1. Madde Metni<\/p>\n
Tefecilik su\u00e7u, Ceza Yasam\u0131z\u0131n 241. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde metni aynen \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
\u201c(1) Kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para veren ki\u015fi, iki y\u0131ldan alt\u0131 y\u0131la kadar hapis ve be\u015fy\u00fcz g\u00fcnden be\u015fbin g\u00fcne kadar adl\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
(2) Su\u00e7un bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenmesi h\u00e2linde verilecek ceza bir kat art\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
2. Madde Gerek\u00e7esi<\/p>\n
\u201cMadde metninde tefecilik fiili su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Faiz veya ba\u015fka bir namla da olsa kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturur. Tefecilik su\u00e7u, iktisadi hayat\u0131m\u0131zda, “senet k\u0131rd\u0131rma” denen usulle de i\u015flenebilir. \u00d6rne\u011fin hen\u00fcz vadesi gelmemi\u015f bir bononun vadesinden \u00f6nce ba\u015fkas\u0131na verilerek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bono \u00fczerinde yaz\u0131l\u0131 mebla\u011fdan daha az bir paran\u0131n al\u0131nmas\u0131 durumunda tefecilik su\u00e7u olu\u015fur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu durumda bononun el de\u011fi\u015ftirmesi, ki\u015filer aras\u0131nda do\u011fmu\u015f olan bir alacak bor\u00e7 ili\u015fkisine dayanmamaktad\u0131r. \u0130fade yerinde ise, bu durumlarda, birer \u00f6deme arac\u0131 olan bononun veya \u00e7ekin kendisi sat\u0131lmakta ve sat\u0131n al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130zlenen su\u00e7 politikas\u0131 gere\u011fince, kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para veren ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6d\u00fcn\u00e7 para alan ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131lmamaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n
3. Su\u00e7un Unsurlar\u0131<\/p>\n
Su\u00e7 tan\u0131m\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere su\u00e7un unsuru; \u201ckazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermek\u201dtir.<\/p>\n
Su\u00e7un faili herhangi bir kimse olabilir. Biz, topluma kar\u015f\u0131 su\u00e7lar\u0131n tamam\u0131nda ma\u011fdur oldu\u011fun toplum oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu nedenle su\u00e7un ma\u011fduru, toplumdur[1]. Bor\u00e7 alan ki\u015fi ise duruma g\u00f6re su\u00e7tan zarar g\u00f6ren olabilir. Uygulamaya g\u00f6re Hazine de su\u00e7tan zarar g\u00f6ren olarak davaya kat\u0131labilir[2].<\/p>\n
Su\u00e7un konusu ise, \u00f6d\u00fcn\u00e7 parad\u0131r. Para d\u0131\u015f\u0131nda alt\u0131n vs. herhangi bir ekonomik de\u011feri olsa dahi e\u015fya su\u00e7un konusunu olu\u015fturamaz[3]. \u00d6rne\u011fin, san\u0131\u011f\u0131n kat\u0131lana hayvan sat\u0131p da ald\u0131\u011f\u0131\/alaca\u011f\u0131 paraya faiz talep etmesi durumunda Yarg\u0131tay, bor\u00e7 ili\u015fkisinin kayna\u011f\u0131nda \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verme i\u015flemi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan su\u00e7un olu\u015fmayaca\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir[4].<\/p>\n
Su\u00e7un maddi unsuru \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermek; manevi unsuru ise bu eylemi kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Yani su\u00e7, ancak \u00f6zel kas\u0131tla i\u015flenebilir.<\/p>\n
\u00d6d\u00fcn\u00e7 para vermek; daha sonra geri almak \u00fczere paray\u0131 vermek anlam\u0131na gelir. Yasa metninde, paran\u0131n faiziyle veya ba\u015fkaca bir kar\u015f\u0131l\u0131k gere\u011fi al\u0131nmas\u0131 gibi bir ko\u015fula yer verilmemi\u015ftir. Fakat manevi unsur, kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re \u00f6d\u00fcn\u00e7 paran\u0131n verilme ko\u015fulu, failin kazan\u00e7 elde etmesidir. Kazanc\u0131n miktar\u0131 ise kural olarak \u00f6nem ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
Su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir defa \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi yeterlidir. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131na gerek yoktur[5]. Keza, \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verme eyleminin meslek haline getirilmi\u015f olmas\u0131 gerekmez[6]. Yarg\u0131tay da ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ftedir[7].<\/p>\n
\u00d6d\u00fcn\u00e7 para verme i\u015flemi, Bor\u00e7lar Yasas\u0131 uyar\u0131nca t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesini olu\u015fturur (TBK m. 386 vd.). T\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc ivazl\u0131 olabilece\u011fi gibi ivazs\u0131z da olabilir[8]. Bu ba\u011flamda, mevzuata uygun eylemler (faktoring, finansal kiralama, kredi vs.) su\u00e7 te\u015fkil etmez[9].<\/p>\n
Faizsiz bor\u00e7 verme i\u015flemi, su\u00e7 te\u015fkil etmez. \u00d6zellikle, ayn\u0131 miktarda d\u00f6viz verip almak, d\u00f6viz a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckselse dahi su\u00e7 olu\u015fturmaz[10].<\/p>\n
Burada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konu, \u00f6zel bir ki\u015finin bir kimseye faiz kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 para verdi\u011fi zaman, bir veya birka\u00e7 defal\u0131k bu eylemin, faiz oran\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturup olu\u015fturmayaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, yasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne g\u00f6re, eylemin meslek haline getirilmi\u015f olmas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi birden fazla kez i\u015flenmesine de gerek yoktur. Su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi dahi yeterlidir.<\/p>\n
Somutla\u015ft\u0131rmak gerekirse A, bir arkada\u015f\u0131n\u0131n ricas\u0131yla \u00e7ok da yak\u0131ndan tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 B\u2019ye 200.000 TL bor\u00e7 vermi\u015f olsun. Faiz oran\u0131 olarak ise ayda %3 kararla\u015ft\u0131rs\u0131nlar ve 6 ay veya 1 y\u0131ll\u0131k bir vade belirlemi\u015f olsunlar. Bu eylem, tefecilik su\u00e7unu te\u015fkil eder mi?<\/p>\n
Yasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne g\u00f6re, kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 varsa bu eylem su\u00e7 te\u015fkil edecektir. Kan\u0131m\u0131zca eylemin hukuksal nitelendirmesi bu kadar basit de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6ncelikle bu su\u00e7 normunun yorumunda, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin liberal bir hukuk devleti oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde serbest piyasa sistemi ge\u00e7erlidir. Y\u00fcksek enflasyon ortam\u0131nda bor\u00e7 verdi\u011fi paray\u0131 6 ay ya da 1 y\u0131l sonra geri alacak ki\u015finin faizsiz alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Enflasyonla orant\u0131l\u0131 bir faiz al\u0131nmas\u0131, olay\u0131n kendi \u00f6zg\u00fc di\u011fer ko\u015fullar\u0131 da de\u011ferlendirilmek kayd\u0131yla, kan\u0131m\u0131zca kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 olarak de\u011ferlendirilmemelidir. <\/p>\n
Bug\u00fcnk\u00fc enflasyon ortam\u0131nda yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz \u00f6rne\u011fe g\u00f6re %3 faiz olduk\u00e7a ola\u011fand\u0131r. Olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc di\u011fer ko\u015fullar\u0131, failin b\u00f6yle bir amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermiyorsa, s\u0131rf paran\u0131n de\u011ferini korudu diye kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek, liberal bir hukuk devletinde su\u00e7 normunu olduk\u00e7a geni\u015f yorumlamak olur.<\/p>\n
B\u00f6yle bir durumda, bor\u00e7 veren ki\u015fi paras\u0131n\u0131 mevduata koysa ayn\u0131 olduk\u00e7a benzer bir faiz oran\u0131 elde edecektir. Zaten kesin olarak elde edece\u011fi miktar\u0131, risk alarak bir ki\u015fiye bor\u00e7 vererek elde eden bir ki\u015finin kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 oldu\u011fundan bahsedilemez. Bu nedenle, kan\u0131m\u0131zca faiz oran\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Di\u011fer yandan, kredi alamayan yak\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na nakit destek sa\u011flayan ve fakat paran\u0131n de\u011ferini korumak i\u00e7in ola\u011fan bir faiz talep eden ki\u015finin, tefeci oldu\u011fundan bahsedilmemelidir.<\/p>\n
Bu noktada, failin kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 bulundu\u011fu hususu ku\u015fkuluysa, ku\u015fkudan san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi uygulanmal\u0131d\u0131r[11].<\/p>\n
\u015eimdi somut olayda faiz oran\u0131n\u0131 %6 olarak ele alal\u0131m. Di\u011fer \u00f6zellikler ayn\u0131 kals\u0131n. Bu halde su\u00e7 olu\u015facak m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi eylemin bir defaya mahsus dahi olsa ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi su\u00e7 te\u015fkil eder. Buradaki faiz oran\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kazan\u00e7 elde etme amac\u0131n\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131ndan su\u00e7un olu\u015ftu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n
Ancak, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz TBK m. 386 vd. uyar\u0131nca t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Yani bir ki\u015fiye TBK m. 386 kapsam\u0131nda \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilebilir. Madde 387 uyar\u0131nca, ticari olmayan bir t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde faiz istenebilir. Bu s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7erlili\u011fi, yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
TBK\u2019ya uygun, ge\u00e7erli bir s\u00f6zle\u015fmenin varl\u0131\u011f\u0131 halinde eylemin hukuka uygun hale gelece\u011finde ku\u015fku yoktur. <\/p>\n
Hatta, ki\u015fi birden fazla ki\u015fiye bor\u00e7 vermi\u015f olsa dahi, bu s\u00f6zle\u015fmeler ge\u00e7erliyse, hukuka uygun eylemlerden bahsetmek gerekir (5411 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 150. maddesi ayr\u0131 bir konudur). \u00c7\u00fcnk\u00fc bir eylem, Bor\u00e7lar Yasas\u0131na g\u00f6re hukuka uygunsa, ceza hukukunda ge\u00e7ersiz olamaz. <\/p>\n
Bor\u00e7lar Yasas\u0131n\u0131n 88. maddesinde s\u00f6zle\u015fmesel faiz hakk\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm konulmu\u015ftur. Bu maddeye g\u00f6re, s\u00f6zle\u015fmede faiz kararla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fsa ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Ticari olmayan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinde faiz kararla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fsa zaten faiz istenemez. Fakat m. 88\/2 uyar\u0131nca s\u00f6zle\u015fmede kararla\u015ft\u0131r\u0131lan faiz oran\u0131, m. 88\/1 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re belirlenen faiz oran\u0131n\u0131n y\u00fczde elli fazlas\u0131n\u0131 a\u015famaz.<\/p>\n
Yani, ticari olmayan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lacak faiz oran\u0131 m. 88\/1 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re ilgili mevzuat uyar\u0131nca belirlenen faiz oran\u0131n\u0131n y\u00fczde elli fazlas\u0131n\u0131 a\u015famaz. \u0130lgili mevzuat, 3095 say\u0131l\u0131 yasad\u0131r. Bu yasada bahsedilen ise yasal faizdir. Bug\u00fcn itibariyle yasal faiz %24\u2019t\u00fcr. Buna g\u00f6re, s\u00f6zle\u015fmede belirlenecek faiz oran\u0131 y\u0131ll\u0131k %36\u2019y\u0131 a\u015famaz.<\/p>\n
TBK m. 88 h\u00fckm\u00fc s\u00f6zle\u015fmeyi ge\u00e7ersiz hale getirmemekte olup bu halde faiz oran\u0131 azami oran \u00fczerinden hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bizim bakmam\u0131z gereken nokta ise failin eyleminin hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. TBK m. 88 ve 386 vd. h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re bir ger\u00e7ek ki\u015fi, ticari olmayan bir \u015fekilde ba\u015fka bir ger\u00e7ek ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verebilir. S\u00f6zle\u015fmede kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde paray\u0131 geri al\u0131rken faiz isteyebilir. Bu faiz oran\u0131, yasal faizin y\u00fczde elli fazlas\u0131n\u0131 a\u015famaz. O halde b\u00f6yle bir ki\u015finin eylemi hukuka uygundur. Hukuka uygun bir eylem nedeniyle bir kimsenin cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekir. <\/p>\n
Hatta burada bor\u00e7 para verilen ki\u015fi say\u0131s\u0131 da \u00f6nemli de\u011fildir (5411 say\u0131l\u0131 yasa m. 150 h\u00fckm\u00fc sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla).<\/p>\n
Yarg\u0131tay 3. Hukuk Dairesi de g\u00fcncel i\u00e7tihatlar\u0131nda, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinin TBK m 27 uyar\u0131nca kesin h\u00fck\u00fcms\u00fcz oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir[12]. Bu sonucun kar\u015f\u0131t anlam\u0131ndan, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturmayan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131labilece\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu aradaki fark da faiz oran\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Ba\u015fkaca bir deyi\u015fle, her faizle bor\u00e7 para verme i\u015flemi tefecilik olarak kabul edilirse, t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesi (faizli) yap\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki ger\u00e7ek hayatta en az\u0131ndan \u015fu an b\u00f6yle bir \u015fey pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Bir kimsenin %36 faizle bor\u00e7 para vermesi, mevduat faizleri g\u00f6zetildi\u011finde, kendi zarar\u0131nad\u0131r. Bu nedenle yukar\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz uyar\u0131nca, kazan\u00e7 elde etme amac\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan da bahsedilemez.<\/p>\n
Buradaki as\u0131l sorun, ispat sorunudur. Onu daha sonra ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
***<\/p>\n
Uygulamada eylemin s\u0131kl\u0131kla i\u015flenen iki farkl\u0131 bi\u00e7imi POS tefecili\u011fi ve senet k\u0131rd\u0131rma y\u00f6ntemleridir.<\/p>\n
POS tefecili\u011finde POS sahibi ger\u00e7ekte al\u0131\u015fveri\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde POS\u2019tan \u00e7ekim i\u015flemi yaparak ki\u015fiye nakit vermekte ve komisyon almaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin POS sahibi faile nakit ihtiyac\u0131 sebebiyle ki\u015fi ba\u015fvurur. Ba\u015fvurucu, kredi kart\u0131ndan al\u0131\u015fveri\u015f yapar gibi POS\u2019tan harcama yapar. \u00d6rne\u011fin 2000 TL \u00e7ekilir. Fakat POS sahibi fail 1500 TL nakit verir ve bu yolla 500 TL kazan\u0131r[13]. Yarg\u0131tay, POS tefecili\u011fini de su\u00e7 kapsam\u0131nda g\u00f6rmektedir[14].<\/p>\n
Yine, madde gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere senet k\u0131rd\u0131rma denen y\u00f6ntemle de eylem i\u015flenebilir. Buna g\u00f6re, hen\u00fcz vadesi gelmemi\u015f bir senet alaca\u011f\u0131n\u0131 temlik alan fail, bu senede konu alacaktan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir miktardaki nakit paray\u0131 ki\u015fiye vermektedir[15].<\/p>\n
Her iki y\u00f6ntemde de fail, kazan\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermektedir. Bu gibi hallerde, standart tefecilik eyleminden farkl\u0131 olan, failin kazanc\u0131 elde etme \u015feklidir. Bu ise, su\u00e7un olu\u015fumuna etki etmez. Bu nedenle, bu tip eylemler de su\u00e7un unsurunu olu\u015fturur.<\/p>\n
4. Di\u011fer Hususlar<\/p>\n
Su\u00e7un ma\u011fduru toplum oldu\u011fundan, bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birden fazla defa veya birden fazla ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi halinde zincirleme su\u00e7 h\u00fck\u00fcmleri uygulanmal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda, hukuki kesinti niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan iddianame \u00f6ncesi eylemler tek bir su\u00e7 olu\u015fturacak; bu a\u015famadan sonraki eylemler ayr\u0131ca su\u00e7 olu\u015fturacakt\u0131r[16]. Yarg\u0131tay da ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ftedir[17].<\/p>\n
Su\u00e7un cezas\u0131, 2 y\u0131ldan y\u0131la kadar hapis ve 500 g\u00fcnden 5.000 g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, su\u00e7un bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenmesi h\u00e2linde verilecek ceza bir kat art\u0131r\u0131l\u0131r. \u00d6rg\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak m. 220 h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu su\u00e7ta HAGB karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in Yarg\u0131tay, Hazinenin zarar\u0131n\u0131n giderilmesi gerekti\u011fini ifade etmektedir. Bu nedenle, Hazinenin vergi kayb\u0131 hakk\u0131nda rapor d\u00fczenlettirilmelidir[18].<\/p>\n
Bu su\u00e7un i\u015flenmesi suretiyle yarar\u0131na haks\u0131z menfaat sa\u011flanan t\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda bunlara \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbirlerine h\u00fckmolunur.<\/p>\n
Cezan\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 5 y\u0131ldan fazla oldu\u011fundan dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 15 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 22 y\u0131l 6 ay).<\/p>\n
G\u00f6revli mahkeme asliye ceza mahkemesi olup su\u00e7un takibi resen yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
5. \u0130spat <\/p>\n
Bu su\u00e7ta, \u00f6d\u00fcn\u00e7 paray\u0131 alan ki\u015fi\/ki\u015filerin beyanlar\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Yine, failin daha \u00f6nce bu su\u00e7lardan kayd\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 da \u00f6nem arz eder. Zira bu i\u015fi yapan ki\u015filer genellikle s\u00fcrekli olarak bu eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirmektedirler[19]. \u00d6zel Daire, failin \u00e7evresinde tefeci olarak bilinip bilinmedi\u011fine y\u00f6nelik kolluk ara\u015ft\u0131rmas\u0131 da yap\u0131labilece\u011fini s\u00f6ylemektedir[20].<\/p>\n
Kazan\u00e7 elde edilmi\u015f olmas\u0131 gerekmese de kas\u0131t, d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketlerden belirlenece\u011fine g\u00f6re, varsa \u00f6demeye ait belgeler, icra takip dosyalar\u0131, hesap tutulan not defterleri vs. hususlar \u00f6nemlidir[21]. Bu kapsamda, failin alacakl\u0131 oldu\u011fu icra dosyalar\u0131 ve borcun kaynaklar\u0131 tespit edilmelidir[22].<\/p>\n
\u00d6zellikle yak\u0131n akrabal\u0131k\/dostluk ba\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ekonomik ko\u015fullar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcksek miktar olarak kabul edilecek paralar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z verilmesi hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r[23].<\/p>\n
\u015e\u00fcphelinin malvarl\u0131\u011f\u0131 durumu ve banka hesap hareketleri incelenmelidir. Buna g\u00f6re, \u015f\u00fcphelinin iddia etti\u011fi ekonomik faaliyetiyle sahip oldu\u011fu malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n orant\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir[24].<\/p>\n
Belirtelim ki Yarg\u0131tay, yaln\u0131zca su\u00e7tan zarar g\u00f6renin beyan\u0131 ve y\u00fcksek para verilmesinin hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 ve bor\u00e7 alacak ili\u015fkisi bulunmamas\u0131n\u0131 mahk\u00fbmiyet gerek\u00e7esi yapmaktad\u0131r[25].<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, tefecilik su\u00e7unda ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken temel olgu ve delillerin \u015funlar oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir:<\/p>\n
– Bor\u00e7 para alan ki\u015filerin ve varsa tan\u0131klar\u0131n beyan\u0131.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n \u00e7evresinde tefeci olarak bilinip bilinmedi\u011fine dair tan\u0131k beyanlar\u0131 ve kolluk ara\u015ft\u0131rmas\u0131.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n, tefecilik su\u00e7undan daha \u00f6nce sab\u0131kas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
– \u00d6demeye ait belgeler, icra dosyalar\u0131, hesap defterleri vs.<\/p>\n
– Aradaki borcun kayna\u011f\u0131na dair s\u00f6zle\u015fme vs. evraklar ve beyanlar.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n, bor\u00e7 verdi\u011fi ki\u015fi\/ki\u015filerle olan yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n, malvarl\u0131\u011f\u0131 ile gelirinin orant\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
– Banka hesap hareketleri.<\/p>\n
————<\/p>\n
[1] Veli \u00d6zer \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, Ankara, Se\u00e7kin, 2021, s. 919-920. Mahmut Koca\/\u0130lhan \u00dcz\u00fclmez, T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, 9. Bask\u0131, Ankara, Adalet, 2023, s. 969. K\u00f6ksal Bayraktar, \u201cTefecilik\u201d in \u00d6zel Ceza Hukuku Cilt 8, \u0130stanbul, 12 Levha, 2021, s. 204.<\/p>\n
[2] Hasan Tahsin G\u00f6kcan\/Mustafa Artu\u00e7, Pratik T\u00fcrk Ceza Kanunu, 7. Bask\u0131, Ankara, Adalet, 2023, s. 1310.<\/p>\n
[3] \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 917. \u0130zzet \u00d6zgen\u00e7, \u201cTefecilik Su\u00e7u\u201d, Gazi \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 1, s. 545-546.<\/p>\n
[4] Y 5. CD, T. 14.12.2021, E. 2021\/8140, K. 2021\/6609.<\/p>\n
[5] \u00d6zgen\u00e7, \u201cTefecilik Su\u00e7u\u201d, s. 547.<\/p>\n
[6] \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 927.<\/p>\n
[7] Y CGK, T. 24.11.2020, E. 2018\/5-31, K. 2020\/477. Y 5. CD, T. 8.7.2019, E. 2018\/9121, K. 2019\/6862.<\/p>\n
[8] \u00d6zgen\u00e7, \u201cTefecilik Su\u00e7u\u201d, s. 546.<\/p>\n
[9] Koca\/\u00dcz\u00fclmez, T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 977.<\/p>\n
[10] Bayraktar, \u201cTefecilik\u201d, s. 213.<\/p>\n
[11] \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 929.<\/p>\n
[12] Y 3. HD, T. 19.12.2022, E. 2022\/8032, K. 2022\/9578.<\/p>\n
[13] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, 2. Bask\u0131, Ankara, T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, 2021, s. 922.<\/p>\n
[14] G\u00f6kcan\/Artu\u00e7, Pratik T\u00fcrk Ceza Kanunu, s. 1312.<\/p>\n
[15] Koca\/\u00dcz\u00fclmez, T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 974-975.<\/p>\n
[16] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 913.<\/p>\n
[17] Y CGK, T. 24.11.2020, E. 2018\/5-31, K. 2020\/477.<\/p>\n
[18] Y 5. CD, T. 10.1.2022, E. 2021\/8546, K. 2022\/111.<\/p>\n
[19] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 914.<\/p>\n
[20] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 920.<\/p>\n
[21] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 916.<\/p>\n
[22] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 917.<\/p>\n
[23] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 917. Y 5. CD, T. 11.6.2019, E. 2017\/2335, K. 2019\/6053.<\/p>\n
[24] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 918.<\/p>\n
[25] Y 5. CD, T. 14.5.2019, E. 2018\/6761, K. 2019\/5286.<\/p>\n
\u200b1. Madde Metni<\/p>\n
Tefecilik su\u00e7u, Ceza Yasam\u0131z\u0131n 241. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde metni aynen \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
\u201c(1) Kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para veren ki\u015fi, iki y\u0131ldan alt\u0131 y\u0131la kadar hapis ve be\u015fy\u00fcz g\u00fcnden be\u015fbin g\u00fcne kadar adl\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
(2) Su\u00e7un bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenmesi h\u00e2linde verilecek ceza bir kat art\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
2. Madde Gerek\u00e7esi<\/p>\n
\u201cMadde metninde tefecilik fiili su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Faiz veya ba\u015fka bir namla da olsa kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturur. Tefecilik su\u00e7u, iktisadi hayat\u0131m\u0131zda, “senet k\u0131rd\u0131rma” denen usulle de i\u015flenebilir. \u00d6rne\u011fin hen\u00fcz vadesi gelmemi\u015f bir bononun vadesinden \u00f6nce ba\u015fkas\u0131na verilerek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bono \u00fczerinde yaz\u0131l\u0131 mebla\u011fdan daha az bir paran\u0131n al\u0131nmas\u0131 durumunda tefecilik su\u00e7u olu\u015fur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu durumda bononun el de\u011fi\u015ftirmesi, ki\u015filer aras\u0131nda do\u011fmu\u015f olan bir alacak bor\u00e7 ili\u015fkisine dayanmamaktad\u0131r. \u0130fade yerinde ise, bu durumlarda, birer \u00f6deme arac\u0131 olan bononun veya \u00e7ekin kendisi sat\u0131lmakta ve sat\u0131n al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130zlenen su\u00e7 politikas\u0131 gere\u011fince, kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para veren ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6d\u00fcn\u00e7 para alan ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131lmamaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n
3. Su\u00e7un Unsurlar\u0131<\/p>\n
Su\u00e7 tan\u0131m\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere su\u00e7un unsuru; \u201ckazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermek\u201dtir.<\/p>\n
Su\u00e7un faili herhangi bir kimse olabilir. Biz, topluma kar\u015f\u0131 su\u00e7lar\u0131n tamam\u0131nda ma\u011fdur oldu\u011fun toplum oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu nedenle su\u00e7un ma\u011fduru, toplumdur[1]. Bor\u00e7 alan ki\u015fi ise duruma g\u00f6re su\u00e7tan zarar g\u00f6ren olabilir. Uygulamaya g\u00f6re Hazine de su\u00e7tan zarar g\u00f6ren olarak davaya kat\u0131labilir[2].<\/p>\n
Su\u00e7un konusu ise, \u00f6d\u00fcn\u00e7 parad\u0131r. Para d\u0131\u015f\u0131nda alt\u0131n vs. herhangi bir ekonomik de\u011feri olsa dahi e\u015fya su\u00e7un konusunu olu\u015fturamaz[3]. \u00d6rne\u011fin, san\u0131\u011f\u0131n kat\u0131lana hayvan sat\u0131p da ald\u0131\u011f\u0131\/alaca\u011f\u0131 paraya faiz talep etmesi durumunda Yarg\u0131tay, bor\u00e7 ili\u015fkisinin kayna\u011f\u0131nda \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verme i\u015flemi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan su\u00e7un olu\u015fmayaca\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir[4].<\/p>\n
Su\u00e7un maddi unsuru \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermek; manevi unsuru ise bu eylemi kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Yani su\u00e7, ancak \u00f6zel kas\u0131tla i\u015flenebilir.<\/p>\n
\u00d6d\u00fcn\u00e7 para vermek; daha sonra geri almak \u00fczere paray\u0131 vermek anlam\u0131na gelir. Yasa metninde, paran\u0131n faiziyle veya ba\u015fkaca bir kar\u015f\u0131l\u0131k gere\u011fi al\u0131nmas\u0131 gibi bir ko\u015fula yer verilmemi\u015ftir. Fakat manevi unsur, kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 oldu\u011funa g\u00f6re \u00f6d\u00fcn\u00e7 paran\u0131n verilme ko\u015fulu, failin kazan\u00e7 elde etmesidir. Kazanc\u0131n miktar\u0131 ise kural olarak \u00f6nem ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
Su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir defa \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi yeterlidir. Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131na gerek yoktur[5]. Keza, \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verme eyleminin meslek haline getirilmi\u015f olmas\u0131 gerekmez[6]. Yarg\u0131tay da ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ftedir[7].<\/p>\n
\u00d6d\u00fcn\u00e7 para verme i\u015flemi, Bor\u00e7lar Yasas\u0131 uyar\u0131nca t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesini olu\u015fturur (TBK m. 386 vd.). T\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc ivazl\u0131 olabilece\u011fi gibi ivazs\u0131z da olabilir[8]. Bu ba\u011flamda, mevzuata uygun eylemler (faktoring, finansal kiralama, kredi vs.) su\u00e7 te\u015fkil etmez[9].<\/p>\n
Faizsiz bor\u00e7 verme i\u015flemi, su\u00e7 te\u015fkil etmez. \u00d6zellikle, ayn\u0131 miktarda d\u00f6viz verip almak, d\u00f6viz a\u015f\u0131r\u0131 y\u00fckselse dahi su\u00e7 olu\u015fturmaz[10].<\/p>\n
Burada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken bir konu, \u00f6zel bir ki\u015finin bir kimseye faiz kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 para verdi\u011fi zaman, bir veya birka\u00e7 defal\u0131k bu eylemin, faiz oran\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturup olu\u015fturmayaca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, yasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne g\u00f6re, eylemin meslek haline getirilmi\u015f olmas\u0131 gerekmedi\u011fi gibi birden fazla kez i\u015flenmesine de gerek yoktur. Su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bir ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi dahi yeterlidir.<\/p>\n
Somutla\u015ft\u0131rmak gerekirse A, bir arkada\u015f\u0131n\u0131n ricas\u0131yla \u00e7ok da yak\u0131ndan tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 B\u2019ye 200.000 TL bor\u00e7 vermi\u015f olsun. Faiz oran\u0131 olarak ise ayda %3 kararla\u015ft\u0131rs\u0131nlar ve 6 ay veya 1 y\u0131ll\u0131k bir vade belirlemi\u015f olsunlar. Bu eylem, tefecilik su\u00e7unu te\u015fkil eder mi?<\/p>\n
Yasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne g\u00f6re, kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 varsa bu eylem su\u00e7 te\u015fkil edecektir. Kan\u0131m\u0131zca eylemin hukuksal nitelendirmesi bu kadar basit de\u011fildir.<\/p>\n
\u00d6ncelikle bu su\u00e7 normunun yorumunda, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin liberal bir hukuk devleti oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde serbest piyasa sistemi ge\u00e7erlidir. Y\u00fcksek enflasyon ortam\u0131nda bor\u00e7 verdi\u011fi paray\u0131 6 ay ya da 1 y\u0131l sonra geri alacak ki\u015finin faizsiz alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Enflasyonla orant\u0131l\u0131 bir faiz al\u0131nmas\u0131, olay\u0131n kendi \u00f6zg\u00fc di\u011fer ko\u015fullar\u0131 da de\u011ferlendirilmek kayd\u0131yla, kan\u0131m\u0131zca kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 olarak de\u011ferlendirilmemelidir. <\/p>\n
Bug\u00fcnk\u00fc enflasyon ortam\u0131nda yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz \u00f6rne\u011fe g\u00f6re %3 faiz olduk\u00e7a ola\u011fand\u0131r. Olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc di\u011fer ko\u015fullar\u0131, failin b\u00f6yle bir amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6stermiyorsa, s\u0131rf paran\u0131n de\u011ferini korudu diye kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 g\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemek, liberal bir hukuk devletinde su\u00e7 normunu olduk\u00e7a geni\u015f yorumlamak olur.<\/p>\n
B\u00f6yle bir durumda, bor\u00e7 veren ki\u015fi paras\u0131n\u0131 mevduata koysa ayn\u0131 olduk\u00e7a benzer bir faiz oran\u0131 elde edecektir. Zaten kesin olarak elde edece\u011fi miktar\u0131, risk alarak bir ki\u015fiye bor\u00e7 vererek elde eden bir ki\u015finin kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 oldu\u011fundan bahsedilemez. Bu nedenle, kan\u0131m\u0131zca faiz oran\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Di\u011fer yandan, kredi alamayan yak\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131na nakit destek sa\u011flayan ve fakat paran\u0131n de\u011ferini korumak i\u00e7in ola\u011fan bir faiz talep eden ki\u015finin, tefeci oldu\u011fundan bahsedilmemelidir.<\/p>\n
Bu noktada, failin kazan\u00e7 elde etme amac\u0131 bulundu\u011fu hususu ku\u015fkuluysa, ku\u015fkudan san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi uygulanmal\u0131d\u0131r[11].<\/p>\n
\u015eimdi somut olayda faiz oran\u0131n\u0131 %6 olarak ele alal\u0131m. Di\u011fer \u00f6zellikler ayn\u0131 kals\u0131n. Bu halde su\u00e7 olu\u015facak m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi eylemin bir defaya mahsus dahi olsa ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi su\u00e7 te\u015fkil eder. Buradaki faiz oran\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kazan\u00e7 elde etme amac\u0131n\u0131n da varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusu olaca\u011f\u0131ndan su\u00e7un olu\u015ftu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n
Ancak, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz TBK m. 386 vd. uyar\u0131nca t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Yani bir ki\u015fiye TBK m. 386 kapsam\u0131nda \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilebilir. Madde 387 uyar\u0131nca, ticari olmayan bir t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde faiz istenebilir. Bu s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7erlili\u011fi, yaz\u0131l\u0131 olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n
TBK\u2019ya uygun, ge\u00e7erli bir s\u00f6zle\u015fmenin varl\u0131\u011f\u0131 halinde eylemin hukuka uygun hale gelece\u011finde ku\u015fku yoktur. <\/p>\n
Hatta, ki\u015fi birden fazla ki\u015fiye bor\u00e7 vermi\u015f olsa dahi, bu s\u00f6zle\u015fmeler ge\u00e7erliyse, hukuka uygun eylemlerden bahsetmek gerekir (5411 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 150. maddesi ayr\u0131 bir konudur). \u00c7\u00fcnk\u00fc bir eylem, Bor\u00e7lar Yasas\u0131na g\u00f6re hukuka uygunsa, ceza hukukunda ge\u00e7ersiz olamaz. <\/p>\n
Bor\u00e7lar Yasas\u0131n\u0131n 88. maddesinde s\u00f6zle\u015fmesel faiz hakk\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm konulmu\u015ftur. Bu maddeye g\u00f6re, s\u00f6zle\u015fmede faiz kararla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fsa ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Ticari olmayan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinde faiz kararla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015fsa zaten faiz istenemez. Fakat m. 88\/2 uyar\u0131nca s\u00f6zle\u015fmede kararla\u015ft\u0131r\u0131lan faiz oran\u0131, m. 88\/1 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re belirlenen faiz oran\u0131n\u0131n y\u00fczde elli fazlas\u0131n\u0131 a\u015famaz.<\/p>\n
Yani, ticari olmayan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinde kararla\u015ft\u0131r\u0131lacak faiz oran\u0131 m. 88\/1 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re ilgili mevzuat uyar\u0131nca belirlenen faiz oran\u0131n\u0131n y\u00fczde elli fazlas\u0131n\u0131 a\u015famaz. \u0130lgili mevzuat, 3095 say\u0131l\u0131 yasad\u0131r. Bu yasada bahsedilen ise yasal faizdir. Bug\u00fcn itibariyle yasal faiz %24\u2019t\u00fcr. Buna g\u00f6re, s\u00f6zle\u015fmede belirlenecek faiz oran\u0131 y\u0131ll\u0131k %36\u2019y\u0131 a\u015famaz.<\/p>\n
TBK m. 88 h\u00fckm\u00fc s\u00f6zle\u015fmeyi ge\u00e7ersiz hale getirmemekte olup bu halde faiz oran\u0131 azami oran \u00fczerinden hesaplanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bizim bakmam\u0131z gereken nokta ise failin eyleminin hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. TBK m. 88 ve 386 vd. h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re bir ger\u00e7ek ki\u015fi, ticari olmayan bir \u015fekilde ba\u015fka bir ger\u00e7ek ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verebilir. S\u00f6zle\u015fmede kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde paray\u0131 geri al\u0131rken faiz isteyebilir. Bu faiz oran\u0131, yasal faizin y\u00fczde elli fazlas\u0131n\u0131 a\u015famaz. O halde b\u00f6yle bir ki\u015finin eylemi hukuka uygundur. Hukuka uygun bir eylem nedeniyle bir kimsenin cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekir. <\/p>\n
Hatta burada bor\u00e7 para verilen ki\u015fi say\u0131s\u0131 da \u00f6nemli de\u011fildir (5411 say\u0131l\u0131 yasa m. 150 h\u00fckm\u00fc sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla).<\/p>\n
Yarg\u0131tay 3. Hukuk Dairesi de g\u00fcncel i\u00e7tihatlar\u0131nda, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesinin TBK m 27 uyar\u0131nca kesin h\u00fck\u00fcms\u00fcz oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir[12]. Bu sonucun kar\u015f\u0131t anlam\u0131ndan, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturmayan t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesi yap\u0131labilece\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu aradaki fark da faiz oran\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Ba\u015fkaca bir deyi\u015fle, her faizle bor\u00e7 para verme i\u015flemi tefecilik olarak kabul edilirse, t\u00fcketim \u00f6d\u00fcnc\u00fc s\u00f6zle\u015fmesi (faizli) yap\u0131labilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki ger\u00e7ek hayatta en az\u0131ndan \u015fu an b\u00f6yle bir \u015fey pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Bir kimsenin %36 faizle bor\u00e7 para vermesi, mevduat faizleri g\u00f6zetildi\u011finde, kendi zarar\u0131nad\u0131r. Bu nedenle yukar\u0131daki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz uyar\u0131nca, kazan\u00e7 elde etme amac\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan da bahsedilemez.<\/p>\n
Buradaki as\u0131l sorun, ispat sorunudur. Onu daha sonra ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n
***<\/p>\n
Uygulamada eylemin s\u0131kl\u0131kla i\u015flenen iki farkl\u0131 bi\u00e7imi POS tefecili\u011fi ve senet k\u0131rd\u0131rma y\u00f6ntemleridir.<\/p>\n
POS tefecili\u011finde POS sahibi ger\u00e7ekte al\u0131\u015fveri\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde POS\u2019tan \u00e7ekim i\u015flemi yaparak ki\u015fiye nakit vermekte ve komisyon almaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin POS sahibi faile nakit ihtiyac\u0131 sebebiyle ki\u015fi ba\u015fvurur. Ba\u015fvurucu, kredi kart\u0131ndan al\u0131\u015fveri\u015f yapar gibi POS\u2019tan harcama yapar. \u00d6rne\u011fin 2000 TL \u00e7ekilir. Fakat POS sahibi fail 1500 TL nakit verir ve bu yolla 500 TL kazan\u0131r[13]. Yarg\u0131tay, POS tefecili\u011fini de su\u00e7 kapsam\u0131nda g\u00f6rmektedir[14].<\/p>\n
Yine, madde gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere senet k\u0131rd\u0131rma denen y\u00f6ntemle de eylem i\u015flenebilir. Buna g\u00f6re, hen\u00fcz vadesi gelmemi\u015f bir senet alaca\u011f\u0131n\u0131 temlik alan fail, bu senede konu alacaktan daha d\u00fc\u015f\u00fck bir miktardaki nakit paray\u0131 ki\u015fiye vermektedir[15].<\/p>\n
Her iki y\u00f6ntemde de fail, kazan\u00e7 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermektedir. Bu gibi hallerde, standart tefecilik eyleminden farkl\u0131 olan, failin kazanc\u0131 elde etme \u015feklidir. Bu ise, su\u00e7un olu\u015fumuna etki etmez. Bu nedenle, bu tip eylemler de su\u00e7un unsurunu olu\u015fturur.<\/p>\n
4. Di\u011fer Hususlar<\/p>\n
Su\u00e7un ma\u011fduru toplum oldu\u011fundan, bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birden fazla defa veya birden fazla ki\u015fiye \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi halinde zincirleme su\u00e7 h\u00fck\u00fcmleri uygulanmal\u0131d\u0131r. Bu ba\u011flamda, hukuki kesinti niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan iddianame \u00f6ncesi eylemler tek bir su\u00e7 olu\u015fturacak; bu a\u015famadan sonraki eylemler ayr\u0131ca su\u00e7 olu\u015fturacakt\u0131r[16]. Yarg\u0131tay da ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015ftedir[17].<\/p>\n
Su\u00e7un cezas\u0131, 2 y\u0131ldan y\u0131la kadar hapis ve 500 g\u00fcnden 5.000 g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, su\u00e7un bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenmesi h\u00e2linde verilecek ceza bir kat art\u0131r\u0131l\u0131r. \u00d6rg\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak m. 220 h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu su\u00e7ta HAGB karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in Yarg\u0131tay, Hazinenin zarar\u0131n\u0131n giderilmesi gerekti\u011fini ifade etmektedir. Bu nedenle, Hazinenin vergi kayb\u0131 hakk\u0131nda rapor d\u00fczenlettirilmelidir[18].<\/p>\n
Bu su\u00e7un i\u015flenmesi suretiyle yarar\u0131na haks\u0131z menfaat sa\u011flanan t\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda bunlara \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbirlerine h\u00fckmolunur.<\/p>\n
Cezan\u0131n \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 5 y\u0131ldan fazla oldu\u011fundan dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 15 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 22 y\u0131l 6 ay).<\/p>\n
G\u00f6revli mahkeme asliye ceza mahkemesi olup su\u00e7un takibi resen yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
5. \u0130spat <\/p>\n
Bu su\u00e7ta, \u00f6d\u00fcn\u00e7 paray\u0131 alan ki\u015fi\/ki\u015filerin beyanlar\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Yine, failin daha \u00f6nce bu su\u00e7lardan kayd\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 da \u00f6nem arz eder. Zira bu i\u015fi yapan ki\u015filer genellikle s\u00fcrekli olarak bu eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirmektedirler[19]. \u00d6zel Daire, failin \u00e7evresinde tefeci olarak bilinip bilinmedi\u011fine y\u00f6nelik kolluk ara\u015ft\u0131rmas\u0131 da yap\u0131labilece\u011fini s\u00f6ylemektedir[20].<\/p>\n
Kazan\u00e7 elde edilmi\u015f olmas\u0131 gerekmese de kas\u0131t, d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketlerden belirlenece\u011fine g\u00f6re, varsa \u00f6demeye ait belgeler, icra takip dosyalar\u0131, hesap tutulan not defterleri vs. hususlar \u00f6nemlidir[21]. Bu kapsamda, failin alacakl\u0131 oldu\u011fu icra dosyalar\u0131 ve borcun kaynaklar\u0131 tespit edilmelidir[22].<\/p>\n
\u00d6zellikle yak\u0131n akrabal\u0131k\/dostluk ba\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ekonomik ko\u015fullar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcksek miktar olarak kabul edilecek paralar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z verilmesi hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131d\u0131r[23].<\/p>\n
\u015e\u00fcphelinin malvarl\u0131\u011f\u0131 durumu ve banka hesap hareketleri incelenmelidir. Buna g\u00f6re, \u015f\u00fcphelinin iddia etti\u011fi ekonomik faaliyetiyle sahip oldu\u011fu malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n orant\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir[24].<\/p>\n
Belirtelim ki Yarg\u0131tay, yaln\u0131zca su\u00e7tan zarar g\u00f6renin beyan\u0131 ve y\u00fcksek para verilmesinin hayat\u0131n ola\u011fan ak\u0131\u015f\u0131na ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 ve bor\u00e7 alacak ili\u015fkisi bulunmamas\u0131n\u0131 mahk\u00fbmiyet gerek\u00e7esi yapmaktad\u0131r[25].<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, tefecilik su\u00e7unda ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken temel olgu ve delillerin \u015funlar oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir:<\/p>\n
– Bor\u00e7 para alan ki\u015filerin ve varsa tan\u0131klar\u0131n beyan\u0131.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n \u00e7evresinde tefeci olarak bilinip bilinmedi\u011fine dair tan\u0131k beyanlar\u0131 ve kolluk ara\u015ft\u0131rmas\u0131.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n, tefecilik su\u00e7undan daha \u00f6nce sab\u0131kas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
– \u00d6demeye ait belgeler, icra dosyalar\u0131, hesap defterleri vs.<\/p>\n
– Aradaki borcun kayna\u011f\u0131na dair s\u00f6zle\u015fme vs. evraklar ve beyanlar.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n, bor\u00e7 verdi\u011fi ki\u015fi\/ki\u015filerle olan yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
– San\u0131\u011f\u0131n, malvarl\u0131\u011f\u0131 ile gelirinin orant\u0131l\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n
– Banka hesap hareketleri.<\/p>\n
————<\/p>\n
[1] Veli \u00d6zer \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, Ankara, Se\u00e7kin, 2021, s. 919-920. Mahmut Koca\/\u0130lhan \u00dcz\u00fclmez, T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, 9. Bask\u0131, Ankara, Adalet, 2023, s. 969. K\u00f6ksal Bayraktar, \u201cTefecilik\u201d in \u00d6zel Ceza Hukuku Cilt 8, \u0130stanbul, 12 Levha, 2021, s. 204.<\/p>\n
[2] Hasan Tahsin G\u00f6kcan\/Mustafa Artu\u00e7, Pratik T\u00fcrk Ceza Kanunu, 7. Bask\u0131, Ankara, Adalet, 2023, s. 1310.<\/p>\n
[3] \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 917. \u0130zzet \u00d6zgen\u00e7, \u201cTefecilik Su\u00e7u\u201d, Gazi \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi C. XIV, Y. 2010, Sa. 1, s. 545-546.<\/p>\n
[4] Y 5. CD, T. 14.12.2021, E. 2021\/8140, K. 2021\/6609.<\/p>\n
[5] \u00d6zgen\u00e7, \u201cTefecilik Su\u00e7u\u201d, s. 547.<\/p>\n
[6] \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 927.<\/p>\n
[7] Y CGK, T. 24.11.2020, E. 2018\/5-31, K. 2020\/477. Y 5. CD, T. 8.7.2019, E. 2018\/9121, K. 2019\/6862.<\/p>\n
[8] \u00d6zgen\u00e7, \u201cTefecilik Su\u00e7u\u201d, s. 546.<\/p>\n
[9] Koca\/\u00dcz\u00fclmez, T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 977.<\/p>\n
[10] Bayraktar, \u201cTefecilik\u201d, s. 213.<\/p>\n
[11] \u00d6zbek, Ekonomi Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 929.<\/p>\n
[12] Y 3. HD, T. 19.12.2022, E. 2022\/8032, K. 2022\/9578.<\/p>\n
[13] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, 2. Bask\u0131, Ankara, T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, 2021, s. 922.<\/p>\n
[14] G\u00f6kcan\/Artu\u00e7, Pratik T\u00fcrk Ceza Kanunu, s. 1312.<\/p>\n
[15] Koca\/\u00dcz\u00fclmez, T\u00fcrk Ceza Hukuku \u00d6zel H\u00fck\u00fcmler, s. 974-975.<\/p>\n
[16] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 913.<\/p>\n
[17] Y CGK, T. 24.11.2020, E. 2018\/5-31, K. 2020\/477.<\/p>\n
[18] Y 5. CD, T. 10.1.2022, E. 2021\/8546, K. 2022\/111.<\/p>\n
[19] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 914.<\/p>\n
[20] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 920.<\/p>\n
[21] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 916.<\/p>\n
[22] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 917.<\/p>\n
[23] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 917. Y 5. CD, T. 11.6.2019, E. 2017\/2335, K. 2019\/6053.<\/p>\n
[24] Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ceza Muhakemesinde Toplanmas\u0131 Gereken Deliller, s. 918.<\/p>\n
[25] Y 5. CD, T. 14.5.2019, E. 2018\/6761, K. 2019\/5286.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. Madde Metni Tefecilik su\u00e7u, Ceza Yasam\u0131z\u0131n 241. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde metni aynen \u015fu \u015fekildedir: \u201c(1) Kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para veren ki\u015fi, iki y\u0131ldan alt\u0131 y\u0131la kadar hapis ve be\u015fy\u00fcz g\u00fcnden be\u015fbin g\u00fcne kadar adl\u00ee para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131r. (2) Su\u00e7un bir \u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde i\u015flenmesi h\u00e2linde verilecek ceza bir kat art\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d 2. Madde Gerek\u00e7esi \u201cMadde metninde tefecilik fiili su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Faiz veya ba\u015fka bir namla da olsa kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para verilmesi, tefecilik su\u00e7unu olu\u015fturur. Tefecilik su\u00e7u, iktisadi hayat\u0131m\u0131zda, “senet k\u0131rd\u0131rma” denen usulle de i\u015flenebilir. \u00d6rne\u011fin hen\u00fcz vadesi gelmemi\u015f bir bononun vadesinden \u00f6nce ba\u015fkas\u0131na verilerek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bono \u00fczerinde yaz\u0131l\u0131 mebla\u011fdan daha az bir paran\u0131n al\u0131nmas\u0131 durumunda tefecilik su\u00e7u olu\u015fur. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu durumda bononun el de\u011fi\u015ftirmesi, ki\u015filer aras\u0131nda do\u011fmu\u015f olan bir alacak bor\u00e7 ili\u015fkisine dayanmamaktad\u0131r. \u0130fade yerinde ise, bu durumlarda, birer \u00f6deme arac\u0131 olan bononun veya \u00e7ekin kendisi sat\u0131lmakta ve sat\u0131n al\u0131nmaktad\u0131r. \u0130zlenen su\u00e7 politikas\u0131 gere\u011fince, kazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para veren ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u00f6d\u00fcn\u00e7 para alan ki\u015fi cezaland\u0131r\u0131lmamaktad\u0131r.\u201d 3. Su\u00e7un Unsurlar\u0131 Su\u00e7 tan\u0131m\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere su\u00e7un unsuru; \u201ckazan\u00e7 elde etmek amac\u0131yla ba\u015fkas\u0131na \u00f6d\u00fcn\u00e7 para vermek\u201dtir. Su\u00e7un faili herhangi bir kimse olabilir. Biz, topluma kar\u015f\u0131 su\u00e7lar\u0131n tamam\u0131nda ma\u011fdur …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-127275","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n