I. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere sorumluluk i\u00e7in salt hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k yeterli de\u011fildir. Kusur sorumlulu\u011funda, sorumluluk i\u00e7in kusurun bulunmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
Ancak konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan elatmada bulunan\u0131n mutlaka kas\u0131tl\u0131 hareket etmesi zorunlu olmay\u0131p, kusurlu olmasa dahi, e\u011fer ge\u00e7ersiz bir hukuki nedene dayan\u0131yorsa yani elatma fiili hukuka ayk\u0131r\u0131 ise elatman\u0131n \u00f6nlenmesi istenebilir. Nitekim TMK’n\u0131n 683\/2. maddesinde bu unsur “Malik… her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131z elatman\u0131n \u00f6nlenmesini de dava edebilir.” \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir. Elatman\u0131n haks\u0131z olmas\u0131 ile kastedilen malikin elatmaya katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulunmamas\u0131d\u0131r. Katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde malikin olumsuz yetkilerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, olumsuz yetkilerini kullanamamas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck nedeniyle malik baz\u0131 elatmalar\u0131 ho\u015f g\u00f6rmek zorunda kal\u0131r. Elatmaya engel olamaz. Olumsuz bir unsurdur. Bu unsur daval\u0131 i\u00e7inse en \u00f6nemli bir savunma imk\u00e2n\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc elatman\u0131n haks\u0131z olmas\u0131 davan\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in zorunlu olup, ayni veya \u015fahsi bir hakka dayan\u0131yorsa veya kanundan kaynakl\u0131 bir elatma ise, haks\u0131z olma unsuru ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden davan\u0131n reddine karar verilmelidir.<\/p>\n
Yap\u0131lan elatman\u0131n haks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 savunmas\u0131 \u00e7e\u015fitli nedenlere dayanabilir. En ba\u015fta gelenleri m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kanundan kaynaklanan bir nedenle s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin olan nedenlerdir. Bu nedenler kamu veya \u00f6zel hukuktan kaynaklanabilir.<\/p>\n
Yine malikin katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc daval\u0131n\u0131n bir ayni veya \u015fahsi (nisbi) hakk\u0131ndan da kaynaklanabilir. \u00d6rne\u011fin elatan daval\u0131n\u0131n malik veya intifa hakk\u0131 sahibi ile olan kira ili\u015fkisi yap\u0131lan elatmay\u0131 haks\u0131z olmaktan \u00e7\u0131karacakt\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca do\u011fal olaylar sonucu olu\u015fan elatmalarda (e\u011fer bir ki\u015finin kas\u0131tl\u0131 veya taksirli hareketi ile birle\u015fmemi\u015fse) haks\u0131zl\u0131k unsuru ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden elatman\u0131n \u00f6nlenmesi istenemez.<\/p>\n
Bu b\u00f6l\u00fcmde kanundan kaynaklanan m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 yani bu y\u00f6ndeki savunma vas\u0131talar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
II. M\u00dcLK\u0130YET HAKKINA SINIRLAMA GET\u0130REN KANUNLARDAN KAYNAKLANAN HALLER<\/p>\n
A. Genel Olarak<\/p>\n
\u00c7ap kayd\u0131 iptale kadar ge\u00e7erli ise de \u00e7apl\u0131 bir ta\u015f\u0131nmaza elat\u0131lmas\u0131 halinde elatman\u0131n \u00f6nlenmesine karar verilmeden \u00f6nce m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanuni d\u00fczenlemelerin dikkate al\u0131nmas\u0131 zorunludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc yukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z olmay\u0131p, kanuni d\u00fczenlemelerle bu hakk\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Kanundan do\u011fan katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, ilgili kanun h\u00fckm\u00fcnden do\u011fan yani do\u011frudan do\u011fruya ve malike kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmesine ba\u011fl\u0131 yani dolayl\u0131 katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130lgili kanun h\u00fckm\u00fcnden do\u011fan yani maliki do\u011frudan etkileyenlere \u00f6rnek olarak kom\u015fu araziden ta\u015fan bitkilere katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin TMK’n\u0131n 740. maddesinde yap\u0131lm\u0131\u015f olan d\u00fczenleme verilebilir.<\/p>\n
\u00d6te yandan maliki do\u011frudan do\u011fruya etkilemeyen yani ancak malike kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmesi halinde sonu\u00e7 do\u011furan hallere \u00f6rnek olarak ise ta\u015fk\u0131n yap\u0131ya ili\u015fkin TMK’n\u0131n 725., zorunlu ge\u00e7it hakk\u0131na ili\u015fkin TMK’n\u0131n 747., ve kaynak hakk\u0131na ili\u015fkin TMK’n\u0131n 761. maddelerinde yap\u0131lm\u0131\u015f olan d\u00fczenlemeler verilebilir.<\/p>\n
Kanundan kaynaklanan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ba\u015f\u0131nda TMK’n\u0131n 2. maddesindeki d\u00fczenlemedir. Ancak a\u015fa\u011f\u0131daki Yarg\u0131tay karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere m\u00fclkiyet hakk\u0131na bir m\u00fcdahale varsa her zaman koruman\u0131n istenebilece\u011fi ve bu iste\u011fin de hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi hususunun g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
\u201c… Hemen belirtilmelidir ki, m\u00fclkiyet hakk\u0131 gerek Anayasa ve Yasalarla gerekse Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmi\u015f temel haklardand\u0131r.<\/p>\n
E\u015fyaya ba\u011fl\u0131 ayni haklardan olan m\u00fclkiyet hakk\u0131 herkese kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilece\u011fi gibi, hakka y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale durumunda ne zaman ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc andaki hak sahibi taraf\u0131ndan her zaman koruma istenebilece\u011fi de ku\u015fkusuzdur. An\u0131lan koruman\u0131n istenmesi durumunda da hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesine hukuken olanak yoktur…”[1]<\/p>\n
B. Haks\u0131z Yap\u0131dan Kaynaklanan Elatma Halinde <\/p>\n
Elatma te\u015fkil eden fiil haks\u0131z yap\u0131 ise haks\u0131z yap\u0131 sahibinin TMK\u2019nin 724. maddesine dayal\u0131 arazinin m\u00fclkiyetinin kendisine ge\u00e7irilmesini isteme hakk\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
TMK\u2019nin 684. ve 718. maddeleri gere\u011fince yap\u0131lar, \u00fczerinde bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fctemmim c\u00fcz\u00fc (tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131) haline geleceklerinden ve o ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fclkiyetine tabi olacaklar\u0131ndan arzdan ayr\u0131 bir m\u00fclkiyet konusu olmalar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir mal olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettirmeleri hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Ancak, Kanun koyucu somut olaydaki ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n durumunu genel h\u00fck\u00fcmlere b\u0131rakmam\u0131\u015f, bu konumdaki ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n maliki ile yap\u0131y\u0131 yapan ki\u015fi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi TMK\u2019nin 722-724. maddelerinde h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc TMK\u2019nin 722\/1. maddesi gere\u011fi arazi \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f olan yap\u0131 arz\u0131n b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7as\u0131 haline gelece\u011finden malzeme maliki malzeme \u00fczerindeki hak sahipli\u011fini yitirecek, buna kar\u015f\u0131l\u0131k arazi maliki ise zenginle\u015fmi\u015f olacakt\u0131r. Bu durumda malvarl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f olu\u015fan arazi maliki kar\u015f\u0131s\u0131nda malzeme malikinin korunmas\u0131 gerekecektir. Bu d\u00fczenleme ile hem malzemesi ile ba\u015fkas\u0131n\u0131n arazisine yap\u0131 yapan malzeme sahibine ve hem de kendi arazisine yap\u0131 yap\u0131lan arazi malikine bir tak\u0131m haklar tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
TMK\u2019n\u0131n 724. maddesinde, arazisi \u00fczerine yap\u0131 yap\u0131lan arsa sahibine kar\u015f\u0131 malzeme sahibine tan\u0131nm\u0131\u015f olan arazinin m\u00fclkiyetinin kendisine devrini isteyebilme hakk\u0131 ile arazi malikinin yap\u0131n\u0131n ve arazinin m\u00fclkiyetinin malzeme sahibine devrini isteyebilme hakk\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir dava \u015feklinde talepte bulunulabilece\u011fi gibi, a\u00e7\u0131lan elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davas\u0131nda cevaba cevap s\u00fcresi i\u00e7erisinde harc\u0131 yat\u0131r\u0131lmak suretiyle kar\u015f\u0131 dava olarak da ileri s\u00fcr\u00fclebilir. D\u00fczenleme gere\u011fi, yap\u0131n\u0131n de\u011feri arazinin de\u011ferini a\u00e7\u0131k\u00e7a ge\u00e7iyorsa ve malzeme sahibi iyiniyetli ise arazinin tamam\u0131n\u0131n ya da yeterli k\u0131sm\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin malzeme sahibine ge\u00e7irilmesini isteyebilir.<\/p>\n
\u201c… Dava, \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmaza el atman\u0131n \u00f6nlenmesi ve y\u0131k\u0131m isteklerine ili\u015fkindir.<\/p>\n
Dosya i\u00e7eri\u011finden, halen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n davac\u0131lar ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu, daval\u0131n\u0131n kay\u0131ttan ve m\u00fclkiyetten kaynaklanan bir hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Belirlenen bu olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00e7ap\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131na de\u011fer vermek suretiyle mahkemece elatman\u0131n \u00f6nlenmesine karar verilmi\u015f olmas\u0131nda kural olarak bir isabetsizlik yoktur. Ne var ki, daval\u0131, binan\u0131n yap\u0131m\u0131nda ba\u015ftan beri iyiniyetli oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Dava da, y\u0131k\u0131m da istenildi\u011fine g\u00f6re, ileride telafisi imkans\u0131z bir zarara sebebiyet vermemek bak\u0131m\u0131ndan, daval\u0131n\u0131n \u00e7eki\u015fmeli 2058 parsel say\u0131l\u0131 ta\u015f\u0131nmaza yapm\u0131\u015f oldu\u011fu binan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n fahi\u015f zarar do\u011furup do\u011furmayaca\u011f\u0131 hususu da irdelenmek suretiyle, sonucuna g\u00f6re, daval\u0131ya T\u00fcrk Medeni Kanununun 724. maddesinden kaynaklanan temliken tescil istemesi bak\u0131m\u0131ndan olanak tan\u0131nmas\u0131, bu konuda dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde y\u0131k\u0131m iste\u011fi ile ilgili olarak eldeki dava bak\u0131m\u0131ndan \u00f6n mesele say\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131lmamas\u0131 durumunda mevcut delil durumuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken…\u201d[2]<\/p>\n
C. Ta\u015fk\u0131n Yap\u0131dan Kaynaklanan Elatma Halinde<\/p>\n
Kom\u015fuluk ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kom\u015fu ta\u015f\u0131nmazdan kaynaklanan elatmalarda ta\u015fk\u0131n yap\u0131 sahibinin TMK\u2019nin 725. maddesinden kaynaklanan temliken tescil isteme hakk\u0131 \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
TMK\u2019nin 725\/1. maddesi ta\u015fk\u0131n yap\u0131 y\u00f6n\u00fcnden b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7a kural\u0131na bir istisna getirmi\u015f olup, ilk f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, “Bir yap\u0131n\u0131n ba\u015fkas\u0131na ait araziye ta\u015f\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131, e\u011fer yap\u0131y\u0131 yapan malik ta\u015f\u0131r\u0131lan arazi \u00fczerinde bir irtifak hakk\u0131na sahip bulunuyorsa, ona ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7as\u0131 olur.” Yap\u0131 sahibinin, ta\u015f\u0131lan arazi \u00fczerinde bir s\u0131n\u0131rl\u0131 ayni hakk\u0131 (\u00fcst hakk\u0131 veya ta\u015f\u0131nmaz lehine irtifak gibi) varsa, ta\u015fan yap\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti, yap\u0131 malikinin m\u00fclkiyetine ge\u00e7er. Bu hakk\u0131 sa\u011flayacak olan s\u0131n\u0131rl\u0131 ayni hak, ta\u015f\u0131lan arazi \u00fczerinde yap\u0131 yapma hakk\u0131 veren (\u00fcst hakk\u0131 gibi) bir ayni hakt\u0131r.<\/p>\n
\u201c… Dava, \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmaza elatman\u0131n \u00f6nlenmesi ve kal isteklerine ili\u015fkindir. <\/p>\n
Somut olayda; daval\u0131 vekilinin maktu harc\u0131 yat\u0131rmak suretiyle savunma yolu ile temliken tescil olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde irtifak hakk\u0131 tesisini talep etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki, mahkemece bu y\u00f6nde olumlu olumsuz bir karar verilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olunca, mahkemece nispi harc\u0131nda ikmal edilmesi suretiyle ta\u015fk\u0131n yap\u0131 nedeniyle daval\u0131 yarar\u0131na temliken tescil veya irtifak hakk\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip, ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sonucuna g\u00f6re bir karar verilmesi gerekirken…\u201d[3]<\/p>\n
\u201c…ta\u015f\u0131nmaz malikinin, yapt\u0131raca\u011f\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcmle parsel s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyerek binas\u0131n\u0131 bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine yapmas\u0131 bir zorunluluk olup buna uymayarak binas\u0131n\u0131 ta\u015fk\u0131n olarak yapm\u0131\u015f olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bina sahibinin iyiniyetli oldu\u011funu kabul etme olana\u011f\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmazdaki ta\u015fk\u0131nl\u0131k sebebiyle daval\u0131n\u0131n iyiniyetli oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Dolay\u0131s\u0131yla da T\u00fcrk Medeni Kanununun 725. maddesinin ko\u015fullar\u0131 eldeki davada olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r…<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olunca, davac\u0131ya ait ta\u015f\u0131nmaza ta\u015fk\u0131n yap\u0131 yapmak suretiyle haks\u0131z m\u00fcdahalede bulunan daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden y\u0131k\u0131m ve ecrimisile de karar verilmesi gerekirken…\u201d[4]<\/p>\n
\u201c… Dava, \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmaza el atman\u0131n \u00f6nlenmesi ve y\u0131k\u0131m ile savunma yoluyla ileri s\u00fcr\u00fclen temliken tescil isteklerine ili\u015fkindir…<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere; ta\u015fk\u0131n yap\u0131larda, sosyal ve ekonomik bir de\u011feri yok etmemek ve yap\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak amac\u0131yla yasa koyucu 4721 s. T\u00fcrk Medeni Kanunun (TMK) 722, 723, 724\u2019\u00fcnc\u00fc maddelerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclenlerden daha de\u011fi\u015fik ilkelere ihtiya\u00e7 duymu\u015f bu nedenle 725. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fc getirmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu maddeye g\u00f6re \u201cBir yap\u0131n\u0131n ba\u015fkas\u0131na ait araziye ta\u015f\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131, e\u011fer yap\u0131y\u0131 yapan malik ta\u015f\u0131r\u0131lan arazi \u00fczerinde bir irtifak hakk\u0131na sahip bulunuyorsa, ona ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7as\u0131 olur.\u201d.<\/p>\n
B\u00f6yle bir irtifak hakk\u0131 yoksa zarar g\u00f6ren malik ta\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi tarihten ba\u015flayarak onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde itiraz etmedi\u011fi, ayn\u0131 zamanda durum ve ko\u015fullar da hakl\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi takdirde, ta\u015fk\u0131n yap\u0131y\u0131 iyi niyetle yapan kimse, uygun bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ta\u015fan k\u0131s\u0131m i\u00e7in bir irtifak hakk\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 veya bu k\u0131sm\u0131n bulundu\u011fu arazi par\u00e7as\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere ta\u015fk\u0131n yap\u0131n\u0131n korunmas\u0131ndaki bireysel ve kamusal yarar nedeniyle TMK\u2019nin 684, 718, 722. maddelerinde kabul edilen \u201c\u00fcst topra\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d kural\u0131na ayr\u0131cal\u0131k getirilmi\u015f ta\u015fk\u0131n yap\u0131 malikinin kom\u015fu ta\u015f\u0131nmazda in\u015faat veya irtifak hakk\u0131 gibi ayni bir hakk\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde ta\u015fan k\u0131s\u0131m, ta\u015f\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011fil, ana yap\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131 (m\u00fctemmim c\u00fcz\u2019\u00fc) say\u0131lm\u0131\u015f, tecav\u00fcz edilen k\u0131s\u0131m \u00fczerinde yap\u0131 maliki yarar\u0131na irtifak hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen belirtmek gerekir ki ta\u015fk\u0131n yap\u0131dan in\u015faat ve imalattan kas\u0131t, ta\u015f\u0131nmaza s\u0131k\u0131 ve devaml\u0131 surette ba\u011fl\u0131 olan esasl\u0131 yap\u0131lard\u0131r. Di\u011fer bir s\u00f6yleyi\u015fle ta\u015fan yap\u0131n\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7a (m\u00fctemmim c\u00fcz) niteli\u011finde olmas\u0131 gerekir. Onun, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n alt\u0131nda veya \u00fcst\u00fcnde yap\u0131lmas\u0131 zeminde veya \u00fcstten s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fmas\u0131 aras\u0131nda madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir fark yoktur…\u201d[5]<\/p>\n
D. Kom\u015fuluk Hukukundan Kaynaklanan Elatma Halinde<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere kom\u015fuluk ili\u015fkilerinden do\u011fan zorunlu \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 dikkate al\u0131narak bir arada ya\u015famak durumunda olan, kom\u015fu ta\u015f\u0131nmaz maliklerinin ekonomik, sosyal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 dengede tutabilmek i\u00e7in onlara katlanma ve ka\u00e7\u0131nma \u00f6devleri y\u00fcklenmi\u015ftir. O halde, bir toplumda birlikte ya\u015fama olana\u011f\u0131 sa\u011flayan insanc\u0131l, ger\u00e7ek\u00e7i, zorunlu temel hukuk kural\u0131na g\u00f6re, h\u00e2kim; somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fini, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n konumlar\u0131n\u0131, kullanma ama\u00e7lar\u0131n\u0131, niteliklerini, y\u00f6resel \u00f6rf ve adetleri, toplumun do\u011fal ihtiya\u00e7 ve ger\u00e7eklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, kom\u015fular\u0131n birbirlerine g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 ola\u011fan katlanma ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fan bir ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptama, zarar\u0131 giderici \u00f6nlemlerden en uygununu bulma, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz m\u00fcdahaleleri yapmak suretiyle \u00f6zverileri denkle\u015ftirme durumundad\u0131r. Bu durumda malikin ta\u015f\u0131nmaz\u0131na kom\u015fu ta\u015f\u0131nmazdan kaynaklanan bir elatma olsa da bu elatmaya kom\u015fuluk ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde katlanmak zorundaysa art\u0131k elatman\u0131n \u00f6nlenmesi yoluna gidilemeyecektir.<\/p>\n
\u201c… Dava; elatman\u0131n \u00f6nlenmesi ve y\u0131k\u0131m istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n
Mahkemece, davan\u0131n kabul\u00fcne, dava konusu ta\u015f\u0131nmaz i\u00e7erisinde bulunan baz istasyonun kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Mahkemece yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma ve inceleme h\u00fck\u00fcm kurmaya elveri\u015fli de\u011fildir. Fen bilirki\u015fisi raporunda dava konusu parselin kadastro s\u0131n\u0131r\u0131yla zemindeki s\u0131n\u0131r\u0131n farkl\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015f olup, daval\u0131 vekili baz istasyonunun bulundu\u011fu dire\u011fin parsel d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu iddia etmektedir. \u00d6ncelikle bu hususun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 ve sonucuna g\u00f6re karar verilmesi, baz istasyonu dava konusu parsel s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ise uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk Medeni Kanununun 737. maddesi kapsam\u0131nda kom\u015fuluk hukuku \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilerek karar verilmesi…\u201d[6]<\/p>\n
\u201c… Kom\u015fuluk hukukundan kaynaklanan elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davalar\u0131nda daval\u0131n\u0131n kusurlu olmas\u0131 aranmaz. Daval\u0131n\u0131n kusurlu olup olmamas\u0131, kas\u0131tl\u0131 hareket edip etmemesi, elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davas\u0131na etkili de\u011fildir. Yeter ki, daval\u0131n\u0131n eylemiyle davac\u0131n\u0131n zarar\u0131 aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 bulunsun. Daval\u0131n\u0131n hi\u00e7bir kusuru olmasa dahi, elatman\u0131n \u00f6nlenmesine, eski hale getirme ve tazminata h\u00fckmedilebilir.<\/p>\n
\u00d6te yandan, kural olarak davac\u0131n\u0131n zarar\u0131n\u0131n do\u011fmamas\u0131 i\u00e7in bir \u00f6nlem almamas\u0131 da elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davas\u0131n\u0131 etkilemez. Davan\u0131n kabul\u00fcne karar verilebilmesi i\u00e7in, elatman\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ve ta\u015fk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Elatma objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve tahamm\u00fcl s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kalmakta ise elatman\u0131n \u00f6nlenmesine karar verilemez. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, ta\u015fk\u0131n kullanma yoksa hakimin olaya m\u00fcdahalesi gerekmeyece\u011finden davan\u0131n reddi gerekir…”[7]<\/p>\n
E. \u0130mar Uygulamas\u0131ndan Kaynaklanan Elatma Halinde<\/p>\n
3194 s. Kanun’un 18\/9. maddesindeki d\u00fczenleme[8] gere\u011fi, bir kimsenin kendine ait veya payda\u015f\u0131 oldu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerinde veyahut bir hakka dayanarak ba\u015fkas\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131nmaz\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131 imar uygulamas\u0131 sonucu olu\u015fan ba\u015fka bir kimsenin imar parselinde kal\u0131rsa, yap\u0131lar\u0131n bedelleri ilgili parsel sahiplerince yap\u0131 sahibine \u00f6denmedi\u011fi veya aralar\u0131nda bu y\u00f6nde bir anla\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ya da ortakl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi davas\u0131 a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, yap\u0131 maliki imar uygulamas\u0131 ile ba\u015fkas\u0131n\u0131n arsa veya arazisinde kalan yap\u0131s\u0131n\u0131 ekonomik \u00f6mr\u00fc t\u00fckeninceye kadar kullanmaya devam eder. 3194 say\u0131l\u0131 Kanunun 18. maddesindeki bu d\u00fczenleme ile yap\u0131 malikinin, yap\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulundu\u011fu zemin ile ili\u015fkisi kesilmekte, yerin ba\u015fka birine verilmesine imk\u00e2n tan\u0131nmakta; yap\u0131 malikine de, yukar\u0131da belirtilen hususlar yerine getirilmedi\u011finde ba\u015fkas\u0131na ait zemin \u00fczerindeki yap\u0131s\u0131n\u0131 ekonomik \u00f6mr\u00fc tamamlana kadar kullanmas\u0131na izin verilmi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yap\u0131 sahibi de, imar plan\u0131 kesinle\u015fen yerlerde imar parsellerinin ifraz\u0131 veya tevhidi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan, imar parseline tecav\u00fczl\u00fc yap\u0131lar sebebiyle TMK\u2019nin 725. maddesi gere\u011fince temliken tescil isteyemez. Bu d\u00fczenleme TMK\u2019nin 684. maddedeki “Bir \u015feye malik olan kimse, o \u015feyin b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7alar\u0131na da malik olur.” kural\u0131n\u0131n bir istisnas\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde TMK\u2019nin 683., 724. ve 725. maddelerine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131 sahibinin temliken tescil isteme hakk\u0131; zemin sahibinin ise bedelini \u00f6demedik\u00e7e elatman\u0131n \u00f6nlenmesi, y\u0131k\u0131m ve ecrimisil isteme haklar\u0131 mevcut de\u011fildir.<\/p>\n
\u201c… Hemen belirtmek gerekir ki; 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 684 ve 718 maddeleri gere\u011fince, arazinin m\u00fclkiyeti ve buna ba\u011fl\u0131 olan tasarruf hakk\u0131 o arazide kal\u0131c\u0131 olmak ko\u015fuluyla yap\u0131lan \u015feyleri de kapsar. Ancak kanunlarla bu kural\u0131n aksi kararla\u015ft\u0131r\u0131labilir. Nitekim 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanunu’nun 18\/9. maddesinde bu kurala bir istisna getirilmi\u015f bulunmaktad\u0131r… Getirilen bu d\u00fczenlemede, baz\u0131 \u00f6zel durumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde yap\u0131 ile zemin aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fki kesilerek, yap\u0131n\u0131n, \u00fczerinde bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n malikinden ba\u015fkas\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131 suretiyle imar parsellerinin olu\u015fturulabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece yap\u0131lar\u0131n bedelleri ilgili parsel sahiplerince yap\u0131 sahibine \u00f6denmedi\u011fi veya aralar\u0131nda bu y\u00f6nde bir anla\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ya da ortakl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi davas\u0131 a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu yap\u0131lar\u0131n \u00f6m\u00fcrlerini dolduruncaya kadar eski sahiplerine kullanma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f ve zemin malikinin tasarruf hakk\u0131 da k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanunu’nda yer alan h\u00fck\u00fcmler kamu d\u00fczeniyle ilgili olup kanun koyucu imar planlar\u0131n\u0131n bozulmamas\u0131 i\u00e7in ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tevhit ve ifraz i\u015flemlerini ki\u015finin veya ki\u015filerin inisiyatifine b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bir kimse kendi ta\u015f\u0131nmaz\u0131 \u00fczerine m\u00fctemmim c\u00fcz (ayr\u0131lmaz par\u00e7a) niteli\u011finde yap\u0131 in\u015fa etmi\u015f, imar uygulamas\u0131 sonucu bu yer \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye ait imar parseli i\u00e7erisinde kalm\u0131\u015f ise, kendi arzu ve iradesi d\u0131\u015f\u0131nda idari kararla olu\u015fan bir durum s\u00f6z konusu oldu\u011fundan kusurlu say\u0131lmayarak imar parseli malikine kar\u015f\u0131 yap\u0131 sahibi korunmu\u015ftur…\u201d[9]<\/p>\n
Ayd\u0131n Tekdo\u011fan<\/p>\n
Avukat<\/p>\n
\u0130stanbul B\u00f6lge Adliye Mahkemesi<\/p>\n
2. Hukuk Dairesi Emekli Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n
————-<\/p>\n
* Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in Tekdo\u011fan A., \u00c7apl\u0131 ve Kom\u015fu Ta\u015f\u0131nmaza Elatman\u0131n \u00d6nlenmesi Temliken Tescil ve Tazminat Davalar\u0131, 2. Bask\u0131, Se\u00e7kin Yay\u0131nevi, Eyl\u00fcl 2023, 1104 Sayfa<\/p>\n
[1] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/3277 K. 2019\/3930 T. 10.4.2019<\/p>\n
[2] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/8891 K. 2018\/11136 T. 11.04.2018<\/p>\n
[3] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/6065 K. 2018\/15600 T. 12.09.2018<\/p>\n
[4] Yarg\u0131tay 1. Hukuk Dairesi E. 2017\/3026 K. 2017\/4542 T. 21.9.2017<\/p>\n
[5] Yarg\u0131tay 1. Hukuk Dairesi E. 2016\/17465 K. 2016\/11224 T. 19.12.2016<\/p>\n
[6] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/10731 K. 2018\/14343 T. 25.06.2018<\/p>\n
[7] Yarg\u0131tay 14. Hukuk Dairesi E. 2014\/11175 K. 2015\/1985 T. 26.2.2015<\/p>\n
[8] An\u0131lan 9. f\u0131kra, 10.7.2019 tarih ve 30827 say\u0131l\u0131 R.G.\u2019de yay\u0131mlanan, 4.7.2019 tarih ve 7181 say\u0131l\u0131 Kanunun 9. maddesi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[9] Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu E. 2012\/3-633 K. 2013\/247 T. 13.2.2013<\/p>\n
\u200bI. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere sorumluluk i\u00e7in salt hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k yeterli de\u011fildir. Kusur sorumlulu\u011funda, sorumluluk i\u00e7in kusurun bulunmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
Ancak konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan elatmada bulunan\u0131n mutlaka kas\u0131tl\u0131 hareket etmesi zorunlu olmay\u0131p, kusurlu olmasa dahi, e\u011fer ge\u00e7ersiz bir hukuki nedene dayan\u0131yorsa yani elatma fiili hukuka ayk\u0131r\u0131 ise elatman\u0131n \u00f6nlenmesi istenebilir. Nitekim TMK’n\u0131n 683\/2. maddesinde bu unsur “Malik… her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131z elatman\u0131n \u00f6nlenmesini de dava edebilir.” \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir. Elatman\u0131n haks\u0131z olmas\u0131 ile kastedilen malikin elatmaya katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulunmamas\u0131d\u0131r. Katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde malikin olumsuz yetkilerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, olumsuz yetkilerini kullanamamas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck nedeniyle malik baz\u0131 elatmalar\u0131 ho\u015f g\u00f6rmek zorunda kal\u0131r. Elatmaya engel olamaz. Olumsuz bir unsurdur. Bu unsur daval\u0131 i\u00e7inse en \u00f6nemli bir savunma imk\u00e2n\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc elatman\u0131n haks\u0131z olmas\u0131 davan\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in zorunlu olup, ayni veya \u015fahsi bir hakka dayan\u0131yorsa veya kanundan kaynakl\u0131 bir elatma ise, haks\u0131z olma unsuru ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden davan\u0131n reddine karar verilmelidir.<\/p>\n
Yap\u0131lan elatman\u0131n haks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 savunmas\u0131 \u00e7e\u015fitli nedenlere dayanabilir. En ba\u015fta gelenleri m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kanundan kaynaklanan bir nedenle s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin olan nedenlerdir. Bu nedenler kamu veya \u00f6zel hukuktan kaynaklanabilir.<\/p>\n
Yine malikin katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc daval\u0131n\u0131n bir ayni veya \u015fahsi (nisbi) hakk\u0131ndan da kaynaklanabilir. \u00d6rne\u011fin elatan daval\u0131n\u0131n malik veya intifa hakk\u0131 sahibi ile olan kira ili\u015fkisi yap\u0131lan elatmay\u0131 haks\u0131z olmaktan \u00e7\u0131karacakt\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca do\u011fal olaylar sonucu olu\u015fan elatmalarda (e\u011fer bir ki\u015finin kas\u0131tl\u0131 veya taksirli hareketi ile birle\u015fmemi\u015fse) haks\u0131zl\u0131k unsuru ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden elatman\u0131n \u00f6nlenmesi istenemez.<\/p>\n
Bu b\u00f6l\u00fcmde kanundan kaynaklanan m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131 yani bu y\u00f6ndeki savunma vas\u0131talar\u0131n\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
II. M\u00dcLK\u0130YET HAKKINA SINIRLAMA GET\u0130REN KANUNLARDAN KAYNAKLANAN HALLER<\/p>\n
A. Genel Olarak<\/p>\n
\u00c7ap kayd\u0131 iptale kadar ge\u00e7erli ise de \u00e7apl\u0131 bir ta\u015f\u0131nmaza elat\u0131lmas\u0131 halinde elatman\u0131n \u00f6nlenmesine karar verilmeden \u00f6nce m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanuni d\u00fczenlemelerin dikkate al\u0131nmas\u0131 zorunludur. \u00c7\u00fcnk\u00fc yukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z olmay\u0131p, kanuni d\u00fczenlemelerle bu hakk\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Kanundan do\u011fan katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, ilgili kanun h\u00fckm\u00fcnden do\u011fan yani do\u011frudan do\u011fruya ve malike kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmesine ba\u011fl\u0131 yani dolayl\u0131 katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olarak ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u0130lgili kanun h\u00fckm\u00fcnden do\u011fan yani maliki do\u011frudan etkileyenlere \u00f6rnek olarak kom\u015fu araziden ta\u015fan bitkilere katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin TMK’n\u0131n 740. maddesinde yap\u0131lm\u0131\u015f olan d\u00fczenleme verilebilir.<\/p>\n
\u00d6te yandan maliki do\u011frudan do\u011fruya etkilemeyen yani ancak malike kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmesi halinde sonu\u00e7 do\u011furan hallere \u00f6rnek olarak ise ta\u015fk\u0131n yap\u0131ya ili\u015fkin TMK’n\u0131n 725., zorunlu ge\u00e7it hakk\u0131na ili\u015fkin TMK’n\u0131n 747., ve kaynak hakk\u0131na ili\u015fkin TMK’n\u0131n 761. maddelerinde yap\u0131lm\u0131\u015f olan d\u00fczenlemeler verilebilir.<\/p>\n
Kanundan kaynaklanan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ba\u015f\u0131nda TMK’n\u0131n 2. maddesindeki d\u00fczenlemedir. Ancak a\u015fa\u011f\u0131daki Yarg\u0131tay karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere m\u00fclkiyet hakk\u0131na bir m\u00fcdahale varsa her zaman koruman\u0131n istenebilece\u011fi ve bu iste\u011fin de hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi hususunun g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
\u201c… Hemen belirtilmelidir ki, m\u00fclkiyet hakk\u0131 gerek Anayasa ve Yasalarla gerekse Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmi\u015f temel haklardand\u0131r.<\/p>\n
E\u015fyaya ba\u011fl\u0131 ayni haklardan olan m\u00fclkiyet hakk\u0131 herkese kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilece\u011fi gibi, hakka y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale durumunda ne zaman ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc andaki hak sahibi taraf\u0131ndan her zaman koruma istenebilece\u011fi de ku\u015fkusuzdur. An\u0131lan koruman\u0131n istenmesi durumunda da hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesine hukuken olanak yoktur…”[1]<\/p>\n
B. Haks\u0131z Yap\u0131dan Kaynaklanan Elatma Halinde <\/p>\n
Elatma te\u015fkil eden fiil haks\u0131z yap\u0131 ise haks\u0131z yap\u0131 sahibinin TMK\u2019nin 724. maddesine dayal\u0131 arazinin m\u00fclkiyetinin kendisine ge\u00e7irilmesini isteme hakk\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
TMK\u2019nin 684. ve 718. maddeleri gere\u011fince yap\u0131lar, \u00fczerinde bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fctemmim c\u00fcz\u00fc (tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131) haline geleceklerinden ve o ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fclkiyetine tabi olacaklar\u0131ndan arzdan ayr\u0131 bir m\u00fclkiyet konusu olmalar\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir mal olarak varl\u0131klar\u0131n\u0131 devam ettirmeleri hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Ancak, Kanun koyucu somut olaydaki ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n durumunu genel h\u00fck\u00fcmlere b\u0131rakmam\u0131\u015f, bu konumdaki ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n maliki ile yap\u0131y\u0131 yapan ki\u015fi aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi TMK\u2019nin 722-724. maddelerinde h\u00fckme ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc TMK\u2019nin 722\/1. maddesi gere\u011fi arazi \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f olan yap\u0131 arz\u0131n b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7as\u0131 haline gelece\u011finden malzeme maliki malzeme \u00fczerindeki hak sahipli\u011fini yitirecek, buna kar\u015f\u0131l\u0131k arazi maliki ise zenginle\u015fmi\u015f olacakt\u0131r. Bu durumda malvarl\u0131\u011f\u0131nda art\u0131\u015f olu\u015fan arazi maliki kar\u015f\u0131s\u0131nda malzeme malikinin korunmas\u0131 gerekecektir. Bu d\u00fczenleme ile hem malzemesi ile ba\u015fkas\u0131n\u0131n arazisine yap\u0131 yapan malzeme sahibine ve hem de kendi arazisine yap\u0131 yap\u0131lan arazi malikine bir tak\u0131m haklar tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
TMK\u2019n\u0131n 724. maddesinde, arazisi \u00fczerine yap\u0131 yap\u0131lan arsa sahibine kar\u015f\u0131 malzeme sahibine tan\u0131nm\u0131\u015f olan arazinin m\u00fclkiyetinin kendisine devrini isteyebilme hakk\u0131 ile arazi malikinin yap\u0131n\u0131n ve arazinin m\u00fclkiyetinin malzeme sahibine devrini isteyebilme hakk\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir dava \u015feklinde talepte bulunulabilece\u011fi gibi, a\u00e7\u0131lan elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davas\u0131nda cevaba cevap s\u00fcresi i\u00e7erisinde harc\u0131 yat\u0131r\u0131lmak suretiyle kar\u015f\u0131 dava olarak da ileri s\u00fcr\u00fclebilir. D\u00fczenleme gere\u011fi, yap\u0131n\u0131n de\u011feri arazinin de\u011ferini a\u00e7\u0131k\u00e7a ge\u00e7iyorsa ve malzeme sahibi iyiniyetli ise arazinin tamam\u0131n\u0131n ya da yeterli k\u0131sm\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin malzeme sahibine ge\u00e7irilmesini isteyebilir.<\/p>\n
\u201c… Dava, \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmaza el atman\u0131n \u00f6nlenmesi ve y\u0131k\u0131m isteklerine ili\u015fkindir.<\/p>\n
Dosya i\u00e7eri\u011finden, halen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n davac\u0131lar ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu, daval\u0131n\u0131n kay\u0131ttan ve m\u00fclkiyetten kaynaklanan bir hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Belirlenen bu olgular kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00e7ap\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131na de\u011fer vermek suretiyle mahkemece elatman\u0131n \u00f6nlenmesine karar verilmi\u015f olmas\u0131nda kural olarak bir isabetsizlik yoktur. Ne var ki, daval\u0131, binan\u0131n yap\u0131m\u0131nda ba\u015ftan beri iyiniyetli oldu\u011funu savunmu\u015ftur. Dava da, y\u0131k\u0131m da istenildi\u011fine g\u00f6re, ileride telafisi imkans\u0131z bir zarara sebebiyet vermemek bak\u0131m\u0131ndan, daval\u0131n\u0131n \u00e7eki\u015fmeli 2058 parsel say\u0131l\u0131 ta\u015f\u0131nmaza yapm\u0131\u015f oldu\u011fu binan\u0131n y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131n fahi\u015f zarar do\u011furup do\u011furmayaca\u011f\u0131 hususu da irdelenmek suretiyle, sonucuna g\u00f6re, daval\u0131ya T\u00fcrk Medeni Kanununun 724. maddesinden kaynaklanan temliken tescil istemesi bak\u0131m\u0131ndan olanak tan\u0131nmas\u0131, bu konuda dava a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde y\u0131k\u0131m iste\u011fi ile ilgili olarak eldeki dava bak\u0131m\u0131ndan \u00f6n mesele say\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131lmamas\u0131 durumunda mevcut delil durumuna g\u00f6re karar verilmesi gerekirken…\u201d[2]<\/p>\n
C. Ta\u015fk\u0131n Yap\u0131dan Kaynaklanan Elatma Halinde<\/p>\n
Kom\u015fuluk ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kom\u015fu ta\u015f\u0131nmazdan kaynaklanan elatmalarda ta\u015fk\u0131n yap\u0131 sahibinin TMK\u2019nin 725. maddesinden kaynaklanan temliken tescil isteme hakk\u0131 \u00fczerinde durulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
TMK\u2019nin 725\/1. maddesi ta\u015fk\u0131n yap\u0131 y\u00f6n\u00fcnden b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7a kural\u0131na bir istisna getirmi\u015f olup, ilk f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, “Bir yap\u0131n\u0131n ba\u015fkas\u0131na ait araziye ta\u015f\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131, e\u011fer yap\u0131y\u0131 yapan malik ta\u015f\u0131r\u0131lan arazi \u00fczerinde bir irtifak hakk\u0131na sahip bulunuyorsa, ona ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7as\u0131 olur.” Yap\u0131 sahibinin, ta\u015f\u0131lan arazi \u00fczerinde bir s\u0131n\u0131rl\u0131 ayni hakk\u0131 (\u00fcst hakk\u0131 veya ta\u015f\u0131nmaz lehine irtifak gibi) varsa, ta\u015fan yap\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti, yap\u0131 malikinin m\u00fclkiyetine ge\u00e7er. Bu hakk\u0131 sa\u011flayacak olan s\u0131n\u0131rl\u0131 ayni hak, ta\u015f\u0131lan arazi \u00fczerinde yap\u0131 yapma hakk\u0131 veren (\u00fcst hakk\u0131 gibi) bir ayni hakt\u0131r.<\/p>\n
\u201c… Dava, \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmaza elatman\u0131n \u00f6nlenmesi ve kal isteklerine ili\u015fkindir. <\/p>\n
Somut olayda; daval\u0131 vekilinin maktu harc\u0131 yat\u0131rmak suretiyle savunma yolu ile temliken tescil olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde irtifak hakk\u0131 tesisini talep etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki, mahkemece bu y\u00f6nde olumlu olumsuz bir karar verilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olunca, mahkemece nispi harc\u0131nda ikmal edilmesi suretiyle ta\u015fk\u0131n yap\u0131 nedeniyle daval\u0131 yarar\u0131na temliken tescil veya irtifak hakk\u0131 ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip, ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sonucuna g\u00f6re bir karar verilmesi gerekirken…\u201d[3]<\/p>\n
\u201c…ta\u015f\u0131nmaz malikinin, yapt\u0131raca\u011f\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcmle parsel s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyerek binas\u0131n\u0131 bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7ine yapmas\u0131 bir zorunluluk olup buna uymayarak binas\u0131n\u0131 ta\u015fk\u0131n olarak yapm\u0131\u015f olmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bina sahibinin iyiniyetli oldu\u011funu kabul etme olana\u011f\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmazdaki ta\u015fk\u0131nl\u0131k sebebiyle daval\u0131n\u0131n iyiniyetli oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Dolay\u0131s\u0131yla da T\u00fcrk Medeni Kanununun 725. maddesinin ko\u015fullar\u0131 eldeki davada olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r…<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olunca, davac\u0131ya ait ta\u015f\u0131nmaza ta\u015fk\u0131n yap\u0131 yapmak suretiyle haks\u0131z m\u00fcdahalede bulunan daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden y\u0131k\u0131m ve ecrimisile de karar verilmesi gerekirken…\u201d[4]<\/p>\n
\u201c… Dava, \u00e7apl\u0131 ta\u015f\u0131nmaza el atman\u0131n \u00f6nlenmesi ve y\u0131k\u0131m ile savunma yoluyla ileri s\u00fcr\u00fclen temliken tescil isteklerine ili\u015fkindir…<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere; ta\u015fk\u0131n yap\u0131larda, sosyal ve ekonomik bir de\u011feri yok etmemek ve yap\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak amac\u0131yla yasa koyucu 4721 s. T\u00fcrk Medeni Kanunun (TMK) 722, 723, 724\u2019\u00fcnc\u00fc maddelerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclenlerden daha de\u011fi\u015fik ilkelere ihtiya\u00e7 duymu\u015f bu nedenle 725. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fc getirmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu maddeye g\u00f6re \u201cBir yap\u0131n\u0131n ba\u015fkas\u0131na ait araziye ta\u015f\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131, e\u011fer yap\u0131y\u0131 yapan malik ta\u015f\u0131r\u0131lan arazi \u00fczerinde bir irtifak hakk\u0131na sahip bulunuyorsa, ona ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7as\u0131 olur.\u201d.<\/p>\n
B\u00f6yle bir irtifak hakk\u0131 yoksa zarar g\u00f6ren malik ta\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi tarihten ba\u015flayarak onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde itiraz etmedi\u011fi, ayn\u0131 zamanda durum ve ko\u015fullar da hakl\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi takdirde, ta\u015fk\u0131n yap\u0131y\u0131 iyi niyetle yapan kimse, uygun bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ta\u015fan k\u0131s\u0131m i\u00e7in bir irtifak hakk\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 veya bu k\u0131sm\u0131n bulundu\u011fu arazi par\u00e7as\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetinin kendisine devredilmesini isteyebilir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere ta\u015fk\u0131n yap\u0131n\u0131n korunmas\u0131ndaki bireysel ve kamusal yarar nedeniyle TMK\u2019nin 684, 718, 722. maddelerinde kabul edilen \u201c\u00fcst topra\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d kural\u0131na ayr\u0131cal\u0131k getirilmi\u015f ta\u015fk\u0131n yap\u0131 malikinin kom\u015fu ta\u015f\u0131nmazda in\u015faat veya irtifak hakk\u0131 gibi ayni bir hakk\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde ta\u015fan k\u0131s\u0131m, ta\u015f\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011fil, ana yap\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7as\u0131 (m\u00fctemmim c\u00fcz\u2019\u00fc) say\u0131lm\u0131\u015f, tecav\u00fcz edilen k\u0131s\u0131m \u00fczerinde yap\u0131 maliki yarar\u0131na irtifak hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Hemen belirtmek gerekir ki ta\u015fk\u0131n yap\u0131dan in\u015faat ve imalattan kas\u0131t, ta\u015f\u0131nmaza s\u0131k\u0131 ve devaml\u0131 surette ba\u011fl\u0131 olan esasl\u0131 yap\u0131lard\u0131r. Di\u011fer bir s\u00f6yleyi\u015fle ta\u015fan yap\u0131n\u0131n tamamlay\u0131c\u0131 par\u00e7a (m\u00fctemmim c\u00fcz) niteli\u011finde olmas\u0131 gerekir. Onun, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n alt\u0131nda veya \u00fcst\u00fcnde yap\u0131lmas\u0131 zeminde veya \u00fcstten s\u0131n\u0131r\u0131 a\u015fmas\u0131 aras\u0131nda madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir fark yoktur…\u201d[5]<\/p>\n
D. Kom\u015fuluk Hukukundan Kaynaklanan Elatma Halinde<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere kom\u015fuluk ili\u015fkilerinden do\u011fan zorunlu \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 dikkate al\u0131narak bir arada ya\u015famak durumunda olan, kom\u015fu ta\u015f\u0131nmaz maliklerinin ekonomik, sosyal \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 dengede tutabilmek i\u00e7in onlara katlanma ve ka\u00e7\u0131nma \u00f6devleri y\u00fcklenmi\u015ftir. O halde, bir toplumda birlikte ya\u015fama olana\u011f\u0131 sa\u011flayan insanc\u0131l, ger\u00e7ek\u00e7i, zorunlu temel hukuk kural\u0131na g\u00f6re, h\u00e2kim; somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fini, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n konumlar\u0131n\u0131, kullanma ama\u00e7lar\u0131n\u0131, niteliklerini, y\u00f6resel \u00f6rf ve adetleri, toplumun do\u011fal ihtiya\u00e7 ve ger\u00e7eklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, kom\u015fular\u0131n birbirlerine g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 ola\u011fan katlanma ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fan bir ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptama, zarar\u0131 giderici \u00f6nlemlerden en uygununu bulma, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz m\u00fcdahaleleri yapmak suretiyle \u00f6zverileri denkle\u015ftirme durumundad\u0131r. Bu durumda malikin ta\u015f\u0131nmaz\u0131na kom\u015fu ta\u015f\u0131nmazdan kaynaklanan bir elatma olsa da bu elatmaya kom\u015fuluk ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde katlanmak zorundaysa art\u0131k elatman\u0131n \u00f6nlenmesi yoluna gidilemeyecektir.<\/p>\n
\u201c… Dava; elatman\u0131n \u00f6nlenmesi ve y\u0131k\u0131m istemine ili\u015fkindir.<\/p>\n
Mahkemece, davan\u0131n kabul\u00fcne, dava konusu ta\u015f\u0131nmaz i\u00e7erisinde bulunan baz istasyonun kald\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Mahkemece yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma ve inceleme h\u00fck\u00fcm kurmaya elveri\u015fli de\u011fildir. Fen bilirki\u015fisi raporunda dava konusu parselin kadastro s\u0131n\u0131r\u0131yla zemindeki s\u0131n\u0131r\u0131n farkl\u0131 oldu\u011fu tespit edilmi\u015f olup, daval\u0131 vekili baz istasyonunun bulundu\u011fu dire\u011fin parsel d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu iddia etmektedir. \u00d6ncelikle bu hususun a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturulmas\u0131 ve sonucuna g\u00f6re karar verilmesi, baz istasyonu dava konusu parsel s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ise uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n T\u00fcrk Medeni Kanununun 737. maddesi kapsam\u0131nda kom\u015fuluk hukuku \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilerek karar verilmesi…\u201d[6]<\/p>\n
\u201c… Kom\u015fuluk hukukundan kaynaklanan elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davalar\u0131nda daval\u0131n\u0131n kusurlu olmas\u0131 aranmaz. Daval\u0131n\u0131n kusurlu olup olmamas\u0131, kas\u0131tl\u0131 hareket edip etmemesi, elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davas\u0131na etkili de\u011fildir. Yeter ki, daval\u0131n\u0131n eylemiyle davac\u0131n\u0131n zarar\u0131 aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 bulunsun. Daval\u0131n\u0131n hi\u00e7bir kusuru olmasa dahi, elatman\u0131n \u00f6nlenmesine, eski hale getirme ve tazminata h\u00fckmedilebilir.<\/p>\n
\u00d6te yandan, kural olarak davac\u0131n\u0131n zarar\u0131n\u0131n do\u011fmamas\u0131 i\u00e7in bir \u00f6nlem almamas\u0131 da elatman\u0131n \u00f6nlenmesi davas\u0131n\u0131 etkilemez. Davan\u0131n kabul\u00fcne karar verilebilmesi i\u00e7in, elatman\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ve ta\u015fk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir. Elatma objektif \u00f6l\u00e7\u00fctlere g\u00f6re ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve tahamm\u00fcl s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kalmakta ise elatman\u0131n \u00f6nlenmesine karar verilemez. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, ta\u015fk\u0131n kullanma yoksa hakimin olaya m\u00fcdahalesi gerekmeyece\u011finden davan\u0131n reddi gerekir…”[7]<\/p>\n
E. \u0130mar Uygulamas\u0131ndan Kaynaklanan Elatma Halinde<\/p>\n
3194 s. Kanun’un 18\/9. maddesindeki d\u00fczenleme[8] gere\u011fi, bir kimsenin kendine ait veya payda\u015f\u0131 oldu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerinde veyahut bir hakka dayanarak ba\u015fkas\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131nmaz\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131 imar uygulamas\u0131 sonucu olu\u015fan ba\u015fka bir kimsenin imar parselinde kal\u0131rsa, yap\u0131lar\u0131n bedelleri ilgili parsel sahiplerince yap\u0131 sahibine \u00f6denmedi\u011fi veya aralar\u0131nda bu y\u00f6nde bir anla\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ya da ortakl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi davas\u0131 a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, yap\u0131 maliki imar uygulamas\u0131 ile ba\u015fkas\u0131n\u0131n arsa veya arazisinde kalan yap\u0131s\u0131n\u0131 ekonomik \u00f6mr\u00fc t\u00fckeninceye kadar kullanmaya devam eder. 3194 say\u0131l\u0131 Kanunun 18. maddesindeki bu d\u00fczenleme ile yap\u0131 malikinin, yap\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulundu\u011fu zemin ile ili\u015fkisi kesilmekte, yerin ba\u015fka birine verilmesine imk\u00e2n tan\u0131nmakta; yap\u0131 malikine de, yukar\u0131da belirtilen hususlar yerine getirilmedi\u011finde ba\u015fkas\u0131na ait zemin \u00fczerindeki yap\u0131s\u0131n\u0131 ekonomik \u00f6mr\u00fc tamamlana kadar kullanmas\u0131na izin verilmi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k yap\u0131 sahibi de, imar plan\u0131 kesinle\u015fen yerlerde imar parsellerinin ifraz\u0131 veya tevhidi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan, imar parseline tecav\u00fczl\u00fc yap\u0131lar sebebiyle TMK\u2019nin 725. maddesi gere\u011fince temliken tescil isteyemez. Bu d\u00fczenleme TMK\u2019nin 684. maddedeki “Bir \u015feye malik olan kimse, o \u015feyin b\u00fct\u00fcnleyici par\u00e7alar\u0131na da malik olur.” kural\u0131n\u0131n bir istisnas\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde TMK\u2019nin 683., 724. ve 725. maddelerine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131 sahibinin temliken tescil isteme hakk\u0131; zemin sahibinin ise bedelini \u00f6demedik\u00e7e elatman\u0131n \u00f6nlenmesi, y\u0131k\u0131m ve ecrimisil isteme haklar\u0131 mevcut de\u011fildir.<\/p>\n
\u201c… Hemen belirtmek gerekir ki; 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 684 ve 718 maddeleri gere\u011fince, arazinin m\u00fclkiyeti ve buna ba\u011fl\u0131 olan tasarruf hakk\u0131 o arazide kal\u0131c\u0131 olmak ko\u015fuluyla yap\u0131lan \u015feyleri de kapsar. Ancak kanunlarla bu kural\u0131n aksi kararla\u015ft\u0131r\u0131labilir. Nitekim 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanunu’nun 18\/9. maddesinde bu kurala bir istisna getirilmi\u015f bulunmaktad\u0131r… Getirilen bu d\u00fczenlemede, baz\u0131 \u00f6zel durumlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde yap\u0131 ile zemin aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fki kesilerek, yap\u0131n\u0131n, \u00fczerinde bulundu\u011fu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n malikinden ba\u015fkas\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131 suretiyle imar parsellerinin olu\u015fturulabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece yap\u0131lar\u0131n bedelleri ilgili parsel sahiplerince yap\u0131 sahibine \u00f6denmedi\u011fi veya aralar\u0131nda bu y\u00f6nde bir anla\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ya da ortakl\u0131\u011f\u0131n giderilmesi davas\u0131 a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu yap\u0131lar\u0131n \u00f6m\u00fcrlerini dolduruncaya kadar eski sahiplerine kullanma imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f ve zemin malikinin tasarruf hakk\u0131 da k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanunu’nda yer alan h\u00fck\u00fcmler kamu d\u00fczeniyle ilgili olup kanun koyucu imar planlar\u0131n\u0131n bozulmamas\u0131 i\u00e7in ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tevhit ve ifraz i\u015flemlerini ki\u015finin veya ki\u015filerin inisiyatifine b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bir kimse kendi ta\u015f\u0131nmaz\u0131 \u00fczerine m\u00fctemmim c\u00fcz (ayr\u0131lmaz par\u00e7a) niteli\u011finde yap\u0131 in\u015fa etmi\u015f, imar uygulamas\u0131 sonucu bu yer \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye ait imar parseli i\u00e7erisinde kalm\u0131\u015f ise, kendi arzu ve iradesi d\u0131\u015f\u0131nda idari kararla olu\u015fan bir durum s\u00f6z konusu oldu\u011fundan kusurlu say\u0131lmayarak imar parseli malikine kar\u015f\u0131 yap\u0131 sahibi korunmu\u015ftur…\u201d[9]<\/p>\n
Ayd\u0131n Tekdo\u011fan<\/p>\n
Avukat<\/p>\n
\u0130stanbul B\u00f6lge Adliye Mahkemesi<\/p>\n
2. Hukuk Dairesi Emekli Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n
————-<\/p>\n
* Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in Tekdo\u011fan A., \u00c7apl\u0131 ve Kom\u015fu Ta\u015f\u0131nmaza Elatman\u0131n \u00d6nlenmesi Temliken Tescil ve Tazminat Davalar\u0131, 2. Bask\u0131, Se\u00e7kin Yay\u0131nevi, Eyl\u00fcl 2023, 1104 Sayfa<\/p>\n
[1] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/3277 K. 2019\/3930 T. 10.4.2019<\/p>\n
[2] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/8891 K. 2018\/11136 T. 11.04.2018<\/p>\n
[3] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/6065 K. 2018\/15600 T. 12.09.2018<\/p>\n
[4] Yarg\u0131tay 1. Hukuk Dairesi E. 2017\/3026 K. 2017\/4542 T. 21.9.2017<\/p>\n
[5] Yarg\u0131tay 1. Hukuk Dairesi E. 2016\/17465 K. 2016\/11224 T. 19.12.2016<\/p>\n
[6] Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi E. 2018\/10731 K. 2018\/14343 T. 25.06.2018<\/p>\n
[7] Yarg\u0131tay 14. Hukuk Dairesi E. 2014\/11175 K. 2015\/1985 T. 26.2.2015<\/p>\n
[8] An\u0131lan 9. f\u0131kra, 10.7.2019 tarih ve 30827 say\u0131l\u0131 R.G.\u2019de yay\u0131mlanan, 4.7.2019 tarih ve 7181 say\u0131l\u0131 Kanunun 9. maddesi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[9] Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu E. 2012\/3-633 K. 2013\/247 T. 13.2.2013\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I. G\u0130R\u0130\u015e Bilindi\u011fi \u00fczere sorumluluk i\u00e7in salt hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k yeterli de\u011fildir. Kusur sorumlulu\u011funda, sorumluluk i\u00e7in kusurun bulunmas\u0131 zorunludur. Ancak konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan elatmada bulunan\u0131n mutlaka kas\u0131tl\u0131 hareket etmesi zorunlu olmay\u0131p, kusurlu olmasa dahi, e\u011fer ge\u00e7ersiz bir hukuki nedene dayan\u0131yorsa yani elatma fiili hukuka ayk\u0131r\u0131 ise elatman\u0131n \u00f6nlenmesi istenebilir. Nitekim TMK’n\u0131n 683\/2. maddesinde bu unsur “Malik… her t\u00fcrl\u00fc haks\u0131z elatman\u0131n \u00f6nlenmesini de dava edebilir.” \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir. Elatman\u0131n haks\u0131z olmas\u0131 ile kastedilen malikin elatmaya katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulunmamas\u0131d\u0131r. Katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde malikin olumsuz yetkilerinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, olumsuz yetkilerini kullanamamas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck nedeniyle malik baz\u0131 elatmalar\u0131 ho\u015f g\u00f6rmek zorunda kal\u0131r. Elatmaya engel olamaz. Olumsuz bir unsurdur. Bu unsur daval\u0131 i\u00e7inse en \u00f6nemli bir savunma imk\u00e2n\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc elatman\u0131n haks\u0131z olmas\u0131 davan\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in zorunlu olup, ayni veya \u015fahsi bir hakka dayan\u0131yorsa veya kanundan kaynakl\u0131 bir elatma ise, haks\u0131z olma unsuru ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden davan\u0131n reddine karar verilmelidir. Yap\u0131lan elatman\u0131n haks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 savunmas\u0131 \u00e7e\u015fitli nedenlere dayanabilir. En ba\u015fta gelenleri m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kanundan kaynaklanan bir nedenle s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin olan nedenlerdir. Bu nedenler kamu veya \u00f6zel hukuktan kaynaklanabilir. Yine malikin katlanma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc daval\u0131n\u0131n bir ayni veya \u015fahsi (nisbi) hakk\u0131ndan da kaynaklanabilir. \u00d6rne\u011fin elatan daval\u0131n\u0131n malik veya intifa hakk\u0131 sahibi ile olan kira ili\u015fkisi yap\u0131lan elatmay\u0131 haks\u0131z olmaktan \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Ayr\u0131ca do\u011fal …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-136705","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n