Olaylar<\/p>\n
Ba\u015fvurucunun yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na istinaden belediye ba\u015fkan\u0131 (m\u00fc\u015fteki), ba\u015fvurucuya bir d\u00fczeltme ve cevap metni g\u00f6ndermi\u015f ancak ba\u015fvurucu s\u00f6z konusu metni hakaret i\u00e7erdi\u011fi gerek\u00e7esiyle yay\u0131mlamay\u0131 kabul etmemi\u015ftir. M\u00fc\u015fteki bu kez 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine (H\u00e2kimlik) ba\u015fvurarak d\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f, H\u00e2kimlik m\u00fc\u015ftekinin d\u00fczeltme ve cevap metninin ilgili yay\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 sayfa ve s\u00fctunda, ayn\u0131 puntolarla yay\u0131mlanmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun an\u0131lan karara itiraz\u0131 \u00fczerine H\u00e2kimlik ba\u015fvurucunun itiraz\u0131n\u0131 reddederek dosyan\u0131n incelenmek \u00fczere 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine g\u00f6nderilmesine karar vermi\u015f; 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi ise itiraza konu kararda yanl\u0131\u015fl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fczeltilecek herhangi bir eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131, karar\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucunun itiraz\u0131n\u0131 kesin olarak reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ddialar<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczeltme ve cevap talebinin mahkemece kabul edilmesi nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi, ba\u015fvuruda \u00f6ncelikle Anayasa\u2019n\u0131n 26. ve 28. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile Anayasa\u2019n\u0131n 32. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 aras\u0131nda dengelemenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda temel ilkeleri ve inceleme y\u00f6ntemini belirlemi\u015ftir. Buna g\u00f6re d\u00fczeltme ve cevap yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2linde \u00e7at\u0131\u015fan haklar aras\u0131nda dengeleme yap\u0131labilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 testin somut olaya uygulanmas\u0131 gerekir. H\u00e2kimli\u011fin d\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131na y\u00f6nelik verdi\u011fi karar\u0131n Anayasa’n\u0131n 32. maddesine uygun olabilmesi i\u00e7in ilk olarak s\u00f6z konusu haberin ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 \u015fartlar\u0131ndan en az birinin somut olayda bulunmas\u0131 ve bunun ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7eyle kararda g\u00f6sterilmesi gerekir. Ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 nedenine dayan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise \u015feref ve itibara y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin belli bir a\u011f\u0131rl\u0131k d\u00fczeyine ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131\/belli bir e\u015fi\u011fi ge\u00e7mesi gerekir. \u0130kinci olarak d\u00fczeltme ve cevap metni haberin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131 (haber veya makalenin kapsam\u0131n\u0131 a\u015fmamas\u0131, metnin konusu ile kullan\u0131lan ifadeler aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnsel ba\u011fl\u0131l\u0131k bulunmas\u0131), su\u00e7 unsuru i\u00e7ermemeli, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin hukuken korunan menfaatlerine ayk\u0131r\u0131 olmamal\u0131d\u0131r. Son olarak d\u00fczeltme ve cevap metninin uzunlu\u011fu ile yap\u0131lan yay\u0131m\u0131n uzunlu\u011fu orant\u0131l\u0131 olmal\u0131, d\u00fczeltme ve cevap metninin uzunlu\u011funun yap\u0131lan yay\u0131m\u0131n uzunlu\u011funu bariz bir \u015fekilde a\u015fmas\u0131n\u0131n orant\u0131l\u0131l\u0131k sorununa yol a\u00e7aca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Somut olayda ba\u015fvurucunun sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc oldu\u011fu gazetede yay\u0131mlanan bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131nda belediye ba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revle ba\u011flant\u0131l\u0131 ili\u015fkilerine dair hususlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fili\u011fini veya \u00f6zel hayat\u0131n\u0131 hedef alan bir ifade ya da ele\u015ftiriye yer verilmedi\u011fi, ayr\u0131ca \u015fahs\u0131na y\u00f6nelik subjektif bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
D\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131 karar\u0131 ile itiraz\u0131n reddi karar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, H\u00e2kimli\u011fin \u015feref ve itibara y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin d\u00fczeltme ve cevap metni yay\u0131mlatmay\u0131 gerektirecek a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011funu ortaya koyarak \u00e7at\u0131\u015fan menfaatleri dengelenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczeltme ve cevap talebinin kabul edilebilmesi i\u00e7in gerekli olan ilk ko\u015fulun H\u00e2kimlik taraf\u0131ndan ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7e ile ortaya konulamad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
\u00d6te yandan d\u00fczeltme ve cevap metninin i\u00e7eri\u011finden, m\u00fc\u015ftekinin k\u00f6\u015fe yazar\u0131n\u0131n mesleki yeterlili\u011finden ziyade \u015fahs\u0131n\u0131 hedef ald\u0131\u011f\u0131, \u015fahs\u0131na bir sald\u0131r\u0131 niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fen s\u00f6zlerle kendisine y\u00f6neltilen ele\u015ftirilere cevap vermenin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte H\u00e2kimli\u011fin gerek\u00e7eli karar\u0131nda d\u00fczeltme ve cevap metninin teknik anlamda bir d\u00fczeltme ve cevaba kar\u015f\u0131l\u0131k gelip gelmedi\u011fi, hangi k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n haberde yer alan iddialara kar\u015f\u0131 verilmi\u015f bir d\u00fczeltme ve cevap oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bir yay\u0131nda bulunacak yaz\u0131lar\u0131 se\u00e7me hakk\u0131 olan editoryal takdir yetkisinin kural olarak yay\u0131nc\u0131n\u0131n kendisinde oldu\u011funu belirtmek gerekir. Bu ba\u011flamda devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 bireylere d\u00fczeltme ve cevap yolu ile bas\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fekilde m\u00fcdahale hakk\u0131 tan\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, haberde yer alan iddialar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan ilgisiz i\u00e7erikleri, ba\u015fka bir ifadeyle teknik anlamda d\u00fczeltme ve cevap niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan unsurlar\u0131 yay\u0131mlamak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne b\u00f6yle bir m\u00fcdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131 belediye ba\u015fkan\u0131 ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne tekab\u00fcl etmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fczeltme ve cevap metninin bariz bir \u015fekilde uzun olmas\u0131 nedeniyle bas\u0131n\u0131n editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sebeplerle gazeteci olan ba\u015fvurucunun ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
——–<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
AYDIN GELLEC\u0130 BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2018\/18910)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 5\/9\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 20\/3\/2025 – 32847<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Derya ATAKUL<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Ayd\u0131n GELLEC\u0130<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. S\u00fcleyman \u00d6ZT\u00dcRK<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, yerel bir gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczeltme ve cevap talebinin mahkemece kabul edilmesi nedeniyle ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 13\/6\/2018 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur.<\/p>\n
4. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
5. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. B\u00f6l\u00fcm, ba\u015fvurunun Genel Kurul taraf\u0131ndan incelenmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
7. Ba\u015fvurucu, olaylar\u0131n meydana geldi\u011fi tarihte Karadeniz B\u00f6lgesi’nde yay\u0131n yapan G\u00fcnebak\u0131\u015f gazetesinin sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
8. An\u0131lan gazetenin 26\/3\/2018 tarihli n\u00fcshas\u0131nda A.\u00d6. taraf\u0131ndan “Cumhurba\u015fkan\u0131 Yeni Bir \u015eey S\u00f6ylemedi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“AK Parti Trabzon \u0130l Kongresi Afrin Zaferi\u2019nin g\u00f6lgesinde ve muhte\u015fem bir heyecan i\u00e7inde ge\u00e7ti. Kongreyle ilgili ortak kanaat ‘G\u00fczel haz\u0131rland\u0131, iyi bir organizasyon yap\u0131ld\u0131. \u0130l\u00e7eler, kad\u0131n kollar\u0131 ve gen\u00e7lik te\u015fkil\u00e2t\u0131 iyi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Kongrenin ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar heyecan eksik olmad\u0131.’ \u015feklindeydi. <\/p>\n
Trabzon, sosyal yap\u0131s\u0131 itibar\u0131yla \u00fclkenin ba\u015far\u0131lar\u0131yla \u00f6v\u00fcnen ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131yla \u00fcz\u00fclen bir kent… Afrin Zaferi Trabzon i\u00e7in ayr\u0131 bir heyecan olu\u015fturdu ve Trabzon bu heyecan\u0131 Hayri G\u00fcr Kapal\u0131 Spor Salonuna yans\u0131tt\u0131. Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan hayli memnun kald\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 belirtirken Bakan S\u00fcleyman Soylu\u2019nun il\u00e7elerle yapt\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131lar\u0131n ve 2 g\u00fcn \u00f6ncesinden ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 aktif \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yans\u0131malar\u0131n\u0131 da g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz. Bakan Soylu y\u00f6netimsel meselelere m\u00fcdahil olmad\u0131 ama kongrenin haz\u0131rlanmas\u0131na sonuna kadar m\u00fcdahildi. <\/p>\n
AK Parti \u0130l Te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n yeni olu\u015fumuna Milletvekili [M. B.] ile B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 [O. F. G.] damga vurdu. Tabii ki \u0130l Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n her ikisiyle olan diyalogu yeni listeye a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde yans\u0131d\u0131. Bir di\u011fer ifadeyle ortak kanaat ‘listenin tedavi edici ve ku\u015fat\u0131c\u0131 bir liste olmad\u0131\u011f\u0131 bilakis daha ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir liste oldu\u011fu’ y\u00f6n\u00fcnde… \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz net g\u00f6r\u00fclecektir. <\/p>\n
…<\/p>\n
Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n Trabzon\u2019un beklentilerine ne kadar cevap verdi\u011fi hususuna gelince\u2026 Yedi d\u00fcvelin ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de Afrin\u2019le ba\u015flay\u0131p M\u00fcnbi\u00e7 ve Sincar\u2019la devam edecek olan b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelenin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir atmosferde elbette ki Trabzon\u2019un yerel beklentilerini \u00e7ok fazla \u00f6ne \u00e7\u0131karamay\u0131z. Hele hele \u00f6n\u00fcm\u00fczde bir Varna toplant\u0131s\u0131 gibi kritik bir e\u015fik varken b\u00fct\u00fcn g\u00fcndemimizi Trabzon sorunlar\u0131na veremeyiz. Cumhurba\u015fkan\u0131 da vermedi zaten. Ancak \u015fu kadar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz ki Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z Trabzon\u2019a yeni bir \u015fey s\u00f6ylemedi ve vaat etmedi. <\/p>\n
1-Avni Aker\u2019in yerine m\u00fcze yap\u0131lmas\u0131 ve ye\u015fil alan olarak kalmas\u0131 zaten Trabzon siyasetinin \u00fczerinde mutabakat sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir konuydu. Bir ara Ba\u015fkan [O.F.G.] eski bir bakanla el alt\u0131 i\u015f birli\u011fine gidip bir \u015feyler yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ama \u015fehir izin vermedi.<\/p>\n
2-Trabzon\u2019a ikinci devlet \u00fcniversitesi zaten 2015 se\u00e7imlerinde vaat edilen mega projelerinden biriydi. Hatta bir ara Bakanlar Kurulundan bile ge\u00e7mi\u015fti. Yani yeni bir \u015fey de\u011fildi.<\/p>\n
3-\u015eehir hastanesi de ayn\u0131 \u015fekilde 2015 se\u00e7imlerindeki m\u00fcjdeler aras\u0131nda yer al\u0131yordu. Ne yaz\u0131k ki hayli gecikti\u011fini s\u00f6ylemeliyiz. <\/p>\n
4- T\u00fcrkiye\u2019nin ilk ye\u015fil end\u00fcstri b\u00f6lgesinin Trabzon\u2019a kuruluyor olmas\u0131 yine 2015 yat\u0131r\u0131m vaatlerinin aras\u0131ndayd\u0131. <\/p>\n
5-Trabzon\u2019un heyecanla bekledi\u011fi Erzincan-Trabzon demir yolu ise yine ortada kald\u0131. Yani Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z yine bir tarih a\u00e7\u0131klamad\u0131. Tek ba\u015f\u0131na Erzincan-Trabzon demir yoluna verilecek bir tarih bile Trabzon\u2019un heyecan\u0131na cevap olabilirdi ama olmad\u0131.<\/p>\n
6-Zigana T\u00fcneli\u2019nin bir y\u0131l sonra bitece\u011fi ve yine Kanuni yolu projesinin tamam\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131la kadar tamamlanaca\u011f\u0131 ifadeleri bize g\u00f6re \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7i g\u00f6z\u00fckmedi. Zira Zigana T\u00fcneli\u2019nde in\u015faat zaten durdu. Hem de para yoklu\u011fundan durdu. San\u0131r\u0131z Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n bundan haberi olmad\u0131. <\/p>\n
En ba\u015fta ifade etti\u011fimiz ger\u00e7e\u011fi burada tekrar edelim. \u00dclke g\u00fcndeminin yo\u011funlu\u011fu ve kritik s\u00fcre\u00e7ler nedeniyle Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n g\u00fcndeminde Trabzon \u00e7ok fazla yer almad\u0131. Yeni bir \u015fey vaat etmedi. Eskileri hat\u0131rlatmakla yetindi. Kabul etmeliyiz ki d\u00fcnya ile bo\u011fu\u015fan bir T\u00fcrkiye\u2019de biz de zaten her \u015feyi Trabzon beklentilerine endekslemiyoruz. Afrin Zaferi\u2019nin ard\u0131ndan Varna\u2019y\u0131 g\u00f6zl\u00fcyoruz.”<\/p>\n
9. Trabzon B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 O.F.G. (m\u00fc\u015fteki) haberin yay\u0131mlanmas\u0131ndan sonra 27\/3\/2018 tarihinde ba\u015fvurucuya bir d\u00fczeltme ve cevap metni g\u00f6ndermi\u015f ancak ba\u015fvurucu s\u00f6z konusu metni hakaret i\u00e7erdi\u011fi gerek\u00e7esiyle yay\u0131mlamay\u0131 kabul etmemi\u015ftir. M\u00fc\u015fteki bu kez 5\/4\/2018 tarihinde Trabzon 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine ba\u015fvurarak d\u00fczeltme ve cevap metninin bahsi ge\u00e7en gazetede yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015ftir. An\u0131lan metin \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Yaz\u0131n\u0131zda, ‘..AK Parti \u0130l Te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131n yeni olu\u015fumuna Milletvekili [M.B.] ile B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 [O.F.G.] damga vurdu. Tabii ki \u0130l Ba\u015fkan\u0131’n\u0131n her ikisiyle olan diyalogu yeni listeye a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde yans\u0131d\u0131. Bir di\u011fer ifadeyle ortak kanaat ‘listenin tedavi edici ve ku\u015fat\u0131c\u0131 bir liste olmad\u0131\u011f\u0131 bilakis daha ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir liste oldu\u011fu’ y\u00f6n\u00fcnde…’ ifadelerini kullanm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Masa ba\u015f\u0131nda planl\u0131 \u015fekilde b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck, par\u00e7alay\u0131c\u0131l\u0131k, tefrika olu\u015fturmak ve parti b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sald\u0131rmak ama\u00e7l\u0131 kurgulay\u0131p uydurdu\u011funuz bu beyanlar\u0131n\u0131z\u0131n g\u00f6zlerinizi b\u00fcr\u00fcyen h\u0131rs\u0131n\u0131z\u0131n eseri oldu\u011funu, okuyucular\u0131n\u0131z\u0131n anlayaca\u011f\u0131n\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fsiniz. Halbuki ihtiraslar\u0131n\u0131z\u0131n akl\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fini, aylard\u0131r s\u00fcren bu tezvirat ve iftiralar\u0131n\u0131z\u0131 kamuoyunun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc idrak etmeniz beklenirdi.<\/p>\n
\u00d6zellikle ge\u00e7mi\u015ften beri Trabzon gibi tarihi bir \u015fehri ve siyasi partileri bile y\u00f6netmeye bu olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde b\u00f6lmeye \u00e7al\u0131\u015fmak hususundaki rahats\u0131z ruh halinizi bu \u015fehirde bilmeyen yoktur.<\/p>\n
\u0130l te\u015fkilat\u0131n\u0131n \u015fimdiki ve bundan \u00f6nceki yap\u0131lanmalar\u0131nda hi\u00e7bir isim \u00f6nermedi\u011fimi, t\u00fcm mensuplar\u0131m\u0131z\u0131 siyasette bir ve beraber oldu\u011fum arkada\u015flar\u0131m olarak hi\u00e7 ay\u0131rt etmedi\u011fimi, b\u00fct\u00fcn y\u00f6neticilerimize ve il ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapanlara siz de t\u00fcm kamuoyu da sorabilir. Ger\u00e7i sizin sorman\u0131z\u0131 ve verilecek cevaplar\u0131 nas\u0131l tersine \u00e7evirip \u00e7arp\u0131taca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 Trabzon kamuoyu bilmektedir.<\/p>\n
Ortak kanaat diye s\u00f6ylediklerinizin ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bir uydurma oldu\u011funu herkes biliyor. Listelerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan bir saat sonra yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir yaz\u0131da ortak kanaat vurgusu yapman\u0131z sizin her zamanki gibi d\u00fczmece ve tezvirat\u00e7\u0131 oldu\u011funuzu en a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde g\u00f6stermektedir. 1 saatte te\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131n ortak kanaatini nas\u0131l belirlediniz? Bu yalanlarla siyasi te\u015fkilat\u0131m\u0131z\u0131 kand\u0131rabilece\u011finizi mi zannediyorsunuz?<\/p>\n
Ruh halinizi bir inceleyin ya da inceletin. O zaman kendi ba\u015f\u0131n\u0131za \u015fehri idareye kalkmak gibi bir c\u00fcreti g\u00f6stermenin ne menem bir hata oldu\u011funu belki g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Bu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 9 y\u0131l \u00f6ncede size hat\u0131rlatm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n
Yaz\u0131n\u0131zda ayr\u0131ca, ‘Avni Aker’in yerine m\u00fcze yap\u0131lmas\u0131 ve ye\u015fil alan olarak kalmas\u0131 zaten Trabzon siyasetinin \u00fczerinde mutabakat sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir konuydu. Bir ara Ba\u015fkan [O.F.G.] eski bir bakanla el alt\u0131 i\u015f birli\u011fine gidip bir \u015feyler yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ama \u015fehir izin vermedi’ iftiras\u0131n\u0131 atm\u0131\u015ft\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Avni Aker Stad\u0131 i\u00e7in Trabzon B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi imar komisyonundan ve Meclisinden onaylanm\u0131\u015f bir proje yoktur. Sadece daha \u00f6nceden TOK\u0130 ile konu\u015fuldu\u011fu \u015fekli ile alternatif objelerin incelenece\u011fi tasar\u0131mlar\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in sunulan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6ndermemizi sanki ‘B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Meclisi onaylay\u0131p bu projeyi \u00f6neriyoruz – istiyoruz’ demi\u015f gibi istismar etmek ancak sizin kurgulayaca\u011f\u0131n\u0131z klasik yalanlardand\u0131r. Bu konuda bir imar ve meclis karar\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok kolay bilgi edinebilirdiniz. Ne var ki sizin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her zamanki gibi k\u00f6t\u00fc niyetin tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ayn\u0131 iftiralara hi\u00e7 mahcubiyet duymadan devam edip ‘[O.F.G.] eski bir bakanla el alt\u0131 i\u015fbirli\u011fine gidip bir \u015feyler yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131’ iftiras\u0131n\u0131 da, Bakan\u0131 da a\u00e7\u0131klay\u0131n ki, hangi yalanlar\u0131 uydurdu\u011funuzu kamuoyu g\u00f6rs\u00fcn.<\/p>\n
\u015eehir sizi tan\u0131yor. Biliniz ki Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131zla, Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131zla ve t\u00fcm Bakanlar\u0131m\u0131zla, t\u00fcm Milletvekillerimiz ve Belediye Ba\u015fkanlar\u0131m\u0131zla, il ve il\u00e7e te\u015fkilatlar\u0131m\u0131z ve t\u00fcm \u00fcyelerimizle, Aziz Milletimizin hepsi ile bir ve beraberiz. Tezviratlar\u0131n\u0131z bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, de\u011fil bozmak, 1 par\u00e7a bile koparamaz. B\u00f6lemeyeceksiniz, par\u00e7alayamayacaks\u0131n\u0131z.” <\/p>\n
10. Trabzon 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi 6\/4\/2018 tarihinde m\u00fc\u015ftekinin d\u00fczeltme ve cevap metninin ilgili yay\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 sayfa ve s\u00fctunda ayn\u0131 puntolarla yay\u0131mlanmas\u0131na karar vermi\u015ftir. H\u00e2kimli\u011fin gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Karadeniz’den G\u00fcnebak\u0131\u015f Gazetesi’nin 26\/03\/2018 tarihli n\u00fcshas\u0131n\u0131n 1. ve 5. sayfas\u0131ndan yay\u0131nlanan ‘Cumhurba\u015fkan\u0131 yeni bir \u015fey s\u00f6ylemedi’ ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131da talep eden hakk\u0131nda yaz\u0131lan yaz\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131t\u0131r bir somut bir delile dayanmad\u0131\u011f\u0131, yaz\u0131 i\u00e7eri\u011finde talep edenin bahsedilen iddialar\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131na dair bir alg\u0131n\u0131n okuyucu \u00fczerinde olu\u015fturuldu\u011fu, somut bir temele dayanmayan bu iddia ile talepte bulunan\u0131n kamu oyunda usuls\u00fcz ve hukuka ayk\u0131r\u0131 eylemler ger\u00e7ekle\u015ftiren bir yap\u0131da oldu\u011fu \u015feklinde alg\u0131 ile kamuoyunu inand\u0131r\u0131lmaya te\u015fvik edildi\u011fi, hem kamu oyunun yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirildi\u011fi, hem de lekelenmeme hakk\u0131n\u0131n zedelendi\u011fi, ilgili yaz\u0131yla talepte bulunan\u0131n \u015feref ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na sald\u0131r\u0131da bulunularak hukuka uygunluk ve ele\u015ftiri s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olup bu anlamda ilgili yaz\u0131n\u0131n 5187 Say\u0131l\u0131 Bas\u0131n Kanunun 14. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda belirtilen hususlar\u0131n yani ki\u015filerin \u015feref ve haysiyetini ihlali niteli\u011finde oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.” <\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu, an\u0131lan karara itiraz etmi\u015f; Trabzon 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi 25\/4\/2018 tarihinde ba\u015fvurucunun itiraz\u0131n\u0131 reddederek dosyan\u0131n incelenmek \u00fczere Trabzon 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine g\u00f6nderilmesine karar vermi\u015ftir. Trabzon 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011finin itiraz\u0131n reddi karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Kamuoyunda bir ki\u015fi ile ilgili \u00e7\u0131kan bir haber daha sonradan yanl\u0131\u015f dahi olsa ki\u015finin toplum nezdinde aklanmas\u0131 ve haberin o anki ger\u00e7ekli\u011fe uygun g\u00f6z\u00fckse de asl\u0131nda sonradan do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131karsa yine de insanlar\u0131n bilgisinde haberin ilk verildi\u011fi andaki do\u011frulu\u011funa olan inan\u00e7 nedeniyle ki\u015filer zor durumda kalabilecektir. Bu nedenle; kamuoyunda do\u011frulu\u011fu belgelerle sabit olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bir ki\u015fiyi k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrecek veya zor durumda b\u0131rakacak genel ve soyut bir d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamas\u0131 yapan ki\u015fi i\u00e7in su\u00e7 unsuru i\u00e7ermese ve bas\u0131n h\u00fcrriyeti kapsam\u0131nda korunmas\u0131 gerekecek ise de (Bas\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc k\u0131\u015fk\u0131rtma ve sert s\u00f6ylemde bulunma hakk\u0131 bulundu\u011fu i\u00e7in) bu d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve haber i\u00e7eri\u011fine kar\u015f\u0131 ki\u015filerin de kar\u015f\u0131 koymas\u0131 kendisi hakk\u0131nda yaz\u0131lan yaz\u0131lara ve s\u00f6ylenen ifadelere kar\u015f\u0131 kendi ifade ve d\u00fc\u015f\u00fcncesini topluma duyurabilmek i\u00e7in yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 sayfa ve s\u00fctunda ayn\u0131 puntolarla cevap vermesi silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi, adalet, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ki\u015filerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu g\u00f6r\u00fclmekle su\u00e7 unsuru i\u00e7ermeyen tekzip metninin i\u00e7eri\u011finin yay\u0131mlanmas\u0131na ili\u015fkin karar\u0131m\u0131zda usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 bir durum olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla, Hakimli\u011fimizce verilen karar\u0131n usul ve yasaya uygun g\u00f6r\u00fclmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda Hakimli\u011fimiz karar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmeyerek dosyan\u0131n 5271 say\u0131l\u0131 CMK 268\/2 maddesi gere\u011fince itiraz mercii taraf\u0131ndan incelenmesine karar verilmesi kanaatine var\u0131lm\u0131\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur.”<\/p>\n
12. Trabzon 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi 27\/4\/2018 tarihinde itiraza konu kararda yanl\u0131\u015fl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fczeltilecek herhangi bir eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131, karar\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucunun itiraz\u0131n\u0131 kesin olarak reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Nihai karar, ba\u015fvurucuya 16\/5\/2018 tarihinde tebli\u011f edilmi\u015f; ba\u015fvurucu 13\/6\/2018 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. Kanun H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
14. 9\/6\/2004 tarihli ve 5187 say\u0131l\u0131 Bas\u0131n Kanunu\u2019nun \u201cD\u00fczeltme ve cevap\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 14. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cS\u00fcreli yay\u0131nlarda ki\u015filerin \u015feref ve haysiyetini ihl\u00e2l edici veya ki\u015filerle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131m yap\u0131lmas\u0131 halinde, bundan zarar g\u00f6ren ki\u015finin yay\u0131m tarihinden itibaren iki ay i\u00e7inde g\u00f6nderece\u011fi su\u00e7 unsuru i\u00e7ermeyen, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin hukuken korunan menfaatlerine ayk\u0131r\u0131 olmayan d\u00fczeltme ve cevap yaz\u0131s\u0131n\u0131; sorumlu m\u00fcd\u00fcr hi\u00e7bir d\u00fczeltme ve ekleme yapmaks\u0131z\u0131n, g\u00fcnl\u00fck s\u00fcreli yay\u0131nlarda yaz\u0131y\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren en ge\u00e7 \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde, di\u011fer s\u00fcreli yay\u0131nlarda yaz\u0131y\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren \u00fc\u00e7 g\u00fcnden sonraki ilk n\u00fcshada, ilgili yay\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 sayfa ve s\u00fctunlarda, ayn\u0131 puntolarla ve ayn\u0131 \u015fekilde yay\u0131mlamak zorundad\u0131r…<\/p>\n
D\u00fczeltme ve cevapta, buna neden olan eser belirtilir. D\u00fczeltme ve cevap, ilgili yaz\u0131dan uzun olamaz. D\u00fczeltme ve cevaba neden olan eserin yirmi sat\u0131rdan az yaz\u0131 veya resim veya karikat\u00fcr olmas\u0131 hallerinde d\u00fczeltme ve cevap otuz sat\u0131r\u0131 ge\u00e7emez.<\/p>\n
…<\/p>\n
D\u00fczeltme ve cevab\u0131n birinci f\u0131krada belirlenen s\u00fcreler i\u00e7inde yay\u0131mlanmamas\u0131 halinde yay\u0131m i\u00e7in tan\u0131nan s\u00fcrenin bitiminden itibaren, birinci f\u0131kra h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde yay\u0131mlanmas\u0131 halinde ise yay\u0131m tarihinden itibaren onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde cevap ve d\u00fczeltme talep eden ki\u015fi, bulundu\u011fu yer sulh ceza h\u00e2kiminden yay\u0131m\u0131n yap\u0131lmas\u0131na veya bu Kanun h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lmas\u0131na karar verilmesini isteyebilir. Sulh ceza h\u00e2kimi bu istemi \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde, duru\u015fma yapmaks\u0131z\u0131n, karara ba\u011flar. <\/p>\n
Sulh ceza h\u00e2kiminin karar\u0131na kar\u015f\u0131 acele itiraz yoluna gidilebilir. Yetkili makam \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde itiraz\u0131 inceleyerek karar verir. Yetkili makam\u0131n karar\u0131 kesindir. <\/p>\n
D\u00fczeltme ve cevab\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131na h\u00e2kim taraf\u0131ndan karar verilmesi halinde, birinci f\u0131kradaki s\u00fcreler, sulh ceza h\u00e2kiminin karar\u0131na itiraz edilmemi\u015fse karar\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarihten, itiraz edilmi\u015fse yetkili makam\u0131n karar\u0131n\u0131n tebli\u011fi tarihinden itibaren ba\u015flar. <\/p>\n
\u2026\u201d<\/p>\n
15. 5187 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cD\u00fczeltme ve cevab\u0131n yay\u0131mlanmamas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 18. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cD\u00fczeltme ve cevab\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131na ili\u015fkin kesinle\u015fmi\u015f h\u00e2kim kararlar\u0131na uymayan sorumlu m\u00fcd\u00fcr ve sorumlu m\u00fcd\u00fcr\u00fcn ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yetkili onmilyar liradan y\u00fczellimilyar liraya kadar a\u011f\u0131r para cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. A\u011f\u0131r para cezas\u0131, b\u00f6lgesel s\u00fcreli yay\u0131nlarda yirmimilyar liradan, yayg\u0131n s\u00fcreli yay\u0131nlarda ellimilyar liradan az olamaz. <\/p>\n
Sorumlu m\u00fcd\u00fcr ve sorumlu m\u00fcd\u00fcr\u00fcn ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yetkili hakk\u0131nda verilen a\u011f\u0131r para cezas\u0131n\u0131n \u00f6denmesinden yay\u0131n sahibi, sorumlu m\u00fcd\u00fcr ve sorumlu m\u00fcd\u00fcr\u00fcn ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yetkili ile birlikte m\u00fcteselsilen sorumludur. <\/p>\n
D\u00fczeltme ve cevap yaz\u0131s\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmamas\u0131 veya 14 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda belirtilen \u015fartlara uyulmaks\u0131z\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 hallerinde h\u00e2kim ayr\u0131ca, masraflar yay\u0131n sahibi taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak \u00fczere, bu yaz\u0131n\u0131n tiraj\u0131 y\u00fczbinin \u00fczerinde olan iki gazetede il\u00e2n \u015feklinde yay\u0131mlanmas\u0131na da karar verir.\u201d<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131<\/p>\n
16. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun 24\/1\/2007 tarihli ve E.2007\/4-14, K.2007\/32 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cAnayasa’n\u0131n 28. maddesinde d\u00fczenlenen \u2018bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019 ilkesinin \u00f6zel hukuk alan\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlamas\u0131 MK.nun 24-25 ve BK.nun 49. maddeleridir. Bas\u0131n\u0131n olaylar\u0131 izleme, ara\u015ft\u0131rma, de\u011ferlendirme, yayma ve b\u00f6ylece ki\u015fileri bilgilendirme, \u00f6\u011fretme, ayd\u0131nlatma, y\u00f6nlendirme yetki ve sorumlulu\u011fu vard\u0131r. Bunun i\u00e7indir ki bas\u0131n\u0131n yay\u0131n yaparken yapt\u0131\u011f\u0131 yay\u0131ndan dolay\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecek olan eylemi, genel olaylar\u0131ndaki hukuka ayk\u0131r\u0131 eylemlerden farkl\u0131l\u0131klar ta\u015f\u0131r. \u0130\u015fte bu farkl\u0131l\u0131k ve ayr\u0131k durum g\u00f6zetilerek yap\u0131lan yay\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k veya uygunluk s\u0131n\u0131r\u0131 belirlenmelidir. Bas\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki bir olaydaki davran\u0131\u015f bi\u00e7iminin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011fu kabul edildi\u011fi durumlarda, bas\u0131n yoluyla yap\u0131lan bir yay\u0131ndaki olay hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmayabilir. \u0130\u015fte bas\u0131n\u0131n bu nedenle ayr\u0131 bir konumu bulunmaktad\u0131r. Ancak bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile ki\u015filik de\u011ferleri kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya geldi\u011finde, \u00e7at\u0131\u015fan iki de\u011fer ayn\u0131 zamanda korunamayaca\u011f\u0131na g\u00f6re somut olaydaki olgular itibariyle birinin di\u011ferine \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 gerekir. Bunun sonucunda da, daha az \u00fcst\u00fcn olan yarar, daha \u00e7ok \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 gereken yarar kar\u015f\u0131s\u0131nda, o olayda ve o an i\u00e7in hukuk d\u00fczenince korumas\u0131z kalmas\u0131n\u0131n uygun olaca\u011f\u0131 kabul edilecektir. Bas\u0131n\u0131n haber verme g\u00f6revini yerine getirirken kullanaca\u011f\u0131 bu hakk\u0131n \u00f6zel hukuk alan\u0131ndaki s\u0131n\u0131f\u0131; ger\u00e7eklik, g\u00fcncellik, kamu yarar\u0131, toplumsal ilgi ve konu ile ifade aras\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnsel ba\u011fl\u0131l\u0131k kurallar\u0131 olarak belirlenmi\u015ftir. Haber verme bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kulland\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece hukuka uygundur. Bu unsurlardan biri olan ger\u00e7eklik; verilen habere ya da anlat\u0131lmak istenen amaca ve hedefe konu olan i\u00e7eri\u011fin, yay\u0131n s\u0131ras\u0131nda olayla ilgili durumuna uygunlu\u011fudur. Di\u011fer bir anlat\u0131mla ger\u00e7eklik somut ger\u00e7eklik olmay\u0131p, haberin verildi\u011fi andaki beliri\u015f bi\u00e7imine, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ger\u00e7e\u011fe uygunluktur.\u201d<\/p>\n
17. Yarg\u0131tay 7. Ceza Dairesinin 14\/10\/1993 tarihli ve E.1993\/4911, K.1993\/5847 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cHaberin ger\u00e7ekli\u011fine y\u00f6nelik h\u00e2kim incelemesinin objektif \u00f6l\u00e7\u00fclere dayanmas\u0131, ilgilisince ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmas\u0131n\u0131n de\u011fil bas\u0131n\u0131n haber verme hakk\u0131n\u0131n ve toplumun bilgi edinme olana\u011f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na yol a\u00e7mayacak bi\u00e7imde g\u00f6r\u00fcn\u00fcrdeki ger\u00e7e\u011fe uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n as\u0131l al\u0131nmas\u0131; maddi ger\u00e7ek ara\u015ft\u0131r\u0131lma durumunda olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ortada g\u00f6r\u00fcnen durum ve taraflar\u0131n iddialar\u0131n\u0131 kan\u0131tlamak i\u00e7in sunduklar\u0131 bilgi ve belgeler de\u011ferlendirilmek suretiyle sonuca ula\u015f\u0131lmas\u0131, hukukumuzda cevap ve d\u00fczeltme sistemimizce benimsenen y\u00f6ntem(dir.)\u201d<\/p>\n
18. Yarg\u0131tay 7. Ceza Dairesinin 4\/3\/2009 tarihli ve E.2005\/16901, K.2009\/2638 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c5187 say\u0131l\u0131 Bas\u0131n Kanunu 14. maddesi uyar\u0131nca cevap ve d\u00fczeltme hakk\u0131, bas\u0131n\u0131n haber verme h\u00fcrriyetinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na yol a\u00e7acak \u015fekilde kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, ele\u015ftiri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde ele al\u0131nan ve objektif olarak verilen bir haberin de cevap ve d\u00fczeltme konusu yap\u0131lamayaca\u011f\u0131(\u2026) g\u00f6zetilme(lidir.)\u201d<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
1. Avrupa Konseyi Belgeleri<\/p>\n
19. Avrupa Konseyinin konuyla ilgili ilk belgesi Bakanlar Komitesinin “Cevap hakk\u0131-bas\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda bireylerin konumu\u201d konulu Res(74)26 say\u0131l\u0131 karar\u0131d\u0131r. Kararda, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn de \u00f6dev ve sorumluluklar i\u00e7erdi\u011fi ve toplumun \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131n farkl\u0131 kaynaklardan bilgiye eri\u015fmek oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u00fcye devletlerin incinen bireylere zarar verici olgulara ve fikirlere kar\u015f\u0131 cevap verme hakk\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 gerekmektedir. Bu itibarla hak, incinen ki\u015fiye ait olmakla birlikte bilgiye ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fan topluma da hizmet etmektedir. An\u0131lan kararda \u00fcye devletlere, bireyin medya kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumunun asgari olarak a\u015fa\u011f\u0131daki ilkelere uygun olmas\u0131 tavsiye edilmi\u015ftir:<\/p>\n
“1. Bir mecrada yay\u0131mlanan bireylerle ilgili bilgilere ili\u015fkin olarak, ilgili ki\u015fi, d\u00fczeltilmesinde hakl\u0131 bir \u00e7\u0131kar\u0131 olan kendisiyle ilgili yanl\u0131\u015f olgular\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in, gereksiz gecikme olmadan, etkili bir imkana sahip olacak; bu d\u00fczeltmelere, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, orijinal yay\u0131nla ayn\u0131 \u00f6nem verilecektir. <\/p>\n
2. Bir mecrada yay\u0131mlanan bireylerle ilgili habere ili\u015fkin olarak, ilgili ki\u015fi, a\u015fa\u011f\u0131dakileri olu\u015fturan olgu ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin yay\u0131mlanmas\u0131na kar\u015f\u0131 etkili bir \u00e7areye sahip olacakt\u0131r:<\/p>\n
i. \u0130htilaf konusu olgu ve g\u00f6r\u00fc\u015fler bireyin mahremiyetine; bunu ge\u00e7ersiz k\u0131lan, me\u015fru bir kamu yarar\u0131 ile gerek\u00e7elendirildi\u011fi, bireyin yay\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a veya z\u0131mnen izin verdi\u011fi veya yay\u0131n\u0131n genel kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f bir uygulama oldu\u011fu ve yasalara ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 durumlar d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011finde,<\/p>\n
ii. \u0130htilaf konusu olgu ve g\u00f6r\u00fc\u015fler, ilgili ki\u015finin a\u00e7\u0131k veya z\u0131mni r\u0131zas\u0131 ile yay\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131 veya daha \u00fcst\u00fcn bir yarar bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece onuruna, \u015ferefine veya itibar\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 te\u015fkil etti\u011finde.<\/p>\n
3. Yukar\u0131daki ilkelerdeki hi\u00e7bir \u015fey sans\u00fcr\u00fc hakl\u0131 g\u00f6sterecek \u015fekilde yorumlanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
…”<\/p>\n
20. Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisinin gazetecilik eti\u011fi hakk\u0131ndaki 1215 (1993) say\u0131l\u0131 tavsiye karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
” …<\/p>\n
5. Parlamenterler Meclisi Bakanlar Komitesine;<\/p>\n
i. \u00dcye devletler, kamusal medyada sunulan bilginin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, medyadaki fikirlerin \u00e7o\u011fulculu\u011funu, cinsiyet dengesini ve t\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra medyada itham olunmu\u015f bireylere cevap hakk\u0131n\u0131 sa\u011flayan etkili bir mevzuat olu\u015fturmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
…”<\/p>\n
21. Bakanlar Komitesinin konuyla ilgili ikinci karar\u0131 \u00fcye devletlere y\u00f6nelik “Yeni medya ortam\u0131nda cevap hakk\u0131” konulu Rec(2004)16 say\u0131l\u0131 tavsiye karar\u0131d\u0131r. Bu karar ile cevap hakk\u0131n\u0131n \u00e7evrim i\u00e7i ortamda da uygulanmas\u0131 tavsiye edilmi\u015ftir. Karar, \u00e7e\u015fitli kaynaklardan bilgiye eri\u015fimin toplumun \u00e7\u0131kar\u0131na oldu\u011funu belirtmekle birlikte Res(74)26 ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda cevap hakk\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f olgularla ve ki\u015filik haklar\u0131yla ilgili olarak s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu karar\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0“1. Cevap hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131<\/p>\n
Her ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015fiye, milliyeti veya yerle\u015fim yerine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, medyada kendisi hakk\u0131nda yanl\u0131\u015f olgular sunan ve ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 etkileyen herhangi bir habere kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kma imkan\u0131 sunan bir cevap hakk\u0131 veya e\u015fde\u011fer bir hukuk yolu verilmelidir.<\/p>\n
2. \u0130vedilik<\/p>\n
Cevap talebi, itiraz edilen bilginin yay\u0131mlanmas\u0131ndan itibaren makul \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde ilgili mecraya iletilmelidir. S\u00f6z konusu mecra cevab\u0131 gecikmeksizin kamuoyuna duyurmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
3. \u00d6nem D\u00fczeyi<\/p>\n
Yan\u0131t, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, itiraz edilen bilginin ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 kitleye ve ayn\u0131 etkiye sahip olacak \u015fekilde, ayn\u0131 \u00f6nem d\u00fczeyinde sunulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
…<\/p>\n
5. \u0130stisnalar<\/p>\n
\u0130stisna olarak, ulusal yasa veya uygulama, a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda yan\u0131t talebinin s\u00f6z konusu mecra taraf\u0131ndan reddedilebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rebilir:<\/p>\n
– Cevab\u0131n uzunlu\u011fu, itiraz edilen haberlerin d\u00fczeltilmesi i\u00e7in gerekli olan\u0131 a\u015f\u0131yorsa;<\/p>\n
– Cevap itiraz edilen olgular\u0131n d\u00fczeltilmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011filse;<\/p>\n
– Yay\u0131mlanmas\u0131 cezaland\u0131r\u0131labilir bir eylem i\u00e7eriyorsa, i\u00e7erik sa\u011flay\u0131c\u0131y\u0131 medeni hukuk i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 sorumlu k\u0131lacaksa veya kamu ahlak\u0131 standartlar\u0131n\u0131 ihlal edecekse;<\/p>\n
-\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir taraf\u0131n yasal olarak korunan \u00e7\u0131karlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa;<\/p>\n
– \u0130lgili ki\u015fi me\u015fru bir menfaatinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steremiyorsa;<\/p>\n
– Cevap, itiraz edilen haberin kamuya a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 dilden farkl\u0131 bir dilde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015fsa; <\/p>\n
– \u0130tiraz edilen haber, kamu makamlar\u0131n\u0131n veya mahkemelerin kamuya a\u00e7\u0131k oturumlar\u0131na ili\u015fkin do\u011fru bir raporun par\u00e7as\u0131ysa.<\/p>\n
…<\/p>\n
8. Uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi<\/p>\n
Bir mecra, bir yan\u0131t\u0131 kamuya a\u00e7\u0131klama talebini reddederse veya yan\u0131t, ilgili ki\u015fi i\u00e7in tatmin edici bir \u015fekilde kamuya a\u00e7\u0131klanmazsa, bu ki\u015finin anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 bir mahkemeye veya cevab\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 emretme yetkisine sahip ba\u015fka bir organa g\u00f6t\u00fcrme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 mevcut olmal\u0131d\u0131r.” <\/p>\n
2. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi \u0130\u00e7tihad\u0131<\/p>\n
22. Ediciones Tiempo S. A.\/\u0130spanya (B. No: 13010\/87, 12\/7\/1989) ba\u015fvurusunda, \u0130spanyol mahkemeleri taraf\u0131ndan bir cevap yay\u0131mlamas\u0131na karar verilmesinin ard\u0131ndan cevap metninin yanl\u0131\u015f oldu\u011fu bilinen bilgiler i\u00e7erdi\u011fini iddia eden ba\u015fvurucu bas\u0131n kurulu\u015fu, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (S\u00f6zle\u015fme) 10. maddesinde koruma alt\u0131na al\u0131nan objektif bilgi verme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve okuyucular\u0131n\u0131n da bu t\u00fcr bilgiye eri\u015fme hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrerek Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Komisyonuna (Komisyon) ba\u015fvurmu\u015ftur. Komisyon, cevap hakk\u0131n\u0131n temel amac\u0131n\u0131 kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131lan belirli ifadelere veya g\u00f6r\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131 S\u00f6zle\u015fme’nin 8. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan \u00f6zel hayat\u0131, \u015feref ve itibar\u0131 korumak olarak belirlemi\u015ftir. Komisyon, ulusal hukukta hakk\u0131nda yap\u0131lan haberden etkilenen ki\u015filere tan\u0131nan bu t\u00fcr bir yolun halk\u0131n \u00e7e\u015fitli kaynaklardan bilgi alma hakk\u0131na ve bilginin \u00e7o\u011fulculu\u011funa hizmet etmedeki \u00f6neminden k\u0131saca bahsetmesine ra\u011fmen cevap hakk\u0131n\u0131n bir bireyin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlememi\u015ftir.<\/p>\n
23. Bir gazetede yay\u0131mlanan makaleye kar\u015f\u0131 cevap hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin talebin ulusal mahkemeler taraf\u0131ndan reddedilmesi \u00fczerine ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla yap\u0131lan Melnychuk\/Ukrayna (B. No: 28743\/03, 5\/7\/2005) ba\u015fvurusunda Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) Ediciones Tiempo S. A.\/\u0130spanya karar\u0131nda cevap hakk\u0131na ili\u015fkin olarak yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerden ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM bu karar\u0131nda, daha \u00f6nceki Ediciones Tiempo S. A.\/\u0130spanya karar\u0131na de\u011finmeksizin m\u00fc\u015ftekinin cevap hakk\u0131n\u0131n -S\u00f6zle\u015fme’nin 8. maddesi kapsam\u0131nda ele almak yerine- S\u00f6zle\u015fme’nin 10. maddesi kapsam\u0131na girdi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM’e g\u00f6re bu kanaatin temeli, ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bilgilere itiraz edebilme, edeb\u00ee ve politik tart\u0131\u015fmalarda g\u00f6r\u00fc\u015flerin \u00e7o\u011fulculu\u011funu sa\u011flama ihtiyac\u0131d\u0131r. Bununla birlikte A\u0130HM Melnychuk\/Ukrayna karar\u0131nda S\u00f6zle\u015fme’nin 10. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n cevap hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011funu ifade ederek devletin bireyin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6zel ki\u015fi ve kurulu\u015flara g\u00f6r\u00fc\u015flerini ileri s\u00fcrmek i\u00e7in medyaya s\u0131n\u0131rs\u0131z eri\u015fim hakk\u0131 vermedi\u011fini belirtmi\u015ftir. A\u0130HM, genel bir ilke olarak bireyler taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen makale, yorum ve mektuplar\u0131n yay\u0131mlan\u0131p yay\u0131mlanmayaca\u011f\u0131na karar verirken yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n\u0131n editoryal takdir yetkisini kullanmakta \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte istisnai \u015fartlarda, bir gazetenin me\u015fru olarak tekzip veya \u00f6z\u00fcr metni ya da yine bir karalama davas\u0131nda verilen yarg\u0131 karar\u0131n\u0131 yay\u0131mlamas\u0131 gerekebilir. Dolay\u0131s\u0131yla bireyin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in devletin pozitif bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fdu\u011fu durumlar olabilece\u011fini a\u00e7\u0131klayan A\u0130HM, her durumda devletin medyaya eri\u015fimin reddedilmesinin ki\u015filerin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne keyf\u00ee ve orant\u0131s\u0131z bir m\u00fcdahale te\u015fkil edip etmedi\u011fine ve b\u00f6yle bir reddin yetkili yerel makamlar \u00f6n\u00fcnde ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcp s\u00fcr\u00fclemeyece\u011fine dikkat etmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Bu kapsamda somut olayda, ba\u015fvurucunun cevab\u0131n\u0131 gazeteye sunabildi\u011fini, sundu\u011fu cevapta m\u00fcstehcen ve k\u00fcf\u00fcrl\u00fc a\u00e7\u0131klamalarda bulunmak sureti ile makalede kendisine y\u00f6neltilen ele\u015ftirilere cevap vermenin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7mesi sebebi ile ba\u015fvurucunun cevab\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye davet edildi\u011fini ancak ba\u015fvurucunun davete icabet etmedi\u011fini belirten A\u0130HM, yerel mahkeme karar\u0131nda keyf\u00eelik bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7at\u0131\u015fan haklar aras\u0131nda adil bir dengenin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 kanaatiyle devletin 10. madde kapsam\u0131ndaki pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirme konusunda herhangi bir kusuru olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
24. Melnychuk\/Ukrayna karar\u0131ndan yedi y\u0131l sonra bir gazete, ulusal hukuk uyar\u0131nca cevap metni yay\u0131mlama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etti\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. A\u0130HM yine, daha \u00f6nceki Ediciones Tiempo S. A.\/\u0130spanya karar\u0131na ve bu karar\u0131n S\u00f6zle\u015fme’nin 8. maddesi ile ilgili de\u011ferlendirmelerine de\u011finmeksizin cevap hakk\u0131n\u0131n S\u00f6zle\u015fme’nin 10. maddesi kapsam\u0131na girdi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde Melnychuk\/Ukrayna karar\u0131nda vard\u0131\u011f\u0131 sonucu hat\u0131rlatarak bu yolun amac\u0131n\u0131n ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bilgilere itiraz edebilme ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin \u00e7o\u011fulculu\u011funu sa\u011flama ihtiyac\u0131 oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Kaperzy\u0144ski\/Polonya, B. No: 43206\/07, 3\/7\/2012, \u00a7 66). A\u0130HM, esas olarak medyada yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar nedeniyle g\u00f6revden al\u0131nman\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 meselesiyle ilgili olan Marunic\/H\u0131rvatistan (B. No: 51706\/11, 28\/3\/2017) ba\u015fvurusunda da cevap hakk\u0131n\u0131n normatif temeline k\u0131saca de\u011finmi\u015f, cevap hakk\u0131n\u0131n S\u00f6zle\u015fme’nin 10. maddesi kapsam\u0131na girdi\u011fini belirterek Melnychuk\/ Ukrayna ve Kaperzy\u0144ski\/Polonya kararlar\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc tekrarlam\u0131\u015ft\u0131r (ayn\u0131 kararda bkz. \u00a7 50).<\/p>\n
25. Eker\/T\u00fcrkiye (B. No: 24016\/05, 24\/1\/2018) karar\u0131nda A\u0130HM, bir edit\u00f6r\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 yerel gazetede yazd\u0131\u011f\u0131 ve yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fyaz\u0131ya verilen cevab\u0131 basma zorunlulu\u011funun ba\u015fvurucunun ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etmedi\u011fine karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvuru konusu ba\u015fyaz\u0131, Sinop Gazeteciler Cemiyetinin belirli eylemlerinin derne\u011fin ana hedefine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funun ve art\u0131k amac\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n iddia edildi\u011fi ele\u015ftirel nitelikte bir yaz\u0131d\u0131r. A\u0130HM cevap metninin cemiyetin i\u015fleyi\u015fiyle ve \u00fcyelerinin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla ilgili a\u00e7\u0131klama i\u00e7erdi\u011fini ve ba\u015fvurucunun yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fyaz\u0131da ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sorulara cevaplar getirdi\u011fini belirtmi\u015ftir. A\u0130HM, cevap metninin ayr\u0131ca ba\u015fvurucunun mesleki yeterlili\u011fiyle ilgili ele\u015ftiriler de i\u00e7erdi\u011fini, ba\u015fvurucu i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 olabilecek imalar\u0131n bulundu\u011funu ifade etmi\u015fse de an\u0131lan metnin kabul edilebilir ele\u015ftiri s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir. A\u0130HM cevap metninde kullan\u0131lan \u00fcslubun ba\u015fvurucunun yaz\u0131s\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 \u00fcsluba hissedilir \u015fekilde yak\u0131n oldu\u011funa da dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Son olarak ba\u015fvurucunun yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131y\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye zorlanmad\u0131\u011f\u0131 ihtilaf konusu tedbirin izlenen hedefle orant\u0131l\u0131 oldu\u011fu, ba\u015fvurucunun daha sonra olaylar\u0131 kendi anlat\u0131m\u0131yla tekrar yay\u0131mlayabilmesine engel olacak bir \u015fey bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131n\u0131 da dikkate alan A\u0130HM, somut olay\u0131n \u015fartlar\u0131nda ulusal mahkemelerin ba\u015fvurucunun ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile derne\u011fin itibar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hakk\u0131 aras\u0131nda adil denge kurdu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
26. Eker\/T\u00fcrkiye karar\u0131nda A\u0130HM\u2019in, cevap hakk\u0131n\u0131n hem S\u00f6zle\u015fme’nin 8. maddesinde hem de 10. maddesinde normatif temeli oldu\u011fu kanaatinde oldu\u011fu ve b\u00f6ylece \u00f6nceki kararlar\u0131ndaki iki farkl\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 birle\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Buna g\u00f6re cevap hakk\u0131; herkese \u00f6zel hayat\u0131na, itibar\u0131na ve onuruna zarar verebilecek nitelikte olan ve kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan baz\u0131 bilgilerden veya d\u00fc\u015f\u00fcncelerden korunma imk\u00e2n\u0131 verme amac\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r (ayn\u0131 kararda bkz. \u00a7 47). Bu y\u00f6n\u00fcyle Eker\/T\u00fcrkiye karar\u0131, Ediciones Tiempo karar\u0131nda var\u0131lan sonu\u00e7lar\u0131 tekrarlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan A\u0130HM Eker\/T\u00fcrkiye karar\u0131nda, Melnychuk\/Ukrayna ve Kaperzy\u0144ski\/Polonya kararlar\u0131n\u0131 da esas alarak S\u00f6zle\u015fme’nin yaln\u0131zca 8. maddesine dayanman\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mi\u015f; cevap hakk\u0131n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli bir unsuru olarak S\u00f6zle\u015fme\u2019nin 10. maddesinin uygulama alan\u0131na girdi\u011fini, bu durumun sadece yanl\u0131\u015f bilgilere itiraz etme gereklili\u011finden de\u011fil ayn\u0131 zamanda \u00f6zellikle genel menfaat alanlar\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerin \u00e7e\u015fitlili\u011fini sa\u011flama gereklili\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (ayn\u0131 kararda bkz. \u00a7 43).<\/p>\n
27. 2015 y\u0131l\u0131nda baz\u0131 g\u00fcnl\u00fck gazetelerde masumiyet karinesi ile \u015feref ve itibar hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7e\u015fitli haberlerin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan cevap metni yay\u0131mlanmas\u0131na y\u00f6nelik talebinin reddi \u00fczerine Anayasa Mahkemesine yapt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurular da “daha y\u00fcksek ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 sunabilecek, kullan\u0131labilir ve etkili ba\u015fvuru yollar\u0131na ba\u015fvurmad\u0131\u011f\u0131” gerek\u00e7esiyle kabul edilemez bulunan ba\u015fvurucunun A\u0130HM’e yapt\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurular da i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131 t\u00fcketmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle kabul edilemez bulunmu\u015ftur (G\u00fclen\/T\u00fcrkiye (kk), B. No: 38197\/16, 38384\/16, 38389\/16 ve di\u011ferleri, 8\/9\/2020). An\u0131lan karada A\u0130HM; 5187 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 14. maddesinde yer alan d\u00fczeltme ve cevap yolunun sulh ceza h\u00e2kiminin duru\u015fma yapmaks\u0131z\u0131n \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde karara ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve bu karara kar\u015f\u0131 olas\u0131 bir itiraz\u0131n da \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde yetkili merci taraf\u0131ndan incelendi\u011fi h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir istisnai usul \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015ftir. A\u0130HM, davalarla h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ilgilenme zorunlulu\u011funun medyada yay\u0131mlanan ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bilgilere itiraz edilebilmesi ve genel yarara ili\u015fkin konularla ilgili fikir al\u0131\u015fveri\u015finde \u00e7ok say\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn al\u0131nabilmesi i\u00e7in gerekli ve hakl\u0131 g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini, bu t\u00fcr bir prosed\u00fcr\u00fcn temel amac\u0131n\u0131n bu oldu\u011funu a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte A\u0130HM’e g\u00f6re somut olaydaki ba\u015fvuru, bu alandaki ilgili t\u00fcm kriterleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak \u015fik\u00e2yet edilen yay\u0131nlar\u0131n bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak ba\u015fvurucunun \u015feref ve itibar\u0131n\u0131 ihlal edip etmedi\u011finin belirlenmesini gerektirmektedir. \u0130tiraz edilen haberler sadece do\u011frulu\u011fu dava dosyas\u0131na g\u00f6re karar verilen h\u0131zl\u0131 bir prosed\u00fcrle kolayca tespit edilebilecek hatal\u0131 bilgiler i\u00e7ermemekte, esasen ate\u015fli bir kamuoyu tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda yap\u0131lan ciddi su\u00e7lamalar i\u00e7ermektedir. Bu nedenle \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lamalar ba\u011flam\u0131nda bunlar\u0131n do\u011frulu\u011funu belirlemek ve ba\u015fvurucunun itibar\u0131n\u0131n zedelendi\u011fi iddialar\u0131na h\u00fckmedebilmek i\u00e7in daha derinlemesine soru\u015fturmalar gerekmektedir. Sonu\u00e7 olarak A\u0130HM, her iki taraf i\u00e7in de yarg\u0131lama hukukunun usuli g\u00fcvencelerinin sa\u011flanmas\u0131na ve uyu\u015fmazl\u0131ktaki \u00e7e\u015fitli \u00e7\u0131karlar aras\u0131nda uygun bir dengeleme yap\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flayan tazminat davalar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucuya \u015feref ve itibar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in yeterli bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu sa\u011flayabilece\u011fi kanaatine varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
28. Anayasa Mahkemesinin 5\/9\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
29. Ba\u015fvurucu; sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc oldu\u011fu gazetede yay\u0131mlanan, hakaret i\u00e7ermeyen ve ele\u015ftiri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kalan ihtilaf konusu k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k m\u00fc\u015ftekinin d\u00fczeltme ve cevap metninin a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 ve hakaret i\u00e7eren ifadelerden olu\u015ftu\u011funu, sulh ceza h\u00e2kimli\u011finin karar\u0131 uyar\u0131nca an\u0131lan metin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hakaret i\u00e7eren ve iftirada bulunan m\u00fc\u015ftekinin bahsi ge\u00e7en metnini gazetede yay\u0131mlamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucuya g\u00f6re ilk derece mahkemesinin an\u0131lan karar\u0131 ile gazetenin m\u00fc\u015fteki ve y\u00f6netimindeki b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi hakk\u0131nda haber yapamama noktas\u0131na getirildi\u011fini, ihtilaf konusu k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011finin, hukukili\u011finin veya yaz\u0131da ge\u00e7en ele\u015ftirel nitelikteki ifadelerin i\u00e7eri\u011finin incelenmeden karar verildi\u011fini belirterek ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
30. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucu, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin yan\u0131 s\u0131ra adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n da ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f ise de belirtilen ihlal iddias\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine ili\u015fkin bir m\u00fcdahalenin varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015fik\u00e2yetinin Anayasa’n\u0131n 32. maddesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve bir b\u00fct\u00fcn olarak Anayasa’n\u0131n 26. ve 28. maddeleri kapsam\u0131nda incelenmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
31. Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cHerkes, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerini s\u00f6z, yaz\u0131, resim veya ba\u015fka yollarla tek ba\u015f\u0131na veya toplu olarak a\u00e7\u0131klama ve yayma hakk\u0131na sahiptir. Bu h\u00fcrriyet resmi makamlar\u0131n m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n haber veya fikir almak ya da vermek serbestli\u011fini de kapsar\u2026<\/p>\n
Bu h\u00fcrriyetlerin kullan\u0131lmas\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, kamu g\u00fcvenli\u011fi, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin \u00fclkesi ve milleti ile b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131, su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi, su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131, Devlet s\u0131rr\u0131 olarak usul\u00fcnce belirtilmi\u015f bilgilerin a\u00e7\u0131klanmamas\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hret veya haklar\u0131n\u0131n, \u00f6zel ve aile hayatlar\u0131n\u0131n yahut kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc meslek s\u0131rlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 veya yarg\u0131lama g\u00f6revinin gere\u011fine uygun olarak yerine getirilmesi ama\u00e7lar\u0131yla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnceyi a\u00e7\u0131klama ve yayma h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunla d\u00fczenlenir.\u201d<\/p>\n
32. Anayasa\u2019n\u0131n 28. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cBas\u0131n h\u00fcrd\u00fcr, sans\u00fcr edilemez\u2026<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
Devlet, bas\u0131n ve haber alma h\u00fcrriyetlerini sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n
Bas\u0131n h\u00fcrriyetinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131nda, Anayasan\u0131n 26 ve 27 nci maddeleri h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r.<\/p>\n
\u2026\u201d<\/p>\n
33. Anayasa’n\u0131n “D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 32. maddesi \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
“D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131, ancak ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 hallerinde tan\u0131n\u0131r ve kanunla d\u00fczenlenir.<\/p>\n
D\u00fczeltme ve cevap yay\u0131mlanmazsa, yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n gerekip gerekmedi\u011fine h\u00e2kim taraf\u0131ndan ilgilinin m\u00fcracaat tarihinden itibaren en ge\u00e7 yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde karar verilir.”<\/p>\n
34. An\u0131lan maddeye ili\u015fkin olarak Dan\u0131\u015fma Meclisince kabul edilen metnin gerek\u00e7esi \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
“D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 <\/p>\n
Kitle haberle\u015fmesi faaliyetini y\u00fcr\u00fcten organlar\u0131n, bu faaliyetlerinde serbest kalmas\u0131 esast\u0131r. Bu serbestiyi k\u0131s\u0131tlayan unsurlardan biri de, s\u00fcreli yay\u0131nlarda, ‘zorunlu yay\u0131m’ denilen yay\u0131mlard\u0131r. Bunlar yay\u0131n organ\u0131na d\u0131\u015f \u00e7evreden g\u00f6nderilen ve organca yay\u0131m\u0131 mecburi olan m\u00fctalaa yahut m\u00fclahazalard\u0131r. B\u00f6ylece s\u00fcreli yay\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 hacmi doldurulmakta ve serbest yay\u0131na yer kalmamaktad\u0131r. <\/p>\n
\u0130kinci olarak s\u00fcreli haberle\u015fme organ\u0131n\u0131n hizmet gereklerinden biri de kamuoyuna do\u011fru haber ve bilgi sunmakt\u0131r. <\/p>\n
Nihayet s\u00fcreli haberle\u015fme organlar\u0131 faaliyetlerinde, ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine sayg\u0131l\u0131 olmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler. <\/p>\n
Maddenin birinci f\u0131kras\u0131yla bu \u00fc\u00e7 gerek yerine getirilmekte; di\u011fer bir deyimle d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 s\u0131n\u0131rlanmakta, ki\u015filerin haysiyet ve \u015ferefleri de korunarak ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131mlar d\u00fczeltilmekte veya cevaplanmaktad\u0131r. Ki\u015filere tan\u0131nan bu hakk\u0131n kullan\u0131l\u0131\u015f \u015fartlar\u0131n\u0131 kanun d\u00fczenleyecektir. <\/p>\n
Birinci f\u0131krada nitelikleri belirtilen d\u00fczeltme ve cevap yaz\u0131lar\u0131n\u0131n yay\u0131m\u0131 zorunludur. Fakat s\u00fcreli yay\u0131na ilgililer taraf\u0131ndan g\u00f6nderilecek bu t\u00fcr yaz\u0131lar\u0131n ger\u00e7ekten belirtilen niteli\u011fe sahip bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 konusunda, d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131nda olan ki\u015fi ile yay\u0131mc\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ve de\u011ferlendirme fark\u0131 olabilir. Bu halde ihtilaf ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z hakem durumunda olan hakim taraf\u0131ndan \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecektir. Bu husus da maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bulunmaktad\u0131r.” <\/p>\n
1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
35. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden <\/p>\n
a. M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
36. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi ba\u015fvurucunun sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc oldu\u011fu yerel gazetede yay\u0131mlanm\u0131\u015f bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 nedeniyle d\u00fczeltme ve cevap metni yay\u0131mlamas\u0131na karar vermi\u015ftir. D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu kapsamda \u00f6zel olarak da bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlayan haklardan biridir. D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131 kullanmak bas\u0131n organ\u0131n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale te\u015fkil eder. Zira bas\u0131n, istedi\u011fini yay\u0131mlamak ya da yay\u0131mlamamak konusunda kural olarak serbesttir. Fakat bas\u0131n\u0131n cevap metni kar\u015f\u0131s\u0131nda serbestli\u011fi bulunmamakta, cevap metnini yay\u0131mlamas\u0131 gerekmektedir (Ahmet O\u011fuz \u00c7inko ve Erkan \u00c7elik [GK], B. No: 2013\/6237, 2\/7\/2015, \u00a7 52). Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu mahkeme karar\u0131 ile ba\u015fvurucunun ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin y\u00f6nelik bir m\u00fcdahalede bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
b. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
37. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Temel hak ve h\u00fcrriyetler, … yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, … demokratik toplum d\u00fczeninin … gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d<\/p>\n
38. Yukar\u0131da an\u0131lan m\u00fcdahale, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde belirtilen \u015fartlar\u0131 yerine getirmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e Anayasa\u2019n\u0131n 26. ve 28. maddelerinin ihlalini te\u015fkil edecektir. Bu sebeple s\u0131n\u0131rlaman\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f olan kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, Anayasa\u2019n\u0131n ilgili maddesinde belirtilen nedene dayanma, demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmama \u015fartlar\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
i. Kanunilik <\/p>\n
39. 5187 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cD\u00fczeltme ve cevap\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 14. maddesinin kanunla s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ii. Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
40. Sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc oldu\u011fu yerel gazetede yay\u0131mlanan bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 nedeniyle ba\u015fvurucunun d\u00fczeltme ve cevap metni yay\u0131mlamas\u0131na karar verilmesinin ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hret veya haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik \u00f6nlemlerin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ve me\u015fru bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
iii. Demokratik Toplum D\u00fczeninin Gereklerine Uygunluk <\/p>\n
\u00a0(1) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
\u00a0(a) Demokratik Toplumda Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00d6nemi<\/p>\n
41. Anayasa Mahkemesi Anayasa’n\u0131n 26. maddesinde yer alan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile onun \u00f6zel g\u00fcvencelere ba\u011flanm\u0131\u015f \u015fekli olan ve Anayasa’n\u0131n 28. maddesinde yer alan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden oldu\u011funu, toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli temel \u015fartlardan birini olu\u015fturdu\u011funu daha \u00f6nce pek \u00e7ok kez ifade etmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc herkes i\u00e7in ge\u00e7erli ve demokrasinin i\u015fleyi\u015fi i\u00e7in ya\u015famsal \u00f6nemdedir (Mehmet Ali Ayd\u0131n [GK], B. No: 2013\/9343, 4\/6\/2015, \u00a7 69; Bekir Co\u015fkun [GK], B. No: 2014\/12151, 4\/6\/2015, \u00a7\u00a7 34-36). Bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kamuoyuna \u00e7e\u015fitli fikir ve tutumlar\u0131n iletilmesi ile bunlara ili\u015fkin bir kanaat olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in en iyi ara\u00e7lardan birini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r (\u0130lhan Cihaner (2), B. No: 2013\/5574, 30\/6\/2014, \u00a7 63; Haci Bo\u011fatekin (2), B. No: 2014\/12162, 21\/11\/2017, \u00a7 38).<\/p>\n
\u00a0(b) M\u00fcdahalenin Demokratik Toplum D\u00fczeninin Gereklerine Uygun Olmas\u0131<\/p>\n
42. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik bir m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i\u00e7in m\u00fcdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamal\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmal\u0131d\u0131r. A\u00e7\u0131kt\u0131r ki bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131ndaki de\u011ferlendirme, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n amac\u0131 ile bu amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere ba\u015fvurulan ara\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerinde temellenen \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z yap\u0131lamaz. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ayk\u0131r\u0131 olmama ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmama bi\u00e7iminde iki ayr\u0131 kritere yer verilmi\u015f olmakla birlikte bu iki kriter bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn par\u00e7alar\u0131 olup aralar\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki vard\u0131r (Ferhat \u00dcst\u00fcnda\u011f, B. No: 2014\/15428, 17\/7\/2018, \u00a7 45; Mehmet Ali G\u00fcndo\u011fdu ve Mustafa Demirsoy, B. No: 2015\/8147, 8\/5\/2019, \u00a7 41; Levon Ber\u00e7 Kuzuko\u011flu ve Ohannes Garbis Balmumciyan [GK], B.No: 2014\/17354, 22\/5\/2019, \u00a7 89).<\/p>\n
43. M\u00fcdahaleyi olu\u015fturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilebilmesi i\u00e7in amaca ula\u015fmaya elveri\u015fli olmas\u0131, ba\u015fvurulabilecek en son \u00e7are ve al\u0131nabilecek en hafif \u00f6nlem olarak kendisini g\u00f6stermesi gerekir. Amaca ula\u015fmaya yard\u0131mc\u0131 olmayan veya ula\u015f\u0131lmak istenen amaca nazaran bariz bir bi\u00e7imde a\u011f\u0131r olan bir m\u00fcdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemeyecektir (Wikimedia Foundation Inc. ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2017\/22355, 26\/12\/2019, \u00a7 65; Ferhat \u00dcst\u00fcnda\u011f, \u00a7 46; Bekir Co\u015fkun [GK], B. No: 2014\/12151, 4\/6\/2015, \u00a7 51; Mehmet Ali Ayd\u0131n [GK], B. No: 2013\/9343, 4\/6\/2015, \u00a7 68; Tansel \u00c7\u00f6la\u015fan, B. No: 2014\/6128, 7\/7\/2015, \u00a7 51).<\/p>\n
44. Orant\u0131l\u0131l\u0131k ise s\u0131n\u0131rlamayla ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 ile ba\u015fvurulan s\u0131n\u0131rlama tedbiri aras\u0131nda dengesizlik bulunmamas\u0131na, di\u011fer bir ifadeyle bireyin hakk\u0131 ile kamunun menfaatleri veya m\u00fcdahalenin amac\u0131 ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumak ise di\u011fer bireylerin hak ve menfaatleri aras\u0131nda adil bir dengenin kurulmas\u0131na i\u015faret eder. Dengeleme sonucu m\u00fcdahalede bulunulan hakk\u0131n sahibine terazinin di\u011fer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di\u011fer bireylerin menfaatine nazaran a\u00e7\u0131k\u00e7a orant\u0131s\u0131z bir k\u00fclfet y\u00fcklendi\u011finin tespiti h\u00e2linde orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesi y\u00f6n\u00fcnden bir sorunun varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir (Ferhat \u00dcst\u00fcnda\u011f, \u00a7 48).<\/p>\n
\u00a0(2) Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u015e\u00f6hret veya Haklar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131<\/p>\n
45. Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lma nedenlerinden ve bu ba\u011flamda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullananlar\u0131n uymas\u0131 gereken g\u00f6rev ve sorumluluklardan biri de ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u015f\u00f6hret veya haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131d\u0131r. Bireyin \u015feref ve itibar\u0131, ki\u015fisel kimli\u011finin ve manevi b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n korumas\u0131ndan faydalan\u0131r (\u0130lhan Cihaner (2), B. No: 2013\/5574, 30\/6\/2014, \u00a7 44) Devlet, bireyin \u015feref ve itibar\u0131na keyf\u00ee olarak m\u00fcdahale etmemek ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nlemekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr (Nilg\u00fcn Halloran, B. No: 2012\/1184, 16\/7\/2014, \u00a7 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013\/1123, 2\/10\/2013, \u00a7 33; Bekir Co\u015fkun, \u00a7 45; \u00d6nder Bal\u0131k\u00e7\u0131, B. No: 2014\/6009, 15\/2\/2017, \u00a7 44).<\/p>\n
\u00a0(3) D\u00fczeltme ve Cevap Hakk\u0131<\/p>\n
46. Hukuk sistemleri, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kamusal tart\u0131\u015fmay\u0131 te\u015fvik eden ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma zorunlulu\u011fu ile bireylerin itibarlar\u0131na y\u00f6nelik haks\u0131z sald\u0131r\u0131lardan koruma ihtiyac\u0131n\u0131 uzla\u015ft\u0131rarak taraflardan birinin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile di\u011ferinin \u015feref ve itibar hakk\u0131 aras\u0131nda adil bir denge kurabilmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli mekanizmalar geli\u015ftirmi\u015ftir. Bu kapsamda haber alma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 yay\u0131n\u0131n muhataplar\u0131na, bas\u0131na kar\u015f\u0131 haklar\u0131n\u0131 savunma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yan ve bas\u0131n\u0131 \u015fik\u00e2yet konusu yay\u0131n\u0131 izleyen en k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde bir cevap yay\u0131mlamaya zorlayan bir hak olan d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n da bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile \u015feref ve itibar hakk\u0131 aras\u0131nda dengeyi sa\u011flayan bir i\u015flev \u00fcstlendi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Nitekim Anayasa’n\u0131n 32. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi ve lafz\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda da bu hakk\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve kullan\u0131m \u015fartlar\u0131n\u0131n belirlenmesi ile birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan; Anayasa’n\u0131n 17. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan \u015feref ve itibar hakk\u0131 ile Anayasa’n\u0131n 26. ve 28. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri aras\u0131ndaki dengelemenin bizzat Anayasa koyucu taraf\u0131ndan kuruldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
47. D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131yla \u015fik\u00e2yet konusu haberin ivedilikle d\u00fczeltilmesi, yan\u0131tlanmas\u0131 ve etkilerinin azalt\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r. B\u00f6ylelikle muhataplar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yay\u0131n\u0131n etkileri hafifletilebilecek, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 olumsuzluklar\u0131n etkisi azalt\u0131labilecektir. T\u00fcrk hukuk sisteminde d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131, d\u00fczeltme ve cevap unsurlar\u0131n\u0131 kapsayan tek bir kavram olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n 32. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda “D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131, ancak ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 hallerinde tan\u0131n\u0131r ve kanunla d\u00fczenlenir.” denilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re Anayasa koyucu bir yandan bir yay\u0131nda kendisinden bahsedilen herkese, d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131 kullanarak ayn\u0131 yay\u0131n organ\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131tma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015f fakat ayn\u0131 zamanda bu hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131, ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya ki\u015filerle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 olmak \u00fczere iki \u015farttan en az birinin ger\u00e7ekle\u015fmesine \u00f6zg\u00fclemi\u015ftir.<\/p>\n
48. Anayasa’n\u0131n 32. maddesinin gerek\u00e7esinde de s\u00fcreli haberle\u015fme organ\u0131n\u0131n kamuya do\u011fru haber ve bilgi sunmakla ve faaliyetlerinde ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine sayg\u0131l\u0131 olmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Gerek\u00e7ede, maddenin birinci f\u0131kras\u0131yla bu gereklerin yerine getirildi\u011fi, ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerinin de korunarak ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131mlar\u0131n d\u00fczeltilmesine veya cevaplanmas\u0131na olanak tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00a0(4) Bas\u0131n\u0131n Editoryal \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/p>\n
49. Medya kurulu\u015flar\u0131 ve gazeteciler, hangi bilgiyi yay\u0131mlayacaklar\u0131na, nas\u0131l sunacaklar\u0131na ve haberlerinde hangi seslere yer vereceklerine karar verme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kapsayan editoryal \u00f6zerkli\u011fe sahiptir. Bu \u00f6zerklik, bas\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak i\u00e7in elzemdir; medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kamu g\u00f6zc\u00fcs\u00fc olarak hizmet etmesine, kamuyu bilgilendirmesine, h\u00fck\u00fbmetten veya \u00f6zel \u00e7\u0131karlar da d\u00e2hil olmak \u00fczere d\u0131\u015f kaynaklardan gelen gereksiz m\u00fcdahaleler olmaks\u0131z\u0131n demokratik m\u00fczakereye katk\u0131da bulunmas\u0131na olanak sa\u011flar.<\/p>\n
50. Demokratik toplumlarda \u00f6zg\u00fcr bir bas\u0131n, h\u00fck\u00fbmet g\u00fcc\u00fc \u00fczerinde hayati bir kontrol i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr ve \u015feffafl\u0131k ile hesap verebilirli\u011fi te\u015fvik eder. Editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, gazetecilerin sans\u00fcr veya misilleme korkusu olmadan h\u00fck\u00fbmetin eylemlerini, siyasi geli\u015fmeleri ve toplumsal sorunlar\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ve haberle\u015ftirmesine olanak tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ve perspektiflerin ifade edilmesine izin vererek \u00e7e\u015fitli ve \u00e7o\u011fulcu bir medya ortam\u0131n\u0131 te\u015fvik eder. Muhalif bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ifade edilmesine ve h\u00e2kim anlat\u0131lara meydan okunmas\u0131na olanak tan\u0131yan editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vatanda\u015flar\u0131n iyi bilgilendirilmesi ve demokratik s\u00fcrece anlaml\u0131 bir \u015fekilde kat\u0131labilmeleri i\u00e7in hayati \u00f6nemdedir.<\/p>\n
\u00a0(5) D\u00fczeltme ve Cevap Hakk\u0131 ile Bas\u0131n\u0131n Editoryal \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Dengelenmesi<\/p>\n
51. Bir bas\u0131n kurulu\u015funun sayfalar\u0131nda ifade edilen her g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye kat\u0131lmayan herkese cevap hakk\u0131 tan\u0131mas\u0131 olanakl\u0131 de\u011fildir. G\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de kapsayan cevap hakk\u0131n\u0131n kurals\u0131z \u015fekilde geni\u015fletilmesi bu yolun a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131na yol a\u00e7arak bas\u0131n\u0131n cevaplarla dolup ta\u015fmas\u0131na, \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede g\u00fcncelli\u011fini yitirme tehlikesi bulunan bir\u00e7ok habere bas\u0131l\u0131 eserde yer kalmamas\u0131na, kamuya haber ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bas\u0131n kurulu\u015flar\u0131nca verilen \u00e7aban\u0131n ziyan olmas\u0131na neden olabilir. B\u00f6yle bir durum bas\u0131n\u0131n editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde elinden al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 ve asli g\u00f6revini yerine getirememesi anlam\u0131na gelir. \u00dcstelik d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131 ile kamunun haber alma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de k\u0131s\u0131tlanm\u0131\u015f olacak, dahas\u0131 bu durum okuyucu a\u00e7\u0131s\u0131ndan bas\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131c\u0131 ve daha fazla tercih edilmeyen bir medya arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. Bu kapsamda T\u00fcrk hukuk sisteminde gazete edit\u00f6rlerinin d\u00fczeltme ve cevap metnini yay\u0131mlamamas\u0131 h\u00e2linde adli para cezas\u0131 tehdidi alt\u0131nda bulundu\u011fu da g\u00f6zetildi\u011finde s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirlenmemi\u015f d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n bas\u0131n \u00fczerinde potansiyel bir cayd\u0131r\u0131c\u0131 etki yarat\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 tehlikesi g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
52. Anayasa’n\u0131n 32. maddesinin gerek\u00e7esinde, yay\u0131n organ\u0131na d\u0131\u015f \u00e7evreden g\u00f6nderilen ve organca yay\u0131m\u0131 mecburi olan m\u00fctalaa yahut m\u00fclahazalar olarak tan\u0131mlanan zorunlu yay\u0131mlar\u0131n s\u00fcreli yay\u0131nlarda bas\u0131n\u0131n istedi\u011fini yay\u0131mlamak ya da yay\u0131mlamamak konusundaki serbest\u00eesini k\u0131s\u0131tlayan unsurlardan oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Anayasa koyucu, zorunlu yay\u0131nlarla s\u00fcreli yay\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 hacminin doldurulmas\u0131 ile serbest yay\u0131na yer kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcndeki bu potansiyel tehlikeye dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Buradan hareketle Anayasa koyucunun iradesinin d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmenin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde olu\u015fturabilece\u011fi tehlikeyi dikkate alarak b\u00f6yle bir yolun kullan\u0131m\u0131n\u0131n dikkatli de\u011ferlendirme gerektirdi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de Anayasa’n\u0131n 32. maddesinin gerek\u00e7esinde kitle haberle\u015fmesi faaliyetini y\u00fcr\u00fcten organlar\u0131n bu faaliyetlerinde serbest kalmas\u0131n\u0131n esas oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Ba\u015fka bir ifadeyle Anayasa koyucu serbest yay\u0131m\u0131n kural, zorunlu yay\u0131m\u0131n istisna olmas\u0131 gerekti\u011fini kesin olarak ortaya koymu\u015ftur. Bu itibarla Anayasa koyucunun bizzat kendisi d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131, bas\u0131nda yer alan her g\u00f6r\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131 \u015feref ve itibar\u0131na m\u00fcdahale edilen herkese tan\u0131nmas\u0131 gereken bir hak olarak kabul etmemi\u015f; aksine kural olan serbest yay\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in \u015feref ve itibara yap\u0131lan m\u00fcdahalenin belli bir a\u011f\u0131rl\u0131k d\u00fczeyine gelmi\u015f olmas\u0131 kayd\u0131n\u0131 zaruri k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zira Anayasa koyucu, d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7acak \u015fekilde \u015feref ve itibarla ilgili her durumda kullan\u0131labilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmemi\u015f; bu hakk\u0131n ancak ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2llerinde tan\u0131nabilece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alarak kullan\u0131m\u0131n\u0131 an\u0131lan iki nedene hasretmi\u015ftir.<\/p>\n
53. Serbest yay\u0131n\u0131n kural zorunlu yay\u0131n\u0131n ise istisna olmas\u0131, d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n g\u00f6zard\u0131 edilmesini mazur k\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi bas\u0131n\u0131n editoryal \u00f6zerkli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131ndadaha az de\u011ferli oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmez. Aksine medya kurulu\u015flar\u0131na getirilen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc gereksiz yere ihlal etmemesi veya serbest bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engellememesi i\u00e7in dikkatli bir \u015fekilde dengelenmesi gerekti\u011fini g\u00f6sterir. D\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 \u015feffafl\u0131k, hesap verebilirlik ve bireysel haklar\u0131n desteklenmesinde \u00f6nemli ama\u00e7lara hizmet ederken, medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ve gazetecilerin \u00f6zerkli\u011fine ve editoryal takdir yetkisine sayg\u0131 g\u00f6sterecek ve bunlar\u0131 koruyacak, b\u00f6ylece bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve demokrasiyi destekleyecek \u015fekilde uygulanmal\u0131d\u0131r. Bu dengenin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in belirlenecek makul ilke ve kriterler yarg\u0131sal makamlara yol g\u00f6sterici olacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(6) 5187 Say\u0131l\u0131 Kanun’da Yer Alan D\u00fczeltme ve Cevap Yoluna Ba\u015fvurulmas\u0131 H\u00e2linde Sulh Ceza H\u00e2kimliklerince Yap\u0131lmas\u0131 Gereken De\u011ferlendirmeler<\/p>\n
54. Bireyler yanl\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 d\u00fczeltme veya kendilerini ilgilendiren konularda bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 sunma hususunda me\u015fru bir beklentiye sahip olsalar da yarg\u0131sal makamlarca bu hak medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ve gazetecilerin \u00f6zerkli\u011fini ve editoryal takdir yetkisini koruma ihtiyac\u0131na kar\u015f\u0131 dengelenmelidir. 5187 say\u0131l\u0131 Kanun’da yer alan d\u00fczeltme ve cevap yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2linde \u00e7at\u0131\u015fan haklar aras\u0131nda dengeleme yap\u0131labilmesi i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da izah edilen \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 testin somut olaya uygulanmas\u0131 gerekir. Test kademeli bir s\u00fcre\u00e7 \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden ilk a\u015famay\u0131 ge\u00e7emeyen d\u00fczeltme ve cevap talebinin ikinci a\u015fama y\u00f6n\u00fcnden, ikinciyi ge\u00e7emeyen talebin de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama y\u00f6n\u00fcnden -kural olarak- ayr\u0131ca teste tabi tutulmas\u0131na ihtiya\u00e7 yoktur. S\u00f6z konusu test \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
i. H\u00e2kimli\u011fin d\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131na y\u00f6nelik verdi\u011fi karar\u0131n Anayasa’n\u0131n 32. maddesine uygun olabilmesi i\u00e7in ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 \u015fartlar\u0131ndan en az birinin somut olayda bulunmas\u0131 gerekir. H\u00e2kimlik\u00e7e bu konuda karar verilirken a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 verilecek karar\u0131n Anayasa’ya uygunlu\u011fu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6ncelikle H\u00e2kimlik taraf\u0131ndan d\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlat\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesi i\u00e7in Anayasa’n\u0131n 32. maddesi uyar\u0131nca zaruri olan ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 \u015fartlar\u0131ndan en az birinin somut olayda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 incelenmelidir. Bu inceleme yap\u0131l\u0131rken \u015fu hususlar dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n
– Medya kurulu\u015flar\u0131na cevap veya d\u00fczeltmeler i\u00e7in yer veya yay\u0131n s\u00fcresi sa\u011flama konusunda a\u015f\u0131r\u0131 k\u00fclfet olu\u015fturan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirilmesi, bu kurulu\u015flar\u0131n editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131na zarar verebilir ve toplumsal i\u015flevlerini etkili bir \u015fekilde yerine getirme kabiliyetlerini tehlikeye atabilir. Ayr\u0131ca editoryal takdir yetkisi gazetecilerin bilgiyi se\u00e7me, yorumlama ve kamuya sunma konusunda muhakeme ve uzmanl\u0131k kullanan profesyoneller oldu\u011funu kabul eder. Gazete sayfalar\u0131n\u0131n bu nitelikleri ta\u015f\u0131mas\u0131 beklenmeyen zorunlu yay\u0131mlarla doldurulmas\u0131 bu takdir yetkisini ihlal edebilir ve potansiyel olarak sans\u00fcre, otosans\u00fcre veya gazetecilik standartlar\u0131n\u0131n de\u011fersizle\u015ferek ciddiyetini kaybetmesine yol a\u00e7abilir. D\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131 talebinin kabul\u00fc ile hakimin iradesi medya kurulu\u015funun sahibi oldu\u011fu s\u00fcreli yay\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fini belirleme konusundaki iradesinin yerine ge\u00e7mekte oldu\u011fundan bunun bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik ciddi bir m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi dikkate al\u0131narak karara var\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– \u015eeref ve itibara yap\u0131lan her m\u00fcdahale d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131na girmez. B\u00f6yle bir kabul bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne keyf\u00eeli\u011fe varan bir m\u00fcdahaleye neden olur. Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczeltme ve cevap talebinin kabul\u00fc i\u00e7in \u015feref ve itibara y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin belli bir a\u011f\u0131rl\u0131k d\u00fczeyine ula\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131\/belli bir e\u015fi\u011fi ge\u00e7mesi gerekir. Bu e\u015fik her somut olaya g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Ancak somut olayda bu d\u00fczeyde bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n var oldu\u011fu objektif bir g\u00f6zlemciyi ikna edebilmelidir. Anayasa’n\u0131n 32. maddesi kapsam\u0131nda bir cevap hakk\u0131n\u0131n do\u011fup do\u011fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinde talepte bulunan\u0131n subjektif alg\u0131s\u0131 belirleyici olamaz. Her h\u00e2lde \u015feref ve itibara y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin d\u00fczeltme ve cevap metni yay\u0131mlatmay\u0131 gerektirecek a\u011f\u0131rl\u0131kta bir m\u00fcdahale oldu\u011fu ve zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi H\u00e2kimlik karar\u0131nda ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7e ile g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n
– \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, yoklu\u011fu h\u00e2linde demokratik bir toplumdan s\u00f6z edilemeyecek \u00e7o\u011fulculu\u011fun, ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn ve a\u00e7\u0131k fikirlili\u011fin bir gere\u011fidir ancak baz\u0131 istisnalara tabi ise de bu istisnalar\u0131 dar yorumlanmal\u0131 ve bu hakk\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ikna edici olmal\u0131d\u0131r (Kadir Sa\u011fd\u0131\u00e7 [GK], B. No: 2013\/6617, 8\/4\/2015, \u00a7 48; \u0130lhan Cihaner (2), \u00a7 55). D\u00fczeltme ve cevap yolu ile ki\u015filer devlet eliyle bas\u0131na ula\u015fmakta ve bu, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlama ve zay\u0131flatma etkisi yaratmaktad\u0131r. Bu itibarla an\u0131lan hakk\u0131n geni\u015f gerek\u00e7elerle kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n veya bu hakk\u0131n etki alan\u0131n\u0131 geni\u015fletmenin, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali sonucunu do\u011furabilece\u011fi hat\u0131rda tutulmal\u0131d\u0131r (Ahmet O\u011fuz \u00c7inko ve Erkan \u00c7elik, \u00a7 53). Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczeltme ve cevap talepleri de\u011ferlendirilirken editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131racak \u015fekilde geni\u015fletici yorum yap\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
ii. Talebin Anayasa’n\u0131n 32. maddesi uyar\u0131nca zaruri olan \u015fartlardan en az birini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011fi takdirde yay\u0131mlanmas\u0131 talep edilen metnin teknik olarak bir d\u00fczeltme ve cevaba tekab\u00fcl edip etmedi\u011fi belirlenmelidir. Buna g\u00f6re;<\/p>\n
– D\u00fczeltme ve cevap metni haberin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Haberde yer alan iddialara kar\u015f\u0131 verilen d\u00fczeltme ve cevap niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan i\u00e7erik d\u0131\u015f\u0131ndaki unsurlar bu hakk\u0131n kapsam\u0131na girmeyece\u011finden bas\u0131n kurulu\u015fundan bu t\u00fcr ilgisiz i\u00e7erikleri yay\u0131mlamas\u0131 beklenemez. Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczeltme ve cevap metninin s\u00fcreli yay\u0131nda yer alan haber veya makalenin kapsam\u0131n\u0131 a\u015fmamas\u0131, metnin konusu ile kullan\u0131lan ifadeler aras\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnsel ba\u011fl\u0131l\u0131k bulunmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
– D\u00fczeltme ve cevap metni su\u00e7 unsuru i\u00e7ermemeli, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin hukuken korunan menfaatlerine ayk\u0131r\u0131 olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
iii. Talebin teknik olarak bir d\u00fczeltme ve cevaba denk geldi\u011fi de tespit edilmi\u015fse h\u00e2kimlik taraf\u0131ndan son olarak orant\u0131l\u0131l\u0131k de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00f6zellikle d\u00fczeltme ve cevap metninin uzunlu\u011funun yap\u0131lan yay\u0131m\u0131n uzunlu\u011funu bariz bir \u015fekilde a\u015fmas\u0131n\u0131n orant\u0131l\u0131l\u0131k sorununa yol a\u00e7aca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(7) \u0130lkelerin Somut Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
55. Yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi d\u00fczeltme ve cevap yolu ancak ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 durumunda ba\u015fvurulan, bireyin \u015feref ve itibar\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin gecikmeksizin bertaraf edilebilmesi amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir yoldur. Anayasa’n\u0131n 32. maddesinin amac\u0131; bas\u0131n\u0131n editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile ki\u015filik hakk\u0131 aras\u0131nda gerekli hassas dengenin kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, ki\u015fi ve kurulu\u015flar hakk\u0131nda ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bilgilere yer veren ya da bu ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131n \u015feref ve itibarlar\u0131na \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz m\u00fcdahalede bulunan bir yay\u0131m\u0131 yapan bas\u0131n kurulu\u015funun sahip oldu\u011fu yay\u0131m yapma imk\u00e2n\u0131n\u0131 bu ki\u015fi ve kurulu\u015flara da tan\u0131yarak bu konulardaki cevab\u0131n ayn\u0131 bas\u0131n kanal\u0131nda yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmakt\u0131r. O h\u00e2lde bu hak, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve bas\u0131n mensuplar\u0131n\u0131n haber verme ve editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin \u00f6z\u00fcne dokunmayacak ve ayn\u0131 zamanda hak sahibinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyacak \u015fekilde kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r (baz\u0131 ekleme ve farkl\u0131l\u0131klarla birlikte bkz. Ahmet O\u011fuz \u00c7inko ve Erkan \u00c7elik, \u00a7 58). Anayasa Mahkemesi \u00f6n\u00fcne gelen ba\u015fvurularda \u00e7at\u0131\u015fan haklar aras\u0131nda dengeleme yap\u0131labilmesi i\u00e7in gerekli olan \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 testin yukar\u0131da yer verildi\u011fi \u015fekliyle somut olayda uygulan\u0131p uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetler. Bu ba\u011flamda d\u00fczeltme ve cevap talebinin kabul edilebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle yap\u0131lmas\u0131 gereken, Anayasa’n\u0131n 32. maddesi ile zaruri k\u0131l\u0131nan ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 \u015fartlar\u0131ndan en az birinin somut olayda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesidir.<\/p>\n
56. Ba\u015fvuru konusu olayda, ba\u015fvurucunun sorumlu yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc oldu\u011fu ve Karadeniz b\u00f6lgesinde yay\u0131n yapan bir yerel gazetede bir k\u00f6\u015fe yazar\u0131 Ak Partinin Trabzon’da ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi il kongresi ile ilgili g\u00f6zlemlerini yazm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131nda esas itibar\u0131yla Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n kongrede yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma yorumlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte yazar ayn\u0131 zamanda Trabzon B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 O.F.G. hakk\u0131nda iki hususa de\u011finmektedir: \u0130lk olarak gazeteci, parti il ba\u015fkan\u0131n\u0131n, bir milletvekili ve b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediye ba\u015fkan\u0131 olan O.F.G. ile ili\u015fkisinin parti te\u015fkilat\u0131n\u0131n olu\u015fumunda etkili oldu\u011funa ili\u015fkin kanaatini payla\u015fm\u0131\u015f; bu \u015fekilde olu\u015fturulmu\u015f bir te\u015fkilat\u0131n kapsay\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir. \u0130kinci olarak m\u00fcze ve ye\u015fil alan olarak kalmas\u0131 hususunda mutabakat sa\u011flanm\u0131\u015f bir yap\u0131y\u0131 O.F.G.nin bir bakanla gizli i\u015f birli\u011fi yaparak ba\u015fka bir amaca tahsis etmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kamunun izin vermedi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yaz\u0131da, O.F.G.nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revle ba\u011flant\u0131l\u0131 ili\u015fkilerine dair hususlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ki\u015fili\u011fini veya \u00f6zel hayat\u0131n\u0131 hedef alan bir ifade ya da ele\u015ftiriye yer verilmedi\u011fi, ayr\u0131ca \u015fahs\u0131na y\u00f6nelik subjektif bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
57. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011finin d\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131 karar\u0131 ile itiraz\u0131n reddi karar\u0131n\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesinden H\u00e2kimlik taraf\u0131ndan ki\u015filerin haysiyet ve \u015fereflerine dokunulmas\u0131 veya kendileriyle ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 yay\u0131nlar yap\u0131lmas\u0131 \u015fartlar\u0131ndan en az birinin somut olayda bulundu\u011fu kanaatiyle karara var\u0131ld\u0131\u011f\u0131, O.F.G.nin g\u00f6rev ve yetkisini k\u00f6t\u00fcye kullanarak hukuka ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015fta bulundu\u011funa y\u00f6nelik iddiaya k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131nda bir dayanak g\u00f6sterilmedi\u011fi vurgulanarak genel ve soyut nitelikteki bu iddian\u0131n -talep edeni yolsuzlukla itham eden bu iddia her ne kadar su\u00e7 olu\u015fturmasa ve bas\u0131n h\u00fcrriyeti kapsam\u0131nda kalsa da- d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 gerekli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, b\u00f6ylece \u015feref ve itibara y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin d\u00fczeltme ve cevap metni yay\u0131mlatmay\u0131 gerektirecek a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu ortaya konularak \u00e7at\u0131\u015fan menfaatlerin dengelenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczeltme ve cevap talebinin kabul edilebilmesi i\u00e7in gerekli olan ilk ko\u015fulun H\u00e2kimlik taraf\u0131ndan ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7e ile ortaya konulamad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
58. \u0130kinci olarak yay\u0131mlanmas\u0131 kabul edilen metnin teknik olarak bir d\u00fczeltme ve cevaba tekab\u00fcl edip etmedi\u011finin belirlenmesi gerekir. D\u00fczeltme ve cevap metninin i\u00e7eri\u011finden, k\u00f6\u015fe yazar\u0131n\u0131n parti te\u015fkilat\u0131n\u0131n olu\u015fumunda m\u00fc\u015ftekinin rol\u00fcne ili\u015fkin kanaat a\u00e7\u0131klamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k m\u00fc\u015ftekinin k\u00f6\u015fe yazar\u0131n\u0131n mesleki yeterlili\u011finden ziyade \u015fahs\u0131n\u0131 hedef ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. O.F.G.nin yazar hakk\u0131nda h\u0131rs\u0131n\u0131n esiri oldu\u011funa, ihtiraslar\u0131n\u0131n akl\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ti\u011fine ve rahats\u0131z bir ruh h\u00e2line sahip oldu\u011funa ili\u015fkin de\u011ferlendirmeleri, k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na ili\u015fkin olmaktan \u00e7ok yazara y\u00f6nelik de\u011fer yarg\u0131lar\u0131 olma niteli\u011findedir. Yazara y\u00f6nelik “b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck, par\u00e7alay\u0131c\u0131l\u0131k, tefrika olu\u015fturmak, parti b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sald\u0131rmak” gibi ciddi ithamlar bar\u0131nd\u0131ran ifadelerle birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u015fahs\u0131na bir sald\u0131r\u0131 niteli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fen bu s\u00f6zlerle O.F.G.nin kendisine y\u00f6neltilen ele\u015ftirilere cevap vermenin \u00e7ok \u00f6tesine ge\u00e7ti\u011fi ortadad\u0131r. Bununla birlikte H\u00e2kimli\u011fin gerek\u00e7eli kararlar\u0131nda d\u00fczeltme ve cevap metninin teknik anlamda bir d\u00fczeltme ve cevaba kar\u015f\u0131l\u0131k gelip gelmedi\u011fi, yay\u0131n\u0131n hangi k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131n haberde yer alan iddialara kar\u015f\u0131 verilmi\u015f bir d\u00fczeltme ve cevap oldu\u011fu tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f, testin ikinci a\u015famas\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi nitelikte bir inceleme ortaya konulamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
59. Bir yay\u0131nda bulunacak yaz\u0131lar\u0131 se\u00e7me hakk\u0131 olan editoryal takdir yetkisinin kural olarak yay\u0131nc\u0131n\u0131n kendisinde oldu\u011funu belirtmek gerekir (Ahmet O\u011fuz \u00c7inko ve Erkan \u00c7elik, \u00a7 54). Bu ba\u011flamda devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 bireylere d\u00fczeltme ve cevap yolu ile bas\u0131na s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u015fekilde m\u00fcdahale hakk\u0131 tan\u0131mamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla tekrar etmek gerekirse d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 sadece istisnai durumlarda bireye tan\u0131nm\u0131\u015f olup kapsam\u0131 bireye ili\u015fkin haber ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
60. Anayasa Mahkemesinin de\u011ferlendirmesine g\u00f6re ba\u015fvurucu, haberde yer alan iddialar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan ilgisiz i\u00e7erikleri, ba\u015fka bir ifadeyle teknik anlamda d\u00fczeltme ve cevap niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayan unsurlar\u0131 yay\u0131mlamak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bas\u0131n ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne b\u00f6yle bir m\u00fcdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini kabul etmek m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131 O.F.G. ile ilgili a\u00e7\u0131klamalar\u0131n k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne tekab\u00fcl etmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fczeltme ve cevap metninin bariz bir \u015fekilde uzun olmas\u0131 nedeniyle bas\u0131n\u0131n editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sebeplerle gazeteci olan ba\u015fvurucunun ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
61. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 26. ve 28. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
62. Ba\u015fvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemi\u015f ve 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
63. Anayasa Mahkemesince yap\u0131lan inceleme sonucunda gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczeltme ve cevap talebinin Mahkemece kabul edilmesi nedeniyle ba\u015fvurucunun ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine karar verilmi\u015ftir. \u0130hlale yol a\u00e7an d\u00fczeltme ve cevap metninin gazetede yay\u0131mlanm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle ihlalin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmamaktad\u0131r. \u00d6te yandan yaln\u0131zca ihlalin tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucuya talebiyle ba\u011fl\u0131 olarak net 10.000 TL manevi tazminat \u00f6denmesine karar verilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. \u0130fade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Anayasa\u2019n\u0131n 26. ve 28. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Ba\u015fvurucuya net 10.000 TL manevi tazminat \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
D. 294,70 TL har\u00e7 ve 18.800 TL vek\u00e2let \u00fccretinden olu\u015fan toplam 19.094,70 TL yarg\u0131lama giderinin ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
E. \u00d6demelerin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
F. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 5\/9\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi Genel Kurulu 5\/9\/2024 tarihinde, Ayd\u0131n Gelleci (B. No: 2018\/18910) ba\u015fvurusunda Anayasa\u2019n\u0131n 26. ve 28. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Olaylar Ba\u015fvurucunun yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na istinaden belediye ba\u015fkan\u0131 (m\u00fc\u015fteki), ba\u015fvurucuya bir d\u00fczeltme ve cevap metni g\u00f6ndermi\u015f ancak ba\u015fvurucu s\u00f6z konusu metni hakaret i\u00e7erdi\u011fi gerek\u00e7esiyle yay\u0131mlamay\u0131 kabul etmemi\u015ftir. M\u00fc\u015fteki bu kez 1. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine (H\u00e2kimlik) ba\u015fvurarak d\u00fczeltme ve cevap metninin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f, H\u00e2kimlik m\u00fc\u015ftekinin d\u00fczeltme ve cevap metninin ilgili yay\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 sayfa ve s\u00fctunda, ayn\u0131 puntolarla yay\u0131mlanmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun an\u0131lan karara itiraz\u0131 \u00fczerine H\u00e2kimlik ba\u015fvurucunun itiraz\u0131n\u0131 reddederek dosyan\u0131n incelenmek \u00fczere 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine g\u00f6nderilmesine karar vermi\u015f; 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi ise itiraza konu kararda yanl\u0131\u015fl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 ve d\u00fczeltilecek herhangi bir eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131, karar\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucunun itiraz\u0131n\u0131 kesin olarak reddetmi\u015ftir. \u0130ddialar Ba\u015fvurucu, yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 gazetede yay\u0131mlanan k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fczeltme ve cevap talebinin mahkemece kabul edilmesi nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Anayasa Mahkemesi, ba\u015fvuruda \u00f6ncelikle Anayasa\u2019n\u0131n 26. ve 28. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile Anayasa\u2019n\u0131n 32. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan d\u00fczeltme ve cevap hakk\u0131 aras\u0131nda dengelemenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda temel ilkeleri ve inceleme y\u00f6ntemini belirlemi\u015ftir. Buna g\u00f6re d\u00fczeltme ve cevap yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2linde \u00e7at\u0131\u015fan haklar aras\u0131nda dengeleme yap\u0131labilmesi i\u00e7in …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-36378","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n