Evcil hayvanlar, bir\u00e7ok ailede yaln\u0131zca bir varl\u0131k de\u011fil; duygusal ba\u011f kurulan, bak\u0131m sorumlulu\u011fu \u00fcstlenilen bireyler olarak kabul edilmektedir. Buna ra\u011fmen hukukumuzda, evcil hayvanlar\u0131n bo\u015fanma davalar\u0131nda payla\u015f\u0131m\u0131na dair \u00f6zel bir d\u00fczenleme i\u00e7ermemektedir. Bu durum, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu, 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu ve yarg\u0131 uygulamalar\u0131 aras\u0131nda uyumsuzluklara ve bo\u015fluklara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvan payla\u015f\u0131m\u0131 konusundaki uygulamadaki belirsizlikler ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukuk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
T\u00fcrk Hukukunda Evcil Hayvan\u0131n Stat\u00fcs\u00fc: Mal m\u0131, Canl\u0131 m\u0131?<\/p>\n
5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanununu ile hayvanlar\u0131n alelade bir e\u015fya ile e\u015fde\u011fer tutulmas\u0131na engel olunmu\u015f ve kanunun ilk maddesine g\u00f6re \u2018\u2019Hayvanlar\u0131n rahat ya\u015famlar\u0131n\u0131 ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanlar\u0131n ac\u0131, \u0131st\u0131rap ve eziyet \u00e7ekmelerine kar\u015f\u0131 en iyi \u015fekilde korunmalar\u0131n\u0131, her t\u00fcrl\u00fc ma\u011fduriyetlerinin \u00f6nlenmesini sa\u011flamak ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r\u2019\u2019.<\/p>\n
5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu’nda 2021 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle hayvanlara y\u00f6nelik fiiller art\u0131k kabahat de\u011fil, su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve ceza yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bu yakla\u015f\u0131m, hayvan\u0131n \u201ce\u015fya\u201d stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini ima etse de, \u00f6zel hukuk sisteminde (bo\u015fanma, miras, tasfiye vb.) stat\u00fcs\u00fc hen\u00fcz de\u011fi\u015ftirilmemi\u015ftir.<\/p>\n
Mevzuat Bo\u015flu\u011fu<\/p>\n
T\u00fcrk Hukuku\u2019nda bo\u015fanma esnas\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n durumu, genel olarak TMK\u2019n\u0131n e\u015fya hukuku h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, evcil hayvanlar\u0131n duygusal ve manevi de\u011ferini g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. Her ne kadar T\u00fcrkiye, Ev Hayvanlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na Dair Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne taraf olsa da, i\u00e7 hukukta evcil hayvanlar\u0131n \u00f6zel durumunu d\u00fczenleyen a\u00e7\u0131k ve net h\u00fck\u00fcmler bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu durum, bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 konusunda ciddi hukuki ve duygusal sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Bo\u015fanma S\u00fcrecinde Evcil Hayvan Velayetine \u0130li\u015fkin Hukuki De\u011ferlendirme<\/p>\n
Anla\u015fmal\u0131 Bo\u015fanma Davalar\u0131nda: Anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda sunulacak anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma protokol\u00fc ile taraflar aras\u0131nda mutab\u0131k kal\u0131nan her t\u00fcrl\u00fc mesele d\u00fczenlenebilece\u011finden (kamu d\u00fczenine ili\u015fkin olan konular hari\u00e7) mahkeme taraf\u0131ndan protokol\u00fcn aynen tespitine karar verilir. Bu kapsamda anla\u015fmal\u0131 Bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n velayeti ve di\u011fer talepler hakk\u0131nda mahkemece hayvanlar\u0131n can veya e\u015fya olarak de\u011ferlendirilmesine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n taraf talebi do\u011frultusunda karar verilebilmektedir. <\/p>\n
Mahkemelerin bu \u015fekilde ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n gerek\u00e7esinde kanunda uygulanabilir bir h\u00fckm\u00fcn bulunmamas\u0131ndan hareketle, TMK m. 1 h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca hakimin \u00f6rf ve adet hukukuna, bu da yoksa kanun koyucu gibi karar verme yetkisine i\u015faret etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\u00d6zetle anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda e\u015fler evcil hayvanlar\u0131n\u0131n bo\u015fanmadan sonra veya bo\u015fanma a\u015famas\u0131nda hangi tarafta kalaca\u011f\u0131na karar verebilece\u011fi gibi, evcil hayvan kendisinde kalmayan taraftan, bak\u0131m ve masraflar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131yla evcil hayvan i\u00e7in nafaka \u00f6demesi isteyebilecek ve hatta evcil hayvan kendisinde kalmayan tarafa g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnleri sa\u011flanabilecektir. Ancak bu protokol\u00fcn mahkeme taraf\u0131ndan kabul edilip edilmeyece\u011fi hakimin takdirindedir. Baz\u0131 mahkemeler, evcil hayvan\u0131 \u201ccan\u201d olarak de\u011ferlendirip protokol\u00fc onaylarken, baz\u0131 mahkemeler ise \u201ce\u015fya\u201d olarak g\u00f6r\u00fcp reddedebilmektedir.<\/p>\n
\u0130zmir 16. Aile Mahkemesinde karara ba\u011flanan bir anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda taraflar k\u00f6peklerinin e\u015flerden birinde kalmas\u0131n\u0131, di\u011ferinin ise ayda iki hafta sonu yan\u0131na almas\u0131 ve k\u00f6pe\u011fin velayetinin kald\u0131\u011f\u0131 tarafa ise k\u00f6pe\u011fin bak\u0131m\u0131 i\u00e7in ayl\u0131k 200 liray\u0131 verilmesi hususunda anla\u015fm\u0131\u015f ve mahkemece bu protokol onaylanarak karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. (Bkz. https:\/\/artigercek.com\/yasam\/bosanma-davasinda-kopege-aylik-200-lira-nafaka-71897h)<\/p>\n
\u00c7eki\u015fmeli Bo\u015fanma Davalar\u0131nda: Taraflar aras\u0131nda evcil hayvan\u0131n kiminle kalaca\u011f\u0131 veya evcil hayvan ile ilgili di\u011fer hususlarda anla\u015fma sa\u011flanamazsa, mahkeme karar verir.<\/p>\n
Bu durumda, evcil hayvan\u0131n m\u00fclkiyeti, zilyetli\u011fi ve bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenen taraf\u0131n durumu de\u011ferlendirilir. Ancak bu de\u011ferlendirme, hayvan\u0131n menfaatlerini yeterince koruyamayabilir. Bo\u015fanmada evcil hayvan\u0131n velayetinin hangi tarafa verilece\u011fi hakk\u0131nda hukuki de\u011ferlendirme s\u00fcrecinde mahkeme \u00f6ncelikle T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nu uygulayacak, bu konuda da evcil hayvan\u0131n ilk zilyeti, g\u00fcncel olarak var ise evcil hayvan mikro\u00e7ipinde kay\u0131tl\u0131 sahibi gibi hususlar \u00f6nem arz edecektir. Bo\u015fanma davas\u0131nda ilk zilyetli\u011fi ispat i\u00e7in evcil hayvan pasaportu-a\u015f\u0131 karnesi, foto\u011fraflar, tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131, evcil hayvan\u0131n bak\u0131m\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan masraflar\u0131n kim taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren harcama belgeleri, veteriner kay\u0131tlar\u0131 ve dekont gibi deliller kullan\u0131labilecektir.<\/p>\n
Mahkemeler ayn\u0131 zamanda evcil hayvan\u0131n velayeti hususunda hayvan sahiplerinin sorumluluklar\u0131 ve hayvan haklar\u0131na dair d\u00fczenlemeler i\u00e7eren Ev Hayvanlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na Dair Avrupa S\u00f6zle\u015fmesini ve 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu da esas alacakt\u0131r. Bu d\u00fczenlemeler gere\u011fi, hayvan\u0131n iyi bak\u0131laca\u011f\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgilenilece\u011fi, hastal\u0131\u011f\u0131 var ise uygun \u015fekilde tedavi edilece\u011fi, ac\u0131, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve \u0131zd\u0131rap \u00e7ekmeyece\u011fi, gerekli olmamas\u0131na ra\u011fmen cerrahi operasyona maruz b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc ma\u011fdur edilmeyece\u011fi ki\u015fiyi belirleyecek olup bu hususlar dikkate al\u0131narak bo\u015fanma davas\u0131nda evcil hayvan\u0131n velayetini ilk zilyet olan e\u015fe de\u011fil de, di\u011fer e\u015fte kalmas\u0131na da h\u00fckmedebilecektir.<\/p>\n
Bir davada \u0130stanbul 30. Asliye Hukuk Mahkemesi, iki kedinin velayeti ile ilgili d\u00fczen ve ya\u015famlar\u0131n\u0131n ne ko\u015fullarda devam etti\u011finin tespiti i\u00e7in bilirki\u015fi raporu al\u0131nmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Mahkemeye sunulan bilirki\u015fi raporunda kedilerin mevcut d\u00fczenlerinin konforlu oldu\u011fu, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n eksiksiz bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131, kedilerin ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinin kedilerde stres yarataca\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. verilmi\u015ftir.(Bkz.https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/gundem\/mahkeme-kedilerin-velayeti-davasinda-piraye-ve-cingozun-psikolojisini-de-gozetti\/2399573)<\/p>\n
Bir davada ise bo\u015fanma davas\u0131 s\u00fcren ve hakk\u0131nda evden uzakla\u015fma cezas\u0131 bulunan e\u015fin, aile konutunda kalan d\u00f6rt k\u00f6pe\u011fini haftan\u0131n belirli g\u00fcnlerinde g\u00f6rebilmek i\u00e7in mahkemeye yapt\u0131\u011f\u0131 talep reddedilmi\u015ftir.
\n(Bkz.https:\/\/www.dha.com.tr\/gundem\/bosanma-davasi-suren-ciftin-kopek-davasinda-mahkemeden-ret-karari-1600985)<\/p>\n
Evlilik Olmayan Durumlarda : Evlilik olmaks\u0131z\u0131n bir arada ya\u015fayan \u00e7iftler bak\u0131m\u0131ndan bo\u015fanma davas\u0131 s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131ndan taraflarca ihtiyari arabuluculuk s\u00fcreci y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir. \u0130htiyari arabuluculuk tutana\u011f\u0131 ile evcil hayvan velayetine, bak\u0131m ve masraflar\u0131na, g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnlerine ili\u015fkin taraflar aras\u0131nda var\u0131lacak mutabakat tutanak alt\u0131na al\u0131nabilir. \u0130htiyari arabuluculuk ile taraflardan herhangi birinin mutabakata uymamas\u0131 halinde Sulh Hukuk Mahkemesinden icra edilebilirlik \u015ferhi alarak tutana\u011f\u0131 icraya koyma yolu da a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Uygulamada Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Sorunlar<\/p>\n
-Baz\u0131 mahkemelerce halen evcil hayvanlar h\u00e2len mal payla\u015f\u0131m\u0131 listesine dahil edilmekte, duygusal ba\u011f g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir.<\/p>\n
-Baz\u0131 mahkemelerce, hayvan\u0131n menfaatini dikkate al\u0131nmamakta, kararlar taraflar\u0131n beyanlar\u0131 ve sahiplik \u00fczerinden tesis edilmektedir.<\/p>\n
-Yarg\u0131lamalar\u0131n bir\u00e7o\u011funda hayvan\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f hakk\u0131, ortak velayeti, bak\u0131m ve veteriner giderlerinin payla\u015f\u0131m\u0131 gibi kurumsal \u00e7\u00f6z\u00fcmler uygulama alan\u0131 bulmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Hukukta G\u00fcncel Yakla\u015f\u0131mlar<\/p>\n
Baz\u0131 \u00fclkeler bu alandaki bo\u015fluklar\u0131 mevzuat de\u011fi\u015fiklikleri ile gidermi\u015ftir:<\/p>\n
-\u0130spanya ve \u0130ngiltere’de evcil hayvanlar\u0131 \u201chissedebilir canl\u0131\u201d (seres sintientes) olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f ve bo\u015fanma h\u00e2linde hayvan\u0131n y\u00fcksek yarar\u0131n\u0131n (bienestar animal) g\u00f6zetilece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
-Almanya Medeni Kanununda hayvanlar\u0131n e\u015fya olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak e\u015fya h\u00fck\u00fcmlerinin k\u0131yasen uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 ek madde ile d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
-ABD\u2019nin Kaliforniya ve Alaska gibi baz\u0131 eyaletlerinde, mahkemelere evcil hayvanlar\u0131n \u201ccustody\u201d usul\u00fcyle velayetinin belirlenmesine karar verme yetkisi verilmi\u015ftir.<\/p>\n
-Avusturya, aile mahkemelerine taraflar\u0131n hayvan \u00fczerindeki ba\u011f\u0131n\u0131 ve bak\u0131m ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikkate alarak karar verme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiltere\u2019de hayvanlar hissedebilen varl\u0131klar olarak kabul edilirken, Avusturya\u2019da hayvanlar, insanlar\u0131n bakma sorumlulu\u011fu oldu\u011fu insanlara e\u015f varl\u0131klar olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
-Frans\u0131z Medeni Kanunu\u2019nda 2015 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, hayvanlar, \u2018\u2019duyarl\u0131l\u0131\u011fa sahip canl\u0131 varl\u0131klar\u2019\u2019 olarak nitelendirilmektedir.<\/p>\n
L\u00f6sungsvorschl\u00e4ge<\/p>\n
-Mevzuat De\u011fi\u015fikli\u011fi: T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nda evcil hayvanlar\u0131n \u201cmal\u201d de\u011fil, \u201ccanl\u0131 varl\u0131k\u201d olarak kabul edilmesini sa\u011flayacak a\u00e7\u0131k bir dil ile tan\u0131m de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmeli ve bo\u015fanma h\u00e2linde hayvan\u0131n y\u00fcksek yarar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak karar verilmesini sa\u011flayacak \u00f6zel h\u00fck\u00fcm eklenmesinin b\u00fcy\u00fck oranda uygulamadaki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zece\u011fi kanaatindeyim .B\u00f6ylece hayvanlara \u00f6zg\u00fc (sui generis) bir hukuki stat\u00fc olu\u015fturulacakt\u0131r.<\/p>\n
-Protokol D\u00fczenlemesi: E\u011fer evcil hayvan s\u00f6z konusu ise taraflarca d\u00fczenlenen anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma protokollerinde evcil hayvan\u0131n kiminle kalaca\u011f\u0131, bak\u0131m s\u00fcresi, g\u00f6r\u00fc\u015fme zamanlar\u0131 ve masraflar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131lmal\u0131, mahkemece onaylanarak h\u00fckme ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
-Uygulama Rehberi ve Hakim Y\u00f6nlendirmesi: Hakimlerin evcil hayvana ili\u015fkin karar verirken; Hayvan\u0131n kiminle daha uzun s\u00fcredir ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, Kimin taraf\u0131ndan daha fazla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00c7ocuk varsa, \u00e7ocu\u011fun hayvana olan ba\u011f\u0131, Taraflar\u0131n hayvanla kurdu\u011fu ba\u011f ve ya\u015fam d\u00fczeni gibi unsurlar\u0131 dikkate almas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvanlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm tesis edilmesi, mevcut mevzuat ve i\u00e7tihat eksiklikleri nedeniyle olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 ve belirsizdir. Aile yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fen dinamikleri do\u011frultusunda hayvanlar\u0131n sadece m\u00fclkiyet konusu de\u011fil, aile birli\u011fi i\u00e7indeki duygusal ba\u011f ve sorumluluk da esas al\u0131narak de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. Mevzuat\u0131n geli\u015ftirilmesi ve hayvanlar\u0131n hukuki durumunun g\u00fcncel hali ile yetinilmeyerek iyile\u015ftirilmesi gereklili\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn daha da belirgin hale gelmektedir.<\/p>\n
\u200bEvcil hayvanlar, bir\u00e7ok ailede yaln\u0131zca bir varl\u0131k de\u011fil; duygusal ba\u011f kurulan, bak\u0131m sorumlulu\u011fu \u00fcstlenilen bireyler olarak kabul edilmektedir. Buna ra\u011fmen hukukumuzda, evcil hayvanlar\u0131n bo\u015fanma davalar\u0131nda payla\u015f\u0131m\u0131na dair \u00f6zel bir d\u00fczenleme i\u00e7ermemektedir. Bu durum, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu, 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu ve yarg\u0131 uygulamalar\u0131 aras\u0131nda uyumsuzluklara ve bo\u015fluklara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvan payla\u015f\u0131m\u0131 konusundaki uygulamadaki belirsizlikler ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukuk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
T\u00fcrk Hukukunda Evcil Hayvan\u0131n Stat\u00fcs\u00fc: Mal m\u0131, Canl\u0131 m\u0131?<\/p>\n
5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanununu ile hayvanlar\u0131n alelade bir e\u015fya ile e\u015fde\u011fer tutulmas\u0131na engel olunmu\u015f ve kanunun ilk maddesine g\u00f6re \u2018\u2019Hayvanlar\u0131n rahat ya\u015famlar\u0131n\u0131 ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanlar\u0131n ac\u0131, \u0131st\u0131rap ve eziyet \u00e7ekmelerine kar\u015f\u0131 en iyi \u015fekilde korunmalar\u0131n\u0131, her t\u00fcrl\u00fc ma\u011fduriyetlerinin \u00f6nlenmesini sa\u011flamak ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r\u2019\u2019.<\/p>\n
5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu’nda 2021 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle hayvanlara y\u00f6nelik fiiller art\u0131k kabahat de\u011fil, su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve ceza yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bu yakla\u015f\u0131m, hayvan\u0131n \u201ce\u015fya\u201d stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini ima etse de, \u00f6zel hukuk sisteminde (bo\u015fanma, miras, tasfiye vb.) stat\u00fcs\u00fc hen\u00fcz de\u011fi\u015ftirilmemi\u015ftir.<\/p>\n
Mevzuat Bo\u015flu\u011fu<\/p>\n
T\u00fcrk Hukuku\u2019nda bo\u015fanma esnas\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n durumu, genel olarak TMK\u2019n\u0131n e\u015fya hukuku h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, evcil hayvanlar\u0131n duygusal ve manevi de\u011ferini g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. Her ne kadar T\u00fcrkiye, Ev Hayvanlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na Dair Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ne taraf olsa da, i\u00e7 hukukta evcil hayvanlar\u0131n \u00f6zel durumunu d\u00fczenleyen a\u00e7\u0131k ve net h\u00fck\u00fcmler bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu durum, bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 konusunda ciddi hukuki ve duygusal sorunlara yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
Bo\u015fanma S\u00fcrecinde Evcil Hayvan Velayetine \u0130li\u015fkin Hukuki De\u011ferlendirme<\/p>\n
Anla\u015fmal\u0131 Bo\u015fanma Davalar\u0131nda: Anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda sunulacak anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma protokol\u00fc ile taraflar aras\u0131nda mutab\u0131k kal\u0131nan her t\u00fcrl\u00fc mesele d\u00fczenlenebilece\u011finden (kamu d\u00fczenine ili\u015fkin olan konular hari\u00e7) mahkeme taraf\u0131ndan protokol\u00fcn aynen tespitine karar verilir. Bu kapsamda anla\u015fmal\u0131 Bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n velayeti ve di\u011fer talepler hakk\u0131nda mahkemece hayvanlar\u0131n can veya e\u015fya olarak de\u011ferlendirilmesine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n taraf talebi do\u011frultusunda karar verilebilmektedir. <\/p>\n
Mahkemelerin bu \u015fekilde ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131n gerek\u00e7esinde kanunda uygulanabilir bir h\u00fckm\u00fcn bulunmamas\u0131ndan hareketle, TMK m. 1 h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca hakimin \u00f6rf ve adet hukukuna, bu da yoksa kanun koyucu gibi karar verme yetkisine i\u015faret etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\u00d6zetle anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda e\u015fler evcil hayvanlar\u0131n\u0131n bo\u015fanmadan sonra veya bo\u015fanma a\u015famas\u0131nda hangi tarafta kalaca\u011f\u0131na karar verebilece\u011fi gibi, evcil hayvan kendisinde kalmayan taraftan, bak\u0131m ve masraflar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131yla evcil hayvan i\u00e7in nafaka \u00f6demesi isteyebilecek ve hatta evcil hayvan kendisinde kalmayan tarafa g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnleri sa\u011flanabilecektir. Ancak bu protokol\u00fcn mahkeme taraf\u0131ndan kabul edilip edilmeyece\u011fi hakimin takdirindedir. Baz\u0131 mahkemeler, evcil hayvan\u0131 \u201ccan\u201d olarak de\u011ferlendirip protokol\u00fc onaylarken, baz\u0131 mahkemeler ise \u201ce\u015fya\u201d olarak g\u00f6r\u00fcp reddedebilmektedir.<\/p>\n
\u0130zmir 16. Aile Mahkemesinde karara ba\u011flanan bir anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma davas\u0131nda taraflar k\u00f6peklerinin e\u015flerden birinde kalmas\u0131n\u0131, di\u011ferinin ise ayda iki hafta sonu yan\u0131na almas\u0131 ve k\u00f6pe\u011fin velayetinin kald\u0131\u011f\u0131 tarafa ise k\u00f6pe\u011fin bak\u0131m\u0131 i\u00e7in ayl\u0131k 200 liray\u0131 verilmesi hususunda anla\u015fm\u0131\u015f ve mahkemece bu protokol onaylanarak karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. (Bkz. https:\/\/artigercek.com\/yasam\/bosanma-davasinda-kopege-aylik-200-lira-nafaka-71897h)<\/p>\n
\u00c7eki\u015fmeli Bo\u015fanma Davalar\u0131nda: Taraflar aras\u0131nda evcil hayvan\u0131n kiminle kalaca\u011f\u0131 veya evcil hayvan ile ilgili di\u011fer hususlarda anla\u015fma sa\u011flanamazsa, mahkeme karar verir.<\/p>\n
Bu durumda, evcil hayvan\u0131n m\u00fclkiyeti, zilyetli\u011fi ve bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenen taraf\u0131n durumu de\u011ferlendirilir. Ancak bu de\u011ferlendirme, hayvan\u0131n menfaatlerini yeterince koruyamayabilir. Bo\u015fanmada evcil hayvan\u0131n velayetinin hangi tarafa verilece\u011fi hakk\u0131nda hukuki de\u011ferlendirme s\u00fcrecinde mahkeme \u00f6ncelikle T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nu uygulayacak, bu konuda da evcil hayvan\u0131n ilk zilyeti, g\u00fcncel olarak var ise evcil hayvan mikro\u00e7ipinde kay\u0131tl\u0131 sahibi gibi hususlar \u00f6nem arz edecektir. Bo\u015fanma davas\u0131nda ilk zilyetli\u011fi ispat i\u00e7in evcil hayvan pasaportu-a\u015f\u0131 karnesi, foto\u011fraflar, tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131, evcil hayvan\u0131n bak\u0131m\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan masraflar\u0131n kim taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren harcama belgeleri, veteriner kay\u0131tlar\u0131 ve dekont gibi deliller kullan\u0131labilecektir.<\/p>\n
Mahkemeler ayn\u0131 zamanda evcil hayvan\u0131n velayeti hususunda hayvan sahiplerinin sorumluluklar\u0131 ve hayvan haklar\u0131na dair d\u00fczenlemeler i\u00e7eren Ev Hayvanlar\u0131n\u0131n Korunmas\u0131na Dair Avrupa S\u00f6zle\u015fmesini ve 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu da esas alacakt\u0131r. Bu d\u00fczenlemeler gere\u011fi, hayvan\u0131n iyi bak\u0131laca\u011f\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgilenilece\u011fi, hastal\u0131\u011f\u0131 var ise uygun \u015fekilde tedavi edilece\u011fi, ac\u0131, s\u0131k\u0131nt\u0131 ve \u0131zd\u0131rap \u00e7ekmeyece\u011fi, gerekli olmamas\u0131na ra\u011fmen cerrahi operasyona maruz b\u0131rak\u0131lmayaca\u011f\u0131 ve her t\u00fcrl\u00fc ma\u011fdur edilmeyece\u011fi ki\u015fiyi belirleyecek olup bu hususlar dikkate al\u0131narak bo\u015fanma davas\u0131nda evcil hayvan\u0131n velayetini ilk zilyet olan e\u015fe de\u011fil de, di\u011fer e\u015fte kalmas\u0131na da h\u00fckmedebilecektir.<\/p>\n
Bir davada \u0130stanbul 30. Asliye Hukuk Mahkemesi, iki kedinin velayeti ile ilgili d\u00fczen ve ya\u015famlar\u0131n\u0131n ne ko\u015fullarda devam etti\u011finin tespiti i\u00e7in bilirki\u015fi raporu al\u0131nmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Mahkemeye sunulan bilirki\u015fi raporunda kedilerin mevcut d\u00fczenlerinin konforlu oldu\u011fu, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n eksiksiz bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131, kedilerin ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinin kedilerde stres yarataca\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. verilmi\u015ftir.(Bkz.https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/gundem\/mahkeme-kedilerin-velayeti-davasinda-piraye-ve-cingozun-psikolojisini-de-gozetti\/2399573)<\/p>\n
Bir davada ise bo\u015fanma davas\u0131 s\u00fcren ve hakk\u0131nda evden uzakla\u015fma cezas\u0131 bulunan e\u015fin, aile konutunda kalan d\u00f6rt k\u00f6pe\u011fini haftan\u0131n belirli g\u00fcnlerinde g\u00f6rebilmek i\u00e7in mahkemeye yapt\u0131\u011f\u0131 talep reddedilmi\u015ftir.
\n(Bkz.https:\/\/www.dha.com.tr\/gundem\/bosanma-davasi-suren-ciftin-kopek-davasinda-mahkemeden-ret-karari-1600985)<\/p>\n
Evlilik Olmayan Durumlarda : Evlilik olmaks\u0131z\u0131n bir arada ya\u015fayan \u00e7iftler bak\u0131m\u0131ndan bo\u015fanma davas\u0131 s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131ndan taraflarca ihtiyari arabuluculuk s\u00fcreci y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir. \u0130htiyari arabuluculuk tutana\u011f\u0131 ile evcil hayvan velayetine, bak\u0131m ve masraflar\u0131na, g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fcnlerine ili\u015fkin taraflar aras\u0131nda var\u0131lacak mutabakat tutanak alt\u0131na al\u0131nabilir. \u0130htiyari arabuluculuk ile taraflardan herhangi birinin mutabakata uymamas\u0131 halinde Sulh Hukuk Mahkemesinden icra edilebilirlik \u015ferhi alarak tutana\u011f\u0131 icraya koyma yolu da a\u00e7\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
Uygulamada Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Sorunlar<\/p>\n
-Baz\u0131 mahkemelerce halen evcil hayvanlar h\u00e2len mal payla\u015f\u0131m\u0131 listesine dahil edilmekte, duygusal ba\u011f g\u00f6z ard\u0131 edilmektedir.<\/p>\n
-Baz\u0131 mahkemelerce, hayvan\u0131n menfaatini dikkate al\u0131nmamakta, kararlar taraflar\u0131n beyanlar\u0131 ve sahiplik \u00fczerinden tesis edilmektedir.<\/p>\n
-Yarg\u0131lamalar\u0131n bir\u00e7o\u011funda hayvan\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f hakk\u0131, ortak velayeti, bak\u0131m ve veteriner giderlerinin payla\u015f\u0131m\u0131 gibi kurumsal \u00e7\u00f6z\u00fcmler uygulama alan\u0131 bulmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 Hukukta G\u00fcncel Yakla\u015f\u0131mlar<\/p>\n
Baz\u0131 \u00fclkeler bu alandaki bo\u015fluklar\u0131 mevzuat de\u011fi\u015fiklikleri ile gidermi\u015ftir:<\/p>\n
-\u0130spanya ve \u0130ngiltere’de evcil hayvanlar\u0131 \u201chissedebilir canl\u0131\u201d (seres sintientes) olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f ve bo\u015fanma h\u00e2linde hayvan\u0131n y\u00fcksek yarar\u0131n\u0131n (bienestar animal) g\u00f6zetilece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
-Almanya Medeni Kanununda hayvanlar\u0131n e\u015fya olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak e\u015fya h\u00fck\u00fcmlerinin k\u0131yasen uygulanaca\u011f\u0131n\u0131 ek madde ile d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
-ABD\u2019nin Kaliforniya ve Alaska gibi baz\u0131 eyaletlerinde, mahkemelere evcil hayvanlar\u0131n \u201ccustody\u201d usul\u00fcyle velayetinin belirlenmesine karar verme yetkisi verilmi\u015ftir.<\/p>\n
-Avusturya, aile mahkemelerine taraflar\u0131n hayvan \u00fczerindeki ba\u011f\u0131n\u0131 ve bak\u0131m ko\u015fullar\u0131n\u0131 dikkate alarak karar verme imk\u00e2n\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ngiltere\u2019de hayvanlar hissedebilen varl\u0131klar olarak kabul edilirken, Avusturya\u2019da hayvanlar, insanlar\u0131n bakma sorumlulu\u011fu oldu\u011fu insanlara e\u015f varl\u0131klar olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
-Frans\u0131z Medeni Kanunu\u2019nda 2015 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle, hayvanlar, \u2018\u2019duyarl\u0131l\u0131\u011fa sahip canl\u0131 varl\u0131klar\u2019\u2019 olarak nitelendirilmektedir.<\/p>\n
L\u00f6sungsvorschl\u00e4ge<\/p>\n
-Mevzuat De\u011fi\u015fikli\u011fi: T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nda evcil hayvanlar\u0131n \u201cmal\u201d de\u011fil, \u201ccanl\u0131 varl\u0131k\u201d olarak kabul edilmesini sa\u011flayacak a\u00e7\u0131k bir dil ile tan\u0131m de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmeli ve bo\u015fanma h\u00e2linde hayvan\u0131n y\u00fcksek yarar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak karar verilmesini sa\u011flayacak \u00f6zel h\u00fck\u00fcm eklenmesinin b\u00fcy\u00fck oranda uygulamadaki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zece\u011fi kanaatindeyim .B\u00f6ylece hayvanlara \u00f6zg\u00fc (sui generis) bir hukuki stat\u00fc olu\u015fturulacakt\u0131r.<\/p>\n
-Protokol D\u00fczenlemesi: E\u011fer evcil hayvan s\u00f6z konusu ise taraflarca d\u00fczenlenen anla\u015fmal\u0131 bo\u015fanma protokollerinde evcil hayvan\u0131n kiminle kalaca\u011f\u0131, bak\u0131m s\u00fcresi, g\u00f6r\u00fc\u015fme zamanlar\u0131 ve masraflar\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131lmal\u0131, mahkemece onaylanarak h\u00fckme ba\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
-Uygulama Rehberi ve Hakim Y\u00f6nlendirmesi: Hakimlerin evcil hayvana ili\u015fkin karar verirken; Hayvan\u0131n kiminle daha uzun s\u00fcredir ya\u015fad\u0131\u011f\u0131, Kimin taraf\u0131ndan daha fazla bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00c7ocuk varsa, \u00e7ocu\u011fun hayvana olan ba\u011f\u0131, Taraflar\u0131n hayvanla kurdu\u011fu ba\u011f ve ya\u015fam d\u00fczeni gibi unsurlar\u0131 dikkate almas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvanlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm tesis edilmesi, mevcut mevzuat ve i\u00e7tihat eksiklikleri nedeniyle olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 ve belirsizdir. Aile yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fen dinamikleri do\u011frultusunda hayvanlar\u0131n sadece m\u00fclkiyet konusu de\u011fil, aile birli\u011fi i\u00e7indeki duygusal ba\u011f ve sorumluluk da esas al\u0131narak de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. Mevzuat\u0131n geli\u015ftirilmesi ve hayvanlar\u0131n hukuki durumunun g\u00fcncel hali ile yetinilmeyerek iyile\u015ftirilmesi gereklili\u011fi her ge\u00e7en g\u00fcn daha da belirgin hale gelmektedir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Evcil hayvanlar, bir\u00e7ok ailede yaln\u0131zca bir varl\u0131k de\u011fil; duygusal ba\u011f kurulan, bak\u0131m sorumlulu\u011fu \u00fcstlenilen bireyler olarak kabul edilmektedir. Buna ra\u011fmen hukukumuzda, evcil hayvanlar\u0131n bo\u015fanma davalar\u0131nda payla\u015f\u0131m\u0131na dair \u00f6zel bir d\u00fczenleme i\u00e7ermemektedir. Bu durum, 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu, 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu ve yarg\u0131 uygulamalar\u0131 aras\u0131nda uyumsuzluklara ve bo\u015fluklara yol a\u00e7maktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, bo\u015fanma davalar\u0131nda evcil hayvan payla\u015f\u0131m\u0131 konusundaki uygulamadaki belirsizlikler ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukuk \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri de\u011ferlendirilecektir. T\u00fcrk Hukukunda Evcil Hayvan\u0131n Stat\u00fcs\u00fc: Mal m\u0131, Canl\u0131 m\u0131? 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanununu ile hayvanlar\u0131n alelade bir e\u015fya ile e\u015fde\u011fer tutulmas\u0131na engel olunmu\u015f ve kanunun ilk maddesine g\u00f6re \u2018\u2019Hayvanlar\u0131n rahat ya\u015famlar\u0131n\u0131 ve hayvanlara iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, hayvanlar\u0131n ac\u0131, \u0131st\u0131rap ve eziyet \u00e7ekmelerine kar\u015f\u0131 en iyi \u015fekilde korunmalar\u0131n\u0131, her t\u00fcrl\u00fc ma\u011fduriyetlerinin \u00f6nlenmesini sa\u011flamak ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r\u2019\u2019. 5199 say\u0131l\u0131 Hayvanlar\u0131 Koruma Kanunu’nda 2021 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle hayvanlara y\u00f6nelik fiiller art\u0131k kabahat de\u011fil, su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve ceza yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bu yakla\u015f\u0131m, hayvan\u0131n \u201ce\u015fya\u201d stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fini ima etse de, \u00f6zel hukuk sisteminde (bo\u015fanma, miras, tasfiye vb.) stat\u00fcs\u00fc hen\u00fcz de\u011fi\u015ftirilmemi\u015ftir. Mevzuat Bo\u015flu\u011fu T\u00fcrk Hukuku\u2019nda bo\u015fanma esnas\u0131nda evcil hayvanlar\u0131n durumu, genel olarak TMK\u2019n\u0131n e\u015fya hukuku h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, evcil hayvanlar\u0131n duygusal ve manevi de\u011ferini g\u00f6z ard\u0131 etmektedir. Her …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-100408","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n