T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
E.M.\u0130. BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/3061)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 17\/12\/2024<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0G\u0130ZL\u0130L\u0130K TALEB\u0130 KABUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
G\u00fcls\u00fcm Gizem G\u00dcRSOY<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
E.M.\u0130.<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Atilla KART<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU <\/p>\n
1. Ba\u015fvuru; ba\u015fvurucunun vak\u0131f senedi tescilinin iptali talebiyle a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 22\/1\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 s\u00fcresinde beyanda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR <\/p>\n
5. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
6. Ba\u015fvurucunun kurucular\u0131ndan biri oldu\u011fu \u0130slam Tarih, Sanat ve K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma (\u0130SAR) Vakf\u0131 kurulu\u015f senedi 25\/6\/1990 tarihinde noter huzurunda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda \u0130stanbul 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17\/7\/1990 tarihli karar\u0131yla vakf\u0131n tesciline karar verilmi\u015ftir. Vak\u0131f senedinde yer alan ilgili maddeler \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
” Madde 5- Vakf\u0131n mal varl\u0131\u011f\u0131, kurucular\u0131n ortaya koydu\u011fu 40.000 USD (Amerikan Dolar\u0131) nakittir. <\/p>\n
…<\/p>\n
Madde 8 – Vakf\u0131n Organlar\u0131:<\/p>\n
a. M\u00fctevelli Heyeti<\/p>\n
b. Y\u00f6netim Kurulu<\/p>\n
c. Denetleme Kurulu’dur.<\/p>\n
Madde 9- Vak\u0131f M\u00fctevelli Heyeti a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 \u00fcyelerden olu\u015fur.<\/p>\n
A- Tabii \u00dcyeler:<\/p>\n
a. \u0130ki kurucu \u00fcye<\/p>\n
\u00a0…<\/p>\n
Madde 10- Vak\u0131f m\u00fctevelli heyeti, en ge\u00e7 \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir, tabii ba\u015fkan\u0131 olan kurucu \u00fcye H.A.n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplan\u0131r. E\u011fer tabii ba\u015fkan veya yetkili temsilcisi gelememi\u015f ise en ya\u015fl\u0131 \u00fcye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131l\u0131\u015f yap\u0131l\u0131r ve toplant\u0131 ba\u015fkanl\u0131k divan\u0131 te\u015fkil ettirilir. M\u00fctevelli heyeti tavsiye mahiyetinde y\u00f6netim kuruluna hedef ve program g\u00f6sterir. Vak\u0131f denetleme kurulu ve y\u00f6netim kurulu i\u00e7in iki\u015fer asil ve iki\u015fer yedek olmak \u00fczere d\u00f6rder \u00fcye se\u00e7er. Kararlar toplant\u0131ya i\u015ftirak eden \u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131n ekseriyetiyle al\u0131n\u0131r. M\u00fctevelli heyetinin toplant\u0131 tarihi y\u00f6netim kurulunca belirlenir. Y\u00f6netim kurulunun oybirli\u011fi ile alaca\u011f\u0131 karar \u00fczerine m\u00fctevelli heyeti ola\u011fan\u00fcst\u00fc toplant\u0131ya da \u00e7a\u011fr\u0131labilir. Toplant\u0131n\u0131n g\u00fcndemi y\u00f6netim kurulunca teklif edilip, m\u00fctevelli heyet taraf\u0131ndan tasdik edilir. <\/p>\n
Madde 11- Y\u00f6netim Kurulu;<\/p>\n
a) Kurucu tabii \u00fcye,<\/p>\n
b) \u0130slam Konferans\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Genel Sekreteri’nin tayin edece\u011fi bir ki\u015fi,<\/p>\n
c) \u0130stanbul, \u0130slam Tarih, Sanat ve K\u00fclt\u00fcr Ara\u015ft\u0131rma Merkezi’nin tayin edece\u011fi bir ki\u015fi,<\/p>\n
d) M\u00fctevelli heyetin kendi aras\u0131ndan se\u00e7ece\u011fi iki ki\u015fiden meydana gelir.<\/p>\n
Kurucu \u00fcye y\u00f6netim kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca y\u00f6netim kurulu kendi i\u00e7inden bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7er… Y\u00f6netim kurulunun g\u00f6rev s\u00fcresi \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r. Y\u00f6netim kuruluna ayn\u0131 ki\u015filer tekrar se\u00e7ilebilirler. Bo\u015falan \u00fcyeliklere belirtilen esaslar dahilinde yenisi atan\u0131r. Y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fi fahridir, \u00fccret \u00f6denmez…<\/p>\n
Madde 14- Vakf\u0131n kurucular\u0131;<\/p>\n
a- 1943 do\u011fumlu [\u0130. o\u011flu E.\u0130.] (ba\u015fvurucu)<\/p>\n
\u00a0b- 1941 do\u011fumlu [A. O\u011flu H.A.] d\u0131r.<\/p>\n
Vakf\u0131n kurucular\u0131n\u0131n bu senetteki hak ve selahiyetleri hayat boyu devam eder. \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak bu s\u0131fatlar\u0131ndan \u00e7ekilebilirler. \u00c7ekilmeleri halinde \u00f6nceden noter kanal\u0131 ile tayin ettikleri ki\u015filer kurucular\u0131n ayn\u0131 hak ve selahiyeti ile yerini doldurur.” <\/p>\n
7. \u0130SAR Vakf\u0131 29\/11\/2012 tarihli y\u00f6netim kurulu toplant\u0131s\u0131nda vak\u0131f senedinin 10. ve 11. maddelerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun ba\u015fkanl\u0131k etti\u011fi y\u00f6netim kurulunun ald\u0131\u011f\u0131 karar do\u011frultusunda Vakf\u0131n kurulu\u015f senedinin 10. ve 11. maddeleri 18\/12\/2012 tarihinde noter huzurunda tadil edilerek de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir. Maddelerin de\u011fi\u015fen h\u00e2linin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Madde 10- M\u00fctevelli heyeti, vakf\u0131n se\u00e7im ve tavsiye organ\u0131 olup, y\u00f6netim kurulunun daveti \u00fczerine en ge\u00e7 3 y\u0131lda bir ola\u011fan olarak toplan\u0131r. Ayr\u0131ca y\u00f6netim kurulunun oybirli\u011fi ile alaca\u011f\u0131 kararla her zaman ola\u011fan\u00fcst\u00fc toplan\u0131r. Toplant\u0131lar\u0131 y\u00f6netmek \u00fczere her toplant\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 ki\u015filik bir divan olu\u015fturulur. Kararlar\u0131n\u0131 toplant\u0131ya i\u015ftirak eden \u00fcyelerin ekseriyetiyle al\u0131r. Toplant\u0131 tarihi, yeri, saati, g\u00fcndemi, toplant\u0131 g\u00fcn\u00fcnden en az yedi g\u00fcn \u00f6nce imza kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 veya \u00fcyelerce ula\u015facak \u015fekilde telefon, e-mail, fax veya taahh\u00fctl\u00fc mektupla bildirilir. M\u00fctevelli heyet, y\u00f6netim kurulu ve denetim kurulu asil ve yedek \u00fcyelerini se\u00e7er.<\/p>\n
Madde 11- Y\u00f6netim kurulu, m\u00fctevelli heyet\u00e7e \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilecek bir ba\u015fkan, d\u00f6rt asil ve iki yedek \u00fcyeden olu\u015fur. \u00dcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun m\u00fctevelli heyet \u00fcyesi olmas\u0131 mecburidir. Ayn\u0131 ki\u015filer tekrar se\u00e7ilebilirler. Y\u00f6netim kurulu ilk toplant\u0131s\u0131nda bir ba\u015fkan, bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7erek g\u00f6rev taksimi yapar. Kurucu [E.\u0130.] (ba\u015fvurucu) hayat boyu y\u00f6netim kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Herhangi bir sebeple y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fi sona eren \u00fcyenin yerine, ayr\u0131lan \u00fcyenin s\u00fcresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak oy s\u0131ras\u0131na g\u00f6re yedek \u00fcyeler g\u00f6reve \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r. Y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fi fahridir.”<\/p>\n
8. \u0130SAR Vakf\u0131 19\/12\/2012 tarihinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davayla vak\u0131f senedinin tadil edilen k\u0131sm\u0131n\u0131n tescilini talep etmi\u015ftir. \u0130stanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi 19\/9\/2013 tarihinde davan\u0131n kabul\u00fcne karar vermi\u015f, an\u0131lan karar temyiz edilmeksizin 3\/1\/2014 tarihinde kesinle\u015fmi\u015ftir. Gerek\u00e7eli kararda bilirki\u015fi raporu ald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, raporda de\u011fi\u015fikli\u011fe ili\u015fkin y\u00f6netim kurulu karar\u0131n\u0131n vak\u0131f senedine uygun olarak tesis edildi\u011finin bildirildi\u011fi belirtilmi\u015ftir. Kararda; bilirki\u015fi raporu do\u011frultusunda 22\/11\/2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 112. ve 27\/9\/2008 tarihli ve 27010 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan Vak\u0131flar Y\u00f6netmeli\u011fi’nin (Vak\u0131flar Y\u00f6netmeli\u011fi) 14. maddesi uyar\u0131nca y\u00f6netim de\u011fi\u015fikli\u011fi i\u00e7in aranan hakl\u0131 sebep kavram\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin kabul edilebilece\u011fi, bu ba\u011flamda vak\u0131f de\u011fi\u015fikli\u011fi tasar\u0131s\u0131n\u0131n tesciline karar verilebilece\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
9. \u0130SAR Vakf\u0131 19\/12\/2014 tarihli toplant\u0131s\u0131nda Vak\u0131f senedinin baz\u0131 maddelerinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvuruya konu de\u011fi\u015ftirilen senet maddeleri \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Madde 11- Y\u00f6netim kurulu IRCICA’n\u0131n g\u00f6revlendirece\u011fi TC uyruklu bir \u00fcye ile m\u00fctevelli heyet\u00e7e \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilen 4 asil, 2 yedek \u00fcyeden olu\u015fur. Y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun m\u00fctevelli heyet \u00fcyesi olmas\u0131 zorunludur. Y\u00f6netim kurulu ilk toplant\u0131s\u0131nda ba\u015fkan, bir ba\u015fkan vekili ve bir de genel sekreter se\u00e7er, di\u011fer \u00fcyelerin g\u00f6rev taksimini yapar. Y\u00f6netim kurulu g\u00f6rev s\u00fcresi i\u00e7inde salt \u00e7o\u011funlu\u011fun karar\u0131yla g\u00f6rev da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na ili\u015fkin karar\u0131n\u0131 yenileyebilir. Y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda toplant\u0131 yapar, ba\u015fkan\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ba\u015fkan vekili toplant\u0131ya ba\u015fkanl\u0131k yapar. G\u00f6rev s\u00fcresi bitmeden herhangi bir sebeple y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fi sona eren \u00fcyenin yerine s\u0131ras\u0131na g\u00f6re yedek \u00fcye g\u00f6reve \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r. Y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fi fahridir. <\/p>\n
Madde 14- Vakf\u0131n kurucular\u0131<\/p>\n
a) 1943 do\u011fumlu [E. \u0130] (ba\u015fvurucu).<\/p>\n
\u00a0b)1941 do\u011fumlu H.A.d\u0131r. Vakf\u0131n kurucular\u0131n\u0131n bu senetteki kuruculuk unvan\u0131 ile m\u00fctevelli heyet \u00fcyelikleri hayat boyu devam eder.”<\/p>\n
10. An\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler 24\/12\/2014 tarihinde noter huzurunda tadil ettirilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, bu de\u011fi\u015fikliklerin yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle y\u00f6netim kurulu karar\u0131na muhalefet \u015ferhi koydu\u011funu 28\/12\/2014 tarihinde noter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00f6netim kuruluna tebli\u011f etmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu 19\/12\/2014 ve 9\/3\/2015 tarihlerinde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ve birle\u015ftirilen davalarda; 19\/12\/2014 tarihinde vak\u0131f senedinde yap\u0131lan tadil h\u00fck\u00fcmlerinin vak\u0131f resm\u00ee senedine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle vak\u0131f y\u00f6netim kurulu kararlar\u0131n\u0131n iptalini talep etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu; dava dilek\u00e7elerinde y\u00f6netim kurulunun vak\u0131f senedinde an\u0131lan de\u011fi\u015fikleri yapma yetkisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funu belirtmi\u015f; her iki davan\u0131n \u0130stanbul 24. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyas\u0131nda birle\u015ftirilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Daval\u0131lar, mahkeme dosyas\u0131na sundu\u011fu cevap dilek\u00e7esinde Vak\u0131f resm\u00ee senedinde de\u011fi\u015fiklik yapma yetkileri bulunmad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131n yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Daval\u0131lar 29\/11\/2012 tarihinde vak\u0131f senedinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle; “Y\u00f6netim kurulu, m\u00fctevelli heyet\u00e7e \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilecek bir ba\u015fkan, d\u00f6rt asil ve iki yedek \u00fcyeden olu\u015fur. Kurucu [E.\u0130.] (ba\u015fvurucu). hayat boyu y\u00f6netim kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131d\u0131r.” \u015feklindeki d\u00fczenlemenin ba\u015fvurucunun bundan sonra onursal ba\u015fkan oldu\u011fu anlam\u0131na geldi\u011finin a\u00e7\u0131k oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daval\u0131lara g\u00f6re aksinin kabul\u00fc h\u00e2linde hem ba\u015fvurucunun hem se\u00e7ilmi\u015f ba\u015fkan\u0131n ayn\u0131 anda y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Daval\u0131lar, vak\u0131f senedinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler ile ald\u0131klar\u0131 yetki do\u011frultusunda hareket ettiklerini, an\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerle vakf\u0131n daha etkin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu de\u011fi\u015fikliklerin vakf\u0131n kurulu\u015fundan bu g\u00fcne kadarki \u00e7al\u0131\u015fmalardan edinilen tecr\u00fcbenin vakf\u0131n daha etkili \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamak ama\u00e7l\u0131 oldu\u011funu belirterek davan\u0131n reddini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Yarg\u0131lamay\u0131 yapan \u0130stanbul 24. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyas\u0131 i\u00e7inde yer alan 11\/2\/2016 tarihli bilirki\u015fi raporunun ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“… Vak\u0131f senedi d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na uygun olarak yorumland\u0131\u011f\u0131nda iki farkl\u0131 yorum benimsenebilir. Bunlardan birincisi lafza uygun olarak iki ba\u015fkan\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Biri se\u00e7ilen \u00f6teki ise tabii ba\u015fkand\u0131r. Ancak bu durumda elbette y\u00f6netime ili\u015fkin pratik sorunlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u00d6teki yorum bi\u00e7imi ise bir ba\u015fkan\u0131n se\u00e7ilece\u011fi ancak [\u0130.]’nin (ba\u015fvurucu) da tabii bir \u00fcye olarak devam edece\u011fidir. Bu son durumda tabii bir \u00fcye oldu\u011fu i\u00e7in \u00fcye olman\u0131n verdi\u011fi b\u00fct\u00fcn yetkilere sahip olacakt\u0131r. \u00d6te yandan ikinci yorum vakf\u0131n i\u015fleyi\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha pratik olabilir… [\u0130.]’nin (ba\u015fvurucu) onursal \u00fcye stat\u00fcs\u00fcne getirildi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yorum ise bizce kabul g\u00f6rmeyecek bir yorumdur. Di\u011fer taraftan bir ba\u015fkan\u0131n se\u00e7ilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir irade de metinde yans\u0131mas\u0131n\u0131 bulmu\u015ftur. Bu se\u00e7im iradesi de yok say\u0131lmaz….Bu gibi durumlarda iki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u011fda\u015ft\u0131ran objektif ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ve kanuna uygun yorum en isabetli yorum olarak kabul edilebilir… Ortaya \u00e7\u0131kan bu karma\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n giderilmesi i\u00e7in Medeni Kanun’un 112. maddesinde bir de\u011fi\u015fiklik yoluna gidilmesi isabetli olacakt\u0131r…”<\/p>\n
14. Yarg\u0131lamay\u0131 yapan \u0130stanbul 24. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyas\u0131 i\u00e7erisinde yer alan 20\/2\/2017 tarihli bilirki\u015fi raporunun ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“… Uyu\u015fmazl\u0131\u011fa ili\u015fkin de\u011ferlendirmede bulunurken ilk hareket noktas\u0131 Vakf\u0131n kurucusu vakfedenin iradesinin \u00f6nemi olacakt\u0131r… Vakf\u0131n senedi yorumlan\u0131rken kurucu iradenin ve vak\u0131f senedinin tamam\u0131n\u0131n g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131 zorunlu olup, de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131nda mevcut senet h\u00fckm\u00fc yorumlan\u0131rken sadece davan\u0131n de\u011fil di\u011fer kurucunun da iradesinin g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131 gerekti\u011fi \u015f\u00fcpheden uzakt\u0131r…. Yeni senet metninde [E.\u0130.] (ba\u015fvurucu) hayat\u0131 boyunca vakf\u0131n y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu’ h\u00fckm\u00fc yer almakta olup, dava konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bu h\u00fckm\u00fcn yorumu ve y\u00f6netim kurulunun kendi aras\u0131ndan ba\u015fkan se\u00e7ece\u011fi \u015feklindeki de\u011fi\u015fiklikle nas\u0131l ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 sorunu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
…senette yer alan davac\u0131n\u0131n tabii ba\u015fkan oldu\u011funa ili\u015fkin ifadeden s\u00f6z konusu \u015fahs\u0131n onursal ba\u015fkan oldu\u011fu kanaatine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmakla birlikte, davac\u0131n\u0131n vak\u0131f kurucusu oldu\u011fu, vak\u0131f senedinin 14. maddesinde ‘vak\u0131f kurucular\u0131n\u0131n bu senetteki hak ve salahiyetleri hayat boyu devam eder. \u0130ste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak bu s\u0131fatlar\u0131ndan \u00e7ekilebilirler. \u00c7ekilmeleri halinde \u00f6nceden noter kanal\u0131 ile tayin ettikleri ki\u015filer kurucular\u0131 an\u0131 hak ve salahiyeti ile yerini doldurur’ h\u00fckm\u00fcn\u00fcn yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda, senet metninin y\u00f6netim kuruluna ili\u015fkin 11. madde h\u00fckm\u00fc de\u011fi\u015fse bile 14. madde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011fundan ve kurucu iradeye sayg\u0131 gere\u011fi davac\u0131n\u0131n y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fine ili\u015fkin haklar\u0131n devam etmesi gerekti\u011fi kanaatlerine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin kendi aras\u0131ndan ba\u015fkan, ba\u015fkan vekili ve genel sekreter se\u00e7ece\u011fi bu nedenle [E.\u0130.]’nin (ba\u015fvurucu) tabii ba\u015fkan oldu\u011fu \u015feklindeki h\u00fckm\u00fcn onursal ba\u015fkan olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi, ancak senedin 14. maddesinin senedin de\u011fi\u015fiklik gerek\u00e7esi ile birlikte yorumland\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131 kurucu \u00fcyenin y\u00f6netim kurulu \u00fcyesi oldu\u011fu ve y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerine ili\u015fkin haklardan yararlanaca\u011f\u0131… sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r”. <\/p>\n
15. Yarg\u0131lamay\u0131 yapan \u0130stanbul 24. Asliye Hukuk Mahkemesi 30\/5\/2017 tarihinde davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir. Gerek\u00e7eli karar\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“her iki bilirki\u015fi raporunda da toplant\u0131lar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmay\u0131p al\u0131nan kararlar\u0131n m\u00fctevelliyetini g\u00fc\u00e7lendirici, makul ve kurucu zihniyete ayk\u0131r\u0131 olmayan kararlar oldu\u011fu, tespiti yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, \u00f6te yandan davac\u0131n\u0131n vakf\u0131n tek kurucusu olmay\u0131p di\u011fer kurucu[H.A.n\u0131n] dosya i\u00e7erisinde yer alan 22 Aral\u0131k 2015 tarihli mektubunda ‘…konuya a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmek amac\u0131yla belirtmek isterim ki biz o zamanki iki kurucu bu vak\u0131fla ilgili olarak onun kurulu\u015f an\u0131ndaki kendi g\u00f6revlerimiz dolay\u0131s\u0131 ile yerine getirmi\u015f oldu\u011fumuz i\u015flevin d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir \u015fahsi ya da ba\u015fka hak veya ayr\u0131cal\u0131\u011fa veya vak\u0131f b\u00fcnyesindeki hi\u00e7bir stat\u00fcye sahip de\u011filiz’ \u015feklindeki ifadelerinden vakf\u0131n kurulu\u015f an\u0131nda g\u00fcn\u00fcn ge\u00e7erli mevzuat\u0131 gere\u011fi vakf\u0131n kurulabilmesi i\u00e7in davac\u0131 ve dava d\u0131\u015f\u0131 [H.A.n\u0131n] ki\u015fisel hak ve vas\u0131flar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak vakf\u0131n kurucusu stat\u00fcs\u00fcnde yer ald\u0131klar\u0131, bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda davac\u0131 kurucuya \u00f6m\u00fcr boyu vak\u0131f ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revi veren maddenin de\u011fi\u015ftirilmesinde kurucu iradenin g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fi iddias\u0131n\u0131n dinlenilmeyece\u011fi anla\u015f\u0131lmakla… davan\u0131n reddine karar verilmi\u015ftir.”<\/p>\n
16. An\u0131lan karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 \u00fczerine \u0130stanbul B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi 4\/10\/2018 tarihli karar\u0131yla istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine karar vermi\u015ftir. Karar\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“… Dava tarihinden \u00f6nce yap\u0131lan ve 3\/1\/2014 tarihinde kesinle\u015fen dava konusu vakfa ait vak\u0131f senedinin 11. maddesindeki de\u011fi\u015fikli\u011fin kurucu iradeye, vak\u0131f senedindeki d\u00fczenlemelerin b\u00fct\u00fcn\u00fcne, \u00f6zellikle y\u00f6netmeli\u011fin 14. maddesindeki d\u00fczenlemeye ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, demokratik kat\u0131l\u0131m ve se\u00e7im usul\u00fcn\u00fcn benimsenmesinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan yerinde oldu\u011fu, 14. maddeye g\u00f6re davac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir kurucu \u00fcye daha bulundu\u011fu, tabii ba\u015fkanl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131n vak\u0131f senedinin ilk halindeki 11. madde bak\u0131m\u0131ndan her ikisine de ait olaca\u011f\u0131, y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131n\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca bir tabii ba\u015fkan\u0131n bulunmas\u0131n\u0131n vakf\u0131n y\u00f6netiminde demokratik kurallara ayk\u0131r\u0131 olarak s\u0131k\u0131nt\u0131lar ve zorluklar do\u011furaca\u011f\u0131,3\/1\/2014 tarihinde kesinle\u015fen vak\u0131f senedindeki 11. madde de\u011fi\u015fikli\u011finin bu sak\u0131ncalar\u0131 ortadan kald\u0131rarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir y\u00f6netimi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131, kald\u0131 ki vak\u0131f senedinin 14. maddesinin son f\u0131kras\u0131na g\u00f6re kurucular\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn dahi haklar\u0131n\u0131 tam olarak sona erdiren bir durum olmad\u0131\u011f\u0131, bu d\u00fczenlemeye g\u00f6re kurucular\u0131n istedi\u011fi zaman \u00e7ekilerek haklar\u0131n\u0131 se\u00e7ecekleri herhangi bir ki\u015fiye devredebilecekleri ve devrettikleri ki\u015finin de ayn\u0131 \u015fartlar ve haklar dahilinde bu s\u0131fatlar\u0131n\u0131 devam ettirecekleri, tabii ba\u015fkanl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131n onursal ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ifade etti\u011fi, de\u011fi\u015fiklikten \u00f6nceki 14.maddede vakf\u0131n kurucular\u0131n\u0131n bu senetteki hak ve selahiyetlerinin hayat boyu devam edece\u011fi d\u00fczenlemesinin m\u00fctevelli heyet \u00fcyeli\u011fini ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131, vak\u0131f senedinde iki ba\u015fkanl\u0131 bir y\u00f6netim modeli tasarlanmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir”.<\/p>\n
17. B\u00f6lge Adliye Mahkemesi karar\u0131 temyiz edilmi\u015ftir. Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi 11\/6\/2019 tarihinde karar\u0131 onam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131tay karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…Taraflar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 ‘Y\u00f6netim Kurulu’ ba\u015fl\u0131kl\u0131 11.madde metninden kaynaklanmaktad\u0131r. Davac\u0131 [E.M.\u0130.]’nun vakf\u0131n y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu tarihlerde vakf\u0131n yetkili karar organ\u0131 olan m\u00fctevelli heyetince al\u0131nan karar gere\u011fi senet metninde de\u011fi\u015fikli\u011fe gidilmi\u015ftir. Vak\u0131f senedinin de\u011fi\u015fiklikten \u00f6nceki 11.maddesi aynen; ‘Y\u00f6netim Kurulu’;<\/p>\n
a) Kurucu tabii \u00fcye,<\/p>\n
\u00a0b) \u0130slam Konferans\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Genel Sekreteri’nin tayin edece\u011fi bir ki\u015fi,<\/p>\n
\u00a0c) \u0130stanbul, \u0130slam Tarih, Sanat ve K\u00fclt\u00fcr Ara\u015ft\u0131rma Merkezi’nin tayin edece\u011fi bir ki\u015fi,<\/p>\n
\u00a0d) M\u00fctevelli heyetin kendi aras\u0131ndan se\u00e7ece\u011fi iki ki\u015fiden meydana gelir.<\/p>\n
\u00a0Kurucu \u00fcye Y\u00f6netim Kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca Y\u00f6netim Kurulu kendi i\u00e7inden bir Ba\u015fkan Vekili ve bir Genel Sekreter se\u00e7er…’ <\/p>\n
\u015feklinde iken yap\u0131lan de\u011fi\u015flik ve mahkemenin tescil karar\u0131ndan sonra; ‘Y\u00f6netim Kurulu,<\/p>\n
M\u00fctevelli Heyet\u00e7e \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131\u011f\u0131na se\u00e7ilecek bir ba\u015fkan, d\u00f6rt asil ve iki yedek \u00fcyeden olu\u015fur.<\/p>\n
\u00dcyelerinin \u00e7o\u011funlu\u011funun M\u00fctevelli Heyet \u00fcyesi olmas\u0131 mecburidir. Ayn\u0131 ki\u015filer tekrar<\/p>\n
se\u00e7ilebilirler.<\/p>\n
Y\u00f6netim Kurulu ilk toplant\u0131s\u0131nda bir ba\u015fkan, bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7erek g\u00f6rev taksimi yapar. Kurucu [E.\u0130.] (ba\u015fvurucu) hayat boyu Y\u00f6netim Kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131d\u0131r…’ y\u00f6n\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015ftir. De\u011fi\u015fiklikten \u00f6nceki madde metninde kurucu \u00fcyenin y\u00f6netim kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu, ayr\u0131ca y\u00f6netim kurulunun kendi i\u00e7inden bir Ba\u015fkan Vekili ve bir Genel Sekreter se\u00e7ece\u011fi d\u00fczenlemesi mevcut iken, de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131 maddenin ikinci bendine g\u00f6re m\u00fctevelli heyet\u00e7e se\u00e7ilen y\u00f6netim kurulunun ilk toplant\u0131s\u0131nda bir ba\u015fkan, bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7erek g\u00f6rev taksimi yapaca\u011f\u0131, kurucu [E.\u0130.]’nin (ba\u015fvurucu) hayat boyu Y\u00f6netim Kurulu’nun tabii ba\u015fkan\u0131 olaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. De\u011fi\u015fiklik \u00f6ncesi ve sonras\u0131 madde metinleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, de\u011fi\u015fiklik ile ilk defa y\u00f6netim kurulunun kendi aras\u0131ndan bir ba\u015fkan se\u00e7mesi d\u00fczenlemesinin getirildi\u011fi, dolay\u0131s\u0131 ile m\u00fctevelli heyetinin iradesinin y\u00f6netim kuruluna se\u00e7ilenlerin kendi aralar\u0131ndan bir ba\u015fkan se\u00e7mesi y\u00f6n\u00fcnde tezah\u00fcr etti\u011fi, davac\u0131n\u0131n da de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lan tarih itibari ile vakf\u0131n y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu, bu d\u00fczenlemeye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 gibi de\u011fi\u015fikli\u011fin tescili i\u00e7inde verilen vekaletname ile tescil davas\u0131 a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131 ile y\u00f6netim kurulunun kendi aras\u0131ndan bir ba\u015fkan se\u00e7mesi y\u00f6n\u00fcndeki de\u011fi\u015fiklik iradesine \u00fcst\u00fcnl\u00fck tan\u0131mak gerekti\u011fi dikkate al\u0131narak, B\u00f6lge Adliye Mahkemesi karar\u0131n\u0131n onanmas\u0131na…”<\/p>\n
18. Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesi 30\/10\/2019 tarihinde karar d\u00fczeltme isteminin reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
19. Nihai karar ba\u015fvurucuya 25\/12\/2019 tarihinde tebli\u011f edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu 22\/1\/2020 tarihinde s\u00fcresinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
20. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Vak\u0131flar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn “Tan\u0131m\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 101. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Vak\u0131flar, ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerin yeterli mal ve haklar\u0131 belirli ve s\u00fcrekli bir amaca \u00f6zg\u00fclemeleriyle olu\u015fan t\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahip mal topluluklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bir malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc veya ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ya da ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi anla\u015f\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc geliri veya ekonomik de\u011feri olan haklar vakfedilebilir.”<\/p>\n
21. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Kurulu\u015f \u015fekli” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 102. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Vak\u0131f kurma iradesi, resm\u00ee senetle veya \u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 tasarrufla a\u00e7\u0131klan\u0131r. Vak\u0131f, yerle\u015fim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil ile t\u00fczel ki\u015filik kazan\u0131r…”<\/p>\n
22. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Tescil ve ilan” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 104. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tesciline karar verilen vak\u0131f, vakf\u0131n yerle\u015fim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescil edilir; ayr\u0131ca Vak\u0131flar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde tutulan merkez\u00ee sicile kaydolunur…”<\/p>\n
23. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Mal ve haklar\u0131n kazan\u0131lmas\u0131 ve sorumluluk” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 105. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“\u00d6zg\u00fclenen mallar\u0131n m\u00fclkiyeti ile haklar, t\u00fczel ki\u015fili\u011fin kazan\u0131lmas\u0131yla vakfa ge\u00e7er…”<\/p>\n
24. 20\/2\/2008 tarihli ve 5737 say\u0131l\u0131 Vak\u0131flar Kanunu’nun 3. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Bu Kanunun uygulanmas\u0131nda;<\/p>\n
Vak\u0131flar: Mazbut, m\u00fclhak, cemaat ve esnaf vak\u0131flar\u0131 ile yeni vak\u0131flar\u0131,<\/p>\n
Vakfiye: Mazbut, m\u00fclhak ve cemaat vak\u0131flar\u0131n\u0131n malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131, vak\u0131f \u015fartlar\u0131n\u0131 ve vakfedenin isteklerini i\u00e7eren belgeleri,<\/p>\n
…<\/p>\n
Vak\u0131f senedi: M\u00fclga 743 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Kanunu Medenisi ile 22\/11\/2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Meden\u00ee Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re kurulan vak\u0131flar\u0131n, malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve vak\u0131f \u015fartlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren belgeyi,<\/p>\n
…<\/p>\n
ifade eder.”<\/p>\n
25. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “B.Vak\u0131f senedi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 “I.\u0130\u00e7eri\u011fi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 106. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Vak\u0131f senedinde vakf\u0131n ad\u0131, amac\u0131, bu amaca \u00f6zg\u00fclenen mal ve haklar, vakf\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme ve y\u00f6netim \u015fekli ile yerle\u015fim yeri g\u00f6sterilir.”<\/p>\n
26. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “D. Vakf\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fc” ba\u015fl\u0131kl\u0131 109. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Vakf\u0131n bir y\u00f6netim organ\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 zorunludur. Vakfeden, vak\u0131f senedinde gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ba\u015fka organlar\u0131 da g\u00f6sterebilir.”<\/p>\n
27. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Y\u00f6netimin de\u011fi\u015ftirilmesi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 112. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Hakl\u0131 sebepler varsa mahkeme, vakf\u0131n y\u00f6netim organ\u0131 veya denetim makam\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine di\u011ferinin yaz\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra vakf\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc, y\u00f6netimini ve i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n
Mahkeme, denetim makam\u0131n\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine, duru\u015fma yaparak y\u00f6neticileri g\u00f6revden alabilir ve vak\u0131f senedinde ba\u015fka bir h\u00fck\u00fcm yoksa yenisini se\u00e7ebilir.”<\/p>\n
28. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Amac\u0131n ve mallar\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 113. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Durum ve ko\u015fullardaki de\u011fi\u015fmeler y\u00fcz\u00fcnden vak\u0131f senedinde yaz\u0131l\u0131 amaca ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmas\u0131 vakfedenin arzusuna a\u00e7\u0131k\u00e7a uymayacak h\u00e2le gelmi\u015f ise mahkeme, vakf\u0131n y\u00f6netim organ\u0131 veya denetim makam\u0131n\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine di\u011ferinin yaz\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra vakf\u0131n amac\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n
Amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fc\u00e7le\u015ftiren veya engelleyen ko\u015fullar\u0131n ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131nda veya de\u011fi\u015ftirilmesinde de ayn\u0131 h\u00fck\u00fcm uygulan\u0131r.<\/p>\n
Amaca \u00f6zg\u00fclenen mal ve haklar\u0131n daha yararl\u0131 olanlar\u0131 ile de\u011fi\u015ftirilmesini veya paraya \u00e7evrilmesini hakl\u0131 k\u0131lan sebepler varsa mahkeme, vakf\u0131n y\u00f6netim organ\u0131 veya denetim makam\u0131n\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine di\u011ferinin yaz\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra gerekli de\u011fi\u015fikli\u011fe izin verebilir.”<\/p>\n
29. 27\/9\/2008 tarihli ve 27010 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan Vak\u0131flar Y\u00f6netmeli\u011fi’nin “\u0130dare \u015feklinin de\u011fi\u015ftirilmesi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 14. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Hakl\u0131 sebepler varsa mahkeme, vakf\u0131n y\u00f6netim organ\u0131 veya Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn istemi \u00fczerine di\u011ferinin yaz\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ald\u0131ktan sonra vakf\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fc, y\u00f6netimini ve i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirebilir.”<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131<\/p>\n
30. Yarg\u0131tay 8. Hukuk Dairesinin 21\/9\/2017 tarihli ve E.2014\/14394, K.2017\/11296 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…Dava, H. Vakf\u0131’n\u0131n kurulu\u015f senedinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011fin tescili istemine ili\u015fkin olup, davaya konu edilen de\u011fi\u015fiklikler vakf\u0131n y\u00f6netim bi\u00e7iminin de\u011fi\u015ftirilmesi niteli\u011findedir. \u00d6ncelikle belirtmek gerekir ki, vak\u0131f hukukunda esas olan vakf\u0131n kurulu\u015f senedine yans\u0131yan kurucu iradenin -yasalar\u0131n buyurucu h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla- oldu\u011fu gibi korunmas\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesidir. 4721say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanununun 112. maddesi uyar\u0131nca bir vakf\u0131n y\u00f6netim bi\u00e7iminin de\u011fi\u015ftirilmesi(\u00f6rg\u00fct\u00fcnde, y\u00f6netiminde ve i\u015fleyi\u015finde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilmesi) i\u00e7in, vakf\u0131n ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi ve faaliyetlerini devam ettirebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fiklik konusunda hakl\u0131 nedenlerin bulunmas\u0131 gerekir. Ancak bu \u015fart\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda vak\u0131f y\u00f6netim organ\u0131n\u0131n veya denetim makam\u0131n\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine mahkemece di\u011ferinin yaz\u0131l\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de al\u0131nd\u0131ktan sonra vakf\u0131n y\u00f6netim bi\u00e7imi de\u011fi\u015ftirilebilir.”<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
31. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM); Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin 11. maddesinin vak\u0131f kurma hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7erdi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015ftir. A\u0130HM, bir vakf\u0131n kurulmas\u0131 durumunda, vatanda\u015flar i\u00e7in kamu menfaati alan\u0131nda m\u00fc\u015ftereken hareket etmek amac\u0131yla vakf\u0131n hizmetine ayr\u0131lm\u0131\u015f bir m\u00fclkle donat\u0131lm\u0131\u015f t\u00fczel bir ki\u015filik olu\u015fturma imk\u00e2n\u0131n\u0131n, \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli y\u00f6nlerinden birini te\u015fkil etti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Bilim Ara\u015ft\u0131rma Vakf\u0131 ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, B. No: 13848\/10, 9\/2\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
32. Anayasa Mahkemesinin 17\/12\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
33. Ba\u015fvurucu; kurucusu oldu\u011fu vakf\u0131n senedinde “\u00f6m\u00fcr boyu y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131” olaca\u011f\u0131na dair h\u00fckm\u00fcn, kurucu iradeye ayk\u0131r\u0131 olarak vak\u0131f y\u00f6netimi taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirildi\u011fini, bu hususun mahkemelerce g\u00f6zard\u0131 edildi\u011fini belirterek adil yarg\u0131lanma, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131, m\u00fclkiyet haklar\u0131 ile \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
34. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, ba\u015fvurucunun ihlal iddialar\u0131 konusunda inceleme yap\u0131l\u0131rken Anayasa ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri, Anayasa Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131 ve somut olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
35. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 bireysel ba\u015fvuru formunda ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc hususlar\u0131 tekrarlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
36. Anayasa\u2019n\u0131n \u201cDernek kurma h\u00fcrriyeti\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 33. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes, \u00f6nceden izin almaks\u0131z\u0131n dernek kurma ve bunlara \u00fcye olma ya da \u00fcyelikten \u00e7\u0131kma h\u00fcrriyetine sahiptir.<\/p>\n
Hi\u00e7 kimse bir derne\u011fe \u00fcye olmaya ve dernekte \u00fcye kalmaya zorlanamaz.<\/p>\n
Dernek kurma h\u00fcrriyetinin kullan\u0131lmas\u0131nda uygulanacak \u015fekil, \u015fart ve usuller kanunda g\u00f6sterilir.<\/p>\n
…<\/p>\n
Bu madde h\u00fck\u00fcmleri vak\u0131flarla ilgili olarak da uygulan\u0131r.”<\/p>\n
37. Anayasa’n\u0131n 33. maddesinde herkesin bir derne\u011fe \u00fcye olma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan madde h\u00fck\u00fcmlerinin vak\u0131flarla ilgili olarak da uygulanaca\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun kurucusu oldu\u011fu vakf\u0131n senedinde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131larak y\u00f6netim kurulu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na son verilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla eldeki ba\u015fvurunun \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden <\/p>\n
38. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan ba\u015fvurunun kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
a. Genel \u0130lkeler<\/p>\n
39. \u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylerin kendi menfaatlerini korumak i\u00e7in kendilerini temsil eden kolektif bir olu\u015fum i\u00e7inde bir araya gelme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifade etmektedir. \u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylere topluluk h\u00e2linde siyasal, k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve ekonomik ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme imk\u00e2n\u0131 sa\u011flar. \u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temeli, hi\u00e7 ku\u015fkusuz ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnceyi korkmadan, engellenmeden a\u00e7\u0131klama ve yayma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6rg\u00fctlenme, ki\u015fi topluluklar\u0131 olu\u015fturma hakk\u0131n\u0131 da kapsamaktad\u0131r (dernek hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bkz. Hint Aseel Hayvanlar\u0131 Koruma ve Geli\u015ftirme Derne\u011fi ve Hikmet Ne\u011fu\u00e7, B. No: 2014\/4711, 22\/2\/2017, \u00a7 41). Demokrasilerde vatanda\u015flar\u0131n bir araya gelerek ortak ama\u00e7lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi \u00f6rg\u00fctlerin varl\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir toplumun \u00f6nemli bir bile\u015fenidir. Demokrasilerde b\u00f6yle bir \u00f6rg\u00fct, devlet taraf\u0131ndan sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi ve korunmas\u0131 gereken temel haklara sahiptir (Ahmet Parmaks\u0131z, [GK], B. No: 2017\/29263, 22\/5\/2019, \u00a7 72; sendika hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bkz. Tayfun Cengiz, B. No: 2013\/8463, 18\/9\/2014 \u00a7 31).<\/p>\n
40. Anayasa’n\u0131n 33. maddesinde d\u00fczenlenen \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda devlete birtak\u0131m pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fcklemektedir. Devlete y\u00fcklenen pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler, bu haklara ili\u015fkin davalarda kamusal makamlarca verilecek kararlar\u0131n etkinli\u011fi ve yeterlili\u011fi ile yak\u0131ndan alakal\u0131d\u0131r (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. M.M.E. ve T.E., B. No: 2013\/2910, 5\/11\/2015, \u00a7 125; \u0130lknur K\u0131z\u0131ltoprak, B. No: 2015\/11579, 18\/4\/2019, \u00a7 76). \u00d6te yandan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer taraf\u0131ndan \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale edilmesi durumunda m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 itirazlar\u0131n \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilece\u011fi ve m\u00fcdahalenin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ek ve etkili koruma temin edecek hukuksal mekanizmalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, savunma ve iddialar\u0131n\u0131 yetkili makamlar \u00f6n\u00fcnde ortaya koyabilme olana\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, gerekiyorsa tazminat ve benzeri giderimler i\u00e7in dava a\u00e7ma imk\u00e2n\u0131n\u0131n getirilmesi devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerindendir ( farkl\u0131 haklar ba\u011flam\u0131nda benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Muharrem \u00c7imen, [GK], B. No: 2016\/5002, 23\/3\/2023, \u00a7\u00a7 39, 40; Bar\u0131\u015f Ad\u0131g\u00fczel, B. No: 2016\/15802, 8\/9\/2021, \u00a730; An\u0131l P\u0131nar ve \u00d6mer Bilge, B. No: 2014\/15627, 5\/10\/2017,\u00a7 37;Bekir Yaz\u0131c\u0131 [GK], B. No: 2013\/3044, 17\/12\/2015, \u00a7 71; Kemal K\u0131l\u0131\u00e7 [GK], B. No: 2019\/16400, 28\/7\/2022, \u00a7 59). Devletin s\u00f6z konusu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirip getirmedi\u011finin denetimi ise y\u00fcr\u00fct\u00fclen s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
41. Yarg\u0131 mercilerinin olay\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha avantajl\u0131 konumda bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Anayasa Mahkemesinin rol\u00fc ise bu kurallar\u0131n yorumunun Anayasa\u2019ya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemekle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. \u00d6nemle de\u011finmek gerekir ki uyu\u015fmazl\u0131k ne kadar Anayasa\u2019da yer alan temel hak ve h\u00fcrriyetleri ilgilendirirse Anayasa Mahkemesinin bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda bu hak veya h\u00fcrriyete ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fctlerini ve g\u00fcvencelerini denetleme yetkisi o kadar artar. Anayasa Mahkemesinin temel g\u00f6revi, Anayasa\u2019da yer alan h\u00fck\u00fcmlerin yeknesak ve do\u011fru bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi, yarg\u0131 mercileri taraf\u0131ndan izlenen usul\u00fc denetlemek ve \u00f6zellikle mahkemelerin Anayasa\u2019n\u0131n 33. maddesindeki g\u00fcvenceleri g\u00f6zetip g\u00f6zetmedi\u011fini belirlemekle yetinmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla yap\u0131lan incelemede, onlar\u0131n yeri al\u0131nmamakta; kamusal makamlar\u0131n s\u00fcre\u00e7 i\u00e7indeki tutumlar\u0131 \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ba\u011flam\u0131ndaki usule ili\u015fkin g\u00fcvenceler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirilmektedir (sendika hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. T\u00fcrkiye G\u0131da ve \u015eeker Sanayi \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131, B. No: 2016\/13328, 19\/11\/2020, \u00a7 40; T\u00fcrkiye Petrol, Kimya ve Lastik Sanayi \u0130\u015f\u00e7ileri Sendikas\u0131, B. No: 2016\/13531, 15\/12\/2020, \u00a7 40; Ahmet Sefa Topuz ve di\u011ferleri, B. No: 2016\/16056, 21\/4\/2021, \u00a7 57; Muharrem \u00c7imen, \u00a7 42).<\/p>\n
42. Bununla birlikte \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirildi\u011finden s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in her iki taraf\u0131n menfaatlerinin de m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca dengelenmesi ve taraflardan biri aleyhine \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bir sonuca yol a\u00e7\u0131lmamas\u0131 gerekir. Menfaatler dengesinin kurulmas\u0131nda taraflardan biri aleyhine bireysel olarak a\u015f\u0131r\u0131 ve ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir k\u00fclfetin y\u00fcklenmesi, pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ihlali sonucunu do\u011furabilir. Olay\u0131n b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar\u0131 ve taraflara tan\u0131nan t\u00fcm imk\u00e2nlar ile taraflar\u0131n tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak menfaatlerin adil bir \u015fekilde dengelenip dengelenmedi\u011fi de\u011ferlendirilmelidir (Faik Tari ve Sultan Tari, B. No: 2014\/12321, 20\/7\/2017, \u00a7 52; Kemal K\u0131l\u0131\u00e7, \u00a7 61). Bu noktada Anayasa Mahkemesinin yapaca\u011f\u0131 inceleme, ba\u015fvurucunun vak\u0131f senedinin tescilinin iptali talebiyle a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davalarda devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi \u015fekilde yarg\u0131sal bir de\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6zellikle yarg\u0131 mercilerinin kararlar\u0131n\u0131n konuyla ilgili ve yeterli gerek\u00e7e i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fine ili\u015fkindir.<\/p>\n
b. \u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
43. Eldeki ba\u015fvuruda ba\u015fvurucu, vak\u0131f senedinin kurucu iradeye ayk\u0131r\u0131 olarak de\u011fi\u015ftirilerek y\u00f6netim kurulu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na haks\u0131z bir bi\u00e7imde son verildi\u011finden yak\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Vak\u0131f y\u00f6netimi ise 2012 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle ba\u015fkan se\u00e7imi yetkisinin kendilerine verildi\u011fini, iki ba\u015fkanl\u0131 bir y\u00f6netim olamayaca\u011f\u0131ndan ba\u015fvurucunun onursal ba\u015fkan h\u00e2line geldi\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
44. Vak\u0131flar, ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015filerin yeterli mal ve haklar\u0131n\u0131 belirli ve s\u00fcrekli bir amaca \u00f6zg\u00fclemeleriyle olu\u015fan t\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahip \u00f6rg\u00fctlerdir. Vak\u0131flar\u0131n amac\u0131 ve \u00f6rg\u00fct yap\u0131s\u0131 vakfedenin iste\u011fine g\u00f6re \u015fekillenir. Bu ama\u00e7 ve \u00f6rg\u00fct yap\u0131s\u0131 vak\u0131f senedinde belirlenir ve kural olarak vak\u0131f kurulduktan sonra vak\u0131f senedinde de\u011fi\u015fikli\u011fe gidilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc vakf\u0131n amac\u0131 do\u011frultusunda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi ve vak\u0131f \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn de bu amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye y\u00f6nelik faaliyette bulunmas\u0131 esast\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla vak\u0131f senedinde kurulu\u015f senedine yans\u0131yan kurucu irade hilaf\u0131na de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
45. Vak\u0131f senedinde ne \u015fekilde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilece\u011fi ise 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un ilgili maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015ftir (bkz. \u00a7 27-28).Buna g\u00f6re4721say\u0131l\u0131 Kanun’un 112. maddesi uyar\u0131nca bir vakf\u0131ny\u00f6netim bi\u00e7iminin de\u011fi\u015ftirilmesi (\u00f6rg\u00fct\u00fcnde,y\u00f6netiminde ve i\u015fleyi\u015finde de\u011fi\u015fiklik yap\u0131labilmesi) i\u00e7in vakf\u0131n ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi vefaaliyetlerini devam ettirebilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fiklik konusunda hakl\u0131 nedenlerin bulunmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
46. Somut olayda ba\u015fvurucu, vakf\u0131n kurucular\u0131ndan biridir. Vakf\u0131n kurulu\u015f senedinde ba\u015fvurucunun \u00f6m\u00fcr boyu y\u00f6netim kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra vak\u0131f y\u00f6netiminin kendi i\u00e7erisinden bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7ece\u011fi d\u00fczenlemesine yer verilmi\u015ftir. Vak\u0131f y\u00f6netim kurulu 2012 y\u0131l\u0131nda ba\u015fvurucunun y\u00f6netim kurulunun tabii ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu yan\u0131 s\u0131ra y\u00f6netim kurulunun kendi i\u00e7erisinden bir ba\u015fkan bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7ece\u011fi \u015feklinde vak\u0131f senedinde de\u011fi\u015fiklik yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu da bu de\u011fi\u015fiklik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada vakf\u0131n y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131d\u0131r ve de\u011fi\u015fikli\u011fe herhangi bir itirazda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan de\u011fi\u015fiklik “4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 112. maddesi kapsam\u0131nda hakl\u0131 sebep kavram\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi” gerek\u00e7esiyle mahkemece tescil edilerek kesinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
47. Y\u00f6netim kurulu 2014 y\u0131l\u0131ndaki toplant\u0131da tekrar vak\u0131f senedinin de\u011fi\u015ftirilmesine karar vermi\u015f, vak\u0131f y\u00f6netiminin bir ba\u015fkan, bir ba\u015fkan vekili ve bir genel sekreter se\u00e7ece\u011fini; ba\u015fvurucunun kuruculuk unvan\u0131 ile m\u00fctevelli heyet \u00fcyeli\u011finin hayat boyu devam edece\u011fini belirlemi\u015ftir. Ba\u015fvurucu bu de\u011fi\u015fikli\u011fin kurucu irade hilaf\u0131na dolay\u0131s\u0131yla yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
48. O h\u00e2lde mahkeme kararlar\u0131nda ba\u015fvurucunun bireysel \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile vakf\u0131n kolektif \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn dengelenip dengelenmedi\u011fine bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fvurucunun bireysel \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin temel \u015fik\u00e2yeti, kurucu iradeye ayk\u0131r\u0131 olarak y\u00f6netim kurulu ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erdirilmesidir. \u0130lk derece mahkemesi karar\u0131nda vak\u0131f senedinde 2012 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131 ba\u015fvurucunun stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn onursal ba\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, vak\u0131f y\u00f6netiminin kendi i\u00e7inden se\u00e7imle bir ba\u015fkan se\u00e7mesinin vak\u0131f y\u00f6netimini g\u00fc\u00e7lendirici mahiyette oldu\u011fu ve kurucu iradeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6lge Adliye Mahkemesi de ayn\u0131 hususlar\u0131 tekrarlayarak vak\u0131f senedinde iki ba\u015fkanl\u0131 bir sistemin tasarlanmad\u0131\u011f\u0131, ba\u015fvurucunun onursal ba\u015fkan olarak kabul edilmesi gerekti\u011fi ve bu de\u011fi\u015fikli\u011fin vakf\u0131n daha demokratik y\u00f6netilmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir. B\u00f6lge Adliye Mahkemesi karar\u0131n\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay karar\u0131nda da ilk derece ve B\u00f6lge Adliye Mahkeme kararlar\u0131ndaki gerek\u00e7eler uygun bulunmu\u015f, ba\u015fvurucunun 2014 tarihindeki de\u011fi\u015fikli\u011fe imk\u00e2n sa\u011flayan 2012 tarihli de\u011fi\u015fiklikte y\u00f6netim kurulunda yer ald\u0131\u011f\u0131 ve bu de\u011fi\u015fikli\u011fe onay verdi\u011fi bu nedenle kurucu iradenin g\u00f6zard\u0131 edildi\u011finin s\u00f6ylenemeyece\u011fi, y\u00f6netim kurulunun kendi aras\u0131ndan bir ba\u015fkan se\u00e7mesi y\u00f6n\u00fcndeki de\u011fi\u015fiklik iradesine \u00fcst\u00fcnl\u00fck tan\u0131mak gerekti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
49. Anlat\u0131lanlar kapsam\u0131nda mahkemelerin ba\u015fvurucunun vak\u0131f senedinde de\u011fi\u015fikli\u011fe onay vermesi sonucunda onursal ba\u015fkana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne ve bu durumun kurucu iradeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmedi\u011fine karar vermesinde ba\u015fvurucunun bireysel \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile vakf\u0131n kolektif \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda dengeleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemeyecektir. Bu itibarla ba\u015fvurucunun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddialar\u0131n mahkemelerce ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7e ile kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131, verilen kararlarda belirtilen tespit ve gerek\u00e7eler itibar\u0131yla yarg\u0131sal makamlarca anayasal anlamda takdir yetkisinin s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve yarg\u0131sal sistemin olayda etkili bir \u015fekilde i\u015fletildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin olay\u0131n \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda yerine getirildi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
50. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 33. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. Kamuya a\u00e7\u0131k belgelerde ba\u015fvurucunun kimli\u011finin gizli tutulmas\u0131 talebinin KABUL\u00dcNE,<\/p>\n
B. \u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
C. Anayasa\u2019n\u0131n 33. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
D. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
E. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 17\/12\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 17\/12\/2024 tarihli ve 2020\/3061 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 E.M.\u0130. BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/3061) \u00a0 Karar Tarihi: 17\/12\/2024 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0G\u0130ZL\u0130L\u0130K TALEB\u0130 KABUL \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7 \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 Metin KIRATLI Raport\u00f6r : G\u00fcls\u00fcm Gizem G\u00dcRSOY Ba\u015fvurucu : E.M.\u0130. Vekili : Av. Atilla KART \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN KONUSU 1. Ba\u015fvuru; ba\u015fvurucunun vak\u0131f senedi tescilinin iptali talebiyle a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 2. Ba\u015fvuru 22\/1\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. 4. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 s\u00fcresinde beyanda bulunmu\u015ftur. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: 6. Ba\u015fvurucunun kurucular\u0131ndan biri oldu\u011fu \u0130slam Tarih, Sanat ve K\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc Ara\u015ft\u0131rma (\u0130SAR) Vakf\u0131 kurulu\u015f senedi 25\/6\/1990 tarihinde noter huzurunda d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda \u0130stanbul 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 17\/7\/1990 tarihli karar\u0131yla vakf\u0131n tesciline karar verilmi\u015ftir. Vak\u0131f …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-30939","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n