden birisi de istisnalar\u0131n san\u0131k aleyhine geni\u015fletici yoruma tabi tutulmamas\u0131d\u0131r. Bu nitelendirme, CMK\u2019n\u0131n istinafa dair 272. maddesi i\u00e7in de yorumlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. As\u0131l olan bir karara veya mahkeme karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u201ckesin\u201d oldu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmedi\u011fi durumlarda bir sonraki veya bir \u00fcst merciye ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011fudur. Aksi hal ile mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na engel olunur.[4]<\/p>\n
Belirtilen nedenlerle, CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ismen say\u0131lan su\u00e7lar nedeniyle verilen ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n mahkumiyet veya beraat olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmadan, mahkumiyet ise de kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmadan istinafa tabi olmal\u0131d\u0131r. \u0130stinaf incelemesi sonucu verilen bu y\u00f6ndeki daire karar\u0131 da ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyle temyize tabi olmal\u0131d\u0131r. Aksi halde kanun koyucunun, bu kararlar\u0131n Yarg\u0131tay ilgili ceza dairesinde hukuki denetime tabi tutarak \u00fclkede uygulama birli\u011fini sa\u011flama ve olas\u0131 hak ihlallerini engelleme iradesine ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r. Temyize tabi olmas\u0131 arzulan\u0131rken ve istisna veya hari\u00e7 tutulan hal de a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmemi\u015fken, kararlar kesin say\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u0131rak\u0131n temyizi, istinaf incelemesine bile gelmeyecektir. Bu durum ise \u00fclke \u00e7ap\u0131nda genel uygulama birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ve hak ihlallerinin \u00f6nlenmesi iradesinden epey uzak olabilecektir. Zira kanun koyucu istinaflar\u0131n bile farkl\u0131 nitelikte karar verebilece\u011fini g\u00f6zeterek bunu \u00f6nlemenin yolu olarak temyize tabi tutma yolu tercih edilmi\u015ftir. Hal b\u00f6yle iken istinaflar\u0131n aradan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ilk derece mahkemelerinde farkl\u0131 uygulama ve hak ihlallerinin daha kuvvetle muhtemel ger\u00e7ekle\u015fmesine neden olabilecektir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle istinaflar\u0131n dahi farkl\u0131 farkl\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi, \u00fclke genelinde yeknesak bir uygulamaya ula\u015f\u0131lmas\u0131, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile do\u011frudan etkili olan su\u00e7ta hak ihlallerinin Yarg\u0131tay arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinin sa\u011flanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fken ve madde gerek\u00e7esinde bu husus vurgulanm\u0131\u015fken ilk derece mahkemelerinin yayg\u0131n olarak verilen kararlar\u0131yla bu amaca ula\u015f\u0131lmas\u0131 bir yana aksine aradaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n makas\u0131n\u0131 daha da a\u00e7abilecektir.<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi olarak; her ne kadar kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve istinaf kararlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun CMK\u2019ya uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtsek de ilgili yasa maddelerinde yoruma a\u00e7\u0131k d\u00fczenleme oldu\u011funu s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve daha net kavramlara ba\u011flanmas\u0131 yararl\u0131 olabilecektir. Zira istinaf ceza dairelerinin farkl\u0131 kararlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin (uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n) giderilmesi, 5235 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 35\/3 ve 40\/6. ile CMK\u2019n\u0131n 308\/A maddelerindeki \u201ckararlar\u0131n kesin olmas\u0131\u201d ko\u015fulu olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu y\u00f6ntemlere ba\u015fvurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc istinaf kararlar\u0131n\u0131n az k\u0131sm\u0131, bu kararlar\u0131n temyize tabi oldu\u011funa, daha fazla k\u0131sm\u0131 ise ola\u011fan itiraz yolu a\u00e7\u0131k olarak istinafa tabi olmad\u0131\u011f\u0131na dairdir. Dolay\u0131s\u0131yla \u201ckararlar\u0131n kesin olup aralar\u0131nda esas itibariyle \u00e7eli\u015fki olmas\u0131\u201d ko\u015fulu ger\u00e7ekle\u015fmiyor. E\u011fer kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki adli para cezas\u0131n\u0131n istinafa tabi olmadan kesin olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na \u201c272 nci maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere,\u201d ibaresi getirilebilir. E\u011fer kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki adli para cezas\u0131n\u0131n da istinafa ve\/veya temyize tabi olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. F\u0131kras\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na \u201c272 nci maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131ndaki mahkumiyet dahil olmak \u00fczere,\u201d ya da \u201c272. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendindeki \u201cHapis\u201d yerine \u201c286 \u0131nc\u0131 maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ve hapis\u201d ibaresi getirilebilir.<\/p>\n
Kaynak\u00e7a: <\/p>\n
As\u0131m EKREN, Uygulamada \u0130stinaf Ceza El Kitab\u0131, 3.Bask\u0131, Filiz Kitabevi, 2024 <\/p>\n
—————–<\/p>\n
[1] -Trabzon BAM, 1.CD, 29.04.2025, E.2025\/1280, K.2025\/1348 say\u0131l\u0131 ilamla kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan ilk derece mahkemesince, 14.02.2025 tarihli ve kesin olarak do\u011frudan, HAGB a\u00e7\u0131klanarak verilen 7.080,00 TL adli para cezas\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf incelemesi sonucunda CMK’n\u0131n 286\/3\/a-1, 272\/3-a maddelerin birlikte de\u011ferlendirmesiyle i\u015fin esas\u0131na girilip istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine temyiz yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere karar verilmi\u015ftir. (Ayn\u0131 dairenin, 14.02.2025, E.2025\/206, K.2025\/523; 07.02.2025, E.2025\/25, K.2025\/443 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ise aksine olarak kesinlik nedeniyle istinaf ba\u015fvurusunun reddine y\u00f6neliktir.)<\/p>\n
-\u0130stanbul BAM, 24.CD, 130.01.2025, E.2024\/4507, K.2025\/104: Samsun BAM, 6.CD, 14.05.2025, E.2024\/1819, K.2025\/1768; \u0130zmir BAM, 12.CD, 18.12.2024, E.2024\/2433, K.2024\/3774; 28.05.2025, E.2025\/98, K.2025\/1601 say\u0131l\u0131 ilamlarda, d\u00fc\u015fme veya beraat \u00fczerine istinaf a\u015famas\u0131nda yap\u0131lan duru\u015fma sonucunda ilk derece mahkemesinin h\u00fckm\u00fc kald\u0131r\u0131larak do\u011frudan ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde verilen adli para cezas\u0131na dair mahkumiyet veya HAGB\u2019ye dair kararlar temyiz yolu a\u00e7\u0131k olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n
[2] \u0130lk derece mahkemeleri, bu y\u00f6ndeki kararlar\u0131 genel olarak istinafa tabi vermi\u015fler ancak; BAMlar\u0131n\u2019\u0131n kesin nitelikte olup istinafa tabi olmad\u0131\u011f\u0131na kararlar\u0131 \u00fczerine ilk derece mahkemeleri de kesin kararlar vermeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
[3] \u0130stanbul BAM, 24.CD, 29.04.2025, E.2025\/1516, K.2025\/1802 say\u0131l\u0131 ilamla kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan ilk derece mahkemesince, 28.01.2025 tarihli ve istinaf yolu a\u00e7\u0131k olarak do\u011frudan verilen 7.080,00 TL adli para cezas\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf incelemesi sonucunda CMK\u2019n\u0131n 272\/3-a maddesi uyar\u0131nca kesin nitelikli oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle uyar\u0131nca reddine karar verilmi\u015ftir. (Ayn\u0131 dairenin, 29.04.2025, E.2025\/1775, K.2025\/1791; 26.02.2025, E.2025\/382, K.2025\/859; Bursa BAM, 6.CD, 05.05.2025, E.2024\/2491, K.2025\/1740; \u0130zmir BAM, 14.CD, 10.04.2025, E.2025\/726, K.2025\/888; Sakarya BAM, 6.CD, 27.03.2025, E.2025\/1250, K.2025\/1076; Ankara BAM, 20.CD, 21.05.2025, E.2024\/1879, K.2025\/1172; Kayseri BAM, 6.CD, 13.03.2025, E.2025\/891, K.2025\/695; Antalya BAM, 1.CD, 05.02.2025, E.2024\/3118, K.2025\/517; Konya BAM, 6.CD, 05.02.2025, E.2025\/424, K.2025\/458; Van BAM, 1.CD, 28.01.2025, E.2025\/625, K.2025\/139 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 da ayn\u0131 mahiyettedir.)<\/p>\n
[4] CGK, 30.03.2021, E.2019\/10-370, K.2021\/144; 15.CD, 24.06.2020, E.2020\/2977, K.2020\/6640; 10.CD, 05.03.2019, E.2019\/673, K.2019\/1400; 6.CD, 20.04.2021, E.2021\/11450, K.2021\/7569.<\/p>\n
\u200b\u00d6zet olarak; CMK\u2019n\u0131n ismen say\u0131lan su\u00e7lar i\u00e7inde olmas\u0131 nedeniyle kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan verilen ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde kalan adli para cezas\u0131na dair mahkumiyet veya h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) karar\u0131n\u0131n kanun yoluna tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya hangi kanun yoluna tabi oldu\u011fu hususu tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Temyize tabi oldu\u011fu belirtilen CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ismen say\u0131lan katalog su\u00e7lardan, hakaret (madde 125, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra, kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret) su\u00e7unun di\u011fer katalog su\u00e7lardan ayran \u015f\u00f6yle bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Bu su\u00e7tan dolay\u0131 hapis cezas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u201cveya adl\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresiyle se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131 da verilebilir. Katalog i\u00e7indeki bu su\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer su\u00e7larda ise se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131n\u0131 verme imkan\u0131 yoktur. Kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revi nedeniyle hakaret su\u00e7undan ise ilk derece mahkemesi se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde do\u011frudan adli para cezas\u0131 verebilir. Hatta istinaf incelemesi s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lge adliye mahkemesi de ilk defa se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131 verilebilir. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir uygulamada, yani temyize tabi tutulan bir su\u00e7 nedeniyle kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde verilen bir cezaya dair h\u00fckm\u00fcn kanun yolunun ne olabilece\u011fi, ba\u015fka bir deyi\u015fle duruma g\u00f6re istinaf veya temyize tabi olup olmayaca\u011f\u0131 hususunda ilgili maddelerde, \u00f6zellikle 286. maddesinde teredd\u00fct veya yorumlar\u0131 giderici tam bir a\u00e7\u0131kl\u0131k yoktur.<\/p>\n
Bu y\u00f6ndeki kararlar, daha \u00e7ok 01.06.2024 tarihi itibariyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren (TCK\u2019n\u0131n 52. maddesindeki) adli para cezalar\u0131n\u0131n alt-\u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 (20.00 TL – 100,00 TL\u2019den 100.00 TL – 500.00 TL\u2019ye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131) ile ilk derece mahkemesinin (CMK\u2019n\u0131n 272. maddesindeki) istinaf incelemesi d\u0131\u015f\u0131nda ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 (15.000.00 TL) kapsam\u0131nda kalmas\u0131 nedeniyle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabilmektedir. Belirtilen tarih \u00f6ncesinde verilen do\u011frudan adli para cezas\u0131, alt s\u0131n\u0131r olarak 20,00 TL\u2019den tercih edilseydi dahi 3.000,00 TL\u2019yi ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in istisnai bur vaziyet olmad\u0131k\u00e7a istinafa tabi idi. Dolay\u0131s\u0131yla pek tart\u0131\u015fmal\u0131 olmazd\u0131. Bunun yan\u0131nda bu tarihten sonra verilen ve alt s\u0131n\u0131r olarak 100.00 TL\u2019den tercih edilse bile 15.000,000 TL\u2019yi ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in yine sorun olmadan istinafa tabi olacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 01.06.2024 tarihi \u00f6ncesindeki su\u00e7 nedeniyle daha lehe oldu\u011fu i\u00e7in o tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan alt s\u0131n\u0131r olarak 20,00 TL se\u00e7ildi\u011finde ve hatta yakla\u015f\u0131k olarak 50.00 TL\u2019ye kadarl\u0131k k\u0131sm\u0131, 15.000,00 TL\u2019nin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda kalabilmektedir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan 01.06.2024 tarihi veya sonras\u0131nda ilk derece mahkemesince verilen 15.000,00 TL alt\u0131ndaki do\u011frudan adli para cezas\u0131 ya da buna dair HAGB karar\u0131, istinaf incelemesine ve bunun sonucunda temyize tabi midir? CMK\u2019n\u0131n 272. maddesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu maddenin 3. f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki bu karar, kesin oldu\u011fundan istinaf yoluna ba\u015fvurulamaz. Buna kar\u015f\u0131, 286. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda genel kural olarak b\u00f6lge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma d\u0131\u015f\u0131nda kalan h\u00fck\u00fcmleri temyiz edilebilece\u011fi, maddenin 2. f\u0131kras\u0131nda istisnai olarak istinaf\u0131n temyiz edilemeyen kararlar\u0131 s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddenin (286) 3. f\u0131kras\u0131nda ise 2. f\u0131krada belirtilen temyiz edilemeyecek kararlar kapsam\u0131nda olsa bile ismen say\u0131lan su\u00e7lar nedeniyle verilen b\u00f6lge adliye mahkemesi ceza daireleri kararlar\u0131n\u0131n temyiz edilebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.[1] Burada \u201ckarar\u201d tabiri tercih edilmi\u015ftir. Bu nedenle i\u00e7inde beraat, mahkumiyet, d\u00fc\u015fme gibi karar t\u00fcrlerinin oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki karar\u0131n istinafa tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden BAM (istinaflar) aras\u0131nda farkl\u0131 kararlar olmakla birlikte \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f, bu y\u00f6ndeki ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n kesin oldu\u011fu ve istinafa tabi olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.[2] \u0130stinafa tabi olmayan bir karar, CMK\u2019daki iki istisna d\u0131\u015f\u0131nda, haliyle temyize de tabi de\u011fildir. Bu durumda yasa koyucunun \u00f6zel d\u00fczenleme (286\/3. Maddesi) ile temyiz incelemesinden ge\u00e7mesini istedi\u011fi bir su\u00e7a dair karar\u0131n, daha genel madde (272\/3. Maddesi) uyar\u0131nca istinafa bile tabi olmamas\u0131n\u0131n uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, CMK\u2019n\u0131n 272\/3. madde kapsam\u0131nda olan bir h\u00fck\u00fcm, ilk derece mahkemesince verilmi\u015fse istinafa veya b\u00f6lge adliye mahkemesince verilmi\u015fse temyize tabi olmay\u0131p kesindir.[3] \u00d6rnekteki ilk derece mahkemesince verilen do\u011frudan adli para cezas\u0131na ili\u015fkin karar, 272\/3. maddesi kapsam\u0131nda kesindir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda yer alan ve temyize tabi olaca\u011f\u0131 belirtilen karar, ayn\u0131 maddenin 2. f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131na girmiyor. Yani istinaf karar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in temyize tabi de\u011fildir. Temyize tabi olmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle istinafa tabi olmas\u0131 gerekir. Bu nedenle kesin karar oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna g\u00f6re e\u011fer kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan ilk derece mahkemesince kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde do\u011frudan adli para cezas\u0131 verilmi\u015f ise bu karar istinaf edilemez. S\u00f6z konusu kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131ndaki karar\u0131 istinaf ceza dairesi vermi\u015fse temyize de tabi de\u011fildir. Zira karar, 272\/3. maddesi kapsam\u0131nda olup, 286. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda istinaf\u0131n verdi\u011fi bir karar de\u011fildir.<\/p>\n
Kanaatimizce, 286. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131ndaki bir su\u00e7 nedeniyle verilen karar\u0131n t\u00fcr (ceza-beraat-d\u00fc\u015fme) veya ceza miktar\u0131na (kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131na) bak\u0131lmadan ilk derece mahkemesi karar\u0131 ise istinafa ve b\u00f6lge adliye mahkemesi karar\u0131 ise a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7eler nedeniyle temyize tabi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n
1- \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra, daha sonraki bir \u00f6zel d\u00fczenleme olarak maddeye ilave edilmi\u015ftir. Maddenin 1. f\u0131kras\u0131 temyiz edebilme kapsam\u0131nda genel h\u00fckm\u00fc i\u00e7erirken 2. f\u0131kras\u0131 istisna olarak temyize tabi olmayan, 3. f\u0131kra da yine istisna olarak temyize tabi olan halleri sayma y\u00f6ntemiyle belirtmi\u015ftir. Genel kural – \u00f6zel kural ilkesi uyar\u0131nca ve \u00fcstelik sonradan yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle (ilaveyle) getirilen \u00f6zel yasal h\u00fck\u00fcm, genel kural olan h\u00fckm\u00fc bertaraf eder. Buna g\u00f6re \u00f6zel h\u00fck\u00fcm uygulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2- Kanun koyucu, cezan\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 veya niteli\u011fi itibariyle de\u011fil, ismen say\u0131lan su\u00e7 t\u00fcrlerine verdi\u011fi \u00f6neme atfen, kamuoyundaki tart\u0131\u015fmalar sonucunda ve uygulama birli\u011fini sa\u011flamak \u00fczere b\u00f6yle bir d\u00fczenlemeye gitmi\u015ftir. Bu su\u00e7lar kapsam\u0131nda verilen kararlar\u0131n Yarg\u0131tay denetiminden ge\u00e7mesini istemi\u015ftir. Bu yasal d\u00fczenlemeyle kast edilenin, ismen say\u0131lan su\u00e7lar nedeniyle (beraat veya mahkumiyet oldu\u011funa bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n) verilen b\u00f6lge adliye mahkemesi ceza daireleri kararlar\u0131n\u0131n temyize tabi tutulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. \u00c7o\u011fun i\u00e7inde az oldu\u011funa, ba\u015fka bir deyi\u015fle istinaf, bu su\u00e7lara ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla bakmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu kararlar ilk derece mahkemesinden istinafa gelmi\u015ftir. Yani temyize tabi bir karar, atlamal\u0131 istinaf d\u00fczenlemesi olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, ayn\u0131 zamanda ilk derece mahkemesinden gelip istinaf incelemesinden ge\u00e7mi\u015f bir karar demektir. Dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7 t\u00fcr\u00fc itibariyle temyize tabi bir ilk derece mahkemesi karar\u0131, adeta otomatik olarak istinafa tabidir. Bu karara kar\u015f\u0131 istinaf yolunu kapatt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bunun sonucu olarak temyiz yolunu da kapatm\u0131\u015f oluruz. Bu nedenle katalog olarak temyize tabi tutulan bir su\u00e7ta, kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda olsa bile ilk derece mahkemesince verilen karar istinafa tabidir. \u0130stinaf incelemesi sonucunda verilen karar da temyize tabidir.<\/p>\n
3- Kanun koyucu e\u011fer istisna getirmek isteseydi \u201c\u2026hari\u00e7 olmak \u00fczere\u201d gibi ibarelerle bunu belirtirdi. T\u0131pk\u0131 286. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde oldu\u011fu gibi \u201c272\/3. madde kapsam\u0131ndaki kararlar\u0131 hari\u00e7 tutarak\u201d temyize tabi olmayan hali de belirtirdi. Yine benzer bir istisna da HAGB ile ilgili maddede getirilmi\u015ftir. Buna dair 231. maddesinin 12. f\u0131kras\u0131na (De\u011fi\u015fik: 2\/3\/2024-7499\/15 md.) g\u00f6re 272 nci maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere, h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurulabilir. Dolay\u0131s\u0131yla kanun koyucu e\u011fer, 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda da kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 dikkate almak isteseydi, yani kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 temyiz d\u0131\u015f\u0131 tutmak isteseydi t\u0131pk\u0131 yukar\u0131daki (d) bendi ile 12. f\u0131kradaki gibi \u201c272. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131 hari\u00e7 veya sakl\u0131 kalmak \u00fczere\u201d gibi ibarelerle bu y\u00f6ndeki kararlar\u0131 kesin say\u0131p istinafa – temyize tabi tutmazd\u0131. B\u00f6yle bir tercih yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re s\u00f6z konusu kararlar kanun yolu olarak kesin olmay\u0131p a\u015famas\u0131na g\u00f6re istinafa veya temyiz incelemesine tabidir. Aksi halde yasa koyucunun \u00f6zel d\u00fczenlemeyle Yarg\u0131tay incelemesinden ge\u00e7mesini istedi\u011fi bir karar, daha genel madde uyar\u0131nca istinaf incelemesinden bile ge\u00e7memi\u015f olur ki bu sonucun yasaya uygun olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu arada, HAGB y\u00f6n\u00fcnden bu kararlar\u0131n kesin oldu\u011funu s\u00f6ylemek daha m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle yasal gerek\u00e7esi olabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc 231. maddenin 12. f\u0131kras\u0131nda \u201c272. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere,\u201d ibaresi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural olarak HAGB karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yolu a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ise de 272\/3. madde kapsam\u0131ndaki kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki HAGB karar\u0131n\u0131n kesin oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ancak bu halde de 286\/3. maddedeki \u00f6zel d\u00fczenlemenin dikkate al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
4- CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinde yap\u0131lan sonraki (Ek:17\/10\/2019-7188\/29 md) de\u011fi\u015fikli\u011fin madde gerek\u00e7esinde tam a\u00e7\u0131kl\u0131k yok ise de gerek\u00e7e b\u00fct\u00fcn\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu y\u00f6ndeki karar\u0131n temyize tabi olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilebilir. Gerek\u00e7ede, belirtilen su\u00e7larla ilgili olarak temyiz edilemeyen kararlara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131larak farkl\u0131 uygulamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi ve \u00fclke genelinde yeknesak bir uygulamaya ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi, temyize a\u00e7\u0131lan bu t\u00fcr su\u00e7lar se\u00e7ilirken, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile do\u011frudan etkili olan su\u00e7lar\u0131n esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, d\u00fczenlemeyle hak ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu gerek\u00e7e ilgili kararlar\u0131n temyize tabi iradesini \u00f6ne \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Gerek\u00e7ede kar\u015f\u0131 arg\u00fcman olarak \u201cikinci f\u0131kradaki kesinlik s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalsa bile temyiz edilebilecektir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra h\u00fckm\u00fc, ikinci f\u0131krada belirtilen kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n istisnas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r\u201d ibareleri olabilir. Burada ikinci f\u0131kraya a\u00e7\u0131k\u00e7a at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kesin olarak verilen kararlar\u0131n dayana\u011f\u0131, 286. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 de\u011fil, 272. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131d\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kararlar\u0131n kesinli\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir.<\/p>\n
5- Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu ve farkl\u0131 daire kararlar\u0131nda belirtildi\u011fi \u00fczere ceza muhakemesine egemen olan \u00f6nemli ilkelerden birisi de istisnalar\u0131n san\u0131k aleyhine geni\u015fletici yoruma tabi tutulmamas\u0131d\u0131r. Bu nitelendirme, CMK\u2019n\u0131n istinafa dair 272. maddesi i\u00e7in de yorumlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. As\u0131l olan bir karara veya mahkeme karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u201ckesin\u201d oldu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmedi\u011fi durumlarda bir sonraki veya bir \u00fcst merciye ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011fudur. Aksi hal ile mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na engel olunur.[4]<\/p>\n
Belirtilen nedenlerle, CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ismen say\u0131lan su\u00e7lar nedeniyle verilen ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n mahkumiyet veya beraat olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmadan, mahkumiyet ise de kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmadan istinafa tabi olmal\u0131d\u0131r. \u0130stinaf incelemesi sonucu verilen bu y\u00f6ndeki daire karar\u0131 da ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceyle temyize tabi olmal\u0131d\u0131r. Aksi halde kanun koyucunun, bu kararlar\u0131n Yarg\u0131tay ilgili ceza dairesinde hukuki denetime tabi tutarak \u00fclkede uygulama birli\u011fini sa\u011flama ve olas\u0131 hak ihlallerini engelleme iradesine ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r. Temyize tabi olmas\u0131 arzulan\u0131rken ve istisna veya hari\u00e7 tutulan hal de a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmemi\u015fken, kararlar kesin say\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda b\u0131rak\u0131n temyizi, istinaf incelemesine bile gelmeyecektir. Bu durum ise \u00fclke \u00e7ap\u0131nda genel uygulama birli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ve hak ihlallerinin \u00f6nlenmesi iradesinden epey uzak olabilecektir. Zira kanun koyucu istinaflar\u0131n bile farkl\u0131 nitelikte karar verebilece\u011fini g\u00f6zeterek bunu \u00f6nlemenin yolu olarak temyize tabi tutma yolu tercih edilmi\u015ftir. Hal b\u00f6yle iken istinaflar\u0131n aradan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, ilk derece mahkemelerinde farkl\u0131 uygulama ve hak ihlallerinin daha kuvvetle muhtemel ger\u00e7ekle\u015fmesine neden olabilecektir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle istinaflar\u0131n dahi farkl\u0131 farkl\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi, \u00fclke genelinde yeknesak bir uygulamaya ula\u015f\u0131lmas\u0131, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile do\u011frudan etkili olan su\u00e7ta hak ihlallerinin Yarg\u0131tay arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesinin sa\u011flanmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015fken ve madde gerek\u00e7esinde bu husus vurgulanm\u0131\u015fken ilk derece mahkemelerinin yayg\u0131n olarak verilen kararlar\u0131yla bu amaca ula\u015f\u0131lmas\u0131 bir yana aksine aradaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n makas\u0131n\u0131 daha da a\u00e7abilecektir.<\/p>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi olarak; her ne kadar kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve istinaf kararlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun CMK\u2019ya uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtsek de ilgili yasa maddelerinde yoruma a\u00e7\u0131k d\u00fczenleme oldu\u011funu s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve daha net kavramlara ba\u011flanmas\u0131 yararl\u0131 olabilecektir. Zira istinaf ceza dairelerinin farkl\u0131 kararlar\u0131 aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fkinin (uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n) giderilmesi, 5235 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 35\/3 ve 40\/6. ile CMK\u2019n\u0131n 308\/A maddelerindeki \u201ckararlar\u0131n kesin olmas\u0131\u201d ko\u015fulu olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu y\u00f6ntemlere ba\u015fvurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc istinaf kararlar\u0131n\u0131n az k\u0131sm\u0131, bu kararlar\u0131n temyize tabi oldu\u011funa, daha fazla k\u0131sm\u0131 ise ola\u011fan itiraz yolu a\u00e7\u0131k olarak istinafa tabi olmad\u0131\u011f\u0131na dairdir. Dolay\u0131s\u0131yla \u201ckararlar\u0131n kesin olup aralar\u0131nda esas itibariyle \u00e7eli\u015fki olmas\u0131\u201d ko\u015fulu ger\u00e7ekle\u015fmiyor. E\u011fer kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki adli para cezas\u0131n\u0131n istinafa tabi olmadan kesin olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na \u201c272 nci maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere,\u201d ibaresi getirilebilir. E\u011fer kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki adli para cezas\u0131n\u0131n da istinafa ve\/veya temyize tabi olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. F\u0131kras\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na \u201c272 nci maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131ndaki mahkumiyet dahil olmak \u00fczere,\u201d ya da \u201c272. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendindeki \u201cHapis\u201d yerine \u201c286 \u0131nc\u0131 maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ve hapis\u201d ibaresi getirilebilir.<\/p>\n
Kaynak\u00e7a: <\/p>\n
As\u0131m EKREN, Uygulamada \u0130stinaf Ceza El Kitab\u0131, 3.Bask\u0131, Filiz Kitabevi, 2024 <\/p>\n
—————–<\/p>\n
[1] -Trabzon BAM, 1.CD, 29.04.2025, E.2025\/1280, K.2025\/1348 say\u0131l\u0131 ilamla kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan ilk derece mahkemesince, 14.02.2025 tarihli ve kesin olarak do\u011frudan, HAGB a\u00e7\u0131klanarak verilen 7.080,00 TL adli para cezas\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf incelemesi sonucunda CMK’n\u0131n 286\/3\/a-1, 272\/3-a maddelerin birlikte de\u011ferlendirmesiyle i\u015fin esas\u0131na girilip istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine temyiz yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere karar verilmi\u015ftir. (Ayn\u0131 dairenin, 14.02.2025, E.2025\/206, K.2025\/523; 07.02.2025, E.2025\/25, K.2025\/443 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 ise aksine olarak kesinlik nedeniyle istinaf ba\u015fvurusunun reddine y\u00f6neliktir.)<\/p>\n
-\u0130stanbul BAM, 24.CD, 130.01.2025, E.2024\/4507, K.2025\/104: Samsun BAM, 6.CD, 14.05.2025, E.2024\/1819, K.2025\/1768; \u0130zmir BAM, 12.CD, 18.12.2024, E.2024\/2433, K.2024\/3774; 28.05.2025, E.2025\/98, K.2025\/1601 say\u0131l\u0131 ilamlarda, d\u00fc\u015fme veya beraat \u00fczerine istinaf a\u015famas\u0131nda yap\u0131lan duru\u015fma sonucunda ilk derece mahkemesinin h\u00fckm\u00fc kald\u0131r\u0131larak do\u011frudan ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde verilen adli para cezas\u0131na dair mahkumiyet veya HAGB\u2019ye dair kararlar temyiz yolu a\u00e7\u0131k olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n
[2] \u0130lk derece mahkemeleri, bu y\u00f6ndeki kararlar\u0131 genel olarak istinafa tabi vermi\u015fler ancak; BAMlar\u0131n\u2019\u0131n kesin nitelikte olup istinafa tabi olmad\u0131\u011f\u0131na kararlar\u0131 \u00fczerine ilk derece mahkemeleri de kesin kararlar vermeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
[3] \u0130stanbul BAM, 24.CD, 29.04.2025, E.2025\/1516, K.2025\/1802 say\u0131l\u0131 ilamla kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan ilk derece mahkemesince, 28.01.2025 tarihli ve istinaf yolu a\u00e7\u0131k olarak do\u011frudan verilen 7.080,00 TL adli para cezas\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf incelemesi sonucunda CMK\u2019n\u0131n 272\/3-a maddesi uyar\u0131nca kesin nitelikli oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle uyar\u0131nca reddine karar verilmi\u015ftir. (Ayn\u0131 dairenin, 29.04.2025, E.2025\/1775, K.2025\/1791; 26.02.2025, E.2025\/382, K.2025\/859; Bursa BAM, 6.CD, 05.05.2025, E.2024\/2491, K.2025\/1740; \u0130zmir BAM, 14.CD, 10.04.2025, E.2025\/726, K.2025\/888; Sakarya BAM, 6.CD, 27.03.2025, E.2025\/1250, K.2025\/1076; Ankara BAM, 20.CD, 21.05.2025, E.2024\/1879, K.2025\/1172; Kayseri BAM, 6.CD, 13.03.2025, E.2025\/891, K.2025\/695; Antalya BAM, 1.CD, 05.02.2025, E.2024\/3118, K.2025\/517; Konya BAM, 6.CD, 05.02.2025, E.2025\/424, K.2025\/458; Van BAM, 1.CD, 28.01.2025, E.2025\/625, K.2025\/139 say\u0131l\u0131 ilamlar\u0131 da ayn\u0131 mahiyettedir.)<\/p>\n
[4] CGK, 30.03.2021, E.2019\/10-370, K.2021\/144; 15.CD, 24.06.2020, E.2020\/2977, K.2020\/6640; 10.CD, 05.03.2019, E.2019\/673, K.2019\/1400; 6.CD, 20.04.2021, E.2021\/11450, K.2021\/7569.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6zet olarak; CMK\u2019n\u0131n ismen say\u0131lan su\u00e7lar i\u00e7inde olmas\u0131 nedeniyle kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret su\u00e7undan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan verilen ve kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde kalan adli para cezas\u0131na dair mahkumiyet veya h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) karar\u0131n\u0131n kanun yoluna tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya hangi kanun yoluna tabi oldu\u011fu hususu tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Temyize tabi oldu\u011fu belirtilen CMK\u2019n\u0131n 286. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ismen say\u0131lan katalog su\u00e7lardan, hakaret (madde 125, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra, kamu g\u00f6revlisine kar\u015f\u0131 g\u00f6revinden dolay\u0131 hakaret) su\u00e7unun di\u011fer katalog su\u00e7lardan ayran \u015f\u00f6yle bir \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r. Bu su\u00e7tan dolay\u0131 hapis cezas\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u201cveya adl\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresiyle se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131 da verilebilir. Katalog i\u00e7indeki bu su\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer su\u00e7larda ise se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131n\u0131 verme imkan\u0131 yoktur. Kamu g\u00f6revlisine g\u00f6revi nedeniyle hakaret su\u00e7undan ise ilk derece mahkemesi se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde do\u011frudan adli para cezas\u0131 verebilir. Hatta istinaf incelemesi s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lge adliye mahkemesi de ilk defa se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131m olarak do\u011frudan adli para cezas\u0131 verilebilir. \u0130\u015fte b\u00f6yle bir uygulamada, yani temyize tabi tutulan bir su\u00e7 nedeniyle kesinlik s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7inde verilen bir cezaya dair h\u00fckm\u00fcn kanun yolunun ne olabilece\u011fi, ba\u015fka bir deyi\u015fle duruma g\u00f6re istinaf veya temyize tabi olup olmayaca\u011f\u0131 hususunda ilgili maddelerde, …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-152922","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n