Ba\u015fl\u0131k \u00e7ok iddial\u0131, hatta magazinsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olabilir. \u00d6zellikle \u201c\u015fov\u201d ve \u201cadalet\u201d kelimelerinin ayn\u0131 c\u00fcmle i\u00e7inde ge\u00e7iyor olmas\u0131 bile olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve rahats\u0131z edici. Fakat, makalenin meram\u0131n\u0131 daha iyi ve daha etkili anlatacak bir c\u00fcmle bulmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7. Sadece \u015fu kadar\u0131n\u0131 belirtmek isterim ki, \u201c\u015fov\u201d kelimesini geni\u015f anlamda kullan\u0131yorum; bir g\u00f6steriyi ya da ihti\u015fam\u0131 de\u011fil; bir his d\u00fcnyas\u0131 olu\u015fturmay\u0131 kastediyorum.<\/p>\n
Yap\u0131lan her i\u015fin tan\u0131t\u0131ma muhta\u00e7 oldu\u011fu bir zamanda ya\u015f\u0131yoruz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kitlelerin fikirlerini etkilemek m\u00fcmk\u00fcn. Bunu m\u00fcmk\u00fcn hale getiren ve me\u015fruiyetini sa\u011flayan nedenler, ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu; ancak i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u015fartlar alt\u0131nda herkes buna ayak uydurmak zorunda. Her nedense, hukuk camias\u0131 bu zorunlulu\u011fu hen\u00fcz idrak edebilmi\u015f de\u011fil. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, hukuk camias\u0131 bu zorunluluktan muaf oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131 i\u00e7inde. Oysa, t\u0131pk\u0131 di\u011fer alanlarda oldu\u011fu gibi hukuk ve adalet hizmetleri de toplum i\u00e7in icra ediliyor, bu nedenle de t\u0131pk\u0131 di\u011fer bran\u015flar i\u00e7in bir zorunluluk arz etti\u011fi gibi adalet ve hukuk hizmetleri i\u00e7in de toplumsal bir itibara sahip olmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk.<\/p>\n
Hukuk camias\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00f6zellikle \u201cyaz\u0131l\u0131 yarg\u0131laman\u0131n esas oldu\u011fu\u201d kabul\u00fcyle duru\u015fmalarda konu\u015fmak l\u00fczumsuzluk, hatta sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, duru\u015fmalar adeta kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak durup gelmek formuna b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kendisi olduk\u00e7a k\u0131sa s\u00fcren bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 duru\u015fup gelme rit\u00fcelinin hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir bekleme b\u00f6l\u00fcm\u00fc olmasa \u201cduru\u015fmaya girmeyi\u201d, i\u015ften saymak bile tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale gelebilir. K\u00f6keni anayasal haklara dayanan usul yasalar\u0131nca teminat al\u0131n\u0131p kural haline getirilen t\u00fcm prosed\u00fcrel tedbirlere ra\u011fmen duru\u015fmaya kat\u0131lan vatanda\u015f, daha \u00f6nce onlarca kez duru\u015fmaya kat\u0131lm\u0131\u015f olsa bile, duru\u015fmada ne oldu\u011funu ve neye karar verildi\u011fini anlayamaz. Avukatlar bile \u00f6nlerindeki ekrandan jet h\u0131z\u0131yla ge\u00e7en c\u00fcmleleri takip etmekte zorlan\u0131r ve ne oldu\u011funu veya neye karar verildi\u011fini anlamak i\u00e7in duru\u015fma zapt\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p okuma ihtiyac\u0131 hisseder. Ku\u015fkusuz, en b\u00fcy\u00fck hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk kez duru\u015fmaya kat\u0131lanlar ya\u015far, hi\u00e7bir beklentilerine kar\u015f\u0131l\u0131k bulamad\u0131klar\u0131 gibi ya\u015fananlar\u0131 anlamland\u0131rma konusunda da uzun s\u00fcre g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerler. Elbette, hukuk disiplini a\u00e7\u0131s\u0131ndan asla kar\u015f\u0131l\u0131k bulamayacak beklentiler de s\u00f6z konusudur. Fakat, vatanda\u015f\u0131n bilinen beklentilerine y\u00f6nelik bir izah\u0131n neden onlardan esirgendi\u011fi de bilinmez.<\/p>\n
Hukuk camias\u0131 olarak, yaz\u0131l\u0131 yarg\u0131lama mazeretinin arkas\u0131na art\u0131k s\u0131\u011f\u0131namayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rmemiz gerekir. Zira, toplum duru\u015fmada fragman \u015feklinde de olsa bir tart\u0131\u015fma ve bir diyalektik g\u00f6rmek istiyor. Bunun daha \u00f6nce dilek\u00e7ede yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, s\u00f6ylenmesine engel de\u011fil. Duru\u015fman\u0131n, karar duru\u015fmas\u0131 olmamas\u0131 da dilek\u00e7ede yaz\u0131lm\u0131\u015f bir hususun dile getirilmesine engel de\u011fil. Bir fikrin yaz\u0131labiliyor olmas\u0131 s\u00f6zl\u00fc \u015fekilde ifade edilmesine engel de\u011fil.<\/p>\n
Ku\u015fkusuz, bir\u00e7ok konunun d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur bir teknik anlat\u0131m\u0131 ancak yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Ancak, \u00f6nem arz eden arg\u00fcmanlar s\u00f6zl\u00fc olarak ifade edilmedik\u00e7e tam olarak kavranamaz ve hakk\u0131yla zihinsel muhakemeye tabi tutulamaz. Neticede \u00e7ok \u00f6nemli bir detay, s\u00f6zl\u00fc beyan\u0131n vurgu ve tonlamalar\u0131yla v\u00fccut bulmad\u0131k\u00e7a sonuca etki edemez. Hi\u00e7bir yaz\u0131l\u0131 beyan, beyan sahibinin ruh halini ve samimiyetini s\u00f6zel anlat\u0131m kadar yans\u0131tamaz. Bu nedenle yarg\u0131lama hukukuna hakim ilkelerden biri de \u201cdo\u011frudanl\u0131k ilkesi\u201d olarak belirlenmi\u015ftir. Daha da \u00f6nemlisi, bir ki\u015fi s\u00f6zl\u00fc olarak ifade edemedi\u011fi bir fikri asla tam anlam\u0131yla i\u00e7selle\u015ftiremez.<\/p>\n
Adaletin ve hukukun da art\u0131k bir sahnesinin olmas\u0131 gerekir. Bu sahne ancak duru\u015fmalarda sergilenecek s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama b\u00f6l\u00fcmleri ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hukuk camias\u0131, sadece hukuki formlar sayesinde toplumda bir adalet hissi meydana getiremez. Bir duru\u015fmaya ba\u015flarken vatanda\u015f\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, taraflar\u0131n ve \u00f6zellikle tan\u0131klar\u0131n, sayg\u0131n birer birey olarak muamele g\u00f6rmesi, avukatlar\u0131n m\u00fcdahale edilmeksizin dinlenmesi gereken makul bir konu\u015fma s\u00fcresine sahip olmas\u0131, bir fikir \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmaya kat\u0131lan vatanda\u015flarca da anla\u015f\u0131labilmesi, verilen karar\u0131n neden verildi\u011fine dair k\u0131sa ve \u00f6zl\u00fc bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n hemen karar an\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gibi adalet duygusunu tatmin edici unsurlar mutlaka d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli ve geli\u015ftirilmelidir. Geli\u015ftirilmeli ki, adalet hizmetlerinin ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n da toplumda bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olabilsin. Toplumdaki bireylerin de anlayabilece\u011fi ve hissedebilece\u011fi bir hukuk diyalekti\u011finin s\u00f6zel olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi art\u0131k bir zorunluluktur. Bu kadar \u00e7ok ele\u015ftirinin alt\u0131ndan kalk\u0131lmas\u0131 ve tekrar itibar kazan\u0131labilmesi ancak bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n
Adaletin bir g\u00f6steri olmad\u0131\u011f\u0131, yaz\u0131l\u0131 yarg\u0131laman\u0131n esas oldu\u011fu, vatanda\u015f\u0131n hukukun teknik konular\u0131n\u0131 anlayamayaca\u011f\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kabul g\u00f6rmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kald\u0131 ki, \u00fcniversite mezunu oran\u0131n\u0131n geldi\u011fi seviye teknolojik ilerlemeler, bilgiye ula\u015fman\u0131n kolayl\u0131\u011f\u0131 ve art\u0131k her \u015feyden \u015f\u00fcphe ediliyor olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda klasik d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tav\u0131rlar\u0131 devam ettirmek anlams\u0131zd\u0131r. Art\u0131k, hukuk camias\u0131 olarak bireylere ve nihayetinde topluma bir hizmet sunuldu\u011fumuzun fark\u0131na varmal\u0131 ve bu hizmetin onlar\u0131n nezdinde de\u011fer ve anlam kazanaca\u011f\u0131 yollar\u0131 ve y\u00f6ntemleri geli\u015ftirilmeliyiz.<\/p>\n
Adaletin ya\u015famas\u0131; fark edilmesine ve hissedilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Adalet duygusunu hissettirmeyen bir yarg\u0131lama neticede son derece adil ve kurallara uygun bir karar vermi\u015f olsa da noksand\u0131r. Maalesef, hukuk camias\u0131 olarak adalet bilincini geli\u015ftiremedi\u011fimiz ve adalet duygusunu ya\u015fatamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n ve sabah ku\u015fa\u011f\u0131 programlar\u0131n\u0131n korsan mahkemeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc hazin bir \u015fekilde izliyoruz. Unutmayal\u0131m ki, uyu\u015fmazl\u0131k ya\u015fayan insanlar, sadece bir karar metnine ula\u015fmay\u0131 de\u011fil, davran\u0131\u015flar\u0131nda g\u00f6sterdikleri \u00f6zenin bir hakl\u0131l\u0131k olarak onaylanmas\u0131n\u0131 ar\u0131yorlar. Bu aray\u0131\u015f ve onaylanma ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece adalet duygusunun ya\u015fanmas\u0131 ve psikolojik bir tatmin d\u00f6n\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. D\u00fc\u015f\u00fcnelim ki, v\u00fccudumuzun b\u00fct\u00fcn protein ve vitamin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan kuru bir ot yiyoruz, lezzet hissini ya\u015famam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi! Peki, t\u00fcm protein ve vitamin ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor olsa bile hi\u00e7bir lezzet almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yeme\u011fi yemek i\u00e7in yeterli motivasyonu kendimizde bulabilir miyiz?<\/p>\n
Adalet duygusunu hissettirebilmenin en k\u0131sa ve kolay yolu, duru\u015fmalarda davalar\u0131n temel arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u00fc olarak ifade edilmesine imkan tan\u0131makt\u0131r. Bunun i\u00e7in taraflara m\u00fcdahalesiz konu\u015fabilecekleri asgari bir s\u00fcrenin tan\u0131nmas\u0131 isabetli bir y\u00f6ntem olabilir. S\u00fcrenin ne kadar olaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik fikir al\u0131\u015fveri\u015fi yap\u0131lmas\u0131nda fayda vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, hukuk davalar\u0131 i\u00e7in \u201casgari be\u015f dakika\u201d tan\u0131nabilir ve taraflardan biri konu\u015fmak istedi\u011finde m\u00fcdahalesiz be\u015f dakika s\u00f6zl\u00fc olarak kendisini ifade edebilir. B\u00f6ylece t\u00fcm meslekta\u015flar\u0131n duru\u015fmada k\u0131sa, \u00f6zl\u00fc ve vurgulu hitabete y\u00f6nelik becerilerini geli\u015ftirme gayretine giri\u015fmesinin de yolu a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Mesleki tecr\u00fcbelerim; s\u00f6zel olarak ifade edilen ve vatanda\u015flarda yank\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fclen hukuk bilgilerinin, yaz\u0131l\u0131 hukuk metinlerinden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu bana bir \u00e7ok vakada g\u00f6sterdi. Kendisine daha \u00f6nce defalarca kez \u201ctacirin basiretli davranma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d anlatt\u0131\u011f\u0131m bir m\u00fcvekkilim, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir duru\u015fmada hakim taraf\u0131ndan \u015f\u00f6yle uyar\u0131ld\u0131: \u201cSen bilmiyorum diyemezsin, Sen tacirsin, bileceksin, bilmiyorsan bileni bulacaks\u0131n\u201d. Bu k\u0131sa s\u00f6zl\u00fc ifadeler, m\u00fcvekkil i\u00e7in adeta bir milat oldu. \u00d6yle ki, kendisi kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zle\u015fme g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin bir\u00e7o\u011funda bu an\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131yor ve \u201cben tacirin bilmek ya da bileni bulmak zorunday\u0131m\u201d diyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, daha \u00f6nce defalarca kez anlat\u0131lm\u0131\u015f ve ifade edilmi\u015f bir konu m\u00fcvekkilin zihninde yer etmezken, duru\u015fmada ge\u00e7en bir c\u00fcmle onun i\u00e7in unutulmaz bir an\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Benzer bir olay, bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n anla\u015fma g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri esnas\u0131nda kar\u015f\u0131 taraf\u0131n avukat\u0131 taraf\u0131ndan sarf edilen bir c\u00fcmle ile de ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131m. Arabuluculuk g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde kar\u015f\u0131 taraf avukat\u0131 taraf\u0131ndan sarf edilen o c\u00fcmle de m\u00fcvekkil i\u00e7in unutulmaz bir an\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve benzer bir konun ge\u00e7ti\u011fi her ortamda anlat\u0131ld\u0131. Demek ki, onlarca sayfa dilek\u00e7enin yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulu bir \u015fekilde sarf edilen bir c\u00fcmle yapabiliyor! \u00d6yleyse, neden bu imkan\u0131 kullanacak yol ve y\u00f6ntemleri geli\u015ftirip yarg\u0131lama usul\u00fc ve uygulamas\u0131 haline getirmiyoruz. \u0130lla bir m\u00fchendis mi \u00e7\u0131k\u0131p tasarlamal\u0131. Kendi alan\u0131m\u0131za ait konular\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve y\u00f6ntemler geli\u015ftirmek, yaz\u0131l\u0131mc\u0131lardan ve bilgisayar m\u00fchendislerinden ziyade biz hukuk\u00e7ulara d\u00fc\u015fmez mi? E\u011fer m\u00fchendisiler de bizim gibi sadece gerekli olanla iktifa etselerdi, bug\u00fcn yayg\u0131n \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgisayar, cep telefonu ve otomobil teknolojilerinin ve uygulamalar\u0131n\u0131n hi\u00e7birine eri\u015femezdik.<\/p>\n
\u00c7ok sistemli ve tutarl\u0131 kurallar\u0131n\u0131z olabilir, \u00e7ok iyi hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131z olabilir, \u00e7ok detayl\u0131 yaz\u0131\u015fma y\u00f6ntemleriniz ve usulleriniz olabilir; ama yarg\u0131lamada fikri bir muhakeme ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 sergileyemezseniz; insanlar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda bir adalet hissi uyand\u0131ramazs\u0131n\u0131z. Bu ba\u011flamda \u015fu ger\u00e7e\u011fi art\u0131k g\u00f6rmemiz gerekir; hukuk sisteminin ve yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn de adalet duygusunun ya\u015fanmas\u0131na ve geli\u015fmesine imkan tan\u0131yacak bir sahne performans\u0131na ihtiyac\u0131 var. Duru\u015fma d\u00fczenin bu ger\u00e7ekli\u011fe uygun \u015fekilde yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesinde; sadece hukuk hizmeti alanlar\u0131n de\u011fil hukuk camias\u0131n\u0131n t\u00fcm mensuplar\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck bir menfaati var. T\u00fcm bu tema ve \u00e7er\u00e7eve ba\u011flam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa; adaletin de \u015fova ihtiyac\u0131 var.<\/p>\n
\u200bBa\u015fl\u0131k \u00e7ok iddial\u0131, hatta magazinsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olabilir. \u00d6zellikle \u201c\u015fov\u201d ve \u201cadalet\u201d kelimelerinin ayn\u0131 c\u00fcmle i\u00e7inde ge\u00e7iyor olmas\u0131 bile olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve rahats\u0131z edici. Fakat, makalenin meram\u0131n\u0131 daha iyi ve daha etkili anlatacak bir c\u00fcmle bulmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7. Sadece \u015fu kadar\u0131n\u0131 belirtmek isterim ki, \u201c\u015fov\u201d kelimesini geni\u015f anlamda kullan\u0131yorum; bir g\u00f6steriyi ya da ihti\u015fam\u0131 de\u011fil; bir his d\u00fcnyas\u0131 olu\u015fturmay\u0131 kastediyorum.<\/p>\n
Yap\u0131lan her i\u015fin tan\u0131t\u0131ma muhta\u00e7 oldu\u011fu bir zamanda ya\u015f\u0131yoruz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kitlelerin fikirlerini etkilemek m\u00fcmk\u00fcn. Bunu m\u00fcmk\u00fcn hale getiren ve me\u015fruiyetini sa\u011flayan nedenler, ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu; ancak i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u015fartlar alt\u0131nda herkes buna ayak uydurmak zorunda. Her nedense, hukuk camias\u0131 bu zorunlulu\u011fu hen\u00fcz idrak edebilmi\u015f de\u011fil. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, hukuk camias\u0131 bu zorunluluktan muaf oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131 i\u00e7inde. Oysa, t\u0131pk\u0131 di\u011fer alanlarda oldu\u011fu gibi hukuk ve adalet hizmetleri de toplum i\u00e7in icra ediliyor, bu nedenle de t\u0131pk\u0131 di\u011fer bran\u015flar i\u00e7in bir zorunluluk arz etti\u011fi gibi adalet ve hukuk hizmetleri i\u00e7in de toplumsal bir itibara sahip olmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk.<\/p>\n
Hukuk camias\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00f6zellikle \u201cyaz\u0131l\u0131 yarg\u0131laman\u0131n esas oldu\u011fu\u201d kabul\u00fcyle duru\u015fmalarda konu\u015fmak l\u00fczumsuzluk, hatta sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, duru\u015fmalar adeta kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak durup gelmek formuna b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kendisi olduk\u00e7a k\u0131sa s\u00fcren bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 duru\u015fup gelme rit\u00fcelinin hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir bekleme b\u00f6l\u00fcm\u00fc olmasa \u201cduru\u015fmaya girmeyi\u201d, i\u015ften saymak bile tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale gelebilir. K\u00f6keni anayasal haklara dayanan usul yasalar\u0131nca teminat al\u0131n\u0131p kural haline getirilen t\u00fcm prosed\u00fcrel tedbirlere ra\u011fmen duru\u015fmaya kat\u0131lan vatanda\u015f, daha \u00f6nce onlarca kez duru\u015fmaya kat\u0131lm\u0131\u015f olsa bile, duru\u015fmada ne oldu\u011funu ve neye karar verildi\u011fini anlayamaz. Avukatlar bile \u00f6nlerindeki ekrandan jet h\u0131z\u0131yla ge\u00e7en c\u00fcmleleri takip etmekte zorlan\u0131r ve ne oldu\u011funu veya neye karar verildi\u011fini anlamak i\u00e7in duru\u015fma zapt\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p okuma ihtiyac\u0131 hisseder. Ku\u015fkusuz, en b\u00fcy\u00fck hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk kez duru\u015fmaya kat\u0131lanlar ya\u015far, hi\u00e7bir beklentilerine kar\u015f\u0131l\u0131k bulamad\u0131klar\u0131 gibi ya\u015fananlar\u0131 anlamland\u0131rma konusunda da uzun s\u00fcre g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekerler. Elbette, hukuk disiplini a\u00e7\u0131s\u0131ndan asla kar\u015f\u0131l\u0131k bulamayacak beklentiler de s\u00f6z konusudur. Fakat, vatanda\u015f\u0131n bilinen beklentilerine y\u00f6nelik bir izah\u0131n neden onlardan esirgendi\u011fi de bilinmez.<\/p>\n
Hukuk camias\u0131 olarak, yaz\u0131l\u0131 yarg\u0131lama mazeretinin arkas\u0131na art\u0131k s\u0131\u011f\u0131namayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rmemiz gerekir. Zira, toplum duru\u015fmada fragman \u015feklinde de olsa bir tart\u0131\u015fma ve bir diyalektik g\u00f6rmek istiyor. Bunun daha \u00f6nce dilek\u00e7ede yaz\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, s\u00f6ylenmesine engel de\u011fil. Duru\u015fman\u0131n, karar duru\u015fmas\u0131 olmamas\u0131 da dilek\u00e7ede yaz\u0131lm\u0131\u015f bir hususun dile getirilmesine engel de\u011fil. Bir fikrin yaz\u0131labiliyor olmas\u0131 s\u00f6zl\u00fc \u015fekilde ifade edilmesine engel de\u011fil.<\/p>\n
Ku\u015fkusuz, bir\u00e7ok konunun d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur bir teknik anlat\u0131m\u0131 ancak yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Ancak, \u00f6nem arz eden arg\u00fcmanlar s\u00f6zl\u00fc olarak ifade edilmedik\u00e7e tam olarak kavranamaz ve hakk\u0131yla zihinsel muhakemeye tabi tutulamaz. Neticede \u00e7ok \u00f6nemli bir detay, s\u00f6zl\u00fc beyan\u0131n vurgu ve tonlamalar\u0131yla v\u00fccut bulmad\u0131k\u00e7a sonuca etki edemez. Hi\u00e7bir yaz\u0131l\u0131 beyan, beyan sahibinin ruh halini ve samimiyetini s\u00f6zel anlat\u0131m kadar yans\u0131tamaz. Bu nedenle yarg\u0131lama hukukuna hakim ilkelerden biri de \u201cdo\u011frudanl\u0131k ilkesi\u201d olarak belirlenmi\u015ftir. Daha da \u00f6nemlisi, bir ki\u015fi s\u00f6zl\u00fc olarak ifade edemedi\u011fi bir fikri asla tam anlam\u0131yla i\u00e7selle\u015ftiremez.<\/p>\n
Adaletin ve hukukun da art\u0131k bir sahnesinin olmas\u0131 gerekir. Bu sahne ancak duru\u015fmalarda sergilenecek s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama b\u00f6l\u00fcmleri ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hukuk camias\u0131, sadece hukuki formlar sayesinde toplumda bir adalet hissi meydana getiremez. Bir duru\u015fmaya ba\u015flarken vatanda\u015f\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131, taraflar\u0131n ve \u00f6zellikle tan\u0131klar\u0131n, sayg\u0131n birer birey olarak muamele g\u00f6rmesi, avukatlar\u0131n m\u00fcdahale edilmeksizin dinlenmesi gereken makul bir konu\u015fma s\u00fcresine sahip olmas\u0131, bir fikir \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmaya kat\u0131lan vatanda\u015flarca da anla\u015f\u0131labilmesi, verilen karar\u0131n neden verildi\u011fine dair k\u0131sa ve \u00f6zl\u00fc bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n hemen karar an\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gibi adalet duygusunu tatmin edici unsurlar mutlaka d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli ve geli\u015ftirilmelidir. Geli\u015ftirilmeli ki, adalet hizmetlerinin ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n da toplumda bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olabilsin. Toplumdaki bireylerin de anlayabilece\u011fi ve hissedebilece\u011fi bir hukuk diyalekti\u011finin s\u00f6zel olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi art\u0131k bir zorunluluktur. Bu kadar \u00e7ok ele\u015ftirinin alt\u0131ndan kalk\u0131lmas\u0131 ve tekrar itibar kazan\u0131labilmesi ancak bu \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015febilir.<\/p>\n
Adaletin bir g\u00f6steri olmad\u0131\u011f\u0131, yaz\u0131l\u0131 yarg\u0131laman\u0131n esas oldu\u011fu, vatanda\u015f\u0131n hukukun teknik konular\u0131n\u0131 anlayamayaca\u011f\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcncelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kabul g\u00f6rmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Kald\u0131 ki, \u00fcniversite mezunu oran\u0131n\u0131n geldi\u011fi seviye teknolojik ilerlemeler, bilgiye ula\u015fman\u0131n kolayl\u0131\u011f\u0131 ve art\u0131k her \u015feyden \u015f\u00fcphe ediliyor olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda klasik d\u00fc\u015f\u00fcnce ve tav\u0131rlar\u0131 devam ettirmek anlams\u0131zd\u0131r. Art\u0131k, hukuk camias\u0131 olarak bireylere ve nihayetinde topluma bir hizmet sunuldu\u011fumuzun fark\u0131na varmal\u0131 ve bu hizmetin onlar\u0131n nezdinde de\u011fer ve anlam kazanaca\u011f\u0131 yollar\u0131 ve y\u00f6ntemleri geli\u015ftirilmeliyiz.<\/p>\n
Adaletin ya\u015famas\u0131; fark edilmesine ve hissedilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Adalet duygusunu hissettirmeyen bir yarg\u0131lama neticede son derece adil ve kurallara uygun bir karar vermi\u015f olsa da noksand\u0131r. Maalesef, hukuk camias\u0131 olarak adalet bilincini geli\u015ftiremedi\u011fimiz ve adalet duygusunu ya\u015fatamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n ve sabah ku\u015fa\u011f\u0131 programlar\u0131n\u0131n korsan mahkemeye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc hazin bir \u015fekilde izliyoruz. Unutmayal\u0131m ki, uyu\u015fmazl\u0131k ya\u015fayan insanlar, sadece bir karar metnine ula\u015fmay\u0131 de\u011fil, davran\u0131\u015flar\u0131nda g\u00f6sterdikleri \u00f6zenin bir hakl\u0131l\u0131k olarak onaylanmas\u0131n\u0131 ar\u0131yorlar. Bu aray\u0131\u015f ve onaylanma ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece adalet duygusunun ya\u015fanmas\u0131 ve psikolojik bir tatmin d\u00f6n\u00fc\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. D\u00fc\u015f\u00fcnelim ki, v\u00fccudumuzun b\u00fct\u00fcn protein ve vitamin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan kuru bir ot yiyoruz, lezzet hissini ya\u015famam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn olabilir mi! Peki, t\u00fcm protein ve vitamin ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor olsa bile hi\u00e7bir lezzet almad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yeme\u011fi yemek i\u00e7in yeterli motivasyonu kendimizde bulabilir miyiz?<\/p>\n
Adalet duygusunu hissettirebilmenin en k\u0131sa ve kolay yolu, duru\u015fmalarda davalar\u0131n temel arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u00fc olarak ifade edilmesine imkan tan\u0131makt\u0131r. Bunun i\u00e7in taraflara m\u00fcdahalesiz konu\u015fabilecekleri asgari bir s\u00fcrenin tan\u0131nmas\u0131 isabetli bir y\u00f6ntem olabilir. S\u00fcrenin ne kadar olaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik fikir al\u0131\u015fveri\u015fi yap\u0131lmas\u0131nda fayda vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, hukuk davalar\u0131 i\u00e7in \u201casgari be\u015f dakika\u201d tan\u0131nabilir ve taraflardan biri konu\u015fmak istedi\u011finde m\u00fcdahalesiz be\u015f dakika s\u00f6zl\u00fc olarak kendisini ifade edebilir. B\u00f6ylece t\u00fcm meslekta\u015flar\u0131n duru\u015fmada k\u0131sa, \u00f6zl\u00fc ve vurgulu hitabete y\u00f6nelik becerilerini geli\u015ftirme gayretine giri\u015fmesinin de yolu a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Mesleki tecr\u00fcbelerim; s\u00f6zel olarak ifade edilen ve vatanda\u015flarda yank\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fclen hukuk bilgilerinin, yaz\u0131l\u0131 hukuk metinlerinden \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu bana bir \u00e7ok vakada g\u00f6sterdi. Kendisine daha \u00f6nce defalarca kez \u201ctacirin basiretli davranma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc\u201d anlatt\u0131\u011f\u0131m bir m\u00fcvekkilim, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir duru\u015fmada hakim taraf\u0131ndan \u015f\u00f6yle uyar\u0131ld\u0131: \u201cSen bilmiyorum diyemezsin, Sen tacirsin, bileceksin, bilmiyorsan bileni bulacaks\u0131n\u201d. Bu k\u0131sa s\u00f6zl\u00fc ifadeler, m\u00fcvekkil i\u00e7in adeta bir milat oldu. \u00d6yle ki, kendisi kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6zle\u015fme g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin bir\u00e7o\u011funda bu an\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131yor ve \u201cben tacirin bilmek ya da bileni bulmak zorunday\u0131m\u201d diyor. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, daha \u00f6nce defalarca kez anlat\u0131lm\u0131\u015f ve ifade edilmi\u015f bir konu m\u00fcvekkilin zihninde yer etmezken, duru\u015fmada ge\u00e7en bir c\u00fcmle onun i\u00e7in unutulmaz bir an\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Benzer bir olay, bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n anla\u015fma g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri esnas\u0131nda kar\u015f\u0131 taraf\u0131n avukat\u0131 taraf\u0131ndan sarf edilen bir c\u00fcmle ile de ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131m. Arabuluculuk g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde kar\u015f\u0131 taraf avukat\u0131 taraf\u0131ndan sarf edilen o c\u00fcmle de m\u00fcvekkil i\u00e7in unutulmaz bir an\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc ve benzer bir konun ge\u00e7ti\u011fi her ortamda anlat\u0131ld\u0131. Demek ki, onlarca sayfa dilek\u00e7enin yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulu bir \u015fekilde sarf edilen bir c\u00fcmle yapabiliyor! \u00d6yleyse, neden bu imkan\u0131 kullanacak yol ve y\u00f6ntemleri geli\u015ftirip yarg\u0131lama usul\u00fc ve uygulamas\u0131 haline getirmiyoruz. \u0130lla bir m\u00fchendis mi \u00e7\u0131k\u0131p tasarlamal\u0131. Kendi alan\u0131m\u0131za ait konular\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve y\u00f6ntemler geli\u015ftirmek, yaz\u0131l\u0131mc\u0131lardan ve bilgisayar m\u00fchendislerinden ziyade biz hukuk\u00e7ulara d\u00fc\u015fmez mi? E\u011fer m\u00fchendisiler de bizim gibi sadece gerekli olanla iktifa etselerdi, bug\u00fcn yayg\u0131n \u015fekilde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgisayar, cep telefonu ve otomobil teknolojilerinin ve uygulamalar\u0131n\u0131n hi\u00e7birine eri\u015femezdik.<\/p>\n
\u00c7ok sistemli ve tutarl\u0131 kurallar\u0131n\u0131z olabilir, \u00e7ok iyi hukuk\u00e7ular\u0131n\u0131z olabilir, \u00e7ok detayl\u0131 yaz\u0131\u015fma y\u00f6ntemleriniz ve usulleriniz olabilir; ama yarg\u0131lamada fikri bir muhakeme ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 sergileyemezseniz; insanlar\u0131n i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131nda bir adalet hissi uyand\u0131ramazs\u0131n\u0131z. Bu ba\u011flamda \u015fu ger\u00e7e\u011fi art\u0131k g\u00f6rmemiz gerekir; hukuk sisteminin ve yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn de adalet duygusunun ya\u015fanmas\u0131na ve geli\u015fmesine imkan tan\u0131yacak bir sahne performans\u0131na ihtiyac\u0131 var. Duru\u015fma d\u00fczenin bu ger\u00e7ekli\u011fe uygun \u015fekilde yeniden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesinde; sadece hukuk hizmeti alanlar\u0131n de\u011fil hukuk camias\u0131n\u0131n t\u00fcm mensuplar\u0131n\u0131n da b\u00fcy\u00fck bir menfaati var. T\u00fcm bu tema ve \u00e7er\u00e7eve ba\u011flam\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecek olursa; adaletin de \u015fova ihtiyac\u0131 var.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ba\u015fl\u0131k \u00e7ok iddial\u0131, hatta magazinsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olabilir. \u00d6zellikle \u201c\u015fov\u201d ve \u201cadalet\u201d kelimelerinin ayn\u0131 c\u00fcmle i\u00e7inde ge\u00e7iyor olmas\u0131 bile olduk\u00e7a \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc ve rahats\u0131z edici. Fakat, makalenin meram\u0131n\u0131 daha iyi ve daha etkili anlatacak bir c\u00fcmle bulmak \u00e7ok g\u00fc\u00e7. Sadece \u015fu kadar\u0131n\u0131 belirtmek isterim ki, \u201c\u015fov\u201d kelimesini geni\u015f anlamda kullan\u0131yorum; bir g\u00f6steriyi ya da ihti\u015fam\u0131 de\u011fil; bir his d\u00fcnyas\u0131 olu\u015fturmay\u0131 kastediyorum. Yap\u0131lan her i\u015fin tan\u0131t\u0131ma muhta\u00e7 oldu\u011fu bir zamanda ya\u015f\u0131yoruz. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kitlelerin fikirlerini etkilemek m\u00fcmk\u00fcn. Bunu m\u00fcmk\u00fcn hale getiren ve me\u015fruiyetini sa\u011flayan nedenler, ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu; ancak i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u015fartlar alt\u0131nda herkes buna ayak uydurmak zorunda. Her nedense, hukuk camias\u0131 bu zorunlulu\u011fu hen\u00fcz idrak edebilmi\u015f de\u011fil. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, hukuk camias\u0131 bu zorunluluktan muaf oldu\u011fu yan\u0131lg\u0131s\u0131 i\u00e7inde. Oysa, t\u0131pk\u0131 di\u011fer alanlarda oldu\u011fu gibi hukuk ve adalet hizmetleri de toplum i\u00e7in icra ediliyor, bu nedenle de t\u0131pk\u0131 di\u011fer bran\u015flar i\u00e7in bir zorunluluk arz etti\u011fi gibi adalet ve hukuk hizmetleri i\u00e7in de toplumsal bir itibara sahip olmak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk. Hukuk camias\u0131n\u0131n i\u00e7inde \u00f6zellikle \u201cyaz\u0131l\u0131 yarg\u0131laman\u0131n esas oldu\u011fu\u201d kabul\u00fcyle duru\u015fmalarda konu\u015fmak l\u00fczumsuzluk, hatta sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu nedenle, duru\u015fmalar adeta kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak durup gelmek formuna b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kendisi olduk\u00e7a k\u0131sa s\u00fcren bu kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 duru\u015fup gelme rit\u00fcelinin hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r bir …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-113780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n